Marnix: Nieuwe pagina aangemaakt met 'TOC '''Bitcoin Begrippenlijst''' — een overzicht van de 100 belangrijkste begrippen binnen het Bitcoin-ecosysteem. == 0–9 == === 2FA (Two-Factor Authentication) === Tweefactorauthenticatie (2FA) is een extra beveiligingslaag bij het inloggen op een account. Naast een wachtwoord is er een tweede verificatiestap vereist, zoals een code via een authenticator-app of sms. Het gebruik van 2FA wor…'

2026-03-10T12:26:36Z

Nieuwe pagina aangemaakt met '__TOC__ '''Bitcoin Begrippenlijst''' — een overzicht van de 100 belangrijkste begrippen binnen het Bitcoin-ecosysteem. == 0–9 == === 2FA (Two-Factor Authentication) === Tweefactorauthenticatie (2FA) is een extra beveiligingslaag bij het inloggen op een account. Naast een wachtwoord is er een tweede verificatiestap vereist, zoals een code via een authenticator-app of sms. Het gebruik van 2FA wor…'

Nieuwe pagina

__TOC__

'''Bitcoin Begrippenlijst''' — een overzicht van de 100 belangrijkste begrippen binnen het Bitcoin-ecosysteem.

== 0–9 ==

=== [[Twee-factor authenticatie|2FA]] (Two-Factor Authentication) ===
[[Twee-factor authenticatie|Tweefactorauthenticatie]] (2FA) is een extra beveiligingslaag bij het inloggen op een account. Naast een wachtwoord is er een tweede verificatiestap vereist, zoals een code via een authenticator-app of sms. Het gebruik van 2FA wordt sterk aangeraden voor accounts bij exchanges en andere bitcoindiensten.

=== [[51% aanval|51% Attack]] ===
Een aanval op het Bitcoinnetwerk waarbij een partij meer dan 50% van de totale [[hashrate]] in handen krijgt. Met die meerderheid zou de aanvaller transacties kunnen terugdraaien of [[double spend]]s kunnen uitvoeren. Naarmate het netwerk groeit en de hashrate stijgt, wordt een dergelijke aanval steeds moeilijker en kostbaarder.

== A ==

=== [[Adressen|Adres]] ===
Zie [[Adressen|Bitcoinadres]].

=== All Time High (ATH) ===
De hoogste koerswaarde die Bitcoin ooit heeft bereikt. Deze waarde kan per exchange licht verschillen. De ATH geldt als een psychologisch referentiepunt in de markt.

=== [[Altcoins en waarde (Shitcoins)|Altcoin]] ===
Een verzamelnaam voor alle cryptovaluta's buiten Bitcoin. In navolging van Bitcoins succes zijn er tienduizenden altcoins gecreëerd, veelal gepresenteerd als alternatief voor Bitcoin. Bij de meeste altcoins is er weinig sprake van actieve ontwikkeling, adoptie of decentralisatie.

=== [[AML|Anti-Money Laundering]] (AML) ===
Wet- en regelgeving gericht op het voorkomen van witwassen van geld. Bitcoinbedrijven vallen in de meeste landen onder AML-regelgeving en zijn verplicht bepaalde controles uit te voeren. Zie ook: [[Know Your Customer (KYC)]].

=== [[ASIC miners|ASIC]] ===
Een ''Application-Specific Integrated Circuit'' is een chip ontworpen voor één specifieke taak. In de context van Bitcoin worden ASIC-miners gebruikt om SHA-256-hashes te berekenen en zo nieuwe blocks te vinden. Dankzij hun specialisatie zijn ze aanzienlijk efficiënter dan gewone CPU's of GPU's.

== B ==

=== [[BIP]] (Bitcoin Improvement Proposal) ===
Een formeel voorstel om het Bitcoinprotocol of de bijbehorende software te wijzigen of te verbeteren. Het BIP-model is gebaseerd op het PEP-systeem (Python Enhancement Proposals). Bekende BIPs zijn onder andere BIP32 (HD Wallets), BIP39 (Mnemonic phrases) en BIP141 (SegWit).

