<?xml version="1.0"?>
<feed xmlns="http://www.w3.org/2005/Atom" xml:lang="nl-x-informal">
	<id>https://bitcoinwiki.nl/api.php?action=feedcontributions&amp;feedformat=atom&amp;user=Vleescroquette</id>
	<title>BitcoinWiki.nl - Gebruikersbijdragen [nl-informal]</title>
	<link rel="self" type="application/atom+xml" href="https://bitcoinwiki.nl/api.php?action=feedcontributions&amp;feedformat=atom&amp;user=Vleescroquette"/>
	<link rel="alternate" type="text/html" href="https://bitcoinwiki.nl/wiki/Speciaal:Bijdragen/Vleescroquette"/>
	<updated>2026-04-21T18:04:38Z</updated>
	<subtitle>Gebruikersbijdragen</subtitle>
	<generator>MediaWiki 1.45.1</generator>
	<entry>
		<id>https://bitcoinwiki.nl/index.php?title=Mining_schema&amp;diff=2326</id>
		<title>Mining schema</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://bitcoinwiki.nl/index.php?title=Mining_schema&amp;diff=2326"/>
		<updated>2022-04-19T17:40:59Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Vleescroquette: vooral zinstructuur&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;Om de gevonden winsten van het minen te verdelen, hanteren mining pools verschillende schema&#039;s. In deze schema&#039;s is gedefinieerd wie, wat wanneer krijgt bij het vinden van een nieuw blok. Enkele voorbeelden zijn:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Pay-per-Share (PPS) ==&lt;br /&gt;
Met deze methode wordt direct uitbetaald nadat de pool een blok vindt. Doordat er niet gewacht wordt tot het blok meerdere is bevestigingen heeft, loopt de betreffende pool een (klein) risico.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Proportioneel ==&lt;br /&gt;
Hierbij wordt gekeken naar het aantal hashes dat aangeleverd is door een miner t.o.v. het totaal aantal hashes in die mining ronde. Dit wordt pas berekend nadat het blok gevonden is.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Pay-per-last-N-shares (PPLNS) ==&lt;br /&gt;
Deze methode lijkt op het proportionele uitbetalingsschema maar kijkt hierbij naar de laatst N blokken. Als N = 100 dan wordt de opbrengst voor een individu berekend op basis van de bijdrage aan de laatste 100 blokken en de totale bijdrage over die 100 blokken. Dit mechanisme zorgt voor een motief om niet steeds van mining pool te wisselen, waardoor de totale hashrate van de pool minder fluctueert.&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Vleescroquette</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://bitcoinwiki.nl/index.php?title=Mining_schema&amp;diff=2325</id>
		<title>Mining schema</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://bitcoinwiki.nl/index.php?title=Mining_schema&amp;diff=2325"/>
		<updated>2022-04-19T17:31:34Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Vleescroquette: &lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;Om de gevonden winsten vanuit het minen te verdelen, hanteren mining pools verschillende schema&#039;s. In deze schema&#039;s is gedefinieerd wie, wat wanneer krijgt bij het vinden van een nieuw blok. Enkele voorbeelden zijn:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Pay-per-Share (PPS) ==&lt;br /&gt;
Met deze methode wordt direct uitbetaald nadat de pool een blok vindt.  Doordat er niet gewacht wordt tot het block &#039;matured&#039; is, loopt de betreffende pool een (klein) risico.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Proportioneel ==&lt;br /&gt;
Hierbij wordt gekeken naar het aantal hashes dat jij aangeleverd hebt, t.o.v. het totaal aantal hashes in die mining ronde. Dit wordt pas berekend nadat het blok gevonden is.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Pay-per-last-N-shares (PPLNS) ==&lt;br /&gt;
Deze methode lijkt op proportioneel maar kijkt hierbij naar de laatst N blokken. Als N = 100 dan wordt jou opbrengst berekend op basis van jou bijdrage aan de laatste 100 blokken en de totale bijdrage over die 100 blokken. Dit mechanisme zorgt voor een motief om niet steeds van mining pool te wisselen, waardoor de totale hashrate van de pool minder fluctueert.&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Vleescroquette</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://bitcoinwiki.nl/index.php?title=Mining_schema&amp;diff=2324</id>
		<title>Mining schema</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://bitcoinwiki.nl/index.php?title=Mining_schema&amp;diff=2324"/>
		<updated>2022-04-19T17:26:34Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Vleescroquette: &lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;Om de gevonden winsten vanuit het minen te verdelen, hanteren mining pools verschillende schema&#039;s. In deze schema&#039;s is gedefinieerd wie, wat wanneer krijgt bij het vinden van een nieuw blok. Enkele voorbeelden zijn:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Pay-per-Share (PPS) ==&lt;br /&gt;
Met deze methode wordt direct uitbetaald nadat de pool een blok vindt.  Doordat er niet gewacht wordt tot het block &#039;matured&#039; is, loopt de betreffende pool een (klein) risico.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Proportioneel ==&lt;br /&gt;
Hierbij wordt gekeken naar het aantal hashes dat jij aangeleverd hebt, t.o.v. het totaal aantal hashes in die mining ronde. Dit wordt pas berekend nadat het blok gevonden is.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Pay-per-last-N-shares (PPLNS) ==&lt;br /&gt;
Deze methode lijkt op proportioneel maar kijkt hierbij naar de laatst N blokken. Als N = 100 dan wordt jou opbrengst berekend op basis van jou bijdrage aan de laatste 100 blokken en de totale bijdrage over die 100 blokken. Dit mechanisme zorgt een motief om niet steeds van mining pool te wisselen, waardoor de totale hashrate van de pool minder fluctueert.&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Vleescroquette</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://bitcoinwiki.nl/index.php?title=Anonimiteit&amp;diff=2251</id>
		<title>Anonimiteit</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://bitcoinwiki.nl/index.php?title=Anonimiteit&amp;diff=2251"/>
		<updated>2022-01-13T18:27:48Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Vleescroquette: /* Mixen */ Klein bruggetje&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;Alle transacties in de bitcoin blockchain zijn openbaar en gewoon in te zien. Daardoor is er niet echt sprake van Anonimiteit: de eigenschap dat de identiteit van iets of iemand onbekend is. Bitcoin is eerder pseudoniem: transacties en adressen zijn te volgen, maar op zichzelf niet herleidbaar tot een persoon. Echter, met behulp van extra informatie kan dat wel mogelijk worden.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Bitcoin volgen op de [[Blockchain|blockchain]] ==&lt;br /&gt;
Alle [[Transacties|transacties]] op de [[Blockchain|blockchain]] zijn openbaar. Ze hebben allemaal inputs en outputs: een oorsprong van verzonden bitcoin en een bestemming. Deze inputs en outputs zijn slechts adressen, geen namen.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Doordat de blockchain publiek is, kunnen transacties worden gevolgd. Er zijn meerdere bedrijven die dit doen, en samenwerken met belastingdiensten en overheden. Het doel van deze bedrijven is om de adressen van de transacties te koppelen aan personen.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Iemand die bitcoin [[Bitcoin kopen|koopt]] via een partij die valt onder [[Handelshuizen met registratie bij DNB|toezicht van de DNB]] zal zich moeten identificeren. De partij maakt het geld over naar een adres van de koper. De partij waar de bitcoin gekocht, en elke overheid/belastingdienst die bij ze aanklopt, kan hierdoor de link leggen tussen het bitcoinadres en de identiteit van de koper.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Als iemand nu bijvoorbeeld een pizza koopt vanaf dit adres, bij Thuisbezorgd, dan weet Thuisbezorgd als bedrijf niet wie er bij deze transactie horen. De input van de transactie naar Thuisbezorgd is dan het adres van de aankoop, en Thuisbezorgd is de output.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Als een belastingdienst, of de volg-bedrijven, toegang hebben tot de identificatie-informatie van de bitcoinpartijen, kunnen ze de transacties linken aan een persoon.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Adressen eenmalig gebruiken ==&lt;br /&gt;
Adreshergebruik verwijst naar het gebruik van hetzelfde [[Adressen|adress]] voor meerdere [[Transacties|transacties]]. Het is een ongewenste werkwijze, waarbij de privacy en de veiligheid van de deelnemers aan de transacties (en van de toekomstige houders) van hun bitcoin worden misbruikt. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
De meest private en veilige manier om bitcoin te gebruiken is om een gloednieuw adres te sturen naar elke persoon die je betaalt. Nadat de ontvangen munten zijn uitgegeven, mag het adres nooit meer worden gebruikt. Vraag mensen ook altijd om een nieuw bitcoinadres als je ze geld stuurt.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Er wordt wel gezegd dat de term &amp;quot;bitcoin adres&amp;quot; een slechte naam is voor dit object. Een betere naam zou zoiets zijn als &amp;quot;bitcoin factuur&amp;quot;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Alle goede wallets hebben tegenwoordig een gebruikersinterface die het gemakkelijk en veilig maakt om veel wallet [[Adressen|adressen]] te hebben. Vroeger (voor ongeveer 2013) was dit niet het geval, omdat het aanmaken van nieuwe adressen backups ongeldig kon maken, wat tot verlies van geld kon leiden.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Mixen ==&lt;br /&gt;
Zoals hierboven benoemd hebben [[Transacties|transacties]] een input en output. Doordat er vaak maar 1 of 2 outputs zijn, is het makkelijk te volgen welke &amp;quot;stappen&amp;quot; bitcoin nemen. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Een oplossing is mixen van bitcoin. Software zoals [https://www.wasabiwallet.io/ Wasabi wallet] regelt dit voor je. In essentie komt er een groep mensen samen die hun bitcoin op een grote hoop gooit. Ze maken met 50 of meer mensen hun bitcoin over naar dezelfde 50 mensen, in 1 transactie. Deze transactie wordt ook wel een CoinJoin genoemd.  &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Adreslabeling ==&lt;br /&gt;
