BitcoinWiki.nl - Gebruikersbijdragen [nl-informal]

Checklist voor Redacteuren

2021-03-09T12:04:07Z

Therudolf:

Ben je redacteur, journalist of anderszins betrokken bij het opstellen van een artikel of item over Bitcoin, loop dan deze checklist door en vermijd zo valkuilen.

* Laat niet alleen (traditionele) economen aan het woord, maar ook minimaal een '''ervaringsdeskundige''' uit de Bitcoin wereld (bijvoorbeeld: Aaron van Wirdum'','' Boris van de Ven'','' Jan-Willem Burgers, Bert Slagter, Peter Slagter, Bart Mol, [[Gebruiker:Marnix|Marnix]], Willem Middelkoop).

* Indien je het '''electriciteitsverbuik''' wilt aansnijden, lees dan eerst [[Energieverbruik|dit artikel]].

* Indien je het begrip '''Intrinsieke Waarde''' wilt vermelden, lees dan eerst [[Mythes#Mythe: Bitcoin heeft geen intrinsieke waarde .28maar andere dingen wel.29|dit artikel]].

* Indien je van plan bent de mogelijkheid te vermelden dat de '''koers van Bitcoin naar nul gaat''', besef dat de dood van Bitcoin al honderden keren voorspeld is in bijvoorbeeld [https://99bitcoins.com/bitcoin-obituaries/ Bitcoin Obituaries]. Je wilt niet op [https://rekt.nl/ rekt.nl] terechtkomen.

* Indien je wil melden dat Bitcoin '''geen geld is''', bedenk dan dat dit een definitie-kwestie is.
** Als je bijv. stelt dat geld door de staat gereguleerd moet zijn, dan is onder die definitie uiteraard Bitcoin geen geld.
** Of als je stelt dat Bitcoin geen geld is omdat je er (momenteel) niet bij de bakker ermee kan betalen. So what? Met goud kan ik ook niet bij de bakker betalen, toch hebben veel mensen goud als onderdeel van hun vermogen, vooral buiten de blanke-Westerse bubbel.
** Bekijk [[Bitcoin gebruiken|dit artikel]] over de manieren van gebruiken van bitcoin.
* Overweeg de positieve kanten te belichten: [[Een betere wereld met en door Bitcoin]].
Bitcoin is Bitcoin en niet iets anders, het is zijn eigen categorie. Bitcoin kan in bepaalde omstandigheden een geld-achtige rol vervullen, zie [[Bitcoin gebruiken]].

* Bitcoin is géén '''Ponzi-scheme of piramidespel''', dat is gevoegelijk ontkracht. Zie [[Mythes#Mythe: Bitcoin is speculatief .2F een zeepbel .2F een piramidespel|Mythes]] voor meer informatie.

* Bitcoin wordt nauwelijks gebruikt door '''criminelen''' en/of voor '''drugshandel''' of ''''dark market''''. Zie [[Mythes#Mythe: Bitcoin is voor criminelen|Mythe: bitcoin is voor criminelen]].

* Hoogopgeleiden (buiten de groep van techno-nerds) keuren Bitcoin vaak geen blik waardig. Hoe kan dit? Zie dit Engelstalige artikel. [https://telegra.ph/Why-The-Yuppie-Elite-Dismiss-Bitcoin-12-24 Why The Yuppie Elite Dismiss Bitcoin]

* '''De Digitale Euro''' en andere Central Bank Digital Currencies (CBDC) vormen ''geen'' bedreiging voor Bitcoin. Bitcoin kent geen [[inflatie]], dat maakt het veel aantrekkelijker om op te potten / te sparen.

* Gebruik het woord Bitcoin op de juiste wijze. Ja, [[De Bitcoin en andere stijlfouten|daar zijn regels voor]].

Gratis PRE FLIGHT CHECK : voordat je je artikel publiceert, meld het in de [https://t.me/BTCWikiNL Telegram groep van BTCWiki]. Je krijgt gegarandeerd gefundeerd, respectvol, maar ook recht voor zijn (m/v) raap commentaar.

''Nog meer misconcepties over Bitcoin vind je in de [[Mythes|lijst van 'mythes'<nowiki/>]]''

Checklist voor Redacteuren

2021-03-09T11:50:40Z

Therudolf:

Ben je redacteur, journalist of anderszins betrokken bij het opstellen van een artikel of item over Bitcoin, loop dan deze checklist door en vermijd zo valkuilen.

* Laat niet alleen (traditionele) economen aan het woord, maar ook minimaal een '''ervaringsdeskundige''' uit de Bitcoin wereld (bijvoorbeeld: Bert Slagter, Peter Slagter, Bart Mol, [[Gebruiker:Marnix|Marnix]], Willem Middelkoop)

* Indien je het '''electriciteitsverbuik''' wilt aansnijden, lees dan eerst [[Energieverbruik|dit artikel]].

* Indien je het begrip '''Intrinsieke Waarde''' wilt vermelden, lees dan eerst [[Mythes#Mythe: Bitcoin heeft geen intrinsieke waarde .28maar andere dingen wel.29|dit artikel]].

* Indien je van plan bent de mogelijkheid te vermelden dat de '''koers van Bitcoin naar nul gaat''', besef dat de dood van Bitcoin al honderden keren voorspeld is in bijvoorbeeld [https://99bitcoins.com/bitcoin-obituaries/ Bitcoin Obituaries]. Je wilt niet op [https://rekt.nl/ rekt.nl] terechtkomen.

* Indien je wil melden dat Bitcoin '''geen geld is''', bedenk dan dat dit een definitie-kwestie is.
** Als je bijv. stelt dat geld door de staat gereguleerd moet zijn, dan is onder die definitie uiteraard Bitcoin geen geld.
** Of als je stelt dat Bitcoin geen geld is omdat je er (momenteel) niet bij de bakker ermee kan betalen. So what? Met goud kan ik ook niet bij de bakker betalen, toch hebben veel mensen goud als onderdeel van hun vermogen, vooral buiten de blanke-Westerse bubbel.
** Bekijk [[Bitcoin gebruiken|dit artikel]] over de manieren van gebruiken van bitcoin.
* Overweeg de positieve kanten te belichten: [[Een betere wereld met en door Bitcoin]].
Bitcoin is Bitcoin en niet iets anders, het is zijn eigen categorie. Bitcoin kan in bepaalde omstandigheden een geld-achtige rol vervullen, zie [[Bitcoin gebruiken]].

* Bitcoin is géén '''Ponzi-scheme of piramidespel''', dat is gevoegelijk ontkracht. Zie [[Mythes#Mythe: Bitcoin is speculatief .2F een zeepbel .2F een piramidespel|Mythes]] voor meer informatie.

* Bitcoin wordt nauwelijks gebruikt door '''criminelen''' en/of voor '''drugshandel''' of ''''dark market''''. Zie [[Mythes#Mythe: Bitcoin is voor criminelen|Mythe: bitcoin is voor criminelen]].

* Hoogopgeleiden (buiten de groep van techno-nerds) keuren Bitcoin vaak geen blik waardig. Hoe kan dit? Zie dit Engelstalige artikel. [https://telegra.ph/Why-The-Yuppie-Elite-Dismiss-Bitcoin-12-24 Why The Yuppie Elite Dismiss Bitcoin]

* '''De Digitale Euro''' en andere Central Bank Digital Currencies (CBDC) vormen ''geen'' bedreiging voor Bitcoin. Bitcoin kent geen [[inflatie]], dat maakt het veel aantrekkelijker om op te potten / te sparen.

* Gebruik het woord Bitcoin op de juiste wijze. Ja, [[De Bitcoin en andere stijlfouten|daar zijn regels voor]].

Gratis PRE FLIGHT CHECK : voordat je je artikel publiceert, meld het in de [https://t.me/BTCWikiNL Telegram groep van BTCWiki]. Je krijgt gegarandeerd gefundeerd, respectvol, maar ook recht voor zijn (m/v) raap commentaar.

''Nog meer misconcepties over Bitcoin vind je in de [[Mythes|lijst van 'mythes'<nowiki/>]]''

Bitcoin opslaan

2021-03-09T11:37:49Z

Therudolf: /* Versleuteling van je wallet */

Bitcoin kan op twee manieren worden bewaard. Door anderen of in eigen beheer. De site [https://storingbitcoin.info/ StoringBitcoin.info] kan je aan de hand van een aantal vragen helpen bij het bepalen van een strategie voor het opslaan van jouw Bitcoin, Er is ook altijd een [[Community|community]] om je te helpen.

"Je Bitcoin bewaren" is een deels verwarrende zin. In werkelijkheid gaat het erom wie de sleutels tot jouw bitcoin bezit, niet de Bitcoin zelf. De bitcoin zelf staan namelijk in de [[Blockchain]]. Op [[Waar staan mijn bitcoin?|deze pagina]] staat meer uitleg over deze verwarring.

<strong>"Not your keys, not your coins"</strong>
Dit is een bekend gezegde, dat je er op wijst dat '''alleen als je de privé sleutels van jouw bitcoin in je bezit hebt, de bitcoin daadwerkelijk van jou is'''. D.w.z. ze zitten in jouw (hardware) wallet en bevinden zich niet bij een derde partij. Ervaren bitcoiners hebben dit vaak als voorkeur.

== Bitcoin in je eigen beheer: Non-custodial ==
Er is geen andere partij die jouw bitcoin voor jou bewaart. Je bewaart je bitcoin zelf op bijvoorbeeld een hardware wallet, een wallet op je mobiele telefoon of je desktop computer. Ook de paper wallet valt in de categorie non-custodial.

=== Hardwarewallet ===
Een hardwarewallet is een specifiek apparaatje dat [[Waar staan mijn bitcoin?|"jouw bitcoin bewaart"]]. Voor de meeste scenario's wordt dit gezien als een veilige manier. Je [[Private key]] is opgeslagen in een speciaal daarvoor bestemde chip en zal ook enkel op de hardwarewallet blijven.

