Tulpenmanie - Bewerkingsoverzicht

Marnix: /* Het verschil in aanbod */

2023-09-20T09:27:00Z

Het verschil in aanbod

← Oudere versie		Versie van 20 sep 2023 09:27
Regel 1:		Regel 1:
			== Historie ==
	= Historie =
	Rond 1600 begon een bloeiende handel in Tulpen. Door toenemende vraag steeg de prijs van de tulpenbollen gestaag, totdat rond 1630, door handel en speculatie, de prijs versneld werd opgedreven. In 1637 kwam hieraan abrupt een einde toen de vraag naar tulpen onder verzamelaars en liefhebbers toch minder bleek te zijn.		Rond 1600 begon een bloeiende handel in Tulpen. Door toenemende vraag steeg de prijs van de tulpenbollen gestaag, totdat rond 1630, door handel en speculatie, de prijs versneld werd opgedreven. In 1637 kwam hieraan abrupt een einde toen de vraag naar tulpen onder verzamelaars en liefhebbers toch minder bleek te zijn.

Regel 19:		Regel 18:
	Opvallend is dat o.a. door agrarische veranderingen (meer vrije keuze van productie en markt) en financiële innovaties er grote welvaart ontstond, begin 17e eeuw. Daarbovenop kwam de expansie van de geldhoeveelheid: de VoC had het alleenrecht op handel met Japan dat grote zilvermijnen exploiteerde [https://archive.org/details/historyofmonetar00delmrich], en via de handel met Spanje (dat twee keer per jaar een zilverlevering ontving vanuit de mijnen van Mexico en Peru) kwam zilver vanuit de Nieuwe Wereld [https://www.amazon.com/Capitalism-Amsterdam-Century-Violet-Barbour/dp/B0007F36ZO] naar de Nederlandse havens, en daarnaast was er nog de gebeurtenis van 1628: de verovering van de zilvervloot. Het is dan ook niet acute manie van de welgestelde burger, maar de plotselinge overdaad aan nieuw geld, wat de voedingsbodem vormt voor speculative bubbels.		Opvallend is dat o.a. door agrarische veranderingen (meer vrije keuze van productie en markt) en financiële innovaties er grote welvaart ontstond, begin 17e eeuw. Daarbovenop kwam de expansie van de geldhoeveelheid: de VoC had het alleenrecht op handel met Japan dat grote zilvermijnen exploiteerde [https://archive.org/details/historyofmonetar00delmrich], en via de handel met Spanje (dat twee keer per jaar een zilverlevering ontving vanuit de mijnen van Mexico en Peru) kwam zilver vanuit de Nieuwe Wereld [https://www.amazon.com/Capitalism-Amsterdam-Century-Violet-Barbour/dp/B0007F36ZO] naar de Nederlandse havens, en daarnaast was er nog de gebeurtenis van 1628: de verovering van de zilvervloot. Het is dan ook niet acute manie van de welgestelde burger, maar de plotselinge overdaad aan nieuw geld, wat de voedingsbodem vormt voor speculative bubbels.

	=Verschillen tussen Tulpenbollen en Bitcoin=		== Verschillen tussen Tulpenbollen en Bitcoin ==
	Bitcoin wordt vaak met de Tulpenmanie vergeleken, in eerste instantie wegens de enorme prijsstijgingen. Opdat de Tulpenmanie snel weer instortte, zal dat met Bitcoin ook wel gebeuren, is dan de redenering.		Bitcoin wordt vaak met de Tulpenmanie vergeleken, in eerste instantie wegens de enorme prijsstijgingen. Opdat de Tulpenmanie snel weer instortte, zal dat met Bitcoin ook wel gebeuren, is dan de redenering.

Regel 114:		Regel 113:
	INTRINSIC VALUE: The value of money should be independent of any other object and useful as an inherent value contained in the money itself.		INTRINSIC VALUE: The value of money should be independent of any other object and useful as an inherent value contained in the money itself.

	-->=De mogelijkheid om op te slaan=		-->== De mogelijkheid om op te slaan ==
	Tulpenbollen hadden maar een beperkte houdbaarheidsdatum en waren daardoor moeilijk te bewaren. Ook als de bloem was uitgekomen hadden ze maar een beperkte houdbaarheid.		Tulpenbollen hadden maar een beperkte houdbaarheidsdatum en waren daardoor moeilijk te bewaren. Ook als de bloem was uitgekomen hadden ze maar een beperkte houdbaarheid.

Regel 121:		Regel 120:
	{{ZieOok\|Bitcoin#Onomkeerbare transacties\|Omkeerbare Transacties}}		{{ZieOok\|Bitcoin#Onomkeerbare transacties\|Omkeerbare Transacties}}

	=Het verschil in aanbod=		== Het verschil in aanbod ==
	Omdat tulpen relatief gemakkelijk zijn te kweken schakelden veel boeren door de stijgende prijs van tulpenbollen over naar het kweken daarvan. Zo creëerden ze een overschot op de markt waardoor de prijs uiteindelijk instortte. Daarnaast was de kwaliteit van de tulp niet te voorspellen aan de hand van de tulpenbol. Er waren geen garanties dat de bloem uiteindelijk mooi zou worden.		Omdat tulpen relatief gemakkelijk zijn te kweken schakelden veel boeren door de stijgende prijs van tulpenbollen over naar het kweken daarvan. Zo creëerden ze een overschot op de markt waardoor de prijs uiteindelijk instortte. Daarnaast was de kwaliteit van de tulp niet te voorspellen aan de hand van de tulpenbol. Er waren geen garanties dat de bloem uiteindelijk mooi zou worden.