Verschillende wallets, waaronder Bitcoin Core en Wasabi, staan je toe om adressen te labelen. Als je in deze wallets een ontvangstadres aanmaakt, geef je aan die kennis hebben van dit adres. Dit is dus de partij die naar je gaan overmaken, bijvoorbeeld je [[Bitcoin kopen|broker]].&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Als je later bitcoin uitgeeft, kan je kiezen welke bitcoin je uitgeeft. Je krijgt een lijst met bitcoin die op je wallet staan, met daarbij de labels. Je kan dan zelf kiezen welke bitcoin ([[Transacties#Termen|UTXO&#039;s]]) je uitgeeft.&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Vleescroquette</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://bitcoinwiki.nl/index.php?title=Adressen&amp;diff=2226</id>
		<title>Adressen</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://bitcoinwiki.nl/index.php?title=Adressen&amp;diff=2226"/>
		<updated>2021-12-24T10:32:05Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Vleescroquette: /* 3-adressen: P2SH, Pay to Script Hash */&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;[[Transacties|Bitcointransacties]] worden gedaan naar &#039;&#039;&#039;adressen&#039;&#039;&#039;. De adressen vertellen in computercode wie de bitcoin weer mogen uitgeven. Het is belangrijk te weten dat je [[Anonimiteit#Adressen_eenmalig_gebruiken|adressen slechts eenmalig]] moet gebruiken. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Mensen kunnen bijvoorbeeld een transactie doen naar naar het adres &#039;&#039;bc1qjukwj2s74cwpdc32lr540m99sxpye22289276g&#039;&#039;. Dit adres is gemaakt door de wallet van [[Gebruiker:Marnix]]. &amp;quot;In&amp;quot; het adres zit gecodeerd dat slechts de wallet van Marnix deze bitcoin weer uit mogen geven. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Er zijn verschillende soorten bitcoinadressen.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Adrestypen ==&lt;br /&gt;
=== 1-adressen: P2PKH, Pay to Public Key Hash of Legacy ===&lt;br /&gt;
Deze adressen, zoals bijvoorbeeld &#039;&#039;1BvBMSEYstWetqTFn5Au4m4GFg7xJaNVN2&#039;&#039;, zijn het oudste formaat. Het is het originele adresformaat, zoals geintroduceerd door [[Satoshi Nakamoto]]. De adressen werken nog steeds, maar werken niet met [[SegWit]] en zijn het duurst om te gebruiken. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
In het adres staan zowel cijfers als hoofd- en kleine letters, wat het lastiger maakt om deze adressen via de telefoon door te geven of op te schrijven.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== 3-adressen: P2SH, Pay to Script Hash ===&lt;br /&gt;
Adressen die met een 3 beginnen lijken enigszinds op 1-adressen maar hebben meer functionaliteiten. Ze introduceerden nieuwe [[Multisig]]-functionaliteit en ondersteunt [[SegWit]].&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Als gebruiker is het belangrijkst om te onthouden dat 3-adressen veel gebruikt worden, iets goedkoper zijn dan 1-adressen, maar nog steeds niet zo goed/nieuw zijn als Bech32-adressen. Net als 1-adressen gebruiken ze hoofd- en kleine letters.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
SegWit-ondersteuning is mogelijk op de &amp;quot;niet native&amp;quot; manier, het is mogelijk om een SegWit-transactie te verpakken in een P2SH-transactie (door P2WPKH-in-P2SH).&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== bc1-adressen: Bech32, het uitbreidbare adresformaat ===&lt;br /&gt;
De meest recente wallets gebruiken Bech32-adressen. Ze zien er heel anders uit dan de 1- en 3-adressen, aangezien ze altijd met bc1 beginnen en slechts uit cijfers en kleine letters bestaan. Bech32 wordt ook wel het &amp;quot;&#039;&#039;&#039;native SegWit&#039;&#039;&#039;&amp;quot;-formaat genoemd.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Bech32-adressen zijn doordat ze SegWit gebruiken het goedkoopst. Het formaat is ook uitbreidbaar in de toekomst voor nieuwe functionaliteit.&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Vleescroquette</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://bitcoinwiki.nl/index.php?title=Studiemateriaal_en_literatuur&amp;diff=2211</id>
		<title>Studiemateriaal en literatuur</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://bitcoinwiki.nl/index.php?title=Studiemateriaal_en_literatuur&amp;diff=2211"/>
		<updated>2021-12-11T14:24:49Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Vleescroquette: /* Podcasts */&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;Er zijn verschillende manieren om over bitcoin te leren. Als je er niet uitkomt is er altijd de [[Community|Nederlandse Bitcoincommunity]] om je te helpen.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Studiemateriaal en literatuur ===&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{| class=&amp;quot;wikitable sortable&amp;quot;&lt;br /&gt;
|+ Bitcoin&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
! Titel boek !! Auteur !! Jaar uitgave !! Link&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| The Book of Satoshi || Phil Champagne || 2014 ||  [[Book Of Satoshi|B.o.S.]]&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| Mastering Bitcoin 2nd edition || Andreas M. Antonopoulos || 2017 || [https://www.bol.com/nl/p/mastering-bitcoin-2e/9200000061272366/?bltgh=kS-jLSLOgmDnoaZAAX1LYw.2_5.6.ProductImage Link]&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| De Bitcoin Standaard || Saifedean Ammous || 2018 || [https://cryptomaan.nl/products/de-bitcoin-standaard/?gclid=CjwKCAiAsaOBBhA4EiwAo0_AnAw9r-g6kk-xb0vmUPrWaT8qUVCsukuRSfjzetlQ26YwGXDwbYXkQhoCrt0QAvD_BwE Link]&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| Het Kleine Bitcoinboekje || Bitcoin Collective || 2019 || [https://konsensus.network/product/het-kleine-bitcoinboekje/ Link]&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| Inventing Bitcoin || Jan Pritzker || 2019 || [https://www.bol.com/nl/p/inventing-bitcoin/9200000115116383/ Link]&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| Why Buy Bitcoin || Andy Edstrom || 2019 || [https://www.bol.com/nl/p/why-buy-bitcoin/9200000120214769/ Link]&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|Bitcoin Clarity&lt;br /&gt;
|Kiara Bickers&lt;br /&gt;
|2019&lt;br /&gt;
|[https://getbitcoinclarity.com/book Link]&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|Bitcoin: Sovereignty through mathematics&lt;br /&gt;
|Knut Svanholm&lt;br /&gt;
|2019&lt;br /&gt;
|[https://www.amazon.com/dp/1090109911 Link]&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| Grokking Bitcoin || Kalle Rosenbaum || 2019 || [https://www.amazon.nl/Grokking-Bitcoin-Kalle-Rosenbaum/dp/1617294640/ref=asc_df_1617294640/?tag=nlshogostdde-21&amp;amp;linkCode=df0&amp;amp;hvadid=454959592288&amp;amp;hvpos=&amp;amp;hvnetw=g&amp;amp;hvrand=8935971112192613489&amp;amp;hvpone=&amp;amp;hvptwo=&amp;amp;hvqmt=&amp;amp;hvdev=c&amp;amp;hvdvcmdl=&amp;amp;hvlocint=&amp;amp;hvlocphy=9064497&amp;amp;hvtargid=pla-524984786840&amp;amp;psc=1 Link]&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|Bitcoin: Independence reimagined&lt;br /&gt;
|Knut Svanholm&lt;br /&gt;
|2020&lt;br /&gt;
|[https://www.amazon.com/Bitcoin-Independence-reimagined-Knut-Svanholm/dp/B087638GJT/ Link]&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| Thank God for Bitcoin || Jimmy Song || 2020 || [https://www.amazon.com/Thank-God-Bitcoin-Corruption-Redemption/dp/1641991216 Link]&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|The Blocksize War&lt;br /&gt;
|Jonathan Bier&lt;br /&gt;
|2021&lt;br /&gt;
|[https://www.amazon.com/Blocksize-War-controls-Bitcoins-protocol/dp/B08YQMC2WM/ref=tmm_pap_swatch_0?_encoding=UTF8&amp;amp;qid=1639230232&amp;amp;sr=1-1 Link]&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|Ons geld is stuk&lt;br /&gt;
|Peter Slagter en Bert Slagter&lt;br /&gt;
|2021&lt;br /&gt;
|[https://onsgeldisstuk.nl/ Link]&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{| class=&amp;quot;wikitable sortable&amp;quot;&lt;br /&gt;
|+ Economie&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
! Titel boek !! Auteur !! Jaar uitgave !! Link&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| Capitalism and Freedom || Milton Friedman || 2002 || [https://www.bol.com/nl/p/capitalism-and-freedom-fortieth-anniversary-edition/1001004001914461/?bltgh=kuH4dDrSvOvXe9hJqaFEqw.2_5.6.ProductTitle Link]&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| Economics in One Lesson || Henry Hazlitt || 2010 || [https://www.bol.com/nl/p/economics-in-one-lesson/1001004000579848/?bltgh=oioMSULz-BoYll9Xwh1Hvw.2_5.6.ProductTitle Link]&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| The Big Reset || Willem Middelkoop || 2013 || [https://www.bol.com/nl/p/de-big-reset/9200000021747331/?bltgh=i005RcizfTlPxiTSCj1A4Q.2_20.21.ProductImage Link]&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| Basic Economics || Thomas Sowell || 2014 || [https://www.bol.com/nl/s/?searchtext=basic+economics&amp;amp;searchContext=media_all&amp;amp;appliedSearchContextId=&amp;amp;suggestFragment=&amp;amp;adjustedSection=&amp;amp;originalSection=&amp;amp;originalSearchContext=&amp;amp;section=main&amp;amp;N=0&amp;amp;defaultSearchContext=media_all Link]&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| Principles of Economics || Carl Menger || 2017 || [https://www.bol.com/nl/p/principles-of-economics/9200000073532986/?bltgh=gR-kSyEhmQDKfkIcu-lJHw.2_5.6.ProductTitle Link]&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| Fantoomgroei || Sander Heijne, Hendrik Noten || 2019 || [https://www.bol.com/nl/p/fantoomgroei/9200000123911161/?bltgh=idqKCDNG0A7xoy0GF6BD4g.2_12.13.ProductTitle Link]&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| The Price of Tomorrow || Jeff Booth || 2020 || [https://www.bol.com/nl/p/the-price-of-tomorrow-why-deflation-is-the-key-to-an-abundant-future/9200000127529555/ Link]&lt;br /&gt;
|}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{| class=&amp;quot;wikitable sortable&amp;quot;&lt;br /&gt;
|+ Filosofie&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
! Titel boek !! Auteur !! Jaar uitgave !! Link&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| The Black Swan || Nassim Nicholas Taleb || 2010 || [https://www.bol.com/nl/p/the-black-swan/1001004009053857/?bltgh=gx4u-pyvLQU4FKcVSWRHGA.2_5.6.ProductTitle Link]&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| Antifragile || Nassim Nicholas Taleb || 2014 || [https://www.bol.com/nl/p/antifragile/9200000020876395/?bltgh=jrVS-vh-xBm-Rx-QdMhC8w.2_9.10.ProductTitle Link]&lt;br /&gt;