Voorbeelden van wallets:
* [https://www.ledger.com/ Ledger]
* [https://trezor.io/ Trezor]
* [https://keepkey.myshopify.com/ KeepKee]
* [https://coldcardwallet.com/ ColdCard]

Er bestaan ook OpenDimes. Dit zijn een soort USB-sticks waar je, na inpluggen op een computer, enkel een bestandje vindt met het bitcoinadres. Zodra je fysiek een gat doorsteekt op de OpenDime, zal je pas het tweede bestandje zien. In het tweede bestandje staan de [[Geheime sleutel|geheime sleutels]] waar je de bitcoin die op het adres staan mee kan uitgeven. Opendimes worden gebruikt voor makkelijk doorgeven van fysieke bitcoin, niet voor langetermijnopslag. Dit is voornamelijk omdat je geen backup kan maken en volledig afhankelijk bent van je het apparaat.

=== Softwarewallet ===
Dit is bijvoorbeeld een wallet die je op je telefoon of computer draait. Je [[Private key]] staat hier als bestand opgeslagen. Als je telefoon of computer wordt gehackt of in verkeerde handen komt, kunnen mensen bij je bitcoin.

=== Papieren wallet ===
Je zou de [[Private key]] ook op papier zetten. Dit noemen we een papieren wallet of paper wallet. Uitgeven van bitcoin op een papieren wallet gebeurde vroeger wel, maar is nu absoluut niet aan te raden omdat er diverse nadelen aan kleven. Op het moment dat je vanaf een Papieren wallet Bitcoin betaald is het moeilijk om een [[Change address]] op te geven. Hierdoor is de kans groter dat je een deel van je Bitcoin kwijtraakt. Ook het printen van de Papieren wallet is minder veilig. Als je dit met je huis-tuin-en-keuken-printer doet, is een grotere kans dat de [[Private key]] van de wallet toch in handen van iemand anders komt.

== Beveiliging ==
=== Versleuteling van je wallet ===
Dit is van toepassing op softwarewallets; bij deze wallets staan er bestanden met je [[Geheime sleutel|geheime sleutels]] zomaar op je schijf. Als de machine (telefoon, computer) waar dat bestand op staat wordt gestolen kunnen je bitcoin worden gestolen. Een oplossing is het versleutelen van dit bestand. Hierdoor is het bestand niet leesbaar zonder een wachtwoord. Als je wallet je toestaat om een wachtwoord in te stellen (voor encryptie) zorg dus dat het een goed wachtwoord is, en besef dat zonder het wachtwoord je bitcoin niet terug te halen zijn.

=== Multisig ===
Zie aparte pagina [[Multisig]].

== Bitcoin beheerd door anderen: Custodial ==
Een aanbieder bewaart 'jouw' bitcoin voor jou. Hij is de '''custodian''', de beheerder van jouw bitcoin. In de werkelijkheid is het niet jouw bitcoin, want je bent afhankelijk van die aanbieder. Als er iets mis gaat dan ben je jouw bitcoin kwijt. Bedenk goed of je dit wil. Er zijn legio voorbeelden waar het in het verleden mis is gegaan en mensen hun tegoeden kwijt zijn geraakt.

Voorbeelden van custodial wallets zijn:
* De wallet van je exchange, waar je bitcoin (even) staan na aankoop
* "Kluizen" op sites van bitcoinaanbieders waar je niet de de [[Seed|geheime sleutels]] krijgt
* Software wallets die je installeert maar waar je niet de de [[Seed|geheime sleutels]] krijgt
* Partijen die gespecialiseerd zijn in het opslaan van bitcoin

<strong>Wat kan er misgaan bij custodial wallets</strong>

Onderstaande scenario's zijn allemaal eerder voorgekomen.
* De aanbieder kan worden gehackt
* De aanbieder kan failliet gaan
* De aanbieder kan met de noorderzon verdwijnen

= Zie verder =
* [https://beginnenmetbitcoin.com/#ep2 Aflevering 2] van de podcast [[Beginnen met Bitcoin]]

Checklist voor Redacteuren

2021-03-09T11:33:19Z

Therudolf:

Ben je redacteur, journalist of anderszins betrokken bij het opstellen van een artikel of item over Bitcoin, loop dan deze checklist door en vermijd zo valkuilen.

* Laat niet alleen (traditionele) economen aan het woord, maar ook minimaal een '''ervaringsdeskundige''' uit de Bitcoin wereld (bijvoorbeeld: Bert Slagter, Peter Slachter, Bart Mol, [[Gebruiker:Marnix|Marnix]], Rutger van Zuidam, Willem Middelkoop)

* Indien je het '''electriciteitsverbuik''' wilt aansnijden, lees dan eerst [[Energieverbruik|dit artikel]].

* Indien je het begrip '''Intrinsieke Waarde''' wilt vermelden, lees dan eerst [[Mythes#Mythe: Bitcoin heeft geen intrinsieke waarde .28maar andere dingen wel.29|dit artikel]].

* Indien je van plan bent de mogelijkheid te vermelden dat de '''koers van Bitcoin naar nul gaat''', besef dat de dood van Bitcoin al honderden keren voorspeld is in bijvoorbeeld [https://99bitcoins.com/bitcoin-obituaries/ Bitcoin Obituaries]. Je wilt niet op [https://rekt.nl/ rekt.nl] terechtkomen.

* Indien je wil melden dat Bitcoin '''geen geld is''', bedenk dan dat dit een definitie-kwestie is.
** Als je bijv. stelt dat geld door de staat gereguleerd moet zijn, dan is onder die definitie uiteraard Bitcoin geen geld.
** Of als je stelt dat Bitcoin geen geld is omdat je er (momenteel) niet bij de bakker ermee kan betalen. So what? Met goud kan ik ook niet bij de bakker betalen, toch hebben veel mensen goud als onderdeel van hun vermogen, vooral buiten de blanke-Westerse bubbel.
** Bekijk [[Bitcoin gebruiken|dit artikel]] over de manieren van gebruiken van bitcoin.
* Overweeg de positieve kanten te belichten: [[Een betere wereld met en door Bitcoin]].
Bitcoin is Bitcoin en niet iets anders, het is zijn eigen categorie. Bitcoin kan in bepaalde omstandigheden een geld-achtige rol vervullen, zie [[Bitcoin gebruiken]].

* Bitcoin is géén '''Ponzi-scheme of piramidespel''', dat is gevoegelijk ontkracht. Zie [[Mythes#Mythe: Bitcoin is speculatief .2F een zeepbel .2F een piramidespel|Mythes]] voor meer informatie.

* Bitcoin wordt nauwelijks gebruikt door '''criminelen''' en/of voor '''drugshandel''' of ''''dark market''''. Zie [[Mythes#Mythe: Bitcoin is voor criminelen|Mythe: bitcoin is voor criminelen]].

* Hoogopgeleiden (buiten de groep van techno-nerds) keuren Bitcoin vaak geen blik waardig. Hoe kan dit? Zie dit Engelstalige artikel. [https://telegra.ph/Why-The-Yuppie-Elite-Dismiss-Bitcoin-12-24 Why The Yuppie Elite Dismiss Bitcoin]

* '''De Digitale Euro''' en andere Central Bank Digital Currencies (CBDC) vormen ''geen'' bedreiging voor Bitcoin. Bitcoin kent geen [[inflatie]], dat maakt het veel aantrekkelijker om op te potten / te sparen.

* Gebruik het woord Bitcoin op de juiste wijze. Ja, [[De Bitcoin en andere stijlfouten|daar zijn regels voor]].

Gratis PRE FLIGHT CHECK : voordat je je artikel publiceert, meld het in de [https://t.me/BTCWikiNL Telegram groep van BTCWiki]. Je krijgt gegarandeerd gefundeerd, respectvol, maar ook recht voor zijn (m/v) raap commentaar.

''Nog meer misconcepties over Bitcoin vind je in de [[Mythes|lijst van 'mythes'<nowiki/>]]''

Mining

2021-03-04T14:28:34Z

Therudolf: /* Proces */ ik zal hier straks weer mee verder gaan om het te verbeteren.

Mining is het proces van het bevestigen van [[Transacties|transacties]] uit de [[Mempool]] door ze in [[Blockchain#Blokken|blokken]] te plaatsen.

De miners vinden blokken door de heel vaak te gokken op een input, om een juiste "hash" te vinden. Als ze deze vinden verdienen ze de [[Bitcoin#De_Halving|bloksubsidie]] en ook de [[Transacties#Transactiekosten|transactiekosten]] van de transacties die ze in het blok zetten.

= Proces =
# Een miner heeft een [[Bitcoin node]]. Op deze node ontvangt hij continu nieuwe [[Transacties|transacties]] die mensen hebben gedaan. Die transacties zijn op het moment van verzenden onbevestigd, pas als ze in een [[Blockchain#Blokken|blok]] worden opgenomen zijn de transactie bevestigd. De node van de miner slaat de transacties tijdelijk op in zijn [[Mempool|mempool]].
# De miner voegt een zogenaamde coinbasetransactie toe, waarbij de door het bitcoin algoritme gegenereerde nieuwe bitcoins (m.a.w. de blok subsidie) en transactie fees naar een bitcoinadres van de winnende miner worden gestuurd. Volgens de regels mag een miner (op dit moment) 6,25 ''nieuwe'' bitcoins opnemen in de coinbase transactie. Als de miner een groter aantal bitcoin in de coinbasetransactie opneemt (en zich dus niet aan de regels houdt) zal het blok niet worden geaccepteerd.
# De miner bekijkt de mempool en selecteert doorgaans de transacties waaraan de hoogste fee is meegegeven. We noemen deze selectie het "bloktemplate" of een kanditaatblok.
# Vervolgens moet de block header worden gecontrueerd. De block header is de een samenvatting van het het blok en bestaat uit de volgende onderdelen:
#* Software verion number.
#* De [[Blockchain#Wat_maakt_de_blockchain_een_blockchain|hash van het vorige blok]] toe.
#* de root van de merkle root van de transacties die in het desbetreffende blok zijn opgenomen.
#* Een time stamp (tijdsindicatie) toe.
#* De proof-of-work algoritme target van dit blok.
#* De nonce.
# Nu begint het daadwerkelijke '''minen'''. De miner probeert duizenden keren per seconde om een [[#Hashing|hash]] van de block header te vinden die voldoet aan [[Bitcoin#Moeilijkheid|de regels]]. Dit houdt in dat hij de nonce, elke keer aanpast om steeds een nieuwe unieke hash te vinden. Als de miner geluk heeft, en een hash vindt die aan de regels voldoet, zal hij het blok distribueren naar het netwerk.
# Het [[Bitcoin node#Netwerk|netwerk]] ontvangt het nieuwe blok, zal controleren of aan alle regels wordt voldaan en deze accepteren. De nodes halen de (in dit nieuwe blok) bevestigde transacties uit hun [[Mempool|mempool]].
# Het proces begin weer opnieuw vanaf stap 1.

