Bewerken van Cashu

'''Cashu''' is een vorm van [[Chaumian ecash|chaumian ecash]] met [[bitcoin]] als onderliggende waarde. Het is een [[On-chain en Off-chain (2e laag-betalingen)|tweede laag]] boven op [[Lightning]], bedoeld voor kleine betalingen die vrijwel gratis, direct en zeer privé zijn.

De keerzijde staat er meteen bij: bij Cashu geef je je sats in bewaring bij een ''mint''. Je ruilt daarmee een stukje [[Not your keys, not your coins|eigen controle]] in voor privacy en gemak. Cashu is daarom bedoeld voor kleine bedragen, niet voor je spaargeld.

'''Cashu''' is een [[Chaumian ecash|chaumian ecash]] met [[bitcoin]] als onderliggende waarde. Het werkt met een mint (een [[lightning]] node die Cashu draait) die [[satoshi]]’s bewaart en voor alle satoshi's op de node een andere token aanmaakt genaamd ''nuts''. 

Je kan Cashu zien als een [[On-chain en Off-chain (2e laag-betalingen)|tweede laag]] om [[schaalbaarheid]] te verbeteren. 

Iedere Cashu nut moet een Satoshi tegenover staan op de mint. Vanwege het anonieme karakter van Cashu is het echter niet te controleren hoeveel nuts een mint heeft uitstaan bij de gebruiker. Dit maakt dat er een bepaalde mate van vertrouwen nodig is.

== Hoe het werkt ==

=== Nuts: de tokens van de mint ===
Een nut is de eigen token van de Cashu mint. Het wordt gecreëerd door een cryptografische handdruk (blind Diffie Hellman) tussen de mint en de gebruiker die satoshi's op de mint stort. Het geheim wat de gebruiker krijgt uit deze uitwisseling is de nut. Dit kan als text of qr-code aan een andere gebruiker gegeven worden zonder dat er transactiekosten in rekening worden gebracht, en zonder dat de mint weet dat de transactie heeft plaatsgevonden.  

Omdat de eigenaar van het stukje text of de qr code de eigenaar is van de achterliggende sats betekent dit dat nuts een ''bearer instrument'' is. In andere woorden, de bezitter van het geheim is de bezitter van de sats. 

=== Overzetten tussen mints ===
Mocht je als gebruiker nuts van iemand ontvangen die op een mint staan die je niet vertrouwd dan kan je ervoor kiezen om dit over te zetten op je eigen voorkeurs-mint. De mint van Alice verbrandt dan de nuts die Alice wilt overdragen en stuurt vervolgens de sats dmv het [[Lightning|lightningnetwerk]] naar de mint die Bob gebruikt. De mint van Bob maakt dan nieuwe nuts die Bob kan uitgeven.

== Vertrouwen en risico ==

=== Vergelijking: chips in een casino ===
Gezien het benodigde vertrouwen in mints is Cashu het best te gebruiken als casino chips. Je gaat het casino binnen en koopt wat chips (stort sats op een mint en krijgt er nuts voor terug), doet waarvoor je kwam (voert een paar betalingen uit) waarna je aan het eind van de dag weer je chips inruilt voor echt geld (verbrand je de nuts weer en laat je de sats terug storten op je eigen node).

Wanneer je met je kennissen veel lightningbetalingen uitvoert tijdens [[Bijeenkomsten en meetups|meetups]] kan dit een manier zijn om de transactiekosten flink te drukken wanneer iedereen dezelfde mint gebruikt. Ipv de vele lightningtransacties heb je maar twee transacties nodig per persoon om eindeloos sats te transacten met elkaar.

== In de praktijk ==

=== Een mint kiezen ===
Om een betrouwbare Cashu mint te vinden, kun je terecht op [https://Cashumints.space Cashumints.space] en [https://Bitcoinmints.com Bitcoinmints.com], waar je actuele informatie vindt over online status, snelheid, en technische details van mints. Deze mintoverzichten integreren ook Nostr-reviews (via NIP-87), waardoor gebruikers hun ervaringen met mints kunnen delen op een gedecentraliseerde manier. Dit maakt het moeilijk voor mint-operators om negatieve feedback te verbergen en helpt je als gebruiker om op basis van echte ervaringen een weloverwogen keuze te maken.

== Cashu vergeleken met andere manieren van betalen ==
{| class="wikitable"
!
!On-chain
![[Lightning]]
!Cashu
|-
!Wie bewaart je bitcoin
|Jijzelf
|Jijzelf (in een kanaal)
|De '''mint''' (een derde partij)
|-
!Kosten per betaling
|Netwerkkosten
|Zeer laag
|Praktisch nul binnen dezelfde mint
|-
!Privacy tegenover de tegenpartij
|Alles staat publiek op de [[Blockchain|blockchain]]
|Routerende nodes zien bedragen passeren
|De mint weet niet dat de betaling plaatsvond
|-
!Nodig om te beginnen
|Een wallet
|Een kanaal met liquiditeit
|Alleen een app
|-
!Geschikt voor
|Grote bedragen, lange termijn
|Dagelijkse betalingen
|Kleine bedragen, fooien, onderling afrekenen
|}

== Beperkingen ==
Cashu is bewust een compromis, en het is goed om de grenzen ervan te kennen:

* '''Je vertrouwt de mint.''' De beheerder kan er in theorie met de sats vandoor gaan, of meer nuts uitgeven dan er dekking voor is. Doordat het systeem juist anoniem is, valt dat van buitenaf niet te controleren.
* '''Verlies je je nuts, dan zijn ze weg.''' Nuts zijn ''bearer instruments'': wie het geheim heeft, heeft de sats. Er is geen herstelprocedure met een [[Seed|seed]] zoals bij een gewone wallet.
* '''Een mint kan verdwijnen.''' Gaat de mint offline of stopt de beheerder ermee, dan zijn de uitstaande nuts niets meer waard.
* '''Bedoeld voor kleine bedragen.''' Vandaar de casinovergelijking hierboven: je neemt mee wat je die avond wil uitgeven, niet je vermogen.

== Zie ook ==
* [[Chaumian ecash]] — de cryptografie waar Cashu op voortbouwt, bedacht door [[David Chaum]]
* [[On-chain en Off-chain (2e laag-betalingen)]] — het bredere overzicht van tweedelaagsoplossingen
* [[Lightning]] — de laag waarop Cashu-mints hun sats ontvangen en uitbetalen
* [[Not your keys, not your coins]] — waarom bewaring bij een derde altijd een afweging is
* [[Nostr]] — waar mints via NIP-87 worden beoordeeld

[[Categorie:Techniek]]
[[Categorie:Lightning]]