|}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{| class=&amp;quot;wikitable sortable&amp;quot;&lt;br /&gt;
|+ Geschiedenis&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
! Titel boek !! Auteur !! Jaar uitgave !! Link&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| When Money Dies || Adam Fergusson || 1975 || [https://www.bol.com/nl/p/when-money-dies/1001004010532946/?bltgh=mlAAJJPKhwpUJfgvxVtGyg.2_5.6.ProductTitle Link]&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| The Gulag Archipelago || Aleksandr Solzhenitsyn || 2003 || [https://www.bol.com/nl/p/the-gulag-archipelago/1001004001958220/?bltgh=hu7B-lthv3vkq6nXYlxHiQ.2_5.6.ProductTitle Link]&lt;br /&gt;
|}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{| class=&amp;quot;wikitable sortable&amp;quot;&lt;br /&gt;
|+ Politiek&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
! Titel boek !! Auteur !! Jaar uitgave !! Link&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| The sovereign Individual || James Dale Davidson, Lord William Rees Mogg || 1997 ||[https://www.bol.com/nl/p/the-sovereign-individual/9200000128167428/?bltgh=nNON2-j8p5Rc8KzHDFZP5g.2_5.6.ProductTitle Link]&lt;br /&gt;
|}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Podcasts ===&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{| class=&amp;quot;wikitable sortable&amp;quot;&lt;br /&gt;
|+ Podcasts&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
! Taal&lt;br /&gt;
! Naam Poscast !! Gepresenteerd door !! Link&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| Nederlands&lt;br /&gt;
| Beginnen met Bitcoin || Marnix ||[[Beginnen met Bitcoin|Link]]&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| Nederlands&lt;br /&gt;
| Cryptocast (BNR) || Herbert Blankesteijn ||[https://www.bnr.nl/podcast/cryptocast Link]&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| Nederlands&lt;br /&gt;
| De Bitcoin Show || Aaron, Boris en Jan-Willem ||[https://www.debitcoinshow.nl/ Link]&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| Nederlands&lt;br /&gt;
| Hup Bitcoin || Robin Heester en Wessel Simons ||[https://bitcoinmagazine.nl/podcast Link]&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| Nederlands&lt;br /&gt;
| Satoshi Radio || Bart Mol, Bert Slagter, Peter Slagter ||[https://satoshiradio.nl/ Link]&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| Engels&lt;br /&gt;
| Bitcoin Audible || Guy Swan ||[https://bitcoinaudible.com/ Link]&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| Engels&lt;br /&gt;
| Bitcoin Fundamentals || Preston Pysh ||[https://www.theinvestorspodcast.com/bitcoin-fundamentals/ Link]&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| Engels&lt;br /&gt;
| What Bitcoin Did || Peter McCormack ||[https://www.whatbitcoindid.com/ Link]&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| Engels&lt;br /&gt;
| Stephan Livera Podcast || Stephan Livera ||[https://stephanlivera.com/ Link]&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|Engels&lt;br /&gt;
|Citadel Dispatch&lt;br /&gt;
|Matt Odell&lt;br /&gt;
|[https://play.fountain.fm/show/p8WM5xdhPOB2YrKmP1Vy Link]&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|Engels&lt;br /&gt;
|Tales from the Crypt&lt;br /&gt;
|Marty Bent&lt;br /&gt;
|[https://talesfromthecrypt.libsyn.com/ Link]&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Essays, opiniestukken ===&lt;br /&gt;
Op het Internet is veel informatie over Bitcoin te vinden. Behalve technische en economische, ook meer beschouwende of speculatieve essays. Over de impact van Bitcoin op de samenleving, op onze cultuur enz. Dikwijls op Medium.com, vaak in het Engels. Hier bundelen we beste en van tijdloze waarde.&lt;br /&gt;
* [https://allenfarrington.medium.com/bitcoin-is-venice-8414dda42070 Bitcoin is Venice] ENG. Thema: de renaissance begon in Venetië als gevolg van het bij elkaar komen van een aantal financiële instrumenten: dubbel boekhouden, de kredietbrief en handelsrecht.&lt;br /&gt;
* [https://vijayboyapati.medium.com/het-bullish-argument-voor-bitcoin-deel-1-c589d15083c1 Het “Bullish” Argument Voor Bitcoin] van Vijay Boyapati. Thema: over het ontstaan van Bitcoin en de oorsprong van geld.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== De Tien Geboden ===&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
De Tien Bitcoin Geboden:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
# [[Bitcoin_opslaan#.22Not_your_keys.2C_not_your_coins.22|&#039;Not your keys, not your coins&#039;]]: als je zelf niet je private keys in beheer hebt, bezit je niet daadwerkelijk bitcoin (maar een andere partij namens jou).&lt;br /&gt;
# Maak nooit kenbaar hoeveel je aan bitcoin bezit. Aan niemand.&lt;br /&gt;
# Backup, backup, backup: zorg dat je [[Geheime_sleutel#Seed|12 of 24 woorden]] niet kan kwijtraken.&lt;br /&gt;
# Do your own research: leer zelf over Bitcoin. Leer van goede bronnen, zoals hierboven aangegeven.&lt;br /&gt;
# HODL, HODL, HODL: koop bitcoin en hou vast, ga niet traden of bitcoin verkopen.&lt;br /&gt;
# Deel je private keys ([[Geheime_sleutel#Seed|12 of 24 woorden]]) met niemand, voer ze niet zomaar in op een computer.&lt;br /&gt;
# Niemand, ook Elon Musk niet, geeft gratis bitcoin weg! Trap niet in scams.&lt;br /&gt;
# Bekijk het grotere plaatje (economie en het geld systeem).&lt;br /&gt;
# Het is nog steeds niet te laat om in te stappen.&lt;br /&gt;
# De beste tijd om bitcoin te kopen was gisteren. De op een na beste tijd is nu.&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Vleescroquette</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://bitcoinwiki.nl/index.php?title=Studiemateriaal_en_literatuur&amp;diff=2210</id>
		<title>Studiemateriaal en literatuur</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://bitcoinwiki.nl/index.php?title=Studiemateriaal_en_literatuur&amp;diff=2210"/>
		<updated>2021-12-11T14:22:32Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Vleescroquette: Twee podcasts erbij&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;Er zijn verschillende manieren om over bitcoin te leren. Als je er niet uitkomt is er altijd de [[Community|Nederlandse Bitcoincommunity]] om je te helpen.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Studiemateriaal en literatuur ===&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{| class=&amp;quot;wikitable sortable&amp;quot;&lt;br /&gt;
|+ Bitcoin&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
! Titel boek !! Auteur !! Jaar uitgave !! Link&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| The Book of Satoshi || Phil Champagne || 2014 ||  [[Book Of Satoshi|B.o.S.]]&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| Mastering Bitcoin 2nd edition || Andreas M. Antonopoulos || 2017 || [https://www.bol.com/nl/p/mastering-bitcoin-2e/9200000061272366/?bltgh=kS-jLSLOgmDnoaZAAX1LYw.2_5.6.ProductImage Link]&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| De Bitcoin Standaard || Saifedean Ammous || 2018 || [https://cryptomaan.nl/products/de-bitcoin-standaard/?gclid=CjwKCAiAsaOBBhA4EiwAo0_AnAw9r-g6kk-xb0vmUPrWaT8qUVCsukuRSfjzetlQ26YwGXDwbYXkQhoCrt0QAvD_BwE Link]&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| Het Kleine Bitcoinboekje || Bitcoin Collective || 2019 || [https://konsensus.network/product/het-kleine-bitcoinboekje/ Link]&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| Inventing Bitcoin || Jan Pritzker || 2019 || [https://www.bol.com/nl/p/inventing-bitcoin/9200000115116383/ Link]&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| Why Buy Bitcoin || Andy Edstrom || 2019 || [https://www.bol.com/nl/p/why-buy-bitcoin/9200000120214769/ Link]&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|Bitcoin Clarity&lt;br /&gt;
|Kiara Bickers&lt;br /&gt;
|2019&lt;br /&gt;
|[https://getbitcoinclarity.com/book Link]&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|Bitcoin: Sovereignty through mathematics&lt;br /&gt;
|Knut Svanholm&lt;br /&gt;
|2019&lt;br /&gt;
|[https://www.amazon.com/dp/1090109911 Link]&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| Grokking Bitcoin || Kalle Rosenbaum || 2019 || [https://www.amazon.nl/Grokking-Bitcoin-Kalle-Rosenbaum/dp/1617294640/ref=asc_df_1617294640/?tag=nlshogostdde-21&amp;amp;linkCode=df0&amp;amp;hvadid=454959592288&amp;amp;hvpos=&amp;amp;hvnetw=g&amp;amp;hvrand=8935971112192613489&amp;amp;hvpone=&amp;amp;hvptwo=&amp;amp;hvqmt=&amp;amp;hvdev=c&amp;amp;hvdvcmdl=&amp;amp;hvlocint=&amp;amp;hvlocphy=9064497&amp;amp;hvtargid=pla-524984786840&amp;amp;psc=1 Link]&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|Bitcoin: Independence reimagined&lt;br /&gt;
|Knut Svanholm&lt;br /&gt;
|2020&lt;br /&gt;
|[https://www.amazon.com/Bitcoin-Independence-reimagined-Knut-Svanholm/dp/B087638GJT/ Link]&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| Thank God for Bitcoin || Jimmy Song || 2020 || [https://www.amazon.com/Thank-God-Bitcoin-Corruption-Redemption/dp/1641991216 Link]&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|The Blocksize War&lt;br /&gt;
|Jonathan Bier&lt;br /&gt;
|2021&lt;br /&gt;
|[https://www.amazon.com/Blocksize-War-controls-Bitcoins-protocol/dp/B08YQMC2WM/ref=tmm_pap_swatch_0?_encoding=UTF8&amp;amp;qid=1639230232&amp;amp;sr=1-1 Link]&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|Ons geld is stuk&lt;br /&gt;
|Peter Slagter en Bert Slagter&lt;br /&gt;
|2021&lt;br /&gt;
|[https://onsgeldisstuk.nl/ Link]&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{| class=&amp;quot;wikitable sortable&amp;quot;&lt;br /&gt;
|+ Economie&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