== Hashing ==
Hashing ("verhaspelen" in het Nederlands) is een proces om een hashcode te maken: bij hashing wordt door middel van een hash algoritme een hashcode berekend van een blok gegevens / de block header ("input"). Uit deze hashcode is dan niet meer af te leiden wat de oorspronkelijke gegevens waren, maar iemand die de gegevens heeft kan wel opnieuw daarvan de hashcode berekenen en controleren of de berekende hashcode overeenkomt met een eerder verkregen hashcode.

Het hashen van een blok gebeurt door steeds een onderdeel van de input, zijnde de ''nonce'', aan te passen. De regel is dat een correcte hash een [[Bitcoin#Moeilijkheid|bepaalde hoeveelheid nullen]] bevat. Op een gegeven moment vindt de miner een hash met voldoende nullen. Iedereen met dezelfde input (het blok en de juiste teller-data) kan controleren dat de hash klopt met de data.

== Lege blokken ==
Lege blokken zijn blokken zonder transacties erin, slechts een [[Transacties#Coinbase|coinbasetranasctie]]. Soms worden er lege blokken gevonden. Dit kan gebeuren als de miner nog niet voldoende tijd heeft gehad, sinds het vinden van het vorige blok, om een nieuw blocktemplate (zie stap 2 hierboven) te bepalen. De miner wil zijn machines niet uitzetten, en laat zijn machines doorzoeken naar blokken, welke leeg zullen zijn (want er is nog geen nieuw template met transacties). Hij doet dit omdat hij ook voor lege blokken een beloning (subsidie) krijgt.

= Moeilijkheidsgraad =
De moeilijkheidgraad (difficulty in het Engels) is de maatstaf voor het vinden van een correcte hash waarvan de waarde onder het aangegeven doel (target) ligt. Het doel is een 256-bit nummer die alle Bitcoin nodes delen. De SHA-256 hash van een blok moet lager of gelijk zijn aan dit nummer. Des te lager het nummer, des te moeilijker het wordt om het blok te vinden. In praktijk betekent dit dat de uitkomst van een hash moet beginnen met een aantal nullen (bijv: ''000000000000000000094c8ceeda06ce2438753ad50ef3699e03618459adb88f''). Om de 2016 blokken wordt de moeilijkheidsgrad opnieuw berekend. Zijn er teveel miners aan het werk gaat de moeilijkheidsgraad omhoog (d.w.z. de beschikbare rekenkracht is te hoog voor de huidige moeilijkheidsgraad) en zijn er te weinig miners gaat de moeilijkheidsgraad omlaag (d.w.z. de beschikbare rekenkracht is te laag voor de huidige moeilijkheidsgraad). Op deze manier blijft het netwerk stabiel en veilig en wordt er gemiddeld elke 10 minuten een nieuw bitcoin blok gevonden. Dit aanpassingsmechanisme zorgt ervoor dat er niet meer bitcoin gemined gaan worden als meer miners zijn en zodoende geen overschot aan bitcoin op de markt komt.

= Pools =
Pools zijn groepen van mensen (of bedrijven) met miners die samen zoeken naar een blok. Als een blok gevonden wordt, dan worden de opbrengsten gedeeld naar rato van bijdrage aan de pool. Het is een manier om met meer zekerheid bitcoin te vinden: zonder pool minen levert een miner misschien eens per maand een blok op, met een pool vindt de pool mogelijk dagelijks een blok, en verdeelt de inkomsten.

= Zie verder =
* [https://beginnenmetbitcoin.com/#ep8 Aflevering 8] van [Beginnen met Bitcoin] legt mining verder uit

Mining

2021-03-04T13:50:21Z

Therudolf: /* Moeilijkheid */

Mining is het proces van het bevestigen van [[Transacties|transacties]] uit de [[Mempool]] door ze in [[Blockchain#Blokken|blokken]] te plaatsen.

De miners vinden blokken door de heel vaak te gokken op een input, om een juiste "hash" te vinden. Als ze deze vinden verdienen ze de [[Bitcoin#De_Halving|bloksubsidie]] en ook de [[Transacties#Transactiekosten|transactiekosten]] van de transacties die ze in het blok zetten.

= Proces =
# Een miner heeft een [[Bitcoin node]]. Op deze node ontvangt hij continu nieuwe [[Transacties|transacties]] die mensen hebben gedaan. Die transacties zijn op het moment van verzenden onbevestigd, pas als ze in een [[Blockchain#Blokken|blok]] komen zijn ze bevestigd. De node van de miner slaat de transacties tijdelijk op in zijn [[Mempool|mempool]].
# De miner bekijkt de mempool en selecteert de duurste transacties. Dit zijn dus de transcties met de hoogste kosten. aangezien de miner hier het meest mee verdient. We noemen deze selectie het "bloktemplate".
# De miner voegt ook een transactie naar zichzelf toe, waar hij nieuwe bitcoin creëert. Volgens de regels mag een miner (op dit moment) 6.25 bitcoin "uit het niks" claimen bij het vinden van een nieuw blok. Als de miner een grotere transactie naar zichzelf doet (en zich dus niet aan de regels houdt) zal het blok niet worden geaccepteerd.
# De miner voegt [[Blockchain#Wat_maakt_de_blockchain_een_blockchain|hash van het vorige blok]] toe.
# Nu begint het daadwerkelijke '''minen'''. De miner probeert duizenden keren per seconde om een [[#Hashing|hash]] te vinden die voldoet aan [[Bitcoin#Moeilijkheid|de regels]]. Dit houdt in dat hij input zal proberen (een tellertje). Als hij geluk heeft, en een bash vindt die aan de regels voldoet, zal hij het blok opsturen naar het netwerk.
# Het [[Bitcoin node#Netwerk|netwerk]] ontvangt het nieuwe blok, zal controleren of aan alle regels wordt voldaan en deze accepteren. De nodes halen de (in dit nieuwe blok) bevestigde transacties uit hun [[Mempool|mempool]].
# Het proces begin nu weer vanaf stap 1.

== Hashing ==
Hashing ("verhaspelen" in het Nederlands) is een proces om een hashcode te maken: bij hashing wordt door middel van een hash algoritme een hashcode berekend van een blok gegevens ("input"). Uit deze hashcode is dan niet meer af te leiden wat de oorspronkelijke gegevens waren, maar iemand die de gegevens heeft kan wel opnieuw daarvan de hashcode berekenen en controleren of de berekende hashcode overeenkomt met een eerder verkregen hashcode.

De gegevens ("input") is een blocktemplate (zie stap 2 hierboven) en een teller. Door steeds de teller te verhogen komt er steeds een nieuwe hash uit. De regel is dat een correcte hash een [[Bitcoin#Moeilijkheid|bepaalde hoeveelheid nullen]] bevat. Op een gegeven moment vindt de miner een hash met voldoende nullen. Iedereen met dezelfde input (het blok en de juiste teller-data) kan controleren dat de hash klopt met de data.

== Lege blokken ==
Lege blokken zijn blokken zonder transacties erin, slechts een [[Transacties#Coinbase|coinbasetranasctie]]. Soms worden er lege blokken gevonden. Dit kan gebeuren als de miner nog niet voldoende tijd heeft gehad, sinds het vinden van het vorige blok, om een nieuw blocktemplate (zie stap 2 hierboven) te bepalen. De miner wil zijn machines niet uitzetten, en laat zijn machines doorzoeken naar blokken, welke leeg zullen zijn (want er is nog geen nieuw template met transacties). Hij doet dit omdat hij ook voor lege blokken een beloning (subsidie) krijgt.

= Moeilijkheidsgraad =
De moeilijkheidgraad (difficulty in het Engels) is de maatstaf voor het vinden van een correcte hash waarvan de waarde onder het aangegeven doel (target) ligt. Het doel is een 256-bit nummer die alle Bitcoin nodes delen. De SHA-256 hash van een blok moet lager of gelijk zijn aan dit nummer. Des te lager het nummer, des te moeilijker het wordt om het blok te vinden. In praktijk betekent dit dat de uitkomst van een hash moet beginnen met een aantal nullen (bijv: ''000000000000000000094c8ceeda06ce2438753ad50ef3699e03618459adb88f''). Om de 2016 blokken wordt de moeilijkheidsgrad opnieuw berekend. Zijn er teveel miners aan het werk gaat de moeilijkheidsgraad omhoog (d.w.z. de beschikbare rekenkracht is te hoog voor de huidige moeilijkheidsgraad) en zijn er te weinig miners gaat de moeilijkheidsgraad omlaag (d.w.z. de beschikbare rekenkracht is te laag voor de huidige moeilijkheidsgraad). Op deze manier blijft het netwerk stabiel en veilig en wordt er gemiddeld elke 10 minuten een nieuw bitcoin blok gevonden. Dit aanpassingsmechanisme zorgt ervoor dat er niet meer bitcoin gemined gaan worden als meer miners zijn en zodoende geen overschot aan bitcoin op de markt komt.

