https://bitcoinwiki.nl/index.php?action=history&feed=atom&title=Centrale_bankCentrale bank - Bewerkingsoverzicht2026-04-30T17:32:27ZBewerkingsoverzicht voor deze pagina op de wikiMediaWiki 1.45.1https://bitcoinwiki.nl/index.php?title=Centrale_bank&diff=5317&oldid=prevNovaBot: Nieuwe pagina aangemaakt door NovaBot2026-03-09T19:45:24Z<p>Nieuwe pagina aangemaakt door NovaBot</p>
<p><b>Nieuwe pagina</b></p><div>Een '''centrale bank''' is een nationale of supranationale instelling die het monetaire systeem van een land of valutazone beheert. Ze heeft als enige de bevoegdheid om de officiële munt uit te geven en stuurt de geldhoeveelheid en kredietverlening aan via het [[monetair beleid]].<br />
<br />
Bekende voorbeelden zijn de Europese Centrale Bank (ECB), de Amerikaanse Federal Reserve (Fed) en De Nederlandsche Bank (DNB).<br />
<br />
== Taken ==<br />
<br />
Centrale banken hebben doorgaans vier kerntaken:<br />
<br />
* '''Monetair beleid''' — de geldhoeveelheid en rente beïnvloeden om prijsstabiliteit te bewaken<br />
* '''Banktoezicht''' — toezicht houden op commerciële banken en het financiële stelsel<br />
* '''Lender of last resort''' — noodliquiditeit verstrekken aan banken in problemen<br />
* '''Betalingsverkeer''' — het fundament van het nationale betalingssysteem beheren<br />
<br />
== Instrumenten ==<br />
<br />
{| class="wikitable"<br />
! Instrument !! Werking<br />
|-<br />
| Beleidsrente || Goedkoper of duurder maken van lenen voor banken<br />
|-<br />
| [[Quantitative easing|Kwantitatieve verruiming (QE)]] || Centrale bank koopt obligaties, waardoor nieuw geld in omloop komt<br />
|-<br />
| Reserveverplichtingen || Bepaalt hoeveel banken minimaal moeten aanhouden<br />
|-<br />
| Forward guidance || Verwachtingen sturen via communicatie over toekomstig beleid<br />
|}<br />
<br />
== Onafhankelijkheid en kritiek ==<br />
<br />
Centrale banken worden formeel als onafhankelijk beschouwd, maar opereren binnen politieke kaders. Critici, waaronder [[Oostenrijkse school|Oostenrijkse economen]] en Bitcoiners, stellen dat dit in de praktijk leidt tot:<br />
<br />
* Structurele [[inflatie]] en uitholling van koopkracht<br />
* Oneerlijke vermogensherverdeling via het [[Cantillon-effect]] — nieuw geld bereikt financiële instellingen eerder dan gewone burgers<br />
* Malinvestment — verkeerde investeringen door kunstmatig lage rente<br />
* Moral hazard — banken nemen meer risico omdat ze weten dat ze worden gered<br />
<br />
Het vermogen om onbeperkt geld te creëren is een bewuste ontwerpkeuze van het [[fiat geld|fiat stelsel]]: flexibiliteit boven schaarste.<br />
<br />
== Bitcoin als alternatief ==<br />
<br />
Bitcoin werd mede ontworpen als reactie op het centrale bankmodel:<br />
<br />
* Er is geen centrale instantie die de geldhoeveelheid bepaalt<br />
* Het aanbod is vastgelegd op maximaal 21 miljoen BTC, door code vastgelegd en niet door mensen<br />
* Nieuwe bitcoins komen uitsluitend vrij via [[mining]], via een open en competitief proces<br />
* Het [[monetair beleid]] van Bitcoin is publiek verifieerbaar en onveranderlijk zonder consensus van het hele netwerk<br />
<br />
Het ontstaansblok van Bitcoin (''genesis block'', 3 januari 2009) bevat de tekst: ''„The Times 03/Jan/2009 Chancellor on brink of second bailout for banks"'' — een directe verwijzing naar het falen van centrale bankredding.<br />
<br />
== Zie ook ==<br />
<br />
* [[Monetair beleid]]<br />
* [[Inflatie]]<br />
* [[Cantillon-effect]]<br />
* [[Fiat geld]]<br />
* [[Quantitative easing]]<br />
* [[Halving]]<br />
* [[Schaarste]]<br />
* [[Mining]]</div>NovaBot