! Titel boek !! Auteur !! Jaar uitgave !! Link&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| Capitalism and Freedom || Milton Friedman || 2002 || [https://www.bol.com/nl/p/capitalism-and-freedom-fortieth-anniversary-edition/1001004001914461/?bltgh=kuH4dDrSvOvXe9hJqaFEqw.2_5.6.ProductTitle Link]&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| Economics in One Lesson || Henry Hazlitt || 2010 || [https://www.bol.com/nl/p/economics-in-one-lesson/1001004000579848/?bltgh=oioMSULz-BoYll9Xwh1Hvw.2_5.6.ProductTitle Link]&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| The Big Reset || Willem Middelkoop || 2013 || [https://www.bol.com/nl/p/de-big-reset/9200000021747331/?bltgh=i005RcizfTlPxiTSCj1A4Q.2_20.21.ProductImage Link]&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| Basic Economics || Thomas Sowell || 2014 || [https://www.bol.com/nl/s/?searchtext=basic+economics&amp;amp;searchContext=media_all&amp;amp;appliedSearchContextId=&amp;amp;suggestFragment=&amp;amp;adjustedSection=&amp;amp;originalSection=&amp;amp;originalSearchContext=&amp;amp;section=main&amp;amp;N=0&amp;amp;defaultSearchContext=media_all Link]&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| Principles of Economics || Carl Menger || 2017 || [https://www.bol.com/nl/p/principles-of-economics/9200000073532986/?bltgh=gR-kSyEhmQDKfkIcu-lJHw.2_5.6.ProductTitle Link]&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| Fantoomgroei || Sander Heijne, Hendrik Noten || 2019 || [https://www.bol.com/nl/p/fantoomgroei/9200000123911161/?bltgh=idqKCDNG0A7xoy0GF6BD4g.2_12.13.ProductTitle Link]&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| The Price of Tomorrow || Jeff Booth || 2020 || [https://www.bol.com/nl/p/the-price-of-tomorrow-why-deflation-is-the-key-to-an-abundant-future/9200000127529555/ Link]&lt;br /&gt;
|}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{| class=&amp;quot;wikitable sortable&amp;quot;&lt;br /&gt;
|+ Filosofie&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
! Titel boek !! Auteur !! Jaar uitgave !! Link&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| The Black Swan || Nassim Nicholas Taleb || 2010 || [https://www.bol.com/nl/p/the-black-swan/1001004009053857/?bltgh=gx4u-pyvLQU4FKcVSWRHGA.2_5.6.ProductTitle Link]&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| Antifragile || Nassim Nicholas Taleb || 2014 || [https://www.bol.com/nl/p/antifragile/9200000020876395/?bltgh=jrVS-vh-xBm-Rx-QdMhC8w.2_9.10.ProductTitle Link]&lt;br /&gt;
|}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{| class=&amp;quot;wikitable sortable&amp;quot;&lt;br /&gt;
|+ Geschiedenis&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
! Titel boek !! Auteur !! Jaar uitgave !! Link&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| When Money Dies || Adam Fergusson || 1975 || [https://www.bol.com/nl/p/when-money-dies/1001004010532946/?bltgh=mlAAJJPKhwpUJfgvxVtGyg.2_5.6.ProductTitle Link]&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| The Gulag Archipelago || Aleksandr Solzhenitsyn || 2003 || [https://www.bol.com/nl/p/the-gulag-archipelago/1001004001958220/?bltgh=hu7B-lthv3vkq6nXYlxHiQ.2_5.6.ProductTitle Link]&lt;br /&gt;
|}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{| class=&amp;quot;wikitable sortable&amp;quot;&lt;br /&gt;
|+ Politiek&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
! Titel boek !! Auteur !! Jaar uitgave !! Link&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| The sovereign Individual || James Dale Davidson, Lord William Rees Mogg || 1997 ||[https://www.bol.com/nl/p/the-sovereign-individual/9200000128167428/?bltgh=nNON2-j8p5Rc8KzHDFZP5g.2_5.6.ProductTitle Link]&lt;br /&gt;
|}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Podcasts ===&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{| class=&amp;quot;wikitable sortable&amp;quot;&lt;br /&gt;
|+ Podcasts&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
! Taal&lt;br /&gt;
! Naam Poscast !! Gepresenteerd door !! Link&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| Nederlands&lt;br /&gt;
| Beginnen met Bitcoin || Marnix ||[[Beginnen met Bitcoin|Link]]&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| Nederlands&lt;br /&gt;
| Cryptocast (BNR) || Herbert Blankesteijn ||[https://www.bnr.nl/podcast/cryptocast Link]&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| Nederlands&lt;br /&gt;
| De Bitcoin Show || Aaron, Boris en Jan-Willem ||[https://www.debitcoinshow.nl/ Link]&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| Nederlands&lt;br /&gt;
| Hup Bitcoin || Robin Heester en Wessel Simons ||[https://bitcoinmagazine.nl/podcast Link]&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| Nederlands&lt;br /&gt;
| Satoshi Radio || Bart Mol, Bert Slagter, Peter Slagter ||[https://satoshiradio.nl/ Link]&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| Engels&lt;br /&gt;
| Bitcoin Audible || Guy Swan ||[https://bitcoinaudible.com/ Link]&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| Engels&lt;br /&gt;
| Bitcoin Fundamentals || Preston Pysh ||[https://www.theinvestorspodcast.com/bitcoin-fundamentals/ Link]&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| Engels&lt;br /&gt;
| What Bitcoin Did || Peter McCormack ||[https://www.whatbitcoindid.com/ Link]&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| Engels&lt;br /&gt;
| Stephan Livera Podcast || Stephan Livera ||[https://stephanlivera.com/ Link]&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|Engels&lt;br /&gt;
|Citadel Dispatch&lt;br /&gt;
|Matt Odell&lt;br /&gt;
|[https://open.spotify.com/show/2KmZgeZUC1trxOvDvfQefy?si=2e7b7f36a5be4777 Link]&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|Engels&lt;br /&gt;
|Tales from the Crypt&lt;br /&gt;
|Marty Bent&lt;br /&gt;
|[https://open.spotify.com/show/0Vd8E5vWnCfB4xucu87WNZ?si=84d463ac5eea4e1e Link]&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Essays, opiniestukken ===&lt;br /&gt;
Op het Internet is veel informatie over Bitcoin te vinden. Behalve technische en economische, ook meer beschouwende of speculatieve essays. Over de impact van Bitcoin op de samenleving, op onze cultuur enz. Dikwijls op Medium.com, vaak in het Engels. Hier bundelen we beste en van tijdloze waarde.&lt;br /&gt;
* [https://allenfarrington.medium.com/bitcoin-is-venice-8414dda42070 Bitcoin is Venice] ENG. Thema: de renaissance begon in Venetië als gevolg van het bij elkaar komen van een aantal financiële instrumenten: dubbel boekhouden, de kredietbrief en handelsrecht.&lt;br /&gt;
* [https://vijayboyapati.medium.com/het-bullish-argument-voor-bitcoin-deel-1-c589d15083c1 Het “Bullish” Argument Voor Bitcoin] van Vijay Boyapati. Thema: over het ontstaan van Bitcoin en de oorsprong van geld.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== De Tien Geboden ===&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
De Tien Bitcoin Geboden:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
# [[Bitcoin_opslaan#.22Not_your_keys.2C_not_your_coins.22|&#039;Not your keys, not your coins&#039;]]: als je zelf niet je private keys in beheer hebt, bezit je niet daadwerkelijk bitcoin (maar een andere partij namens jou).&lt;br /&gt;
# Maak nooit kenbaar hoeveel je aan bitcoin bezit. Aan niemand.&lt;br /&gt;
# Backup, backup, backup: zorg dat je [[Geheime_sleutel#Seed|12 of 24 woorden]] niet kan kwijtraken.&lt;br /&gt;
# Do your own research: leer zelf over Bitcoin. Leer van goede bronnen, zoals hierboven aangegeven.&lt;br /&gt;
# HODL, HODL, HODL: koop bitcoin en hou vast, ga niet traden of bitcoin verkopen.&lt;br /&gt;
# Deel je private keys ([[Geheime_sleutel#Seed|12 of 24 woorden]]) met niemand, voer ze niet zomaar in op een computer.&lt;br /&gt;
# Niemand, ook Elon Musk niet, geeft gratis bitcoin weg! Trap niet in scams.&lt;br /&gt;
# Bekijk het grotere plaatje (economie en het geld systeem).&lt;br /&gt;
# Het is nog steeds niet te laat om in te stappen.&lt;br /&gt;
# De beste tijd om bitcoin te kopen was gisteren. De op een na beste tijd is nu.&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Vleescroquette</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://bitcoinwiki.nl/index.php?title=Studiemateriaal_en_literatuur&amp;diff=2209</id>
		<title>Studiemateriaal en literatuur</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://bitcoinwiki.nl/index.php?title=Studiemateriaal_en_literatuur&amp;diff=2209"/>
		<updated>2021-12-11T13:50:21Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Vleescroquette: The Blocksize War toegevoegd aan leeslijst&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;Er zijn verschillende manieren om over bitcoin te leren. Als je er niet uitkomt is er altijd de [[Community|Nederlandse Bitcoincommunity]] om je te helpen.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Studiemateriaal en literatuur ===&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{| class=&amp;quot;wikitable sortable&amp;quot;&lt;br /&gt;
|+ Bitcoin&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
! Titel boek !! Auteur !! Jaar uitgave !! Link&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| The Book of Satoshi || Phil Champagne || 2014 ||  [[Book Of Satoshi|B.o.S.]]&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| Mastering Bitcoin 2nd edition || Andreas M. Antonopoulos || 2017 || [https://www.bol.com/nl/p/mastering-bitcoin-2e/9200000061272366/?bltgh=kS-jLSLOgmDnoaZAAX1LYw.2_5.6.ProductImage Link]&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| De Bitcoin Standaard || Saifedean Ammous || 2018 || [https://cryptomaan.nl/products/de-bitcoin-standaard/?gclid=CjwKCAiAsaOBBhA4EiwAo0_AnAw9r-g6kk-xb0vmUPrWaT8qUVCsukuRSfjzetlQ26YwGXDwbYXkQhoCrt0QAvD_BwE Link]&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| Het Kleine Bitcoinboekje || Bitcoin Collective || 2019 || [https://konsensus.network/product/het-kleine-bitcoinboekje/ Link]&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| Inventing Bitcoin || Jan Pritzker || 2019 || [https://www.bol.com/nl/p/inventing-bitcoin/9200000115116383/ Link]&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| Why Buy Bitcoin || Andy Edstrom || 2019 || [https://www.bol.com/nl/p/why-buy-bitcoin/9200000120214769/ Link]&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|Bitcoin Clarity&lt;br /&gt;
|Kiara Bickers&lt;br /&gt;
|2019&lt;br /&gt;
|[https://getbitcoinclarity.com/book Link]&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|Bitcoin: Sovereignty through mathematics&lt;br /&gt;
|Knut Svanholm&lt;br /&gt;
|2019&lt;br /&gt;
|[https://www.amazon.com/dp/1090109911 Link]&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| Grokking Bitcoin || Kalle Rosenbaum || 2019 || [https://www.amazon.nl/Grokking-Bitcoin-Kalle-Rosenbaum/dp/1617294640/ref=asc_df_1617294640/?tag=nlshogostdde-21&amp;amp;linkCode=df0&amp;amp;hvadid=454959592288&amp;amp;hvpos=&amp;amp;hvnetw=g&amp;amp;hvrand=8935971112192613489&amp;amp;hvpone=&amp;amp;hvptwo=&amp;amp;hvqmt=&amp;amp;hvdev=c&amp;amp;hvdvcmdl=&amp;amp;hvlocint=&amp;amp;hvlocphy=9064497&amp;amp;hvtargid=pla-524984786840&amp;amp;psc=1 Link]&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|Bitcoin: Independence reimagined&lt;br /&gt;
