Let op voor oplichting

Oplichting is een groot probleem in de crypto- en bitcoinwereld. Hoe zorg je dat je niet wordt opgelicht?

Gedrag

Het belangrijkste is gedrag:

• Het begint met educatie: Koop niet op basis van influencer-filmpjes zomaar wat "crypto". Lees studiemateriaal en literatuur zodat je, voordat je bitcoin koopt, weet waar je het over hebt.
• Laat je niet gek maken: Worden je grote winsten beloofd? Als het te goed is om waar te zijn, is dat het waarschijnlijk ook. Koop niet gehaast allerlei munten puur op basis van grote beloftes van influencers of kennissen
• Te goed om waar te zijn? Geloof het niet als er wordt gezegt "stuur 1 bitcoin, krijg er twee terug", dit soort giveaway-scams zijn veel zichtbaar (vooral op YouTube). Is het te goed om waar te zijn: ga er niet op in.

Techniek

Daarnaast zijn er technische zaken om op te letten:

• Vul je geheimen niet zomaar in: als je een goede wallet hebt, heb je 12 of 24 woorden gekregen. Dit is de backup van je wallet, en met deze woorden kan iedereen bij je bitcoin. Hou deze dus geheim.
• Klik niet op links in e-mails: oplichters proberen je nep-wallets en virussen te sturen. Klik niet op links in e-mails en ga altijd zelf naar het adres dat je kent.
• Gebruik officiële sites: een veel-gebruikte truc: nep-sites waar nep-walletsoftware worden aangeboden (die je bitcoin stelen) of nep-adressen geven (oplichters hopen dat je naar hen je bitcoin stuurt.
• Controleer het adres op je hardware wallet: malware kan op je scherm een ander bitcoinadres tonen dan waar je geld heen gaat. Alleen het schermpje van je hardware wallet is te vertrouwen; controleer daar altijd het volledige adres en het bedrag.
• Houd je systeem bij: installeer updates van je besturingssysteem en wallet, en download wallet-software alleen van de officiële site van de maker.

Let op bij gebruik handelsplatformen

Ga je bitcoin kopen, sturen of verkopen? Controleer altijd:

• Bij appgebruik: doet de app raar? Kan je niet inloggen, of zie je waarschuwingen over beveiliging? Neem het zekere voor het onzekere, accepteer nooit beveiligingswaarschuwingen en neem contact op met de support-afdeling.
• Bij websites: controleer altijd de site, zit je op het juiste domein (let op spelfouten) en let op rare spelfouten? Het 'slotje' (https) zegt tegenwoordig niets meer over betrouwbaarheid: vrijwel elke phishingsite heeft een geldig certificaat.
• Worden er grote winsten beloofd op de site? Denk nog twee keer na. Mogelijk is dit een ponzi-site.

Veelvoorkomende vormen van oplichting

De trucs veranderen voortdurend. Dit zijn de vormen die de laatste jaren de meeste schade aanrichten:

• Beleggingsfraude met een persoonlijke band (ook wel pig butchering). Iemand benadert je via een datingapp, WhatsApp of sociale media, bouwt weken- of maandenlang een vertrouwensband op en wijst je daarna op een "beleggingsplatform". Je ziet mooie rendementen op een nepdashboard, maar uitbetalen lukt nooit. Dit is wereldwijd de grootste categorie qua schadebedrag.
• Nepadvertenties met bekende Nederlanders. Met AI gemaakte video's of foto's waarin een bekende Nederlander of een nieuwsprogramma een "beleggingsplatform" aanprijst. De betreffende persoon heeft er niets mee te maken.
• Recovery-fraude. Ben je al slachtoffer geweest, dan meldt zich even later iemand die belooft je geld terug te halen tegen een voorschot. Dat is dezelfde groep of een groep die de slachtofferlijsten heeft gekocht. Er bestaat geen dienst die gestolen bitcoin terughaalt.
• Nep-helpdesk. Iemand belt of mailt namens je bank, de politie, de AFM of de "fraudeafdeling" van een handelsplatform en zegt dat je geld moet worden veiliggesteld. Echte instanties vragen nooit om je seed, je wachtwoord of om overboekingen naar een "kluisadres".
• Adresvergiftiging. Je krijgt een piepklein bedrag binnen van een adres dat er bijna hetzelfde uitziet als een adres dat je eerder gebruikte, in de hoop dat je later uit je geschiedenis het verkeerde adres kopieert. Kopieer adressen nooit uit je transactiegeschiedenis.
• Nep-hardwarewallets. Koop een hardware wallet uitsluitend bij de fabrikant of een officiële verkoper. Apparaten van marktplaatsen of onbekende webshops kunnen zijn voorzien van een vooraf bekende seed. Een echte wallet levert nooit een kant-en-klaar briefje met woorden mee.
• SIM-swap. Aanvallers laten je telefoonnummer overzetten en onderscheppen zo sms-codes. Gebruik daarom geen sms voor tweefactorauthenticatie maar een app of een fysieke sleutel.

Twee-factor authenticatie

Twee-factor authenticatie (2FA) is een beveiligingsmethode waarbij een gebruiker zich identificeert met twee verschillende factoren voordat toegang wordt verleend tot een account of systeem. Meestal combineert 2FA iets wat de gebruiker weet (zoals een wachtwoord) met iets wat de gebruiker heeft (zoals een smartphone of hardware token), waardoor het risico op ongeautoriseerde toegang aanzienlijk wordt verkleind.

Veelgebruikte vormen van twee-factor authenticatie zijn een eenmalige code via SMS, een code gegenereerd door een authenticator-app of een fysieke beveiligingssleutel. 2FA wordt breed toegepast om gebruikers te beschermen tegen phishing en accountovername.

Voor accounts bij een handelsplatform is 2FA sterk aan te raden. Kies daarbij liever geen sms: een aanvaller kan via een SIM-swap je telefoonnummer laten overzetten en die codes onderscheppen. Een authenticator-app of een fysieke sleutel is veiliger. Let op dat 2FA je beschermt tegen iemand die je wachtwoord heeft, maar niet tegen het omvallen van het platform zelf: daarvoor blijft zelfbewaring het antwoord.

Het platform zelf als risico

Oplichting komt niet alleen van buitenaf. Ook een partij waar je je bitcoin stalt kan omvallen, of er kan van binnenuit geld verdwijnen. Nederlandse voorbeelden staan op Misstanden en datalekken: bij BLOX verduisterde in 2024 een medewerker geld, en in juli 2026 werd Knaken failliet verklaard, waarbij volgens het Openbaar Ministerie ongeveer 7 miljoen euro aan klantentegoeden ontbrak en zo'n 30.000 gebruikers niet meer bij hun geld konden.

Een vergunning van de AFM onder de MiCA-verordening stelt eisen aan een platform, maar is geen garantie dat je tegoeden er veilig staan. Daarom blijft het advies: bewaar bitcoin die je niet actief verhandelt in eigen beheer.

Waar je terecht kunt

• Controleer of een aanbieder een vergunning heeft in de registers van de AFM. De AFM publiceert ook een waarschuwingslijst van partijen waarvan bekend is dat ze niet deugen.
• Ben je opgelicht, doe dan aangifte bij de politie en meld het bij de Fraudehelpdesk, ook als je denkt dat je je geld toch niet terugkrijgt. Meldingen helpen om patronen zichtbaar te maken en anderen te waarschuwen.
• Bewaar alles: schermafbeeldingen, adressen, transactie-ID's en gespreksverlopen.