= Pools =
Pools zijn groepen van mensen (of bedrijven) met miners die samen zoeken naar een blok. Als een blok gevonden wordt, dan worden de opbrengsten gedeeld naar rato van bijdrage aan de pool. Het is een manier om met meer zekerheid bitcoin te vinden: zonder pool minen levert een miner misschien eens per maand een blok op, met een pool vindt de pool mogelijk dagelijks een blok, en verdeelt de inkomsten.

= Zie verder =
* [https://beginnenmetbitcoin.com/#ep8 Aflevering 8] van [Beginnen met Bitcoin] legt mining verder uit

Geheime sleutel

2021-02-25T19:50:32Z

Therudolf: /* Publieke sleutel */

De '''geheime sleutel''' of '''private key''' geeft onherroepelijk toegang tot je bitcoin. Het is dus zaak deze zeer goed te bewaren. De meeste [[Bitcoin_opslaan#Hardwarewallet|hardwarewallets]] geven bij het instellen prima instructies hoe dit kan worden gedaan.

Stelregel: '''Voer je geheime sleutel of seed NOOIT in op een computer.''' Vraag bij twijfel de [[Community|community]] om hulp. De enige reden om een geheime sleutel in te voeren is als je je bitcoin aan het herstellen bent. '''Niemand zal je ooit vragen naar je geheime sleutel'''.

=== Veilig bewaren ===
Een [[Bitcoin_opslaan#Hardwarewallet|hardwarewallet]] kan je private key veilig opslaan.

=== Seed ===
De Seed is een tekstversie van je geheime sleutel. Het zijn vaak 12 of 24 woorden. De seed is dus net zo belangrijk als je geheime sleutel. Voer dus ook je seed nooit in in een computer (zie stelregel).

=== Publieke sleutel ===
De tegenhanger van de geheime sleutel. De publieke sleutel mag je, in tegenstelling tot de geheime sleutel, wel delen. Als je je publieke sleuten met een derde deelt, kan deze derde nagaan hoeveel bitcoins jij in bezit hebt.

Waar staan mijn bitcoin?

2021-02-25T19:47:36Z

Therudolf:

Veel mensen denken dat bitcoin in een [[Bitcoin opslaan|wallet]] staan. In werkelijkheid staan de bitcoin in [[Blockchain|de blockchain]].

Je wallet heeft je [[Geheime sleutel|geheime sleutel]]. Met behulp van de geheime sleutel kun je over je bitcoin beschikken en deze uitgeven. Concreet betekent dit:

# Een wallet analyseert de blockchain en geeft aan over welke bitcoin jouw geheime sleutel kan beschikken. Dit zijn bitcoins die naar jou [[Transacties|verzonden]] zijn (bitcoins die verzonden zijn naar een adres waar jij controle over hebt).
# Bij het verzenden selecteert je wallet een aantal van deze ontvangen bitcoin ([https://btcwiki.nl/wiki/Transacties#Termen UTXO's]). Sommige wallets geven je de mogelijkheid de (eerder ontvangen) bitcoins die je verzonden wilt hebben [[Coinselectie|zelf te selecteren]].
# De eerder ontvangen bitcoins worden de "input" van je nieuwe [[Transacties|transactie]]. De output van je nieuwe transactie is de ontvanger van je nieuwe transactie.
# Je wallet kan met de [[Geheime sleutel|geheime sleutel]] ondertekenen dat de inputs echt uitgegeven mogen worden.

De bitcoin staan dus niet "in" je wallet.

Waar staan mijn bitcoin?

2021-02-25T19:41:27Z

Therudolf:

Veel mensen denken dat hun bitcoin '''op''' hun [[Bitcoin opslaan|wallet]] staat. In werkelijkheid staan de bitcoin in [[Blockchain|de blockchain]].

Je wallet heeft je [[Geheime sleutel|geheime sleutel]]. Met behulp van die sleutels kun je de bitcoin vanaf de blockchain uitgeven. Concreet betekent dit:

# Je wallet weet welke bitcoin hij recht op heeft. Dit zijn coins die naar jou [[Transacties|verzonden]] zijn (coins die verzonden zijn naar een adres waar jij controle over hebt).
# Bij het verzenden selecteert je wallet een aantal van deze ontvangen bitcoin ([https://btcwiki.nl/wiki/Transacties#Termen UTXO's]). Sommige wallets geven je de mogelijkheid de (eerder ontvangen) bitcoin die je verzonden wilt hebben [[Coinselectie|zelf te selecteren]].
# De eerder ontvangen bitcoin worden de "input" van je nieuwe [[Transacties|transactie]]. De output van je nieuwe transactie is de ontvanger van je nieuwe transactie.
# Je wallet kan met de [[Geheime sleutel|geheime sleutel]] ondertekenen dat de inputs echt uitgegeven mogen worden.

De bitcoin staan dus niet "op" je wallet.

Veelgestelde vragen

2021-02-25T19:38:54Z

Therudolf: /* Waarom duurt het zo lang voordat mijn transactie is bevestigd? */

Sommige vragen over [[Bitcoin|bitcoin]] blijven terugkomen. Hieronder een overzicht. [[BTC_Wiki_NL:Over#Wat_is_er_te_doen_.2F_hoe_kan_ik_helpen.3F|zoek ons op]] als je een vraag mist.

=== Hoe begin ik met Bitcoin? ===
* Je kunt beginnen met het lezen op de [[Bitcoin|Bitcoinpagina]] en blijven klikken op de woorden die je nog niet begrijpt
* [[Studiemateriaal/Literatuur|Lees een boek over Bitcoin]]
* [[Studiemateriaal/Literatuur#Podcasts|Luister een educatieve podcast]]
Zodra je de concepten snapt, kan je beslissen hoe je [[Bitcoin opslaan| jouw bitcoin wil opslaan]] en uiteindelijk [[Bitcoin kopen]].

=== Waarom duurt het zo lang voordat mijn transactie is bevestigd? ===
Gemiddeld elke 10 minuten worden er ongeveer 2000-2500 transacties bevestigd. De transacties waarvoor een hogere fee wordt betaald, worden als eerst [[Mining|bevestigd]]. Transacties met een lage [[Transacties#Kosten|fee]] komen later.
Als jouw transactie een lage fee heeft dan kan het lang duren. Als je een transactie-ID hebt kan je deze invoeren in een [[Links#Block_explorers|block explorer]] om hem te volgen.

=== Moet ik (nu) bitcoin kopen? ===
Deze vraag kan het beste van jezelf komen. Als iemand anders (''of een wiki'') zegt dat je bitcoin (of andere munten) moet kopen, wees dan wantrouwend. Doe je eigen onderzoek, kom zelf tot je conclusies. Zorg dat je eerst weet wat je koopt, bijvoorbeeld door het [[Community|anderen]] te vragen of deze wiki te lezen.

Zie verder [[Bitcoin kopen#Moet ik nu .28ver.29kopen.3F|deze pagina]].

=== Hoe kom ik aan een bitcoinadres? ===
Een [[Bitcoin opslaan|bitcoin wallet]] geeft je een bitcoinadres. Je hebt dus een wallet nodig voordat je bitcoin kan ontvangen.

=== Hoe kom ik aan bitcoins? ===
Zie [[Bitcoin kopen]]

=== Is bitcoin anoniem? ===
Bitcoin is deels anoniem. Zie [[Anonimiteit]].

=== Moet ik mijn bitcoin opgeven voor de belasting? ===
Meestal wel. Zie [https://www.belastingdienst.nl/wps/wcm/connect/nl/werk-en-inkomen/content/cryptovaluta de informatie van de belastingdienst] voor meer informatie.

=== Wat gebeurt er als ik een transactie maak met een extreem lage fee van 1 sat/vB? ===
* Je [[Transacties|transactie]] blijft geldig, maar wordt na verloop van tijd gewoon uit de [[Mempool|mempools]] gegooid. Standaard is dat als de transactie 2 weken niet bevestigd is, maar dat is geen harde regel.
* Je zult moeten wachten tot je transactie aan de beurt komt
* Je kunt bij sommige wallets [[RBF|Replace by fee]] gebruiken om de fee te verhogen. Dit is de goedkoopste optie.
* Je kunt versnellen door de OUTPUTS (waar de bitcoin naartoe gaan) uit te geven. Dit heet [[CPFP]]. Deze optie is wat duurder dan Replace by fee.

=== Is de prijs / de koers van Bitcoin belangrijk? ===
Antwoord: JA.
De prijs is de weerslag van de adoptie: hoe meer mensen Bitcoin aanhouden, des te hoger de koers.

Een hogere koers verhoogd ook de veiligheid van het netwerk. (Zie 51% Aanval)<DOEN>
Miners kunnen meer apparatuur aanschaffen hetgeen de hashing power tot ongekende hoogten opstuwt.

Echter, een in korte tijd spectaculair omhoog schietende prijs is niet per se nodig en draagt bij aan de vergelijkingen met [[Tulpenbollen|'Tulpenbollen manie']]. en andere opmerkingen in de pers. Het is daarom gezonder als de koers van Bitcoin gestaag omhoog zou kabbelen. Maar dat kan nu eenmaal niet altijd in een vrij markt zonder sturing.

Indien de prijs van Bitcoin voor lange tijd zou dalen en op een steeds lager niveau zou verkeren, dan zou dat betekenen dat het aantal mensen dat Bitcoin wil aanhouden af zou nemen. Maar er zijn geen redenen om aan te nemen dat dit gaat gebeuren. Bitcoin is gewoon te nuttig als oppotmiddel (eng: Store of Value)<LINK>, om waarde door de tijd te transporteren en ook te nuttig om aan inflatie te ontsnappen, vooral in landen met een zwakke munt als Turkije en Argentinië.

=== Kan de overheid Bitcoin verbieden? ===
In de westerse wereld niet echt. Transacties kun je zien als vrijheid van informatie, wat we in de westerse wereld heel belangrijk vinden. De overheid zou winkels kunnen verbieden bitcoin aan te nemen, maar als iedereen bitcoin wil blijven gebruiken dan kan het toch gebeuren.