=== Bit ===
Een bitcoineenheid gelijk aan één miljoenste (0,000001) bitcoin, ofwel 100 [[satoshi]]'s.

=== [[Bitcoin]] ===
Met een hoofdletter ''Bitcoin'' verwijst men naar het concept, het protocol of het netwerk. Met een kleine letter ''bitcoin'' (of de afkorting BTC) verwijst men doorgaans naar de munteenheid zelf. Bitcoin is het eerste en grootste gedecentraliseerde digitale betalingsnetwerk, gelanceerd in 2009 door [[Satoshi Nakamoto]].

=== Bitcoin ATM (BTM) ===
Een automaat waarbij gebruikers contant geld kunnen omwisselen voor bitcoin. Sommige BTM's bieden ook de mogelijkheid bitcoin te verkopen voor contant geld. Ze functioneren vergelijkbaar met gewone geldautomaten (ATM's), maar dan voor bitcoin.

=== [[Bitcoin Core]] ===
De meestgebruikte software voor het beheer van een Bitcoin [[full node]] en [[wallet]]. Bitcoin Core (voorheen ''BitcoinQT'') wordt beschouwd als de referentie-implementatie van het Bitcoinprotocol en wordt ontwikkeld op basis van open source.

=== [[Adressen|Bitcoinadres]] ===
Een reeks alfanumerieke tekens die gebruikt wordt om bitcoin te ontvangen. Een bitcoinadres wordt gegenereerd via een [[Hash160]] van een [[public key]]. Wanneer bitcoin wordt gestuurd naar een adres, wordt de bijbehorende "balans" toegekend aan dat adres.

=== [[Blokken|Block]] ===
De blockchain bestaat uit opeenvolgende blocks. Een block bevat een groep transacties, een tijdstempel, een verwijzing naar het vorige block (via een cryptografische [[hash]]) en het bewijs van het uitgevoerde rekenwerk ([[Proof of Work]]). Gemiddeld wordt er elke tien minuten een nieuw block gevonden.

=== Block Header ===
De metadata van een block, bestaande uit: de hash van het vorige block, de hash van de [[Merkle tree]] van transacties, een tijdstempel, de [[difficulty]] en een [[nonce]].

=== Block Height ===
Het volgnummer van een block in de blockchain. Het [[genesis block]] heeft blockhoogte 0. De blockhoogte geeft aan hoeveel blocks er voor een bepaald block zijn gemined.

=== [[Block Reward]] ===
De hoeveelheid nieuwe bitcoins die een [[miner]] ontvangt voor het vinden van een geldig nieuw block. In het begin was dit 50 BTC per block. Door de [[halving]] halveert dit bedrag elke 210.000 blocks (circa elke vier jaar). Vanaf april 2024 bedraagt de block reward 3,125 BTC per block.

=== [[Blockchain]] ===
Een gedecentraliseerde, publieke database van alle Bitcoin-transacties ooit gedaan. De blockchain bestaat uit aaneengeschakelde [[block|blocks]], waarbij ieder block cryptografisch verbonden is met zijn voorganger. Daardoor is het vrijwel onmogelijk om historische gegevens te wijzigen zonder het hele netwerk te overtuigen.

=== Brain Wallet ===
Een strategie waarbij de gebruiker een [[seed phrase]] uit het hoofd leert in plaats van op te schrijven. Hoewel er geen fysiek bewijs bestaat, is het menselijk geheugen onbetrouwbaar en brengt een brain wallet aanzienlijke risico's met zich mee: wie de zin vergeet, verliest de toegang tot de bijbehorende bitcoins permanent.

=== BTC ===
De meestgebruikte afkorting voor bitcoin als digitale valuta. Iemand die 0,5 bitcoin bezit, heeft 0,5 BTC.

=== Bull ===
Iemand die verwacht dat de koers gaat stijgen. De terminologie is afkomstig uit de aandelenmarkt. Zie ook: [[Bullish]], [[Bull market]].

=== Bull Market ===
Een periode waarin de koers stijgt en het algehele marktsentiment optimistisch is. Het tegenovergestelde van een [[bear market]].