Regel 128:		Regel 127:
	{{ZieOok\|Mining}}{{ZieOok\|Eenheden}}{{ZieOok\|Bitcoin#Maximaal_21_miljoen_bitcoin\|21 miljoen bitcoin}}		{{ZieOok\|Mining}}{{ZieOok\|Eenheden}}{{ZieOok\|Bitcoin#Maximaal_21_miljoen_bitcoin\|21 miljoen bitcoin}}

	=Is Bitcoin een bubbel?=		== Is Bitcoin een bubbel? ==
	Het heeft weinig zin om 400 jaar na dato de tulpenmanie te vergelijken met Bitcoin. Bloemen en een digitale, cryptografisch beveiligde valuta hebben weinig raakvlakken. Uiteindelijk is "de Bitcoin bubbel" al meerdere keren geknapt en gaat het meer lijken op de market cycles die we al decennia kennen van de aandelenbeurs.<ref>[https://www.investopedia.com/trading/market-cycles-key-maximum-returns/], Market Cycles: The Key to Maximum Returns</ref>		Het heeft weinig zin om 400 jaar na dato de tulpenmanie te vergelijken met Bitcoin. Bloemen en een digitale, cryptografisch beveiligde valuta hebben weinig raakvlakken. Uiteindelijk is "de Bitcoin bubbel" al meerdere keren geknapt en gaat het meer lijken op de market cycles die we al decennia kennen van de aandelenbeurs.<ref>[https://www.investopedia.com/trading/market-cycles-key-maximum-returns/], Market Cycles: The Key to Maximum Returns</ref>

	~~<comments />~~		= Referenties =

Marnix op 20 sep 2023 om 09:12

2023-09-20T09:12:14Z

← Oudere versie		Versie van 20 sep 2023 09:12
Regel 117:		Regel 117:
	Tulpenbollen hadden maar een beperkte houdbaarheidsdatum en waren daardoor moeilijk te bewaren. Ook als de bloem was uitgekomen hadden ze maar een beperkte houdbaarheid.		Tulpenbollen hadden maar een beperkte houdbaarheidsdatum en waren daardoor moeilijk te bewaren. Ook als de bloem was uitgekomen hadden ze maar een beperkte houdbaarheid.

	Bitcoin is daarentegen digitaal en kan binnen korte tijd overgedragen worden van persoon A naar persoon B~~. Zie ook [[Bitcoin#Onomkeerbare_transacties\|Onomkeerbare transacties]]~~. Daarnaast heeft Bitcoin geen houdbaarheidsdatum.		Bitcoin is daarentegen digitaal en kan binnen korte tijd overgedragen worden van persoon A naar persoon B. Daarnaast heeft Bitcoin geen houdbaarheidsdatum.

			{{ZieOok\|Bitcoin#Onomkeerbare transacties\|Omkeerbare Transacties}}

	=Het verschil in aanbod=		=Het verschil in aanbod=
	Omdat tulpen relatief gemakkelijk zijn te kweken schakelden veel boeren door de stijgende prijs van tulpenbollen over naar het kweken daarvan. Zo creëerden ze een overschot op de markt waardoor de prijs uiteindelijk instortte. Daarnaast was de kwaliteit van de tulp niet te voorspellen aan de hand van de tulpenbol. Er waren geen garanties dat de bloem uiteindelijk mooi zou worden.		Omdat tulpen relatief gemakkelijk zijn te kweken schakelden veel boeren door de stijgende prijs van tulpenbollen over naar het kweken daarvan. Zo creëerden ze een overschot op de markt waardoor de prijs uiteindelijk instortte. Daarnaast was de kwaliteit van de tulp niet te voorspellen aan de hand van de tulpenbol. Er waren geen garanties dat de bloem uiteindelijk mooi zou worden.

	Bitcoin heeft deze problemen ondervangen in het protocol. Er is vooraf vastgesteld dat er maar 21 miljoen bitcoin gemined zullen worden~~. Zie ook [[Bitcoin#Maximaal_21_miljoen_bitcoin\|Maximaal 21 miljoen bitcoin]]~~. Ook zal er niet meer bitcoin gemined worden als er meer miners op springen~~. Zie ook [[Mining#Moeilijkheid\|Mining]]~~. Daarnaast kunnen bitcoin niet worden gekopieerd of vernietigd en zijn eenvoudig te verdelen in kleinere eenheden.		Bitcoin heeft deze problemen ondervangen in het protocol. Er is vooraf vastgesteld dat er maar 21 miljoen bitcoin gemined zullen worden. Ook zal er niet meer bitcoin gemined kunnen worden als er meer miners op springen. Daarnaast kunnen bitcoin niet worden gekopieerd of vernietigd en zijn eenvoudig te verdelen in kleinere eenheden.