Technisch kan bitcoin niet zomaar worden gestopt en een idee kan je niet doden, het is een mindset.

In het verleden hebben overheden dit al meermaals geprobeerd. Maar de handhaving blijkt keer op keer lastig. Het meest recente voorbeeld hiervan is Nigeria. Eerder dit jaar(zie datum schrijven) heeft de overheid actief geprobeerd om Bitcoin te verbieden omdat ze moesten toegeven dat door het grootschalige gebruik van [https://bitcoin.nl/nieuws/in-nigeria-neemt-de-adoptie-van-bitcoin-explosief-toe-tot-zorgen-van-de-overheid-546 Bitcoin in Nigeria], hun eigen valuta waardeloos aan het worden was. Hierop volgde een ban, maar deze is meest recentelijk alweer opgeheven waarna de overheid heeft besloten om [https://www.financemagnates.com/cryptocurrency/regulation/nigerian-sec-scraps-plan-for-crypto-regulation-after-central-bank-ban/ Bitcoin te reguleren]. Vergelijkbare landen hierbij zijn geweest: Egypte, Marokko, Iran en Rusland.

=== Waarom is blok X leeg? Er zitten zat transacties in de [[Mempool]]! ===
Zie [[Mining#Lege_blokken|Lege Blokken]]

=== Staan de bitcoin op mijn wallet? ===
Zie [[Waar staan mijn bitcoin?]]

Veelgestelde vragen

2021-02-25T19:38:19Z

Therudolf: /* Waarom duurt het zo lang voordat mijn transactie is bevestigd? */

Sommige vragen over [[Bitcoin|bitcoin]] blijven terugkomen. Hieronder een overzicht. [[BTC_Wiki_NL:Over#Wat_is_er_te_doen_.2F_hoe_kan_ik_helpen.3F|zoek ons op]] als je een vraag mist.

=== Hoe begin ik met Bitcoin? ===
* Je kunt beginnen met het lezen op de [[Bitcoin|Bitcoinpagina]] en blijven klikken op de woorden die je nog niet begrijpt
* [[Studiemateriaal/Literatuur|Lees een boek over Bitcoin]]
* [[Studiemateriaal/Literatuur#Podcasts|Luister een educatieve podcast]]
Zodra je de concepten snapt, kan je beslissen hoe je [[Bitcoin opslaan| jouw bitcoin wil opslaan]] en uiteindelijk [[Bitcoin kopen]].

=== Waarom duurt het zo lang voordat mijn transactie is bevestigd? ===
Elke 10 minuten worden er ongeveer 2000-2500 transacties bevestigd. De transacties waarvoor een hogere fee wordt betaald, worden als eerst [[Mining|bevestigd]]. Transacties met een lage [[Transacties#Kosten|fee]] komen later.
Als jouw transactie een lage fee heeft dan kan het lang duren. Als je een transactie-ID hebt kan je deze invoeren in een [[Links#Block_explorers|block explorer]] om hem te volgen.

=== Moet ik (nu) bitcoin kopen? ===
Deze vraag kan het beste van jezelf komen. Als iemand anders (''of een wiki'') zegt dat je bitcoin (of andere munten) moet kopen, wees dan wantrouwend. Doe je eigen onderzoek, kom zelf tot je conclusies. Zorg dat je eerst weet wat je koopt, bijvoorbeeld door het [[Community|anderen]] te vragen of deze wiki te lezen.

Zie verder [[Bitcoin kopen#Moet ik nu .28ver.29kopen.3F|deze pagina]].

=== Hoe kom ik aan een bitcoinadres? ===
Een [[Bitcoin opslaan|bitcoin wallet]] geeft je een bitcoinadres. Je hebt dus een wallet nodig voordat je bitcoin kan ontvangen.

=== Hoe kom ik aan bitcoins? ===
Zie [[Bitcoin kopen]]

=== Is bitcoin anoniem? ===
Bitcoin is deels anoniem. Zie [[Anonimiteit]].

=== Moet ik mijn bitcoin opgeven voor de belasting? ===
Meestal wel. Zie [https://www.belastingdienst.nl/wps/wcm/connect/nl/werk-en-inkomen/content/cryptovaluta de informatie van de belastingdienst] voor meer informatie.

=== Wat gebeurt er als ik een transactie maak met een extreem lage fee van 1 sat/vB? ===
* Je [[Transacties|transactie]] blijft geldig, maar wordt na verloop van tijd gewoon uit de [[Mempool|mempools]] gegooid. Standaard is dat als de transactie 2 weken niet bevestigd is, maar dat is geen harde regel.
* Je zult moeten wachten tot je transactie aan de beurt komt
* Je kunt bij sommige wallets [[RBF|Replace by fee]] gebruiken om de fee te verhogen. Dit is de goedkoopste optie.
* Je kunt versnellen door de OUTPUTS (waar de bitcoin naartoe gaan) uit te geven. Dit heet [[CPFP]]. Deze optie is wat duurder dan Replace by fee.

=== Is de prijs / de koers van Bitcoin belangrijk? ===
Antwoord: JA.
De prijs is de weerslag van de adoptie: hoe meer mensen Bitcoin aanhouden, des te hoger de koers.

Een hogere koers verhoogd ook de veiligheid van het netwerk. (Zie 51% Aanval)<DOEN>
Miners kunnen meer apparatuur aanschaffen hetgeen de hashing power tot ongekende hoogten opstuwt.

Echter, een in korte tijd spectaculair omhoog schietende prijs is niet per se nodig en draagt bij aan de vergelijkingen met [[Tulpenbollen|'Tulpenbollen manie']]. en andere opmerkingen in de pers. Het is daarom gezonder als de koers van Bitcoin gestaag omhoog zou kabbelen. Maar dat kan nu eenmaal niet altijd in een vrij markt zonder sturing.

Indien de prijs van Bitcoin voor lange tijd zou dalen en op een steeds lager niveau zou verkeren, dan zou dat betekenen dat het aantal mensen dat Bitcoin wil aanhouden af zou nemen. Maar er zijn geen redenen om aan te nemen dat dit gaat gebeuren. Bitcoin is gewoon te nuttig als oppotmiddel (eng: Store of Value)<LINK>, om waarde door de tijd te transporteren en ook te nuttig om aan inflatie te ontsnappen, vooral in landen met een zwakke munt als Turkije en Argentinië.

=== Kan de overheid Bitcoin verbieden? ===
In de westerse wereld niet echt. Transacties kun je zien als vrijheid van informatie, wat we in de westerse wereld heel belangrijk vinden. De overheid zou winkels kunnen verbieden bitcoin aan te nemen, maar als iedereen bitcoin wil blijven gebruiken dan kan het toch gebeuren.

Technisch kan bitcoin niet zomaar worden gestopt en een idee kan je niet doden, het is een mindset.

In het verleden hebben overheden dit al meermaals geprobeerd. Maar de handhaving blijkt keer op keer lastig. Het meest recente voorbeeld hiervan is Nigeria. Eerder dit jaar(zie datum schrijven) heeft de overheid actief geprobeerd om Bitcoin te verbieden omdat ze moesten toegeven dat door het grootschalige gebruik van [https://bitcoin.nl/nieuws/in-nigeria-neemt-de-adoptie-van-bitcoin-explosief-toe-tot-zorgen-van-de-overheid-546 Bitcoin in Nigeria], hun eigen valuta waardeloos aan het worden was. Hierop volgde een ban, maar deze is meest recentelijk alweer opgeheven waarna de overheid heeft besloten om [https://www.financemagnates.com/cryptocurrency/regulation/nigerian-sec-scraps-plan-for-crypto-regulation-after-central-bank-ban/ Bitcoin te reguleren]. Vergelijkbare landen hierbij zijn geweest: Egypte, Marokko, Iran en Rusland.

=== Waarom is blok X leeg? Er zitten zat transacties in de [[Mempool]]! ===
Zie [[Mining#Lege_blokken|Lege Blokken]]

=== Staan de bitcoin op mijn wallet? ===
Zie [[Waar staan mijn bitcoin?]]

Transacties

2021-02-25T19:24:31Z

Therudolf: /* Coinbase */

Een '''transactie''' is een verplaatsing van [[Bitcoin]], die verstuurd wordt via het [[Bitcoin_node#Netwerk|bitcoinnetwerk]] en uiteindelijk in een [[Blockchain#Blokken|blok]] terechtkomt.

= Termen =
; Coinbase
: Dit is de eerste transactie in een blok. (Alleen) deze transactie heeft speciale regels: er mogen in deze transactie nieuwe bitcoin worden gemaakt door de [[Mining|miner]], zo lang ze zich aan de [[Bitcoin#Consensusregels|regels houden]].
; Witness data
: Dit zijn de handtekeningen die bewijzen dat de inputs echt uitgegeven mogen worden (dat de inputs daadwerkelijk bij een persoon of [[Multisig|groep personen]] horen).
; UTXO
: Een Unspent Transactie-output, oftewel niet-uitgegeven bitcoin. Elke transactie heeft nieuwe outputs, die later uitgegeven kunnen worden. Als ze nog niet zijn uitgegeven (dus geen input zijn van een volgende transactie), zijn het Unspent Transactie-outputs: UTXO's. Een UTXO moet altijd volledig worden uitgegeven.
; Double spend
: Als één input meerdere keren uitgegeven wordt. Dit kan niet voorkomen, en Bitcoin is de eerste die dit probleem heeft opgelost.

= Inhoud transactie =
De transactie heeft informatie over de bitcoin die worden uitgegeven (dit zijn de inputs van een transactie), en waar de bitcoin naartoe worden gestuurd (de outputs van de transactie).