=== Bullish ===
Een positief marktsentiment of verwachting dat de prijs gaat stijgen. Nieuws of ontwikkelingen die de prijs positief kunnen beïnvloeden worden ook "bullish" genoemd. Het tegenovergestelde is [[bearish]].

=== Buy the Dip (BTFD) ===
Jargon voor de strategie om bitcoin te kopen op het moment dat de koers tijdelijk daalt (een "dip"). De gedachte is dat de daling irrationeel of tijdelijk is en dat de prijs daarna weer herstelt.

=== Byzantine General's Problem ===
Een klassiek probleem uit de informatica over het bereiken van consensus in een gedecentraliseerd systeem waarbij deelnemers elkaar niet kunnen vertrouwen. [[Satoshi Nakamoto]] loste dit probleem op met het Proof-of-Work consensusmechanisme van Bitcoin.

== C ==

=== [[Censuur|Censuurbestendig]] ===
Een eigenschap van Bitcoin waardoor transacties niet geblokkeerd of tegengehouden kunnen worden door derden. Doordat niemand de controle heeft over het gedecentraliseerde netwerk, is er ook niemand die betalingen kan censureren of gebruikers kan weren. Dit biedt financiële vrijheid, ook in landen met onderdrukkende regimes.

=== Central Bank Digital Currency ([[CBDC]]) ===
Digitaal geld uitgegeven door een centrale bank. In tegenstelling tot Bitcoin zijn CBDC's volledig gecentraliseerd, wat betekent dat de uitgevende bank volledige controle behoudt over transacties en saldi.

=== Cold Storage ===
Het offline opslaan van [[private key|private keys]], zodat ze volledig afgeschermd zijn van het internet. Cold storage biedt een hoge mate van bescherming tegen digitale dreigingen zoals hacks.

=== Confirmation ===
Het opnemen van een transactie in een [[block]]. Elke block die daarna wordt gevonden telt als een extra bevestiging. Hoe meer bevestigingen, hoe definitiever de transactie. Gangbaar is om een transactie na drie bevestigingen als definitief te beschouwen.

=== [[Cryptografie]] ===
Een wiskundige methode om informatie te versleutelen zodat alleen geautoriseerde partijen er toegang toe hebben. In Bitcoin wordt asymmetrische cryptografie gebruikt op basis van [[private key|private]] en [[public key|public keys]].

=== Cryptovaluta (Cryptocurrency) ===
Een digitale valuta gebaseerd op cryptografie. Bitcoin is de eerste en bekendste cryptovaluta. De term wordt tegenwoordig ook gebruikt voor [[altcoin|altcoins]], hoewel sommigen dit misleidend vinden omdat Bitcoin fundamenteel verschilt van de meeste andere cryptovaluta's.

=== Custodial Wallet ===
Een bitcoinwallet waarbij een derde partij (zoals een exchange) de [[private key|private keys]] beheert namens de gebruiker. Bij een custodial wallet heb je de bitcoins niet zelf in bezit; de dienstverlener bewaart ze voor jou. Het tegenovergestelde is een [[self-custodial wallet]].

== D ==

=== [[Decentralisatie|Decentraal]] ===
Het tegenovergestelde van centraal: geen enkele partij heeft de macht of controle over het systeem. Bij Bitcoin zijn nodes, miners en gebruikers over de hele wereld verspreid. Dit maakt het netwerk open, vrij toegankelijk en resistent tegen censuur of manipulatie.

=== Difficulty (Moeilijkheidsgraad) ===
Een maat voor hoe moeilijk het is om een geldig nieuw [[block]] te vinden. De difficulty wordt automatisch elke ~2 weken aangepast op basis van de gemiddelde [[hashrate]] van de voorgaande twee weken, zodat blocks gemiddeld elke tien minuten worden gevonden.

=== Distributed Ledger ===
Een gedecentraliseerd grootboek dat niet op één centrale locatie staat, maar verdeeld is over een groot netwerk van deelnemers. De Bitcoin [[blockchain]] is een voorbeeld van een distributed ledger.

=== Dollar Cost Averaging (DCA) ===
Een beleggingsstrategie waarbij periodiek een vast bedrag wordt geïnvesteerd, ongeacht de actuele koers. Door de investering te spreiden over tijd wordt de impact van koersschommelingen verminderd en hoeft men niet te gokken op het "perfecte" aankoopmoment.