|Knut Svanholm&lt;br /&gt;
|2020&lt;br /&gt;
|[https://www.amazon.com/Bitcoin-Independence-reimagined-Knut-Svanholm/dp/B087638GJT/ Link]&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| Thank God for Bitcoin || Jimmy Song || 2020 || [https://www.amazon.com/Thank-God-Bitcoin-Corruption-Redemption/dp/1641991216 Link]&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|The Blocksize War&lt;br /&gt;
|Jonathan Bier&lt;br /&gt;
|2021&lt;br /&gt;
|[https://www.amazon.com/Blocksize-War-controls-Bitcoins-protocol/dp/B08YQMC2WM/ref=tmm_pap_swatch_0?_encoding=UTF8&amp;amp;qid=1639230232&amp;amp;sr=1-1 Link]&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|Ons geld is stuk&lt;br /&gt;
|Peter Slagter en Bert Slagter&lt;br /&gt;
|2021&lt;br /&gt;
|[https://onsgeldisstuk.nl/ Link]&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{| class=&amp;quot;wikitable sortable&amp;quot;&lt;br /&gt;
|+ Economie&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
! Titel boek !! Auteur !! Jaar uitgave !! Link&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| Capitalism and Freedom || Milton Friedman || 2002 || [https://www.bol.com/nl/p/capitalism-and-freedom-fortieth-anniversary-edition/1001004001914461/?bltgh=kuH4dDrSvOvXe9hJqaFEqw.2_5.6.ProductTitle Link]&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| Economics in One Lesson || Henry Hazlitt || 2010 || [https://www.bol.com/nl/p/economics-in-one-lesson/1001004000579848/?bltgh=oioMSULz-BoYll9Xwh1Hvw.2_5.6.ProductTitle Link]&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| The Big Reset || Willem Middelkoop || 2013 || [https://www.bol.com/nl/p/de-big-reset/9200000021747331/?bltgh=i005RcizfTlPxiTSCj1A4Q.2_20.21.ProductImage Link]&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| Basic Economics || Thomas Sowell || 2014 || [https://www.bol.com/nl/s/?searchtext=basic+economics&amp;amp;searchContext=media_all&amp;amp;appliedSearchContextId=&amp;amp;suggestFragment=&amp;amp;adjustedSection=&amp;amp;originalSection=&amp;amp;originalSearchContext=&amp;amp;section=main&amp;amp;N=0&amp;amp;defaultSearchContext=media_all Link]&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| Principles of Economics || Carl Menger || 2017 || [https://www.bol.com/nl/p/principles-of-economics/9200000073532986/?bltgh=gR-kSyEhmQDKfkIcu-lJHw.2_5.6.ProductTitle Link]&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| Fantoomgroei || Sander Heijne, Hendrik Noten || 2019 || [https://www.bol.com/nl/p/fantoomgroei/9200000123911161/?bltgh=idqKCDNG0A7xoy0GF6BD4g.2_12.13.ProductTitle Link]&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| The Price of Tomorrow || Jeff Booth || 2020 || [https://www.bol.com/nl/p/the-price-of-tomorrow-why-deflation-is-the-key-to-an-abundant-future/9200000127529555/ Link]&lt;br /&gt;
|}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{| class=&amp;quot;wikitable sortable&amp;quot;&lt;br /&gt;
|+ Filosofie&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
! Titel boek !! Auteur !! Jaar uitgave !! Link&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| The Black Swan || Nassim Nicholas Taleb || 2010 || [https://www.bol.com/nl/p/the-black-swan/1001004009053857/?bltgh=gx4u-pyvLQU4FKcVSWRHGA.2_5.6.ProductTitle Link]&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| Antifragile || Nassim Nicholas Taleb || 2014 || [https://www.bol.com/nl/p/antifragile/9200000020876395/?bltgh=jrVS-vh-xBm-Rx-QdMhC8w.2_9.10.ProductTitle Link]&lt;br /&gt;
|}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{| class=&amp;quot;wikitable sortable&amp;quot;&lt;br /&gt;
|+ Geschiedenis&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
! Titel boek !! Auteur !! Jaar uitgave !! Link&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| When Money Dies || Adam Fergusson || 1975 || [https://www.bol.com/nl/p/when-money-dies/1001004010532946/?bltgh=mlAAJJPKhwpUJfgvxVtGyg.2_5.6.ProductTitle Link]&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| The Gulag Archipelago || Aleksandr Solzhenitsyn || 2003 || [https://www.bol.com/nl/p/the-gulag-archipelago/1001004001958220/?bltgh=hu7B-lthv3vkq6nXYlxHiQ.2_5.6.ProductTitle Link]&lt;br /&gt;
|}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{| class=&amp;quot;wikitable sortable&amp;quot;&lt;br /&gt;
|+ Politiek&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
! Titel boek !! Auteur !! Jaar uitgave !! Link&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| The sovereign Individual || James Dale Davidson, Lord William Rees Mogg || 1997 ||[https://www.bol.com/nl/p/the-sovereign-individual/9200000128167428/?bltgh=nNON2-j8p5Rc8KzHDFZP5g.2_5.6.ProductTitle Link]&lt;br /&gt;
|}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Podcasts ===&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{| class=&amp;quot;wikitable sortable&amp;quot;&lt;br /&gt;
|+ Podcasts&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
! Taal&lt;br /&gt;
! Naam Poscast !! Gepresenteerd door !! Link&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| Nederlands&lt;br /&gt;
| Beginnen met Bitcoin || Marnix ||[[Beginnen met Bitcoin|Link]]&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| Nederlands&lt;br /&gt;
| Cryptocast (BNR) || Herbert Blankesteijn ||[https://www.bnr.nl/podcast/cryptocast Link]&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| Nederlands&lt;br /&gt;
| De Bitcoin Show || Aaron, Boris en Jan-Willem ||[https://www.debitcoinshow.nl/ Link]&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| Nederlands&lt;br /&gt;
| Hup Bitcoin || Robin Heester en Wessel Simons ||[https://bitcoinmagazine.nl/podcast Link]&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| Nederlands&lt;br /&gt;
| Satoshi Radio || Bart Mol, Bert Slagter, Peter Slagter ||[https://satoshiradio.nl/ Link]&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| Engels&lt;br /&gt;
| Bitcoin Audible || Guy Swan ||[https://bitcoinaudible.com/ Link]&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| Engels&lt;br /&gt;
| Bitcoin Fundamentals || Preston Pysh ||[https://www.theinvestorspodcast.com/bitcoin-fundamentals/ Link]&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| Engels&lt;br /&gt;
| What Bitcoin Did || Peter McCormack ||[https://www.whatbitcoindid.com/ Link]&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| Engels&lt;br /&gt;
| Stephan Livera Podcast || Stephan Livera ||[https://stephanlivera.com/ Link]&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Essays, opiniestukken ===&lt;br /&gt;
Op het Internet is veel informatie over Bitcoin te vinden. Behalve technische en economische, ook meer beschouwende of speculatieve essays. Over de impact van Bitcoin op de samenleving, op onze cultuur enz. Dikwijls op Medium.com, vaak in het Engels. Hier bundelen we beste en van tijdloze waarde.&lt;br /&gt;
* [https://allenfarrington.medium.com/bitcoin-is-venice-8414dda42070 Bitcoin is Venice] ENG. Thema: de renaissance begon in Venetië als gevolg van het bij elkaar komen van een aantal financiële instrumenten: dubbel boekhouden, de kredietbrief en handelsrecht.&lt;br /&gt;
* [https://vijayboyapati.medium.com/het-bullish-argument-voor-bitcoin-deel-1-c589d15083c1 Het “Bullish” Argument Voor Bitcoin] van Vijay Boyapati. Thema: over het ontstaan van Bitcoin en de oorsprong van geld.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== De Tien Geboden ===&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
De Tien Bitcoin Geboden:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
# [[Bitcoin_opslaan#.22Not_your_keys.2C_not_your_coins.22|&#039;Not your keys, not your coins&#039;]]: als je zelf niet je private keys in beheer hebt, bezit je niet daadwerkelijk bitcoin (maar een andere partij namens jou).&lt;br /&gt;
# Maak nooit kenbaar hoeveel je aan bitcoin bezit. Aan niemand.&lt;br /&gt;
# Backup, backup, backup: zorg dat je [[Geheime_sleutel#Seed|12 of 24 woorden]] niet kan kwijtraken.&lt;br /&gt;
# Do your own research: leer zelf over Bitcoin. Leer van goede bronnen, zoals hierboven aangegeven.&lt;br /&gt;
# HODL, HODL, HODL: koop bitcoin en hou vast, ga niet traden of bitcoin verkopen.&lt;br /&gt;
# Deel je private keys ([[Geheime_sleutel#Seed|12 of 24 woorden]]) met niemand, voer ze niet zomaar in op een computer.&lt;br /&gt;
# Niemand, ook Elon Musk niet, geeft gratis itcoin weg! Trap niet in scams.&lt;br /&gt;
# Bekijk het grotere plaatje (economie en het geld systeem).&lt;br /&gt;
# Het is nog steeds niet te laat om in te stappen.&lt;br /&gt;
# De beste tijd om bitcoin te kopen was gisteren. De op een na beste tijd is nu.&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Vleescroquette</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://bitcoinwiki.nl/index.php?title=RGB_smart_contracts&amp;diff=2208</id>
		<title>RGB smart contracts</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://bitcoinwiki.nl/index.php?title=RGB_smart_contracts&amp;diff=2208"/>
		<updated>2021-12-11T10:07:58Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Vleescroquette: spelling&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;[[Bestand:Citadel-setup-RGB-2.png|miniatuur|Colored coins in een wallet]]&lt;br /&gt;
[[Bestand:Citadel-setup-RGB-1.png|miniatuur|275x275px|Citadel wallet setup]]&lt;br /&gt;
&#039;&#039;&#039;RGB&#039;&#039;&#039; is een manier om [[Smart Contracts]] te gebruiken op [[Lightning]] (een 2e laag op bitcoin). Het doel is om private en schaalbare smart contracts op Bitcoin te maken. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Het originele idee is voorgesteld door Giacomo Zucco en Peter Todd in 2016, en bedrijven als Tether Inc en Bitfinex zijn sponsors van het project. De beheerder van het project is de &#039;&#039;LNP/BP Standards Association&#039;&#039;&amp;lt;ref&amp;gt;https://github.com/LNP-BP/LNPBPs&amp;lt;/ref&amp;gt; in Zwitserland.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
De naam RGB is een knipoog naar [[Colored Coins]]; &#039;&#039;&#039;R&#039;&#039;&#039;ood, &#039;&#039;&#039;G&#039;&#039;&#039;roen en &#039;&#039;&#039;B&#039;&#039;&#039;lauw zijn de primaire kleuren waar je alle kleuren mee kan mengen. RBG is expliciet geen nieuwe blockchain.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Wat je met RGB kan doen:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