			{{ZieOok\|Mining}}{{ZieOok\|Eenheden}}{{ZieOok\|Bitcoin#Maximaal_21_miljoen_bitcoin\|21 miljoen bitcoin}}

	=Is Bitcoin een bubbel?=		=Is Bitcoin een bubbel?=

Hero: Hero heeft pagina Tulpenbollen hernoemd naar Tulpenmanie: Pagina gaat over de Tulpenmanie en niet zozeer over tulpenbollen

2021-06-15T20:39:40Z

Hero heeft pagina Tulpenbollen hernoemd naar Tulpenmanie: Pagina gaat over de Tulpenmanie en niet zozeer over tulpenbollen

← Oudere versie	Versie van 15 jun 2021 20:39
(geen verschil)

Hero: /* De Verschillen tussen Tulpenbollen en Bitcoin */

2021-06-15T20:36:19Z

De Verschillen tussen Tulpenbollen en Bitcoin

← Oudere versie		Versie van 15 jun 2021 20:36
Regel 19:		Regel 19:
	Opvallend is dat o.a. door agrarische veranderingen (meer vrije keuze van productie en markt) en financiële innovaties er grote welvaart ontstond, begin 17e eeuw. Daarbovenop kwam de expansie van de geldhoeveelheid: de VoC had het alleenrecht op handel met Japan dat grote zilvermijnen exploiteerde [https://archive.org/details/historyofmonetar00delmrich], en via de handel met Spanje (dat twee keer per jaar een zilverlevering ontving vanuit de mijnen van Mexico en Peru) kwam zilver vanuit de Nieuwe Wereld [https://www.amazon.com/Capitalism-Amsterdam-Century-Violet-Barbour/dp/B0007F36ZO] naar de Nederlandse havens, en daarnaast was er nog de gebeurtenis van 1628: de verovering van de zilvervloot. Het is dan ook niet acute manie van de welgestelde burger, maar de plotselinge overdaad aan nieuw geld, wat de voedingsbodem vormt voor speculative bubbels.		Opvallend is dat o.a. door agrarische veranderingen (meer vrije keuze van productie en markt) en financiële innovaties er grote welvaart ontstond, begin 17e eeuw. Daarbovenop kwam de expansie van de geldhoeveelheid: de VoC had het alleenrecht op handel met Japan dat grote zilvermijnen exploiteerde [https://archive.org/details/historyofmonetar00delmrich], en via de handel met Spanje (dat twee keer per jaar een zilverlevering ontving vanuit de mijnen van Mexico en Peru) kwam zilver vanuit de Nieuwe Wereld [https://www.amazon.com/Capitalism-Amsterdam-Century-Violet-Barbour/dp/B0007F36ZO] naar de Nederlandse havens, en daarnaast was er nog de gebeurtenis van 1628: de verovering van de zilvervloot. Het is dan ook niet acute manie van de welgestelde burger, maar de plotselinge overdaad aan nieuw geld, wat de voedingsbodem vormt voor speculative bubbels.

	=De Verschillen tussen Tulpenbollen en Bitcoin=		=Verschillen tussen Tulpenbollen en Bitcoin=
	Bitcoin wordt vaak met de Tulpenmanie vergeleken, in eerste instantie wegens de enorme prijsstijgingen. Opdat de Tulpenmanie snel weer instortte, zal dat met Bitcoin ook wel gebeuren, is dan de redenering.		Bitcoin wordt vaak met de Tulpenmanie vergeleken, in eerste instantie wegens de enorme prijsstijgingen. Opdat de Tulpenmanie snel weer instortte, zal dat met Bitcoin ook wel gebeuren, is dan de redenering.

Hero: typo ontbrekende spatie

2021-06-15T20:32:02Z

typo ontbrekende spatie

← Oudere versie		Versie van 15 jun 2021 20:32
Regel 7:		Regel 7:
	Vele historici twijfelen echter aan dit verhaal.		Vele historici twijfelen echter aan dit verhaal.

	Volgens Britse historicus Anne Goldgar in [https://www.amazon.com/Tulipmania-Money-Honor-Knowledge-Golden/dp/0226301265 Tulipmania: Money, Honor and Knowledge in the Dutch Golden Age] , was er een levendige handel onder 'floristen', maar waren er slechts 37 die meer dan ~~300Gulden~~ voor (een pond) tulpen hebben neergelegd.		Volgens Britse historicus Anne Goldgar in [https://www.amazon.com/Tulipmania-Money-Honor-Knowledge-Golden/dp/0226301265 Tulipmania: Money, Honor and Knowledge in the Dutch Golden Age] , was er een levendige handel onder 'floristen', maar waren er slechts 37 die meer dan 300 gulden voor (een pond) tulpen hebben neergelegd.