=== [[Double Spend]] ===
Het tweemaal uitgeven van dezelfde bitcoins. Dit is een klassiek probleem in digitale betalingssystemen dat Satoshi Nakamoto oploste met het [[Proof of Work]]-consensusmechanisme van Bitcoin. Dankzij dit mechanisme kunnen deelnemers zonder centrale autoriteit verifiëren dat fondsen niet eerder zijn uitgegeven.

== E ==

=== [[Bitcoin kopen|Exchange]] ===
Een platform waarop bitcoins en andere cryptovaluta's gekocht en verkocht kunnen worden. Exchanges fungeren als een marktplaats tussen kopers en verkopers, en bieden doorgaans ook mogelijkheden voor geavanceerde orders zoals [[limit order|limit orders]] en [[market order|market orders]].

=== Encryptie ===
Het versleutelen van gegevens zodat alleen geautoriseerde partijen ze kunnen lezen. In Bitcoin wordt encryptie gebruikt voor het beveiligen van [[private key|private keys]] in wallets en voor het ondertekenen van transacties.

== F ==

=== Fear of Missing Out (FOMO) ===
De angst om een winstgevende kans te missen. FOMO leidt er vaak toe dat beleggers impulsief kopen op het hoogtepunt van een koersstijging, wat kan resulteren in verlies wanneer de koers daalt.

=== Fear, Uncertainty, Doubt (FUD) ===
Negatieve berichten, geruchten of onzekerheid die bedoeld of onbedoeld de prijs van bitcoin negatief beïnvloeden. FUD kan afkomstig zijn van media, overheden of concurrenten.

=== [[Fiat geld|Fiat]] Valuta ===
Conventioneel, door overheden uitgegeven geld zoals de euro of de Amerikaanse dollar. In tegenstelling tot bitcoin heeft fiat geen vaste maximale hoeveelheid en kan het door centrale banken bijgedrukt worden.

=== Fixed Supply ===
Bitcoin heeft een vaste maximale hoeveelheid van 21 miljoen bitcoins die ooit in omloop zullen zijn. Dit in contrast met fiat valuta, waarvan de hoeveelheid door centrale banken uitgebreid kan worden. De fixed supply maakt bitcoin schaars en resistent tegen inflatie.

=== [[Fork]] ===
Een wijziging in het Bitcoinprotocol. Er zijn twee soorten forks: een [[hard fork]] en een [[soft fork]]. Een fork kan gepland zijn (om nieuwe functies toe te voegen) of ongepland (door een bug of conflict in het netwerk).

=== [[Bitcoin node|Full Node]] ===
Een computerprogramma dat de volledige Bitcoin-blockchain downloadt, valideert en bijhoudt. Een full node controleert alle transacties en blocks op basis van de consensusregels van Bitcoin, zonder te vertrouwen op derden. Het draaien van een eigen full node is de meest vertrouwensloze manier om Bitcoin te gebruiken.

== G ==

=== Genesis Block ===
Het allereerste block in de Bitcoin blockchain, gemined door [[Satoshi Nakamoto]] op 3 januari 2009. In het genesis block is een boodschap opgenomen: een krantenkop van ''The Times'' over een tweede bankreddingsoperatie, vermoedelijk als commentaar op het falende financiële systeem.

=== GPU (Graphics Processing Unit) ===
Een grafische processor die ook ingezet kan worden voor parallelle berekeningen zoals cryptomining. In de begindagen van Bitcoin werd er gemined met GPU's, maar tegenwoordig zijn [[ASIC|ASIC-miners]] vele malen efficiënter.

== H ==

=== [[Halving]] ===
Het moment waarop de [[block reward]] voor miners gehalveerd wordt. Dit gebeurt elke 210.000 blocks, wat neerkomt op ongeveer elke vier jaar. De halving zorgt ervoor dat de uitgifte van nieuwe bitcoins exponentieel afneemt en de [[fixed supply]] van 21 miljoen bitcoins nooit wordt overschreden.