* Digitale activa uitgeven, zoals aandelen of andere effecten, waardepapieren&lt;br /&gt;
* Verzamelobjecten uitgeven, zoals digitale voetbalplaatjes of pokémonkaarten (NFT&#039;s)&lt;br /&gt;
* Maken en beheren van digitale identiteiten&lt;br /&gt;
* Decentrale exchanges opzetten (DEX&#039;en over Lightning&amp;lt;ref&amp;gt;https://sovryn.app/blog/now-with-more-superpowers.html&amp;lt;/ref&amp;gt;)&lt;br /&gt;
* Scam-tokens en shitcoins uitgeven op bitcoin&lt;br /&gt;
* &#039;&#039;... Maken en draaien van wat voor ander soort smart contract dan ook ...&#039;&#039;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
RGB-contracten kunnen worden gezien als bearer bonds (effect aan toonder) waar regels aan kunnen worden gesteld.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Stappen voor uitgeven en gebruiken van RGB-contracten ===&lt;br /&gt;
[[Bestand:DAG.svg|miniatuur|Directed acyclic graph]]&lt;br /&gt;
Grofweg volgt een RGB-contract de volgende levensweg&amp;lt;ref&amp;gt;[https://rgb-org.github.io/ rgb-org.github.io]&amp;lt;/ref&amp;gt;:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
# Elk RGB-contract begint in zijn startpositie: de &#039;&#039;&#039;genesis state&#039;&#039;&#039;, ingesteld door de uitgever van het RGB-contract. Bij het uitgeven van het contract bepaalt de uitgever de regels: het &#039;&#039;&#039;schema&#039;&#039;&#039;.   Naast de genesis state houdt het RGB-contract zijn status bij in een &amp;quot;directed acyclic graph&amp;quot; (&#039;&#039;&#039;DAG&#039;&#039;&#039;, graaf, zie rechts voor voorbeeld). Zie dit als een logboek van eigendomveranderingen (&#039;&#039;&#039;state transitions&#039;&#039;&#039;).   De genesis state en de state transactions graaf worden beiden off-chain opgeslagen, dit is dus &#039;&#039;client validated data&#039;&#039;. Elk RGB-contract heeft zijn eigen state historie en data.&lt;br /&gt;
# De &#039;&#039;&#039;state&#039;&#039;&#039; wordt gekoppeld aan bitcointransacties (UTXOs). Dit maakt de UTXO een &#039;&#039;[[RGB smart contracts#Single Use Seal|Single Use Seal]]&#039;&#039;.   Degene die de UTXO mag uitgeven is de eigenaar, ze hebben de &#039;&#039;&#039;owning state&#039;&#039;&#039;. De eigenaar mag het smart contract veranderen door een state transition uit te voeren.&lt;br /&gt;
# Bij een &#039;&#039;&#039;state transition&#039;&#039;&#039; wordt de oude UTXO uitgegeven: het seal wordt gesloten. Er wordt direct een nieuwe UTXO gemaakt.   De dergelijke state transaction gebeurt altijd met een &#039;&#039;set van 2 transacties&#039;&#039;. De informatie over de state transition wordt off-chain opgeslagen in de DAG, deze nieuwe data noemen we de &#039;&#039;&#039;witness&#039;&#039;&#039;.&lt;br /&gt;
# De state transition verandert de status van het smart contract. Dit gebeurt in RGB door het oude seal te sluiten, en de state te koppelen aan nieuwe &#039;&#039;Single Use Seals&#039;&#039;.   Het is afhankelijk van het [[Adressen|contracttype]] wat een state transition &amp;quot;betekent&amp;quot;. De state transitions moeten zich aan de regels van het contract (&#039;&#039;&#039;[[Adressen|schema]]&#039;&#039;&#039;) houden, kunnen metadata bevatten, en kunnen gebruik maken van [[Simplicity scripts]] om het contract &amp;quot;slimmer&amp;quot; te maken).&lt;br /&gt;
# Door de state transition is de state nu veranderd: er is een slimme transactie gedaan!&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Door Lightning toe te voegen aan de bovenstaande stappen, wordt het mogelijk om state-veranderingen te doen met meerdere partijen tegelijk (multiparty &#039;&#039;&#039;coordinated state changes&#039;&#039;&#039;).&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Concepten ===&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==== Lagen, anonimiteit en schaalbaarheid ====&lt;br /&gt;
RGB werkt rond [[On-chain en Off-chain (2e laag-betalingen)|laag 2/3]] in het Bitcoin en [[Lightning]]-netwerk. De contracten worden door nodes (clients) geverifiëerd. Het schaalt onafhankelijk van de [[blockchain]]. Er worden technieken als mimblewimble en liquid gebruikt&amp;lt;ref&amp;gt;[https://raw.githubusercontent.com/LNP-BP/FAQ/master/Presentation%20slides/RGB%20%26%20Spectrum%20explanation%20for%20business.pdf Presentatie]&amp;lt;/ref&amp;gt; om zero-knowledge proofs en privacy te bereiken. (mimblewimble maakt het mogelijk om data compacter op te slaan in een blok. En daarnaast voegt het privacy toe omdat de individuele transacties als één transactie worden gerepresenteerd) &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
RGB zet geen contractdata in de blockchain, zodat het schaalbaarder is dan ETH/EOS/DOT en dergelijken. Ook zijn blockchains inzichtelijk voor iedereen, wat het minder anoniem maakt, en dus minder geschikt voor private smart contracts. De blockchain wordt als &amp;quot;commitmentlaag&amp;quot; gebruikt. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==== Verschillen met andere systemen ====&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
* Er wordt geen data op de blockchain gezet, wat zorgt dat de eigenaar van het RGB-contract de data zelf verantwoordelijk is voor het bewaren van data.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
* Contracten worden offchain doorgegeven, via bijvoorbeeld een website of bittorrent. Dit is het Proof Passage-proces. Bij het doorgeven van een RGB-contract wordt zowel het contract als de bewijzen offchain doorgegeven (zie Seals hieronder)&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
* De validatie van contracten gebeurt door de clients. Je vertrouwt miners niet om je contract uit te voeren, je hebt ze slechts nodig als &amp;quot;proof of publication&amp;quot;. Validatie doe je zelf. &lt;br /&gt;
* Uitgevers van het contract weten niet wie de eigenaar van het contract is (anonimiteit).&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==== Vertrouwen ====&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
* De uitgever van RGB-contracten kan geen extra tokens creëren, dus schaarste is gegarandeerd. &lt;br /&gt;
* De uitgever kan jouw tokens niet uitgeven. De regels van het RGB-contract staan vast en zijn tijdens uitgave vastgelegd in het schema.&lt;br /&gt;
* Je moet de uitgever wel vertrouwen dat het token doet dat ze zeggen dat ze doen, als er een component in de fysieke wereld is. &lt;br /&gt;
** Als een uitgever belooft dat je eigenaar wordt van een echt bedrijf, op basis van uitgegeven RGB-tokens, dan moet dat in de echte wereld eerlijk gelinkt worden (Klassiek [[Orakel]]-probleem).&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==== Eigendom en validatie ====&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
* Eigendom definiëert &#039;&#039;&#039;wie&#039;&#039;&#039; de state kan aanpassen. &lt;br /&gt;
** Het eigendom wordt bepaald door Bitcoin Script, op blockchainniveau.&lt;br /&gt;
* Validatieregels bepalen &#039;&#039;&#039;hoe&#039;&#039;&#039; de state aangepast mag worden. &lt;br /&gt;
** Validatie gebeurt door &#039;&#039;client side validation&#039;&#039;.&lt;br /&gt;
** Validatieregels kunnen turing-complete Simplicity scripts gebruiken&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Het &#039;&#039;hoe&#039;&#039; en het &#039;&#039;wie&#039;&#039; wordt in RGB los van elkaar gezien. Dit is beter voor de schaalbaarheid: verschillende lagen kunnen niet worden gemixed. Het is met RGB niet mogelijk om turing-complete scripts op de blockchain uit te voeren, die leiden tot schaalbaarheidsproblemen (zie ETH/EOS/DOT).&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==== Single Use Seals ====&lt;br /&gt;
Een basisprobleem dat Bitcoin oplost is het double-spend probleem: één transactie kan eenmalig uitgegeven worden. Bij smart contracts wil je, zodra het is uitgevoerd en het script een uitkomst heeft, dit niet ongedaan kan worden gemaakt, of dat de andere uitkomst alsnog kan gebeuren. RGB gebruikt hiervoor &amp;quot;&#039;&#039;&#039;Single Use&#039;&#039;&#039; &#039;&#039;&#039;Seals&#039;&#039;&#039;&amp;quot;. Seals zijn zegels die aan een [[UTXO]] gekoppeld zijn en maar één keer kunnen worden gesloten (uitgegeven): Zodra de bitcointransactie (UTXO) wordt uitgegeven, is de seal gesloten. Dit kan uiteraard maar één keer gebeuren.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Tokens worden gelinkt aan een open seal&amp;lt;ref&amp;gt;[https://www.youtube.com/watch?v=PwVgvZG4pgI Filmpje/introductie]&amp;lt;/ref&amp;gt;. Zodra een seal wordt gesloten, worden de coins verbonden aan een nieuw open seal. De keten van eigenaarschap, met de links van seal naar UTXO, worden &#039;&#039;offchain&#039;&#039; door de eigenaar van de RGB-token overgedragen naar een nieuwe eigenaar. De data, inclusief metadata van het token, worden buiten de blockchain om doorgegeven aan de nieuwe eigenaar. Er wordt een nieuwe UTXO gemaakt om eigenaarschap over te dragen.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==== UTXOs ====&lt;br /&gt;
Er worden UTXO&#039;s (transacties) gebruikt om eigenaarschap over te dragen. De transacties zijn klein en gebruiken [[OP_RETURN]]-operators.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==== Contracttypen ====&lt;br /&gt;
Er zijn drie typen contracten:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
# Collectibles (schaarse goederen)&lt;br /&gt;
# ICO (&amp;quot;iedereen die voor blok X, Y bitcoin betaalt naar contract Z, kan die betaling gebruiken als bewijs van eigenaarschap&amp;quot;). Het is dus niet nodig om geld te ontvangen als centrale partij, om je waardepapieren op RGB te zetten: de betaling is bewijs van eigenaarschap.&lt;br /&gt;
# Alternatieve munten (&amp;quot;iedereen die voor blok X, Y bitcoin betaalt naar contract Z, is eigenaar van coin BLA&amp;quot;)&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Het contracttype wordt door de uitgever bepaald, en vastgelegd in het schema.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==== State transactions ====&lt;br /&gt;
&#039;&#039;&#039;State transactions&#039;&#039;&#039; veranderen de status van het smart contract, door een oude seal te sluiten, en het RGB-contract te verbinden aan nieuwe Seals. De state transactions moeten zich houden aan de regels zoals in het &#039;&#039;&#039;schema&#039;&#039;&#039; gedefiniëerd.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==== Schema ====&lt;br /&gt;