	De handel in tulpen beperkte zich voornamelijk tot twee tavernes, in Haarlem en Amsterdam. 'De Menniste Bruyloft'[https://nl.wikipedia.org/wiki/Jan_Theunisz] was een bijzondere taverne waar kunstenaars, schrijvers en floristen (handelaren) bijeenkwamen voor drank, muziek en bollenveilingen. De tulpenveiling bestond meestal uit wat men nu 'futures' zou noemen: contracten voor levering volgend seizoen. Op de top van markt in februari 1637 werd er inderdaad tijdens een veiling 1100 gulden geboden voor een hoeveelheid tulpenbollen die na de zomer geleverd zouden moeten worden. Maar toen de volgende dag geruchten te horen waren van een veel lagere verkoop in Haarlem, probeerde de koper Joost van Cuyck onder de (mondelinge) deal uit te komen. De transactie zal waarschijnlijk nooit hebben plaatsgevonden.		De handel in tulpen beperkte zich voornamelijk tot twee tavernes, in Haarlem en Amsterdam. 'De Menniste Bruyloft'[https://nl.wikipedia.org/wiki/Jan_Theunisz] was een bijzondere taverne waar kunstenaars, schrijvers en floristen (handelaren) bijeenkwamen voor drank, muziek en bollenveilingen. De tulpenveiling bestond meestal uit wat men nu 'futures' zou noemen: contracten voor levering volgend seizoen. Op de top van markt in februari 1637 werd er inderdaad tijdens een veiling 1100 gulden geboden voor een hoeveelheid tulpenbollen die na de zomer geleverd zouden moeten worden. Maar toen de volgende dag geruchten te horen waren van een veel lagere verkoop in Haarlem, probeerde de koper Joost van Cuyck onder de (mondelinge) deal uit te komen. De transactie zal waarschijnlijk nooit hebben plaatsgevonden.

Lxer op 13 jun 2021 om 16:56

2021-06-13T16:56:48Z

← Oudere versie		Versie van 13 jun 2021 16:56
Regel 1:		Regel 1:

	= Historie =		= Historie =
	Rond 1600 begon een bloeiende handel in Tulpen. Door toenemende vraag ~~(als gevolg van toenemende rijkdom)~~ steeg de prijs van de tulpenbollen gestaag, ~~tot~~ rond 1630 door handel en speculatie de prijs versneld werd opgedreven. In 1637 kwam hieraan abrupt een einde toen de vraag naar tulpen onder verzamelaars en liefhebbers toch minder bleek te zijn.		Rond 1600 begon een bloeiende handel in Tulpen. Door toenemende vraag steeg de prijs van de tulpenbollen gestaag, totdat rond 1630, door handel en speculatie, de prijs versneld werd opgedreven. In 1637 kwam hieraan abrupt een einde toen de vraag naar tulpen onder verzamelaars en liefhebbers toch minder bleek te zijn.

	In Memoirs of Extraordinary Popular Delusions and the Madness of Crowds beschreef Charles MacKay in 1841 hoe rond 1635 men in Nederland bezeten was van de Tulpenhandel en er astronomische bedragen werden neergeteld voor de bloemen. Iedereen in het land zou meedoen aan de windhandel en er zouden bollen zijn verkocht voor de waarde van een grachtenpand, en toen prijs kelderde stortte ook de economie in. Hij noemde deze hausse de 'tulpenmanie'.		In Memoirs of [https://www.amazon.com/Extraordinary-Popular-Delusions-Madness-Crowds/dp/9562919919/lrc18-20/ Extraordinary Popular Delusions and the Madness of Crowds] beschreef Charles MacKay in 1841 hoe rond 1635 men in Nederland bezeten was van de Tulpenhandel en er astronomische bedragen werden neergeteld voor de bloemen. Iedereen in het land zou meedoen aan de windhandel en er zouden bollen zijn verkocht voor de waarde van een grachtenpand, en toen prijs kelderde stortte ook de economie in. Hij noemde deze hausse de 'tulpenmanie'.

	Vele historici twijfelen echter aan dit verhaal.		Vele historici twijfelen echter aan dit verhaal.

	Volgens Britse historicus Anne Goldgar in Tulipmania and the ~~Econo-Cultural Breakdown~~, was er een levendige handel onder '~~bloemisten~~', maar waren er slechts 37 die meer dan 300Gulden voor (een pond) tulpen hebben neergelegd.		Volgens Britse historicus Anne Goldgar in [https://www.amazon.com/Tulipmania-Money-Honor-Knowledge-Golden/dp/0226301265 Tulipmania: Money, Honor and Knowledge in the Dutch Golden Age] , was er een levendige handel onder 'floristen', maar waren er slechts 37 die meer dan 300Gulden voor (een pond) tulpen hebben neergelegd.