=== [[Fork|Hard Fork]] ===
Een ingrijpende protocolwijziging die niet achterwaarts compatibel is. Nodes die niet upgraden zijn niet langer compatibel met het nieuwe protocol, wat kan leiden tot een permanente splitsing van de blockchain in twee afzonderlijke netwerken.

=== [[Hashfunctie|Hash]] ===
Een vaste-lengte reeks alfanumerieke tekens die wordt gegenereerd uit invoerdata via een [[hash function]]. Dezelfde invoer levert altijd dezelfde hash op, maar uit de hash alleen is de originele data niet te reconstrueren.

=== [[Hashfunctie|Hash Function]] ===
Een wiskundige functie die willekeurige data omzet in een hash van vaste lengte. Een kleine wijziging in de invoer leidt tot een volledig andere hash. Bitcoin gebruikt [[SHA-256]] als hash function voor zijn [[Proof of Work]]-mechanisme.

=== Hashrate ===
Het totale aantal [[hash|hashes]] dat per seconde wordt berekend, hetzij door een individuele [[miner]], hetzij door het totale Bitcoinnetwerk. Een hogere hashrate betekent meer rekenkracht en daarmee een veiliger netwerk. De hashrate wordt uitgedrukt in KH/s, MH/s, GH/s, TH/s, PH/s of EH/s.

=== HODL ===
Een verbastering van het Engelse woord "hold" (vasthouden), ontstaan uit een typefout in een beroemde post op het Bitcointalk-forum in 2013. HODL staat voor de strategie om bitcoin voor de lange termijn vast te houden, ongeacht kortetermijnschommelingen. Soms wordt het ook geïnterpreteerd als afkorting voor ''Hold On For Dear Life''.

=== Hot Wallet ===
Een [[wallet]] die verbonden is met het internet. Hot wallets zijn handig voor dagelijks gebruik, maar minder veilig dan [[cold storage]], omdat ze blootgesteld zijn aan online dreigingen.

== K ==

=== [[Wetgeving|Know Your Customer]] (KYC) ===
Een wettelijke verplichting voor financiële dienstverleners om de identiteit van hun klanten te verifiëren. Exchanges en andere bitcoinbedrijven zijn in de meeste landen verplicht KYC-procedures uit te voeren om witwassen en terrorismefinanciering te voorkomen. Zie ook: [[Anti-Money Laundering (AML)]].

== L ==

=== [[Lightning|Lightning Network]] ===
Een ''second layer'' betalingsprotocol bovenop de Bitcoin-blockchain. Via het Lightning Network kunnen gebruikers razendsnel en met zeer lage kosten betalingen doen via directe betaalkanalen, zonder dat elke transactie op de blockchain hoeft te worden vastgelegd. Het Lightning Network vergroot de schaalbaarheid van Bitcoin aanzienlijk.

=== Liquiditeit ===
Een maat voor hoe gemakkelijk een actief gekocht of verkocht kan worden zonder de marktprijs significant te beïnvloeden. Een markt met hoge liquiditeit heeft veel kopers en verkopers en kleine verschillen tussen de koop- en verkoopprijs (spread).

== M ==

=== [[Mempool]] ===
De "geheugenpool" van onbevestigde transacties die door het netwerk zijn ontvangen maar nog niet zijn opgenomen in een [[block]]. Miners selecteren transacties uit de mempool, waarbij ze doorgaans voorrang geven aan transacties met de hoogste [[transaction fee|transactiekosten]].

=== Merkle Tree ===
Een boomstructuur van cryptografische [[hash|hashes]] die gebruikt wordt om alle transacties in een [[block]] efficiënt samen te vatten en te verifiëren. De wortel van de boom (de Merkle root) staat in de [[block header]] en maakt het mogelijk om individuele transacties te verifiëren zonder de hele blockchain te downloaden.

=== Miner ===
Een deelnemer aan het Bitcoinnetwerk die [[SHA-256]]-hashes berekent om nieuwe [[block|blocks]] te vinden. Miners verwerken transacties, voegen ze toe aan de blockchain en ontvangen daarvoor de [[block reward]] plus [[transaction fee|transactiekosten]].