Technisch gezien:
{| class="wikitable"
|+ Caption text
|-
! Veld !! Beschrijving !! Grootte
|-
| Verson no || Momenteel altijd 1 || 4 bytes
|-
| Flag || Momenteel 0001 als er [[#Witness_data]] is || Optionele 2-byte array
|-
| In-counter || Het aantal inputs || 1 - 9 bytes
|-
| Lijst van inputs || Na de [[#Coinbase]] (de eerste transactie) zijn dit de inputs van de transactie (wat op zijn beurt de outputs zijn van vorige transacties) || Zoveel inputs als de In-counter
|-
| Out-counter || Het aantal outputs || 1 - 9 bytes
|-
| Lijst van outputs || Na de [[#Coinbase]]-transactie zijn dit de outputs waar de bitcoin naartoe worden gestuurd || Zoveel outputs als de Out-counter
|-
| Witnesses || Een lijst Witnesses, het bewijs dat de input uitgegeven mogen worden || Verschilt
|-
| lock_time || (Optioneel) extra voorwaarden: deze transactie mag pas op een bepaalde [[Blockchain#Blokken|blokhoogte]] worden uitgegeven || 4 bytes
|}

== Coinbase ==
De coinbasetransactie is de enige speciale transactie in een blok. Het is de eerste transactie in het blok. In de coinbasetransactie worden de bloksubsidie en transactievergoedingen vastgelegd door de miner (of miningpool) die de juiste hash heeft gevonden. De bloksubsidie en de transactievergoeding worden verstuurd naar een bitcoinadres waar deze miner (of miningpool) de geheime sleutel van heeft. Vervolgens moet de miner minimaal 100 blokken wachten voordat de bitcoin kunnen worden verplaatst. De miner moet zich bij het maken van de coinbasetransactie houden aan de concensusregels en nooit meer claimen dan volgens de regels is toegestaan. Als hij dat wel doet, dat zal de rest van het netwerk het blok negeren.

= Kosten =
De outputs van een transactie moeten altijd kleiner zijn dan de inputs; je mag slechts de bitcoin uitgeven die je in de inputs geeft, en geen nieuwe bitcoin creëeren in een normale transactie.

'''Het verschil tussen de inputs en de outputs is zijn de transactiekosten'''. Je wallet regelt dit vanzelf voor jou. De transactiekosten kun je weergeven als een aantal [[Bitcoin#Eenheden|satoshi]] per byte. Zo kan je laten zien hoe veel een transactie ''relatief'' kost, ten opzichte van de grootte. We noemen dit '''sat/vB'''.

[[Mining|Miners]] willen hun blokken altijd zo slim mogelijk vullen. Ze hebben maar 1 megabyte om te vullen, dus willen die megabyte zo slim mogelijk volzetten met dure transacties. Ze zullen altijd kijken naar de duurste transacties ''per byte''.

= Alles verplicht uitgeven (Change-adressen) =
Een UTXO moet volledig worden uitgegeven, maar de UTXO die jouw wallet gaat uitgeven is mogelijk groter dan het bedrag dat je wil betalen. In dat geval wordt er een change-adres in je transactie gezet, een deel wordt teruggestuurd naar je eigen wallet.
Zie het als betalen met 10 euro voor een brood van 2 euro. Je geeft in de transactie me de supermarkt het briefje van 10 euro aan de kassamedewerker. Deze houdt 2 euro en geeft je 8 euro terug.

= Zie ook =
* [https://beginnenmetbitcoin.com/#ep6 Aflevering 6] van de [[Beginnen met Bitcoin]]-podcast legt het ook uit.

Bitcoin

2021-02-25T19:18:03Z

Therudolf: /* De Halvening / Halving */

Het eerste en beste decentrale permissieloze geld! Het is de eerste gedecentraliseerde digitale munt die werkt zonder centrale bank of centrale beheerder. Het netwerk is [[Bitcoin node|peer-to-peer]] en de [[Transacties|transacties]] gebeuren tussen de gebruikers onderling, zonder tussenpersoon. Deze transacties worden geverifieerd via [[Bitcoin node#Netwerk|netwerk nodes]] door het gebruik van cryptografie en worden opgeslagen in een openbare gedistribueerde database: [[Blockchain|de blockchain]], waar gemiddeld eens in de 10 minuten een blok aan wordt [[Mining|toegevoegd]]. Bitcoin werd voor het eerst beschreven in de [[Whitepaper|whitepaper]].

= Consensusregels =
Er zitten een aantal eigenschappen aan bitcoin.

De regels liggen vast in de concensusregels. Dit zijn de regels waar iedereen die meedoet met bitcoin, aan moet voldoen.
* Een [[Mining|miner]] mag nooit meer bitcoin claimen dan is vastgelegd. Doet hij dat wel, dan is zijn blok ongeldig.
* Een gebruiker mag geen transactie doen waar hij bitcoin uitgeeft die al eerder is uitgegeven. Probeert hij dat wel, dan wordt de transactie niet geaccepteerd, want de rest van het netwerk houdt zich aan de consensusregels

== De Halvening / Halving ==
Bij elk [[Blockchain#Blokken|bitcoinblok]] hoort een blok subsidie. Deze blok subsidie wordt gecreëerd door het bitcoin algoritme en wordt vastgelegd door de 'winnende' miner (of miningpool) in de eerste transactie van het blok (de [https://btcwiki.nl/wiki/Transacties#Coinbase coinbasetransactie]). Op basis van de coinbasetransactie wordt de subsidie verstuurd naar een bitcoin adres waar de 'winnende' miner (of miningpool) de geheime sleutel van heeft.

In de software die op alle deelnemende bitcoinnodes is geïnstalleerd, is vastgelegd dat elke 210.000 blokken, de subsidie wordt gehalveerd. Het moment waarop de subsidie gehalveerd wordt noemen we de '''halvening'''. Het proces heet '''halving'''.

Omdat er gemiddeld elke 10 minuten een blok gevonden wordt, vindt de Halvening dus elke 4 jaar plaats. (Zie de oranje lijn in de grafiek hieronder). De bloksubsidie was in het eerste blok (in januari 2009) 50 bitcoin. Gemiddeld elke 10 minuten kwamen er dus 50 nieuwe bitcoin bij. Na de eerste Halvening werd dat 25 bitcoin per blok en na de tweede 12,5. Na 3 Halvenings kan elke miner die nu een blok vindt zichzelf 6,25 bitcoin toe-eigenen.

== Maximaal 21 miljoen bitcoin ==
Doordat de subsidie steeds halveert, komt er steeds minder bitcoin bij. De Halvening ligt vast in de regels van de bitcoinsoftware. Het plaatje hieronder laat zien hoe de creatie van nieuwe bitcoin verliep en zal verlopen.

[[Bestand:Bitcoin-supply-and-inflation-rate.png|Grafiek die laat zien hoe de Halvening van bitcoin plaats (zullen) vinden|800px]]

Het proces van halveren loopt door tot het jaar 2140. Dan is de subsidie zo klein geworden dat deze niet meer verder te halveren is. Het resultaat is een lijn van bitcoincreatie die asymptotisch naar de 21 miljoen bitcoin neigt. (Zie de blauwe lijn).

== Onomkeerbare transacties ==
Van een transactie op het bitcoinnetwerk kan je na ongeveer één uur stellen dat deze onomkeerbaar is, (mits er voldoende fee is meegestuurd met de transactie).

Zodra een transactie één [[Blockchain#Bevestigingen|bevestiging]] heeft gekregen begint geleidelijk zekerheid te ontstaan dat de transactie niet meer kan worden teruggedraaid. Elke bevestiging die daarna volgt, maakt de transactie steeds moeilijker omkeerbaar:
# Één bevestiging. Het komt voor, ongeveer eens per week, dat één bevestiging van een transactie ongedaan wordt gemaakt. (Er vindt dan een tijdelijke splitsing in het netwerk plaats, die praktisch altijd in het volgende blok wordt rechtgetrokken);
# Twee bevestigingen. Nu is de kans op een herschikking van de blockchain al héél erg klein geworden;
# Zes bevestigingen. Dit is het aantal dat over het algemeen wordt gezien als "volledig onomkeerbaar". Het is in de praktijk onmogelijk dat een kwaadwillende partij één uur mining-werk inzet, dat krachtiger is dan de rest van het wereldwijde miningnetwerk, om de blockchain in te halen, om transacties terug te kunnen draaien.

De bovenstaande uitleg geldt voor transacties op de [[Blockchain|blockchain]] ("On-chain"), want transacties op het Bitcoin [[Lightning|lightning netwerk]] zijn binnen enkele seconden definitief bevestigd en dus onomkeerbaar.

Het is belangrijk om je te realiseren dat het onomkeerbaar maken van een transactie binnen één uur, zoals Bitcoin dat doet, een prestatie is die vele malen beter is dan wat traditionele betaalnetwerken bieden. En PIN-betaling mag dan wel definitief lijken, deze is het niet. Elke banktransactie is onderhevig aan controle door banken. Dagen later kunnen deze nog worden teruggeboekt. En bij credit cards loopt het zogenaamde "Charge back risico" zelfs op tot maanden.

== Custodial versus non-custodial ==
[[Bitcoin opslaan|Wat is het verschil tussen "Custodial" en "Non-custodial"]] opslag van je bitcoin?

Dit heeft een direct verband met de uitspraak [[Bitcoin_opslaan#.22Not_your_keys.2C_not_your_coins.22|"Not your keys, not your coins".]].

== BIPs ==
BIP staat voor Bitcoin Improvement Proposal. Het zijn voorstellen om Bitcoin te verbeteren. Het is uiteindelijk aan het netwerk (zowel de gebruikers als de [[Mining|miners]]) om te bepalen welke verbeteringen worden doorgevoerd.

= Bitcoinmantra's, woorden en cultuur =
== Do your own research ==
Dit betekent simpelweg: zorg dat je weet waar je het over hebt. Koop niet zomaar munten, maar informeer jezelf eerst. Er is een [[Community]] om je te helpen.