	De handel in tulpen beperkte zich voornamelijk tot twee tavernes, in Haarlem en Amsterdam. 'De Menniste Bruyloft' was een bijzondere taverne waar kunstenaars, schrijvers en ~~bloemisten~~ (handelaren) bijeenkwamen voor drank, muziek en bollenveilingen. De tulpenveiling bestond meestal uit wat men nu 'futures' zou noemen: contracten voor levering volgend seizoen. Op de top van markt in februari 1637 werd er inderdaad tijdens een veiling 1100 gulden geboden voor een hoeveelheid tulpenbollen die na de zomer geleverd zouden moeten worden. Maar toen de volgende dag geruchten te horen waren van een veel lagere verkoop in Haarlem, probeerde de koper Joost van Cuyck onder de (mondelinge) deal uit te komen. De transactie zal waarschijnlijk nooit hebben plaatsgevonden.		De handel in tulpen beperkte zich voornamelijk tot twee tavernes, in Haarlem en Amsterdam. 'De Menniste Bruyloft'[https://nl.wikipedia.org/wiki/Jan_Theunisz] was een bijzondere taverne waar kunstenaars, schrijvers en floristen (handelaren) bijeenkwamen voor drank, muziek en bollenveilingen. De tulpenveiling bestond meestal uit wat men nu 'futures' zou noemen: contracten voor levering volgend seizoen. Op de top van markt in februari 1637 werd er inderdaad tijdens een veiling 1100 gulden geboden voor een hoeveelheid tulpenbollen die na de zomer geleverd zouden moeten worden. Maar toen de volgende dag geruchten te horen waren van een veel lagere verkoop in Haarlem, probeerde de koper Joost van Cuyck onder de (mondelinge) deal uit te komen. De transactie zal waarschijnlijk nooit hebben plaatsgevonden.

	Anders dan wat MacKay beweerde, zal de economische impact van het instorten van de tulpenprijzen in 1637 waarschijnlijk zeer gering zijn geweest. Uit de archieven in Hoorn, Amsterdam en Haarlem blijkt volgens Goldgar niet dat er meer faillissementen waren in 1637. Wel lijkt er nog jaren juridisch te zijn gestreden over naleving van overeenkomsten.		Anders dan wat MacKay beweerde, zal de economische impact van het instorten van de tulpenprijzen in 1637 waarschijnlijk zeer gering zijn geweest. Uit de archieven in Hoorn, Amsterdam en Haarlem blijkt volgens Goldgar niet dat er meer faillissementen waren in 1637. Wel lijkt er nog jaren juridisch te zijn gestreden over naleving van overeenkomsten. Enkele steden verzochten de Staten van Holland 'verscheide ingezetenen voor hare ruine te conserveren'.[https://www.dbnl.org/tekst/krel002bloe01_01/krel002bloe01_01_0005.php]

	De morele verontwaardiging in die tijd was echter groot: men zich realiseerde dat men niet meer op basis van eer en vertrouwen handel kon drijven, omdat contracten en mondelinge overeenkomsten niet werden nageleefd. Het nieuwe geld en rijkdom stelde, aan het begin van de Gouden Eeuw, nieuwe eisen aan de maatschappij en handel. Men vreesde voor moreel verval, zoals bleek uit satirische pamfletten zoals 'Claere ontdeckingh der dwaesheydt' (1637) en het populaire moralistische toneelstuk 'Tulpenmanie', wat zal hebben bijgedragen aan de legende.		De morele verontwaardiging in die tijd was echter groot: men zich realiseerde dat men niet meer op basis van eer en vertrouwen handel kon drijven, omdat contracten en mondelinge overeenkomsten niet werden nageleefd. Het nieuwe geld en rijkdom stelde, aan het begin van de Gouden Eeuw, nieuwe eisen aan de maatschappij en handel. Men vreesde voor moreel verval, zoals bleek uit satirische pamfletten zoals 'Claere ontdeckingh der dwaesheydt derghener, die haer tegenwoordig laten noemen Floristen' (1637) en het populaire moralistische toneelstuk 'Tulpenmanie', wat zal hebben bijgedragen aan de legende.

	In een poging van de politieke elite om ook te kunnen verdienen aan de prijsstijging werd eind 1636 een belasting geheven op tulpenhandel. Uit de belasting archieven blijkt dat er zo'n 400 handelaren waren - veelal uit dezelfde families, bestaande uit welgestelde Mennonieten, zakenmensen, doctoren en juristen. De speculatieve futures markt was voor Nederland niet nieuw, want er bestonden al lange tijd een vergelijkbare markten voor graan en effecten.		In een poging van de politieke elite om ook te kunnen verdienen aan de prijsstijging werd eind 1636 een belasting geheven op tulpenhandel. Uit de belasting archieven blijkt dat er zo'n 400 handelaren waren - veelal uit dezelfde families, bestaande uit welgestelde Mennonieten, zakenmensen, doctoren en juristen. De speculatieve futures markt was voor Nederland niet nieuw, want er bestonden al lange tijd een vergelijkbare markten voor graan en effecten.

	Opvallend is dat o.a. door agrarische veranderingen (meer vrije keuze van productie en markt) en financiële innovaties er ~~plotselinge~~ grote welvaart ontstond, begin 17e eeuw. Het is dan ook niet acute manie van de welgestelde burger, maar de plotselinge overdaad aan nieuw geld, wat de voedingsbodem vormt voor speculative bubbels.		Opvallend is dat o.a. door agrarische veranderingen (meer vrije keuze van productie en markt) en financiële innovaties er grote welvaart ontstond, begin 17e eeuw. Daarbovenop kwam de expansie van de geldhoeveelheid: de VoC had het alleenrecht op handel met Japan dat grote zilvermijnen exploiteerde [https://archive.org/details/historyofmonetar00delmrich], en via de handel met Spanje (dat twee keer per jaar een zilverlevering ontving vanuit de mijnen van Mexico en Peru) kwam zilver vanuit de Nieuwe Wereld [https://www.amazon.com/Capitalism-Amsterdam-Century-Violet-Barbour/dp/B0007F36ZO] naar de Nederlandse havens, en daarnaast was er nog de gebeurtenis van 1628: de verovering van de zilvervloot. Het is dan ook niet acute manie van de welgestelde burger, maar de plotselinge overdaad aan nieuw geld, wat de voedingsbodem vormt voor speculative bubbels.