=== [[Mining]] ===
Het proces waarbij [[miner|miners]] via krachtige computers proberen als eerste een geldig nieuw [[block]] te vinden door het oplossen van een wiskundig rekenprobleem ([[Proof of Work]]). Wie als eerste slaagt ontvangt de [[block reward]].

=== Mining Pool ===
Een samenwerkingsverband van [[miner|miners]] die hun rekenkracht bundelen om gezamenlijk blocks te vinden. De opbrengst wordt evenredig verdeeld op basis van ieders bijdrage aan de totale hashrate. Mining pools verkleinen de variantie in inkomsten voor individuele miners.

=== Mnemonic Phrase ===
Een reeks van doorgaans 12 of 24 Engelse woorden die als herstelmiddel dient voor een [[wallet]]. Op basis van deze woorden kunnen alle bijbehorende [[private key|private keys]] en [[bitcoinadres|bitcoinadressen]] worden gereconstrueerd. Zie ook: [[Seed phrase]].

=== [[Multisig]] (Multi-signature) ===
Een beveiligingsmechanisme waarbij meerdere [[private key|private keys]] nodig zijn om een transactie te autoriseren, bijvoorbeeld 2 van de 3 keys. Multisig wordt vaak gebruikt door organisaties en grote bitcoinbezitters om fondsen extra te beveiligen.

== N ==

=== [[Node]] ===
Een computer die het Bitcoinnetwerk draait, transacties en blocks valideert en deze doorstuurt naar andere nodes. Een [[full node]] valideert alle transacties onafhankelijk op basis van de consensusregels. Nodes vormen de ruggengraat van het gedecentraliseerde netwerk.

=== Non-Custodial Wallet ===
Zie [[Self-custodial wallet]].

=== Nonce ===
Een getal in de [[block header]] dat miners aanpassen bij iedere hashpoging, op zoek naar een hash die voldoet aan de [[difficulty]]-vereiste. De nonce is de variabele die miners doorlopen bij het minen van een nieuw block.

== O ==

=== Orphan Block ===
Een geldig gemind block dat niet wordt opgenomen in de [[main chain]] omdat er tegelijkertijd een ander geldig block werd gevonden dat wel werd geaccepteerd door het netwerk. De transacties in een orphan block keren terug naar de [[mempool]].

== P ==

=== Paper Wallet ===
Een methode om [[private key|private keys]] en [[bitcoinadres|bitcoinadressen]] op papier af te drukken en zo offline op te slaan. Een paper wallet is immuun voor digitale aanvallen, maar kwetsbaar voor fysieke schade, verlies of diefstal.

=== [[:Categorie:Peer to peer|Peer-to-Peer]] (P2P) ===
Een netwerk van gelijke deelnemers zonder centrale server of autoriteit. Het Bitcoinnetwerk is een P2P-netwerk: nodes communiceren rechtstreeks met elkaar zonder tussenkomst van een derde partij.

=== Private Key ===
Een geheime alfanumerieke reeks van 64 tekens die toegang verschaft tot de bijbehorende bitcoin. Wie de private key kent, kan de bitcoins op het bijbehorende adres uitgeven. Het is cruciaal de private key veilig op te slaan en nooit met anderen te delen.

=== Proof of Reserves ===
Een methode waarmee een bitcoinbedrijf (zoals een exchange) aantoont dat het daadwerkelijk de beweerde bitcoins aanhoudt namens zijn klanten. Dit kan via een onafhankelijke audit of via het publiek bekendmaken van de bewaarde bitcoinadressen.

=== Proof of Stake (PoS) ===
Een alternatief consensusmechanisme waarbij validators worden geselecteerd op basis van hun bezit van coins in plaats van via rekenkracht. Bitcoin gebruikt geen Proof of Stake, maar [[Proof of Work]].

=== [[Proof of Work]] (PoW) ===
Het consensusmechanisme van Bitcoin. Miners moeten een wiskundig rekenprobleem oplossen (een geldige [[SHA-256]]-hash vinden) om een nieuw [[block]] te mogen toevoegen. Het vereiste rekenwerk maakt het netwerk veilig en resistent tegen aanvallen.