Het schema van een contract bepaalt het gedrag van een RGB-contract. Het schema wordt bepaald door de uitgever van het contract en bevat:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
* Toegestane soorten &#039;&#039;state&#039;&#039; van het contract&lt;br /&gt;
* Toegestane soorten &#039;&#039;seals&#039;&#039; die gebruikt mogen worden&lt;br /&gt;
* Toegestane soorten &#039;&#039;metadata&#039;&#039; dat toegevoegd mag worden aan het contract&lt;br /&gt;
* Toegestane soorten &#039;&#039;scripts&#039;&#039; door het contract&lt;br /&gt;
** In het script kunnen Turing-complete Simplicity scripts worden gebruikt, om logica te definiëren die de toegestane state changes beheert.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Het schema kan dus worden gezien als de validatieregels voor het contract. De validatie gebeurt client side.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Referenties ===&lt;br /&gt;
&amp;lt;references /&amp;gt;&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Vleescroquette</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://bitcoinwiki.nl/index.php?title=Merkle_Tree&amp;diff=2206</id>
		<title>Merkle Tree</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://bitcoinwiki.nl/index.php?title=Merkle_Tree&amp;diff=2206"/>
		<updated>2021-12-10T10:51:19Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Vleescroquette: grammatica&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;Een &#039;&#039;&#039;merkle tree&#039;&#039;&#039;, ook wel een hash tree (vertaling: hash-boom) genoemd, is een binaire hashboom waarin elke node (knooppunt) gelabeld is met de hash is van twee samengevoegde onderliggende nodes. De hoogste liggende node- de &#039;&#039;&#039;merkle root&#039;&#039;&#039; of ‘top-node’-  bevat informatie over alle data in de boom. Dit heeft als gevolg dat een kleine verandering in data een andere merkle root geeft. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Merkle trees zijn genoemd naar zijn uitvinder, Ralph Merkle. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
In Bitcoin worden o.a. txid’s op deze manier gebundeld. De merkle root van deze boom is onderdeel van de block header, hetgeen wat door miners gehashed wordt.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Het voordeel van het toepassen van een boomstructuur is dat voor verificatie van de inhoud van de tree erg efficiënt is voor grote datasets. Een merkle tree schaalt namelijk logaritmisch. Dit betekent dat voor &#039;&#039;N&#039;&#039; txid’s maar &#039;&#039;log&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt;(N)&#039;&#039; hashes nodig zijn. In Bitcoin zitten er al gauw 2000+ transacties in een blok. In plaats van 2000 hashes zijn er nu dus maar 11 nodig. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Dankzij merkle trees zijn lightweight-clients mogelijk, die transacties verifiëren zonder de gehele blockchain te downloaden en op te slaan. Een block header is immers maar ~80 bytes waar een blok vaak 1-2Mb is. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Het verificatieproces van data in een merkle tree heet ook wel een &#039;&#039;&#039;merkle proof&#039;&#039;&#039;. &lt;br /&gt;
[[Bestand:Merkle proof schema.png|gecentreerd|omkaderd|&#039;&#039;Er hoeft maar weinig informatie verschaft te worden om te controleren dat txid 7 in dit blok zit.&#039;&#039;]]&lt;br /&gt;
Stel je wilt verifiëren dat txid 7 onderdeel van dit blok is. Een merkle proof gaat dan als volgt:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
# Een full-node geeft de de block header (met daarin de merkle root), de merkle proof en txid 7 aan de light-client. De merkle proof bevat alle gekleurde nodes (txid 8, h&amp;lt;sub&amp;gt;56&amp;lt;/sub&amp;gt; en h&amp;lt;sub&amp;gt;1,4&amp;lt;/sub&amp;gt;).&lt;br /&gt;
# De light-client hasht txid 7 en txid 8 en voegt deze samen waarna deze samen nogmaals gehashed wordt tot h&amp;lt;sub&amp;gt;78&amp;lt;/sub&amp;gt;.&lt;br /&gt;
# De light-client voegt h&amp;lt;sub&amp;gt;78&amp;lt;/sub&amp;gt; en h&amp;lt;sub&amp;gt;56&amp;lt;/sub&amp;gt; samen en hasht dit tot h&amp;lt;sub&amp;gt;5,8&amp;lt;/sub&amp;gt;.&lt;br /&gt;
# De light-client voegt h&amp;lt;sub&amp;gt;5,8&amp;lt;/sub&amp;gt; en h&amp;lt;sub&amp;gt;1,4&amp;lt;/sub&amp;gt; samen en hasht dit tot h&amp;lt;sub&amp;gt;1,8&amp;lt;/sub&amp;gt;. h&amp;lt;sub&amp;gt;1,8&amp;lt;/sub&amp;gt; de merkle root.&lt;br /&gt;
# Als de berekende merkle root hetzelfde is als de door de full-node gegeven merkle root, is geverifieerd dat txid 7 in dit blok zit.&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Vleescroquette</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://bitcoinwiki.nl/index.php?title=Merkle_Tree&amp;diff=2189</id>
		<title>Merkle Tree</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://bitcoinwiki.nl/index.php?title=Merkle_Tree&amp;diff=2189"/>
		<updated>2021-12-03T09:29:35Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Vleescroquette: &lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;Een &#039;&#039;&#039;merkle tree&#039;&#039;&#039;, ook wel een hash tree (vertaling: hash-boom) genoemd, is een binaire hashboom waarin elke node (knooppunt) gelabeld is met de hash is van twee samengevoegde onderliggende nodes. De hoogste liggende node- de &#039;&#039;&#039;merkle root&#039;&#039;&#039; of ‘top-node’-  bevat informatie over alle data in de boom. Dit heeft als gevolg dat een kleine verandering in data een andere merkle root geeft. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Merkle trees zijn genoemd naar zijn uitvinder, Ralph Merkle. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
In Bitcoin worden o.a. txid’s op deze manier gebundeld. De merkle root van deze boom is onderdeel van de block header, hetgeen wat door miners gehashed wordt.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Het voordeel van het toepassen van een boomstructuur is dat voor verificatie van de inhoud van de tree erg efficiënt is voor grote datasets. Een merkle tree schaalt namelijk logaritmisch. Dit betekent dat voor &#039;&#039;N&#039;&#039; txid’s maar &#039;&#039;log&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt;(N)&#039;&#039; hashes nodig zijn. In Bitcoin zitten er al gauw 2000+ transacties in een blok. In plaats van 2000 hashes zijn er nu dus maar 11 nodig. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Dankzij merkle trees zijn lightweight-clients mogelijk, die transacties te verifiëren zonder de gehele blockchain te downloaden en op te slaan. Een block header is immers maar ~80 bytes waar een blok vaak 1-2Mb is. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Het verificatieproces van data in een merkle tree heet ook wel een &#039;&#039;&#039;merkle proof&#039;&#039;&#039;. &lt;br /&gt;
[[Bestand:Merkle proof schema.png|gecentreerd|omkaderd|&#039;&#039;Er hoeft maar weinig informatie verschaft te worden om te controleren dat txid 7 in dit blok zit.&#039;&#039;]]&lt;br /&gt;
Stel je wilt verifiëren dat txid 7 onderdeel van dit blok is. Een merkle proof gaat dan als volgt:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
# Een full-node geeft de de block header (met daarin de merkle root), de merkle proof en txid 7 aan de light-client. De merkle proof bevat alle gekleurde nodes (txid 8, h&amp;lt;sub&amp;gt;56&amp;lt;/sub&amp;gt; en h&amp;lt;sub&amp;gt;1,4&amp;lt;/sub&amp;gt;).&lt;br /&gt;
# De light-client hasht txid 7 en txid 8 en voegt deze samen waarna deze samen nogmaals gehashed wordt tot h&amp;lt;sub&amp;gt;78&amp;lt;/sub&amp;gt;.&lt;br /&gt;
# De light-client voegt h&amp;lt;sub&amp;gt;78&amp;lt;/sub&amp;gt; en h&amp;lt;sub&amp;gt;56&amp;lt;/sub&amp;gt; samen en hasht dit tot h&amp;lt;sub&amp;gt;5,8&amp;lt;/sub&amp;gt;.&lt;br /&gt;
# De light-client voegt h&amp;lt;sub&amp;gt;5,8&amp;lt;/sub&amp;gt; en h&amp;lt;sub&amp;gt;1,4&amp;lt;/sub&amp;gt; samen en hasht dit tot h&amp;lt;sub&amp;gt;1,8&amp;lt;/sub&amp;gt;. h&amp;lt;sub&amp;gt;1,8&amp;lt;/sub&amp;gt; de merkle root.&lt;br /&gt;
# Als de berekende merkle root hetzelfde is als de door de full-node gegeven merkle root, is geverifieerd dat txid 7 in dit blok zit.&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Vleescroquette</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://bitcoinwiki.nl/index.php?title=Merkle_proof&amp;diff=2188</id>
		<title>Merkle proof</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://bitcoinwiki.nl/index.php?title=Merkle_proof&amp;diff=2188"/>
		<updated>2021-12-03T09:21:21Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Vleescroquette: Vleescroquette heeft pagina Merkle proof hernoemd naar Merkle Tree&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;#DOORVERWIJZING [[Merkle Tree]]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Vleescroquette</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://bitcoinwiki.nl/index.php?title=Merkle_Tree&amp;diff=2187</id>
		<title>Merkle Tree</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://bitcoinwiki.nl/index.php?title=Merkle_Tree&amp;diff=2187"/>
		<updated>2021-12-03T09:21:21Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Vleescroquette: Vleescroquette heeft pagina Merkle proof hernoemd naar Merkle Tree&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;Een &#039;&#039;&#039;merkle tree&#039;&#039;&#039;, ook wel een hash tree (vertaling: hash-boom) genoemd, is een binaire hashboom waarin elke node (knooppunt) gelabeld is met de hash is van twee samengevoegde onderliggende nodes. De hoogste liggende node- de &#039;&#039;&#039;merkle root&#039;&#039;&#039; of ‘top-node’-  bevat informatie over alle data in de boom. Dit heeft als gevolg dat een kleine verandering in data een andere merkle root geeft. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