	=De Verschillen tussen Tulpenbollen en Bitcoin=		=De Verschillen tussen Tulpenbollen en Bitcoin=

Lxer op 13 jun 2021 om 14:37

2021-06-13T14:37:19Z

← Oudere versie		Versie van 13 jun 2021 14:37
Regel 15:		Regel 15:
	De morele verontwaardiging in die tijd was echter groot: men zich realiseerde dat men niet meer op basis van eer en vertrouwen handel kon drijven, omdat contracten en mondelinge overeenkomsten niet werden nageleefd. Het nieuwe geld en rijkdom stelde, aan het begin van de Gouden Eeuw, nieuwe eisen aan de maatschappij en handel. Men vreesde voor moreel verval, zoals bleek uit satirische pamfletten zoals 'Claere ontdeckingh der dwaesheydt' (1637) en het populaire moralistische toneelstuk 'Tulpenmanie', wat zal hebben bijgedragen aan de legende.		De morele verontwaardiging in die tijd was echter groot: men zich realiseerde dat men niet meer op basis van eer en vertrouwen handel kon drijven, omdat contracten en mondelinge overeenkomsten niet werden nageleefd. Het nieuwe geld en rijkdom stelde, aan het begin van de Gouden Eeuw, nieuwe eisen aan de maatschappij en handel. Men vreesde voor moreel verval, zoals bleek uit satirische pamfletten zoals 'Claere ontdeckingh der dwaesheydt' (1637) en het populaire moralistische toneelstuk 'Tulpenmanie', wat zal hebben bijgedragen aan de legende.

	In een poging van de politieke elite om ook te kunnen verdienen aan de prijsstijging werd eind 1636 een belasting geheven op tulpenhandel. Uit de belasting archieven blijkt dat er zo'n 400 handelaren waren - veelal uit dezelfde families, bestaande uit welgestelde Mennonieten, zakenmensen, doctoren en juristen. De speculatieve futures markt was voor Nederland niet nieuw, want er ~~bestond~~ al lange tijd een vergelijkbare markten voor graan en effecten.		In een poging van de politieke elite om ook te kunnen verdienen aan de prijsstijging werd eind 1636 een belasting geheven op tulpenhandel. Uit de belasting archieven blijkt dat er zo'n 400 handelaren waren - veelal uit dezelfde families, bestaande uit welgestelde Mennonieten, zakenmensen, doctoren en juristen. De speculatieve futures markt was voor Nederland niet nieuw, want er bestonden al lange tijd een vergelijkbare markten voor graan en effecten.

	Opvallend is dat o.a. door agrarische veranderingen (meer vrije keuze van productie en markt) en financiële innovaties er plotselinge grote welvaart ontstond, begin 17e eeuw. Het is dan ook niet acute manie van de welgestelde burger, maar de plotselinge overdaad aan nieuw geld, wat de voedingsbodem vormt voor speculative bubbels.		Opvallend is dat o.a. door agrarische veranderingen (meer vrije keuze van productie en markt) en financiële innovaties er plotselinge grote welvaart ontstond, begin 17e eeuw. Het is dan ook niet acute manie van de welgestelde burger, maar de plotselinge overdaad aan nieuw geld, wat de voedingsbodem vormt voor speculative bubbels.

Lxer op 13 jun 2021 om 14:34

2021-06-13T14:34:11Z

← Oudere versie		Versie van 13 jun 2021 14:34
Regel 13:		Regel 13:
	Anders dan wat MacKay beweerde, zal de economische impact van het instorten van de tulpenprijzen in 1637 waarschijnlijk zeer gering zijn geweest. Uit de archieven in Hoorn, Amsterdam en Haarlem blijkt volgens Goldgar niet dat er meer faillissementen waren in 1637. Wel lijkt er nog jaren juridisch te zijn gestreden over naleving van overeenkomsten.		Anders dan wat MacKay beweerde, zal de economische impact van het instorten van de tulpenprijzen in 1637 waarschijnlijk zeer gering zijn geweest. Uit de archieven in Hoorn, Amsterdam en Haarlem blijkt volgens Goldgar niet dat er meer faillissementen waren in 1637. Wel lijkt er nog jaren juridisch te zijn gestreden over naleving van overeenkomsten.

	De morele verontwaardiging in die tijd was echter groot: men zich realiseerde dat men niet meer op basis van eer en vertrouwen handel kon drijven, omdat contracten en mondelinge overeenkomsten niet werden nageleefd. Het nieuwe geld en rijkdom stelde, aan het begin van de Gouden Eeuw, nieuwe eisen aan de maatschappij en handel. Men vreesde voor moreel verval, zoals bleek uit ~~het~~ pamfletten zoals 'Claere ontdeckingh der dwaesheydt' (1637) en het populaire moralistische toneelstuk 'Tulpenmanie', wat zal hebben bijgedragen aan de legende.		De morele verontwaardiging in die tijd was echter groot: men zich realiseerde dat men niet meer op basis van eer en vertrouwen handel kon drijven, omdat contracten en mondelinge overeenkomsten niet werden nageleefd. Het nieuwe geld en rijkdom stelde, aan het begin van de Gouden Eeuw, nieuwe eisen aan de maatschappij en handel. Men vreesde voor moreel verval, zoals bleek uit satirische pamfletten zoals 'Claere ontdeckingh der dwaesheydt' (1637) en het populaire moralistische toneelstuk 'Tulpenmanie', wat zal hebben bijgedragen aan de legende.