== Don't trust, Verify ==
Vertrouw geen derden met je bitcoin, of om je correcte informatie te geven. Je kunt alleen jezelf vertrouwen, draai daarom zelf een [[Bitcoin node]] om [[Transacties|transacties]] te controleren.

== Eenheden ==
Één bitcoin bestaat uit 100 000 000 '''Satoshis''', ook wel '''sats'''. Een satoshi is dus 0.00000001 bitcoin.

Één bitcoin bestaat uit 100 000 '''Bits'''. Een bit is dus 0.000001 bitcoin.

Één Bit is 100 satoshis.

* 1 Satoshi = 0.00000001 ฿
* 10 Satoshi = 0.00000010 ฿
* 100 Satoshi = 0.00000100 ฿ = 1 '''Bit'''
* 1,000 Satoshi = 0.00001000 ฿
* 10,000 Satoshi = 0.00010000 ฿
* 100,000 Satoshi = 0.00100000 ฿ = 1 mBTC
* 1,000,000 Satoshi = 0.01000000 ฿ = 1 cBTC
* 10,000,000 Satoshi = 0.10000000 ฿
* 100,000,000 Satoshi = 1.00000000 ฿

Bij een koers van 1 bitcoin = 43454 euro kost een chique biertje van 4 euro je 0.00009 bitcoin, 9205 sat, of 92 bit.

== Moeilijkheid ==
Moeilijkheid, beter bekend als Difficulty (van het hashen). Zie ook [[Mining#Moeilijkheid|Mining]].

== Populaire afkortingen en termen ==
HODL, PoW, SoV enzovoorts, kortom [[Bitcoinjargon]].

= Iets met bitcoin doen =
* [[Studiemateriaal/Literatuur|Lezen over bitcoin]]
* [[Bitcoin kopen|Bitcoin kopen]]
* [[Bitcoin opslaan|Wat is voor jou de beste strategie om bitcoin op te slaan?]]

= Overige =
* [[De_Bitcoin_en_andere_stijlfouten|De Bitcoin en andere stijlfouten]]

Studiemateriaal en literatuur

2021-02-22T19:39:39Z

Therudolf:

Er zijn verschillende manieren om over bitcoin te leren. Als je er niet uitkomt is er altijd de [[Community|Nederlandse Bitcoincommunity]] om je te helpen.

== Studiemateriaal/Literatuur ==

{| class="wikitable sortable"
|+ Bitcoin
|-
! Titel boek !! Auteur !! Jaar uitgave !! Link
|-
| De Bitcoin Standaard || Saifedean Ammous || 2018 || [https://cryptomaan.nl/products/de-bitcoin-standaard/?gclid=CjwKCAiAsaOBBhA4EiwAo0_AnAw9r-g6kk-xb0vmUPrWaT8qUVCsukuRSfjzetlQ26YwGXDwbYXkQhoCrt0QAvD_BwE Link]
|-
| Het kleine Bitcoinboekje || Bitcoin Collective || 2019 || [https://konsensus.network/product/het-kleine-bitcoinboekje/ Link]
|-
| Inventing Bitcoin || Jan Pritzker || 2019 || [https://www.bol.com/nl/p/inventing-bitcoin/9200000115116383/ Link]
|-
| Why Buy Bitcoin || Andy Edstrom || 2019 || [https://www.bol.com/nl/p/why-buy-bitcoin/9200000120214769/ Link]
|-
| Thank god for Bitcoin || Jimmy Song || 2020 || [https://www.amazon.com/Thank-God-Bitcoin-Corruption-Redemption/dp/1641991216 Link]
|-
| Grokking Bitcoin || Kalle Rosembaum || 2019 || [https://www.amazon.nl/Grokking-Bitcoin-Kalle-Rosenbaum/dp/1617294640/ref=asc_df_1617294640/?tag=nlshogostdde-21&linkCode=df0&hvadid=454959592288&hvpos=&hvnetw=g&hvrand=8935971112192613489&hvpone=&hvptwo=&hvqmt=&hvdev=c&hvdvcmdl=&hvlocint=&hvlocphy=9064497&hvtargid=pla-524984786840&psc=1 Link]
|-
| The Book of Satoshi || Phil Champaign || 2014 || [[Book Of Satoshi|B.o.S.]]
|-
| Mastering Bitcoin 2nd edition || Andreas M. Antonopoulos || 2017 || [https://www.bol.com/nl/p/mastering-bitcoin-2e/9200000061272366/?bltgh=kS-jLSLOgmDnoaZAAX1LYw.2_5.6.ProductImage Link]
|-
|}

{| class="wikitable sortable"
|+ Economie
|-
! Titel boek !! Auteur !! Jaar uitgave !! Link
|-
| The Price of Tomorrow || Jeff Booth || 2020 || [https://www.bol.com/nl/p/the-price-of-tomorrow-why-deflation-is-the-key-to-an-abundant-future/9200000127529555/ Link]
|-
| The Big Reset || Willem Middelkoop || 2013 || [https://www.bol.com/nl/p/de-big-reset/9200000021747331/?bltgh=i005RcizfTlPxiTSCj1A4Q.2_20.21.ProductImage Link]
|-
| Basic Economics || Thomas Sowell || 2014 || [https://www.bol.com/nl/s/?searchtext=basic+economics&searchContext=media_all&appliedSearchContextId=&suggestFragment=&adjustedSection=&originalSection=&originalSearchContext=&section=main&N=0&defaultSearchContext=media_all Link]
|-
| Principles of Economics || Carl Menger || 2017 || [https://www.bol.com/nl/p/principles-of-economics/9200000073532986/?bltgh=gR-kSyEhmQDKfkIcu-lJHw.2_5.6.ProductTitle Link]
|-
| Fantoomgroei || Sander Heijne, Hendrik Noten || 2019 || [https://www.bol.com/nl/p/fantoomgroei/9200000123911161/?bltgh=idqKCDNG0A7xoy0GF6BD4g.2_12.13.ProductTitle Link]
|-
| Economics in One Lesson || Henry Hazlitt || 2010 || [https://www.bol.com/nl/p/economics-in-one-lesson/1001004000579848/?bltgh=oioMSULz-BoYll9Xwh1Hvw.2_5.6.ProductTitle Link]
|-
| Capitalism and Freedom || Milton Friedman || 2002 || [https://www.bol.com/nl/p/capitalism-and-freedom-fortieth-anniversary-edition/1001004001914461/?bltgh=kuH4dDrSvOvXe9hJqaFEqw.2_5.6.ProductTitle Link]
|}

{| class="wikitable sortable"
|+ Filosofie
|-
! Titel boek !! Auteur !! Jaar uitgave !! Link
|-
| Antifragile || Nassim Nicholas Taleb || 2014 || [https://www.bol.com/nl/p/antifragile/9200000020876395/?bltgh=jrVS-vh-xBm-Rx-QdMhC8w.2_9.10.ProductTitle Link]
|-
| The Black Swan || Nassim Nicholas Taleb || 2010 || [https://www.bol.com/nl/p/the-black-swan/1001004009053857/?bltgh=gx4u-pyvLQU4FKcVSWRHGA.2_5.6.ProductTitle Link]
|}

{| class="wikitable sortable"
|+ Geschiedenis
|-
! Titel boek !! Auteur !! Jaar uitgave !! Link
|-
| When Money Dies || Adam Fergusson || 1975 || [https://www.bol.com/nl/p/when-money-dies/1001004010532946/?bltgh=mlAAJJPKhwpUJfgvxVtGyg.2_5.6.ProductTitle Link]
|-
| The Gulag Archipelago || Aleksandr Solhenitzyn || 2003 || [https://www.bol.com/nl/p/the-gulag-archipelago/1001004001958220/?bltgh=hu7B-lthv3vkq6nXYlxHiQ.2_5.6.ProductTitle Link]
|}

{| class="wikitable sortable"
|+ Politiek
|-
! Titel boek !! Auteur !! Jaar uitgave !! Link
|-
| The sovereign Individual || James Dale Davidson, Lord William Rees Mogg || 2020 || [https://www.bol.com/nl/p/the-sovereign-individual/9200000128167428/?bltgh=nNON2-j8p5Rc8KzHDFZP5g.2_5.6.ProductTitle Link]
|}

== Podcasts ==

{| class="wikitable sortable"
|+ Podcasts
|-
! Naam Poscast !! Gepresenteerd door !! Taal !! Link
|-
| Beginnen met Bitcoin || Marnix || Nederlands || [[Beginnen met Bitcoin|Link]]
|-
| Bitcoin Fundamentals || Preston Pysh || Engels || [https://www.theinvestorspodcast.com/bitcoin-fundamentals/ Link]
|-
| De Bitcoin Show || Aaron, Boris en Jan-Willem || Nederlands || [https://www.debitcoinshow.nl/ Link]
|-
| Satoshi Radio || Bart Mol, Bert Slagter, Peter Slagter || Nederlands || [https://satoshiradio.nl/ Link]
|-
| Stephan Livera Podcast || Stephan Livera || Engels || [https://stephanlivera.com/ Link]
|-
| Hup Bitcoin || Robin Heester en Wessel Simons || Nederlands || [https://bitcoinmagazine.nl/podcast Link]
|-
| BNR Cryptocast || Herbert Blankenstijn en Madelon Vos || Nederlands || [https://www.bnr.nl/podcast/cryptocast Link]
|-
| Bitcoin Audible || Guy Swan || Engels || [https://bitcoinaudible.com/ Link]
|-
| What Bitcoin Did || Peter McCormack || Engels || [https://www.whatbitcoindid.com/ Link]
|-
|}

== Essays, opiniestukken ==
Op het Internet is veel informatie over Bitcoin te vinden. Behalve technische en economische, ook meer beschouwende of speculatieve essays. Over de impact van Bitcoin op de samenleving, op onze cultuur enz. Dikwijls op Medium.com, vaak in het Engels. Hier bundelen we beste en van tijdloze waarde.
* [https://allenfarrington.medium.com/bitcoin-is-venice-8414dda42070 Bitcoin is Venice] ENG. Thema: De renaissance begon in Venetië als gevolg van het bij elkaar komen van een aantal financiële instrumenten: dubbel boekhouden, de kreditbrief en handelsrecht.