=== Public Key ===
Een alfanumerieke reeks afgeleid van de [[private key]] via elliptische-curve-cryptografie. De public key wordt gebruikt om een [[bitcoinadres]] te genereren en om digitale handtekeningen te verifiëren. Uit de public key kan de private key niet worden afgeleid.

=== Pump and Dump ===
Een gecoördineerde manipulatie waarbij een groep de koers van een (alt)coin kunstmatig opdrijft via misleidende berichten of gecoördineerde aankopen (pump), om vervolgens op de hogere prijs te verkopen (dump). Nietsvermoedende kopers worden het slachtoffer. Pump-and-dump-schema's zijn bij wet verboden.

== Q ==

=== QR Code ===
Een tweedimensionale streepjescode die veel wordt gebruikt om bitcoinadressen te delen. Door een QR-code te scannen met een smartphone kan een transactie eenvoudig worden geïnitieerd zonder dat het adres handmatig hoeft te worden ingetypt.

== R ==

=== Replace-By-Fee (RBF) ===
Een mechanisme waarmee een onbevestigde transactie vervangen kan worden door een nieuwe transactie met een hogere [[transaction fee|transactiekosten]]. Dit kan nuttig zijn als een transactie vastloopt in de [[mempool]] doordat de fee te laag was.

== S ==

=== Satoshi (sat) ===
De kleinste deelbare eenheid van bitcoin: één honderdmiljoenste (0,00000001) BTC. Vernoemd naar de bedenker van Bitcoin, [[Satoshi Nakamoto]].

=== [[Satoshi Nakamoto]] ===
Het pseudoniem van de anonieme bedenker(s) van Bitcoin. Satoshi publiceerde in 2008 het Bitcoin-whitepaper en lanceerde het netwerk in januari 2009. Tot op heden is de echte identiteit van Satoshi Nakamoto onbekend.

=== Seed Phrase ===
Een reeks van doorgaans 12 of 24 Engelse woorden die als herstelmiddel dient voor een [[self-custodial wallet]]. Wie over de seed phrase beschikt, heeft toegang tot alle bijbehorende bitcoins. De seed phrase moet veilig worden bewaard en nooit worden gedeeld. Zie ook: [[Mnemonic phrase]].

=== Self-Custodial Wallet ===
Een bitcoinwallet waarbij de gebruiker zelf het beheer heeft over de [[seed phrase]] en daarmee over de [[private key|private keys]]. Dit is de aanbevolen manier om bitcoin te bewaren, omdat er geen vertrouwen in een derde partij nodig is. Het tegenovergestelde is een [[custodial wallet]].

=== SHA-256 ===
Het cryptografische hashing-algoritme dat Bitcoin gebruikt voor zijn [[Proof of Work]]-mechanisme. SHA staat voor ''Secure Hash Algorithm''. De uitkomst (de [[hash]]) is altijd 256 bits lang. SHA-256 is ook de basis voor het genereren van [[bitcoinadres|bitcoinadressen]].

=== Signature (Digitale Handtekening) ===
Een digitale handtekening gemaakt met een [[private key]], verifieerbaar met de bijbehorende [[public key]]. Voor het versturen van een bitcointransactie is altijd een geldige digitale handtekening vereist, als bewijs dat de verzender beschikt over de bijbehorende private key.

=== Simplified Payment Verification ([[SPV]]) ===
Een methode om transacties te valideren zonder de volledige blockchain te downloaden. SPV-clients vertrouwen op de [[block header|block headers]] en op externe [[full node|full nodes]] om transacties te verifiëren.

=== [[Soft Fork]] ===
Een protocolwijziging die achterwaarts compatibel is: deelnemers die hun software niet upgraden kunnen nog steeds deelnemen aan het netwerk, maar profiteren niet van de nieuwe mogelijkheden. Voorbeelden zijn SegWit en Taproot.

=== Store of Value (Oppotmiddel) ===
De eigenschap van een actief om waarde te bewaren over tijd. Goud is het traditionele voorbeeld van een store of value. Door zijn [[fixed supply]] en decentralisatie beschouwen veel Bitcoinbezitters bitcoin ook als een store of value.