	In een poging van de politieke elite om ook te kunnen verdienen aan de prijsstijging werd eind 1636 een belasting geheven op tulpenhandel. Uit de belasting archieven blijkt dat er zo'n 400 handelaren waren - veelal uit dezelfde families, bestaande uit welgestelde Mennonieten, zakenmensen, doctoren en juristen. De speculatieve futures markt was voor Nederland niet nieuw, want er bestond al lange tijd een vergelijkbare markten voor graan en effecten.		In een poging van de politieke elite om ook te kunnen verdienen aan de prijsstijging werd eind 1636 een belasting geheven op tulpenhandel. Uit de belasting archieven blijkt dat er zo'n 400 handelaren waren - veelal uit dezelfde families, bestaande uit welgestelde Mennonieten, zakenmensen, doctoren en juristen. De speculatieve futures markt was voor Nederland niet nieuw, want er bestond al lange tijd een vergelijkbare markten voor graan en effecten.

Lxer op 13 jun 2021 om 14:27

2021-06-13T14:27:42Z

← Oudere versie		Versie van 13 jun 2021 14:27
Regel 14:		Regel 14:

	De morele verontwaardiging in die tijd was echter groot: men zich realiseerde dat men niet meer op basis van eer en vertrouwen handel kon drijven, omdat contracten en mondelinge overeenkomsten niet werden nageleefd. Het nieuwe geld en rijkdom stelde, aan het begin van de Gouden Eeuw, nieuwe eisen aan de maatschappij en handel. Men vreesde voor moreel verval, zoals bleek uit het pamfletten zoals 'Claere ontdeckingh der dwaesheydt' (1637) en het populaire moralistische toneelstuk 'Tulpenmanie', wat zal hebben bijgedragen aan de legende.		De morele verontwaardiging in die tijd was echter groot: men zich realiseerde dat men niet meer op basis van eer en vertrouwen handel kon drijven, omdat contracten en mondelinge overeenkomsten niet werden nageleefd. Het nieuwe geld en rijkdom stelde, aan het begin van de Gouden Eeuw, nieuwe eisen aan de maatschappij en handel. Men vreesde voor moreel verval, zoals bleek uit het pamfletten zoals 'Claere ontdeckingh der dwaesheydt' (1637) en het populaire moralistische toneelstuk 'Tulpenmanie', wat zal hebben bijgedragen aan de legende.

			In een poging van de politieke elite om ook te kunnen verdienen aan de prijsstijging werd eind 1636 een belasting geheven op tulpenhandel. Uit de belasting archieven blijkt dat er zo'n 400 handelaren waren - veelal uit dezelfde families, bestaande uit welgestelde Mennonieten, zakenmensen, doctoren en juristen. De speculatieve futures markt was voor Nederland niet nieuw, want er bestond al lange tijd een vergelijkbare markten voor graan en effecten.

			Opvallend is dat o.a. door agrarische veranderingen (meer vrije keuze van productie en markt) en financiële innovaties er plotselinge grote welvaart ontstond, begin 17e eeuw. Het is dan ook niet acute manie van de welgestelde burger, maar de plotselinge overdaad aan nieuw geld, wat de voedingsbodem vormt voor speculative bubbels.

	=De Verschillen tussen Tulpenbollen en Bitcoin=		=De Verschillen tussen Tulpenbollen en Bitcoin=

Lxer op 13 jun 2021 om 12:59

2021-06-13T12:59:35Z

← Oudere versie		Versie van 13 jun 2021 12:59
Regel 1:		Regel 1:

	= Historie =		= Historie =
	Rond 1600 begon een bloeiende handel in Tulpen. Door toenemende vraag (als gevolg van toenemende rijkdom) steeg de prijs van de tulpenbollen gestaag, tot rond 1630 door handel en speculatie de prijs versneld werd opgedreven. In 1637 kwam hieraan abrupt een einde toen de vraag toch minder bleek te zijn.		Rond 1600 begon een bloeiende handel in Tulpen. Door toenemende vraag (als gevolg van toenemende rijkdom) steeg de prijs van de tulpenbollen gestaag, tot rond 1630 door handel en speculatie de prijs versneld werd opgedreven. In 1637 kwam hieraan abrupt een einde toen de vraag naar tulpen onder verzamelaars en liefhebbers toch minder bleek te zijn.