In Bitcoin worden o.a. txid’s op deze manier gebundeld. De merkle root van deze boom is onderdeel van de block header, hetgeen wat door miners gehashed wordt.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Het voordeel van het toepassen van een boomstructuur is dat voor verificatie van de inhoud van de tree erg efficiënt is voor grote datasets. Een merkle tree schaalt namelijk logaritmisch. Dit betekent dat voor &#039;&#039;N&#039;&#039; txid’s maar &#039;&#039;log&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt;(N)&#039;&#039; hashes nodig zijn. In Bitcoin zitten er al gauw 2000+ transacties in een blok. In plaats van 2000 hashes zijn er nu dus maar 11 nodig. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Dankzij merkle trees zijn lightweight-clients mogelijk, die transacties te verifiëren zonder de gehele blockchain te downloaden en op te slaan. Een block header is immers maar ~80 bytes waar een blok vaak 1-2Mb is. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Het verificatieproces van inhoud in een merkle tree heet ook wel een &#039;&#039;&#039;merkle proof&#039;&#039;&#039;. &lt;br /&gt;
[[Bestand:Merkle proof schema.png|gecentreerd|omkaderd|&#039;&#039;Er hoeft maar weinig informatie verschaft te worden om te controleren dat txid 7 in dit blok zit.&#039;&#039;]]&lt;br /&gt;
Stel je wilt verifiëren dat txid 7 onderdeel van dit blok is. Een merkle proof gaat dan als volgt:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
# Een full-node geeft de de block header (met daarin de merkle root), de merkle proof en txid 7 aan de light-client. De merkle proof bevat alle gekleurde nodes (txid 8, h&amp;lt;sub&amp;gt;56&amp;lt;/sub&amp;gt; en h&amp;lt;sub&amp;gt;1,4&amp;lt;/sub&amp;gt;).&lt;br /&gt;
# De light-client hasht txid 7 en txid 8 en voegt deze samen waarna deze samen nogmaals gehashed wordt tot h&amp;lt;sub&amp;gt;78&amp;lt;/sub&amp;gt;.&lt;br /&gt;
# De light-client voegt h&amp;lt;sub&amp;gt;78&amp;lt;/sub&amp;gt; en h&amp;lt;sub&amp;gt;56&amp;lt;/sub&amp;gt; samen en hasht dit tot h&amp;lt;sub&amp;gt;5,8&amp;lt;/sub&amp;gt;.&lt;br /&gt;
# De light-client voegt h&amp;lt;sub&amp;gt;5,8&amp;lt;/sub&amp;gt; en h&amp;lt;sub&amp;gt;1,4&amp;lt;/sub&amp;gt; samen en hasht dit tot h&amp;lt;sub&amp;gt;1,8&amp;lt;/sub&amp;gt;. h&amp;lt;sub&amp;gt;1,8&amp;lt;/sub&amp;gt; de merkle root.&lt;br /&gt;
# Als de berekende merkle root hetzelfde is als de door de full-node gegeven merkle root, is geverifieerd dat txid 7 in dit blok zit.&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Vleescroquette</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://bitcoinwiki.nl/index.php?title=Merkle_Tree&amp;diff=2186</id>
		<title>Merkle Tree</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://bitcoinwiki.nl/index.php?title=Merkle_Tree&amp;diff=2186"/>
		<updated>2021-12-03T00:15:36Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Vleescroquette: &lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;Een &#039;&#039;&#039;merkle tree&#039;&#039;&#039;, ook wel een hash tree (vertaling: hash-boom) genoemd, is een binaire hashboom waarin elke node (knooppunt) gelabeld is met de hash is van twee samengevoegde onderliggende nodes. De hoogste liggende node- de &#039;&#039;&#039;merkle root&#039;&#039;&#039; of ‘top-node’-  bevat informatie over alle data in de boom. Dit heeft als gevolg dat een kleine verandering in data een andere merkle root geeft. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
In Bitcoin worden o.a. txid’s op deze manier gebundeld. De merkle root van deze boom is onderdeel van de block header, hetgeen wat door miners gehashed wordt.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Het voordeel van het toepassen van een boomstructuur is dat voor verificatie van de inhoud van de tree erg efficiënt is voor grote datasets. Een merkle tree schaalt namelijk logaritmisch. Dit betekent dat voor &#039;&#039;N&#039;&#039; txid’s maar &#039;&#039;log&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt;(N)&#039;&#039; hashes nodig zijn. In Bitcoin zitten er al gauw 2000+ transacties in een blok. In plaats van 2000 hashes zijn er nu dus maar 11 nodig. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Dankzij merkle trees zijn lightweight-clients mogelijk, die transacties te verifiëren zonder de gehele blockchain te downloaden en op te slaan. Een block header is immers maar ~80 bytes waar een blok vaak 1-2Mb is. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Het verificatieproces van inhoud in een merkle tree heet ook wel een &#039;&#039;&#039;merkle proof&#039;&#039;&#039;. &lt;br /&gt;
[[Bestand:Merkle proof schema.png|gecentreerd|omkaderd|&#039;&#039;Er hoeft maar weinig informatie verschaft te worden om te controleren dat txid 7 in dit blok zit.&#039;&#039;]]&lt;br /&gt;
Stel je wilt verifiëren dat txid 7 onderdeel van dit blok is. Een merkle proof gaat dan als volgt:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
# Een full-node geeft de de block header (met daarin de merkle root), de merkle proof en txid 7 aan de light-client. De merkle proof bevat alle gekleurde nodes (txid 8, h&amp;lt;sub&amp;gt;56&amp;lt;/sub&amp;gt; en h&amp;lt;sub&amp;gt;1,4&amp;lt;/sub&amp;gt;).&lt;br /&gt;
# De light-client hasht txid 7 en txid 8 en voegt deze samen waarna deze samen nogmaals gehashed wordt tot h&amp;lt;sub&amp;gt;78&amp;lt;/sub&amp;gt;.&lt;br /&gt;
# De light-client voegt h&amp;lt;sub&amp;gt;78&amp;lt;/sub&amp;gt; en h&amp;lt;sub&amp;gt;56&amp;lt;/sub&amp;gt; samen en hasht dit tot h&amp;lt;sub&amp;gt;5,8&amp;lt;/sub&amp;gt;.&lt;br /&gt;
# De light-client voegt h&amp;lt;sub&amp;gt;5,8&amp;lt;/sub&amp;gt; en h&amp;lt;sub&amp;gt;1,4&amp;lt;/sub&amp;gt; samen en hasht dit tot h&amp;lt;sub&amp;gt;1,8&amp;lt;/sub&amp;gt;. h&amp;lt;sub&amp;gt;1,8&amp;lt;/sub&amp;gt; de merkle root.&lt;br /&gt;
# Als de berekende merkle root hetzelfde is als de door de full-node gegeven merkle root, is geverifieerd dat txid 7 in dit blok zit.&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Vleescroquette</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://bitcoinwiki.nl/index.php?title=Merkle_Tree&amp;diff=2185</id>
		<title>Merkle Tree</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://bitcoinwiki.nl/index.php?title=Merkle_Tree&amp;diff=2185"/>
		<updated>2021-12-03T00:13:58Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Vleescroquette: Merkle trees met merkle proofs, hoe doe ik de titel aanpassen? :P&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;Een &#039;&#039;&#039;merkle tree&#039;&#039;&#039;, ook wel een hash tree (vertaling: hash-boom) genoemd, is een binaire hashboom waarin elke node (knooppunt) gelabeld is met de hash is van twee samengevoegde onderliggende nodes. De hoogste liggende node- de &#039;&#039;&#039;merkle root&#039;&#039;&#039; of ‘top-node’-  bevat informatie over alle data in de boom. Dit heeft als gevolg dat een kleine verandering in data een andere merkle root geeft. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
In Bitcoin worden o.a. txid’s op deze manier gebundeld. De merkle root van deze boom is onderdeel van de block header, hetgeen wat door miners gehashed wordt.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Het voordeel van het toepassen van een boomstructuur is dat voor verificatie van de inhoud van de tree erg efficiënt is voor grote datastructuren. Een merkle tree schaalt namelijk logaritmisch. Dit betekent dat voor &#039;&#039;N&#039;&#039; txid’s maar &#039;&#039;log&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt;(N)&#039;&#039; hashes nodig zijn. In Bitcoin zitten er al gauw 2000+ transacties in een blok. In plaats van 2000 hashes zijn er nu dus maar 11 nodig. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Dankzij merkle trees zijn lightweight-clients mogelijk, die transacties te verifiëren zonder de gehele blockchain te downloaden en op te slaan. Een block header is immers maar ~80 bytes waar een blok vaak 1-2Mb is. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Het verificatieproces van inhoud in een merkle tree heet ook wel een &#039;&#039;&#039;merkle proof&#039;&#039;&#039;. &lt;br /&gt;
[[Bestand:Merkle proof schema.png|gecentreerd|omkaderd|&#039;&#039;Er hoeft maar weinig informatie verschaft te worden om te controleren dat txid 7 in dit blok zit.&#039;&#039;]]&lt;br /&gt;
Stel je wilt verifiëren dat txid 7 onderdeel van dit blok is. Een merkle proof gaat dan als volgt:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
# Een full-node geeft de de block header (met daarin de merkle root), de merkle proof en txid 7 aan de light-client. De merkle proof bevat alle gekleurde nodes (txid 8, h&amp;lt;sub&amp;gt;56&amp;lt;/sub&amp;gt; en h&amp;lt;sub&amp;gt;1,4&amp;lt;/sub&amp;gt;).&lt;br /&gt;
# De light-client hasht txid 7 en txid 8 en voegt deze samen waarna deze samen nogmaals gehashed wordt tot h&amp;lt;sub&amp;gt;78&amp;lt;/sub&amp;gt;.&lt;br /&gt;
# De light-client voegt h&amp;lt;sub&amp;gt;78&amp;lt;/sub&amp;gt; en h&amp;lt;sub&amp;gt;56&amp;lt;/sub&amp;gt; samen en hasht dit tot h&amp;lt;sub&amp;gt;5,8&amp;lt;/sub&amp;gt;.&lt;br /&gt;
# De light-client voegt h&amp;lt;sub&amp;gt;5,8&amp;lt;/sub&amp;gt; en h&amp;lt;sub&amp;gt;1,4&amp;lt;/sub&amp;gt; samen en hasht dit tot h&amp;lt;sub&amp;gt;1,8&amp;lt;/sub&amp;gt;. h&amp;lt;sub&amp;gt;1,8&amp;lt;/sub&amp;gt; de merkle root.&lt;br /&gt;
# Als de berekende merkle root hetzelfde is als de door de full-node gegeven merkle root, is geverifieerd dat txid 7 in dit blok zit.&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Vleescroquette</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://bitcoinwiki.nl/index.php?title=Bestand:Merkle_proof_schema.png&amp;diff=2182</id>
		<title>Bestand:Merkle proof schema.png</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://bitcoinwiki.nl/index.php?title=Bestand:Merkle_proof_schema.png&amp;diff=2182"/>
		<updated>2021-12-01T21:45:21Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Vleescroquette: &lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;je hebt maar een aantal nodes in de merkle tree nodig om te verifiëren dat TXID 7 in dit blok zit&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Vleescroquette</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://bitcoinwiki.nl/index.php?title=Bestand:Schema_merkle_proof.png&amp;diff=2181</id>
		<title>Bestand:Schema merkle proof.png</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://bitcoinwiki.nl/index.php?title=Bestand:Schema_merkle_proof.png&amp;diff=2181"/>
		<updated>2021-12-01T21:25:35Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Vleescroquette: &lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;Je hebt maar een aantal nodes nodig om de aanwezigheid van een transactie in een blok te verifiëren.&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Vleescroquette</name></author>
	</entry>
</feed>