== T ==

=== [[Testnet]] ===
Een apart Bitcoinnetwerk bedoeld voor het testen van nieuwe software en protocollen. Transacties op het testnet hebben geen echte waarde. Ontwikkelaars gebruiken het testnet om nieuwe functionaliteit te testen voordat die op het [[mainnet]] wordt uitgerold.

=== Timestamp ===
Een tijdstempel die in iedere [[block header]] is opgenomen en aangeeft wanneer het block werd gemined. Timestamps zijn van belang voor het aanpassen van de [[difficulty]] en voor de volgordelijkheid van de blockchain.

=== Transaction ([[Transacties|Transactie]]) ===
Een digitale overdracht van bitcoin van het ene adres naar het andere. Een transactie bevat een of meerdere [[input|inputs]] (de te besteden bitcoins) en [[output|outputs]] (de ontvangende adressen), en is ondertekend met de [[private key]] van de verzender.

=== Transaction Fee (Transactiekosten) ===
Een vergoeding die de verzender meestuurt bij een bitcointransactie, als beloning voor de [[miner]] die de transactie in een [[block]] opneemt. Hoe hoger de fee, hoe sneller de transactie doorgaans wordt verwerkt.

== U ==

=== Unconfirmed Transaction ===
Een transactie die is verzonden naar het netwerk maar nog niet is opgenomen in een [[block]]. Onbevestigde transacties verblijven in de [[mempool]] totdat een miner ze verwerkt.

=== [[UTXO]] (Unspent Transaction Output) ===
Een onuitgegeven transactie-output. Het UTXO-model is de manier waarop Bitcoin saldi bijhoudt: elke transactie verbruikt bestaande UTXOs als [[input|inputs]] en creëert nieuwe UTXOs als [[output|outputs]]. Het totaal aan UTXOs op een adres vormt de beschikbare "balans" van dat adres.

== V ==

=== Volatiliteit ===
De mate van koersschommelingen van bitcoin over een bepaalde periode. Bitcoin staat bekend om zijn hoge volatiliteit, wat zowel kansen als risico's biedt voor beleggers. Naarmate de markt volwassener wordt en de adoptie toeneemt, neemt de volatiliteit doorgaans geleidelijk af.

== W ==

=== [[Wallet]] (Portemonnee) ===
Software of hardware waarmee bitcoins worden bewaard en beheerd. Een wallet slaat de [[private key|private keys]] op die toegang geven tot bitcoins op de [[blockchain]]. Er zijn verschillende soorten wallets: [[hot wallet|hot wallets]] (online), [[cold storage]] (offline), [[custodial wallet|custodial]] (beheerd door een derde) en [[self-custodial wallet|self-custodial]] (zelfbeheer).

=== Whale ===
Iemand die een zeer grote hoeveelheid bitcoin bezit. De transacties van whales kunnen, vanwege hun omvang, een merkbare invloed hebben op de markt.

=== Whitepaper ===
Het originele document van [[Satoshi Nakamoto]], gepubliceerd op 31 oktober 2008, getiteld ''Bitcoin: A Peer-to-Peer Electronic Cash System''. In dit whitepaper wordt het ontwerp van Bitcoin beschreven. Het wordt gezien als het fundament van het gehele Bitcoinecosysteem.

== Z ==

=== Zero-Confirmation (0-Confirmation) ===
Een transactie die wel is verzonden en door het netwerk is ontvangen, maar nog niet is opgenomen in een [[block]] en dus nog geen enkele bevestiging heeft. Zero-confirmation transacties kunnen in principe nog worden teruggedraaid en worden doorgaans niet beschouwd als definitief.

== Zie ook ==
* [[Bitcoin]]
* [[Blockchain]]
* [[Mining]]
* [[Wallet]]
* [[Lightning Network]]

== Externe links ==
* [https://bitcoin.nl/gids/begrippenlijst Bitcoin.nl – Begrippenlijst]
* [https://bitcoin.org/bitcoin.pdf Bitcoin Whitepaper (origineel)]

[[Categorie:Bitcoin]]
[[Categorie:Begrippenlijst]]
[[Categorie:Cryptografie]]

Begrippenlijst - Bewerkingsoverzicht