	In Memoirs of Extraordinary Popular Delusions and the Madness of Crowds beschreef Charles MacKay in 1841 hoe rond 1635 men in Nederland bezeten was van de Tulpenhandel en er astronomische bedragen werden neergeteld voor de bloemen. Iedereen in het land zou meedoen aan de windhandel en er zouden bollen zijn verkocht voor de waarde van een grachtenpand, en toen prijs kelderde stortte ook de economie in. Hij noemde deze hausse de 'tulpenmanie'.		In Memoirs of Extraordinary Popular Delusions and the Madness of Crowds beschreef Charles MacKay in 1841 hoe rond 1635 men in Nederland bezeten was van de Tulpenhandel en er astronomische bedragen werden neergeteld voor de bloemen. Iedereen in het land zou meedoen aan de windhandel en er zouden bollen zijn verkocht voor de waarde van een grachtenpand, en toen prijs kelderde stortte ook de economie in. Hij noemde deze hausse de 'tulpenmanie'.
Regel 9:		Regel 9:
	Volgens Britse historicus Anne Goldgar in Tulipmania and the Econo-Cultural Breakdown, was er een levendige handel onder 'bloemisten', maar waren er slechts 37 die meer dan 300Gulden voor (een pond) tulpen hebben neergelegd.		Volgens Britse historicus Anne Goldgar in Tulipmania and the Econo-Cultural Breakdown, was er een levendige handel onder 'bloemisten', maar waren er slechts 37 die meer dan 300Gulden voor (een pond) tulpen hebben neergelegd.

	De handel in tulpen beperkte zich voornamelijk tot twee tavernes, in Haarlem en Amsterdam. 'De Menniste Bruyloft' was een bijzondere taverne waar kunstenaars, schrijvers en bloemisten (handelaren) bijeenkwamen voor drank, muziek en bollenveilingen. De tulpenveiling bestond meestal uit wat men nu 'futures' zou noemen: contracten voor levering volgend seizoen. Op de top van markt in februari 1637 werd er inderdaad tijdens een veiling 1100 gulden geboden voor een tulpenbollen die na de zomer geleverd zouden moeten worden. Maar toen de volgende dag geruchten te horen waren van een veel lagere verkoop in Haarlem, probeerde de koper Joost van Cuyck onder de (mondelinge) deal uit te komen. De transactie zal waarschijnlijk nooit hebben plaatsgevonden.		De handel in tulpen beperkte zich voornamelijk tot twee tavernes, in Haarlem en Amsterdam. 'De Menniste Bruyloft' was een bijzondere taverne waar kunstenaars, schrijvers en bloemisten (handelaren) bijeenkwamen voor drank, muziek en bollenveilingen. De tulpenveiling bestond meestal uit wat men nu 'futures' zou noemen: contracten voor levering volgend seizoen. Op de top van markt in februari 1637 werd er inderdaad tijdens een veiling 1100 gulden geboden voor een hoeveelheid tulpenbollen die na de zomer geleverd zouden moeten worden. Maar toen de volgende dag geruchten te horen waren van een veel lagere verkoop in Haarlem, probeerde de koper Joost van Cuyck onder de (mondelinge) deal uit te komen. De transactie zal waarschijnlijk nooit hebben plaatsgevonden.

	Anders dan wat MacKay beweerde, zal de economische impact van het instorten van de tulpenprijzen in 1637 waarschijnlijk zeer gering zijn geweest. Uit de archieven in Hoorn, Amsterdam en Haarlem blijkt volgens Goldgar niet dat er meer faillissementen waren in ~~1937~~. Wel lijkt er nog jaren juridisch te zijn gestreden over naleving van overeenkomsten.		Anders dan wat MacKay beweerde, zal de economische impact van het instorten van de tulpenprijzen in 1637 waarschijnlijk zeer gering zijn geweest. Uit de archieven in Hoorn, Amsterdam en Haarlem blijkt volgens Goldgar niet dat er meer faillissementen waren in 1637. Wel lijkt er nog jaren juridisch te zijn gestreden over naleving van overeenkomsten.

	De ~~maatschappelijk~~ verontwaardiging in die tijd was echter groot: men zich realiseerde dat men niet meer op basis van eer ~~een~~ vertrouwen handel kon drijven, omdat contracten en mondelinge overeenkomsten niet werden nageleefd. Het nieuwe geld en rijkdom stelde, aan het begin van de Gouden Eeuw, nieuwe eisen aan de maatschappij en handel ~~en men~~ vreesde voor moreel verval, zoals bleek uit het pamfletten zoals 'Claere ontdeckingh der dwaesheydt' (1637) en het populaire moralistische toneelstuk 'Tulpenmanie', wat zal hebben bijgedragen aan de legende.		De morele verontwaardiging in die tijd was echter groot: men zich realiseerde dat men niet meer op basis van eer en vertrouwen handel kon drijven, omdat contracten en mondelinge overeenkomsten niet werden nageleefd. Het nieuwe geld en rijkdom stelde, aan het begin van de Gouden Eeuw, nieuwe eisen aan de maatschappij en handel. Men vreesde voor moreel verval, zoals bleek uit het pamfletten zoals 'Claere ontdeckingh der dwaesheydt' (1637) en het populaire moralistische toneelstuk 'Tulpenmanie', wat zal hebben bijgedragen aan de legende.

	=De Verschillen tussen Tulpenbollen en Bitcoin=		=De Verschillen tussen Tulpenbollen en Bitcoin=