== De Tien Geboden ==

De Tien Bitcoin Geboden:

# [[Bitcoin_opslaan#.22Not_your_keys.2C_not_your_coins.22|'Not your keys, not your coins']]: als je zelf niet je private keys in beheer hebt, bezit je niet daadwerkelijk Bitcoin (maar een andere partij namens jou).
# Maak nooit kenbaar hoeveel je aan Bitcoin bezit. Aan niemand.
# Backup, backup, backup: zorg dat je [[Geheime_sleutel#Seed|12/24 woorden]] niet kan kwijtraken
# Do your own research: leer zelf over Bitcoin. Leer van goede bronnen, zoals hierboven aangegeven.
# HODL, HODL, HODL: Koop Bitcoin en hou vast, ga niet traden
# Deel je private keys ([[Geheime_sleutel#Seed|12/24 woorden]]) met niemand, voer ze niet zomaar in op een computer.
# Niemand, ook Elon niet, geeft gratis Bitcoin weg! Trap niet in scams.
# Bekijk het grotere plaatje (economie, geld systeem).
# Het is nog steeds niet te laat om in te stappen
# De beste tijd om bitcoin te kopen was gisteren. De tweede-beste tijd is nu.

Vertaling Engelse woorden

2021-02-22T19:32:48Z

Therudolf:

Zie ook [[Populaire afkortingen]]

{| class="wikitable sortable"
|+ Voorstel vertaling Engelse woorden
|-
! Engels woord !! Nederlandse vertaling !! Uitleg
|-
| '''blockchain''' || blockchain || "blokketen"; een digitaal register van alle transacties, waarbij transacties gegroepeerd zijn in datablokken die cryptografisch valideerbaar zijn.
|-
| (bitcoin) holders || bezitters || gebruikers / bitcoin houders
|-
| (lack of) coincidence of wants || (gebrek aan) samenkomst van wensen || OF toevallige samenkomst van wensen
|-
| (natural) resources || (natuurlijke) hulpbronnen || (natuurlijke) grondstoffen / Let op: Hulpbronnen = Grondstof & .. & .. (Afhankelijk van context: Tijd is een Hulpbron, geen Grondstof) Desondanks, kan resource als grondstof vertaald worden
|-
| asset || activa of vermogen || eigenschap (andere context) / activa
|-
| Austrian economics || Oostenrijkse (economische) school || In Bitcoin context slaat dit op het boek "Principles of Economics" (1871) van Carl Menger, een Oostenrijks econoom.
Menger legde in zijn boek uit dat de economische waarden van goederen en diensten subjectief van aard zijn, dus wat voor jou waardevol is, is misschien niet waardevol voor je buurman.
Tegenhanger van de zogenaamde [https://en.wikipedia.org/wiki/Keynesian_economics Keynesian economics]
|-
| backed by (gold) || gedekt door (goud) || bekrachtigd / ondersteund
|-
| balance of payments (BOP) crisis || valutacrisis || valutacrisis / Betalingsbalans crisis
|-
| base money || geldhoeveelheid, M0 || geldbasis / (geld gecreeerd door de centrale bank. )
|-
| Bitcoin ledger || Bitcoingrootboek || Een metafoor voor de zogenaamde blockchain
|-
| Bitcoin miners || Bitcoinminers || Bitcoin mijners / Bitcoin delvers. "Computers in het bitcoin netwerk die concurreren om het volgende bitcoin block (gevuld met bitcoin transacties) te mogen beveiligen, en daarvoor een beloning ontvangen."
|-
| Bitcoin wallet || Bitcoinwallet || Term die zowel gebruikt wordt voor de "sleutelring" van een reeks bij elkaar horende adressen alsmede de software voor het bewaren van deze privésleutels en het maken en bijhouden van transacties.
|-
| block reward || block/blokbeloning || De hoeveelheid BTC die wordt toegekend aan een miner zodra deze met succes een nieuw blok beveiligt. De beloning bestaat uit twee componenten: de subsidie en de transactiefees.
De subsidie bestaat uit door het bitcoin algoritme nieuw gegenereerde coins. Het andere deel bestaat uit transactiefees betaald door transacties die zijn opgenomen in het desbetreffende bitcoin block.
|-
| block subsidy || block/bloksubsidie || De subsidie bestaat uit ndoor het bitcoin algoritme nieuw gegenereerde coins. De subsidie was oorspronkelijk 50 btc per blcok en wordt elke 210.000 blokken gehalveerd (ongeveer eens per vier jaar). Dit proces staat bekend als "halving". De huidige blocksubsidie is 6,25 btc.
|-
| bubble || bubbel || zeepbel / bubble
|-
| censorship-resistance || censuurresistentie || Het is voor een ieder mogelijk om een bitcoin transactie te doen, zolang de regels van het bitcoin protocol worden gevolgd. Daarnaast is het onmogelijk voor een "derde partij" om een bitcoin transactie ongedaan te maken.
|-
| clearing and settlement || 'verrekening' en 'verevening' || ? / https://www.afm.nl/nl-nl/professionals/doelgroepen/handels-afwikkelplatformen/afwikkelplatformen/clearing-settlement
|-
| Coinbase transaction || coinbase transactie || Is de eerste transactie in een blok. Het is een uniek type bitcoin transactie dat alleen door een miner kan worden gemaakt, om de blokbeloning en eventuele transactiefees te innen.
|-
| cold storage || koude opslag || om bitcoin te beschermen tegen aanvallen van hackers worden deze offline opgeslagen in cold storage, oftewel zonder toegang tot internet. Dit kan worden gedaan met behulp van een [[Bitcoin_opslaan#Papieren wallet|papieren wallet]] of [[Bitcoin_opslaan#Hardwarewallet|hardwarewallet]].
|-
| commodities || koopwaar (goederen & grondstoffen) || grondstoffen / goederen
|-
| consensus rules || consensusregels || ?
|-
| consumable commodity || consumptiegoederen || ?
|-
| creation of Bitcoin || realisatie van bitcoin || ? totstandkoming, implementatie, verwezelijking, ...
|-
| custodial service || bewaardienst || derde partij die je vertrouwt voor het waren van je privésleutels, de [[Geheime sleutel|geheime sleutels]].
|-
| cyberspace || digitale wereld || ?
|-
| cypherpunk movement || ? || ? Cypherpunk hoeft men m.i. te vertalen, is een naam van een beweging, wel verklaren
|-
| debase, debasement || devalueren || degradatie, devaluatie / aantasting, ontwaarding, afwaardering
|-
| digital cash || digitaal contant (geld) || ? Let op: Contant is hierin essentieel; dat is wat het onderscheid maakt tussen digital money (Euro) en digital cash (Bitcoin) ; Final Settlement
|-
| digital currency || digitale valuta || digitaal betaalmiddel
|-
| double-spending problem || dubbele-uitgaven probleem || ? editor: engels aanhouden is denk ik het beste
|-
| easy money trap || valstrik van gemakkelijk geld || Aanbod kan gemakkelijk worden verhoogd
|-
| easy money || gemakkelijk geld v.s. krap geld politiek || ?
|-
| excludable goods * || uitsluitbare goederen || exclusieve goederen
|-
| finale settlement || definitieve verrekening || Het is onmogelijk voor een "derde partij" om een bitcoin transactie ongedaan te maken. Wanneer een bitcoin transactie is opgenomen in de blockchain is deze "finaal".
|-
| gold standard || goudstandaard || De goudstandaard is een muntstelsel waarin de economische rekeneenheid een vast gewicht aan goud is. Tot 1971 waren de meeste valuta gekoppeld aan de U.S. Dollar, die vervolgens gekoppeld was aan goud.
|-
| gratification || voldoening || bevrediging
|-
| hard fork || software update || Bij een hard fork worden de regels van het bitcoin protocol minder streng. Hierbij bestaat het risico dat zich een splitsing van de blockchain voordoet.
|-
| hard money || hard geld || geld dat niet bijgedrukt kan worden; ook wel 'sound money'.
|-
| hoodie-clad hoodlumns || rebellerende (zwart-geklede) capuchondragers || in het Nederlands soms naar gerefereerd als 'bontkraagjes'.
|-
| human history || geschiedenis van de mensheid || onze geschiedenis
|-
| human time || onze tijd || menselijke tijd
|-
| immutable || niet wijzigbaar || onveranderlijkheid (immutability) / niet-manipuleerbaar
|-
| incentive || drijfveer || drijfveer, stimulans, prikkel
|-
| individual sovereignty || individuele soevereiniteit || ?
|-
| ledger || grootboek || boekhouding
|-
| Lightning Network || Lightning Netwerk || Bliksemnetwerk / De kans is m.i. klein dat we in de toekomst over Bliksemnetwerk spreken, net zoals we ook Bitcoin ipv Bitmunt zullen zeggen
|-
| liquidity pool || liquiditeitspoule? liquiditeitsbron? || beschikbare liquiditeit? / plek met beschikbare liquiditeit
|-
| loanable funds || ? || ?
|-
| lowering time preference || tijdsvoorkeur verlagen || tijdsperspectief verlagen / ontwikkelen van lange termijnvisie
|-
| marginal utility || marginaal nut || marginale bruikbaarheid
|-
| market bubble || zeepbel || ?
|-
| means of exchange || ruilmiddel || ?
|-
| mining || mijnen || het proces waarbij nieuwe bitcoin worden gecreëerd.
|-
| monetary medium || monetaire medium || ?
|-
| money supply || geldhoeveelheid || geldvoorraad / aanbod (afhankelijk van context)
|-
| netting and settling payments || ? || het samenvoegen en afwikkelen van betalingen (verrekenen van?)
|-
| Network fee || Netwerkkosten || De hoeveelheid bitcoin die je betaalt voor het laten minen van een transactie, vaak uitgedrukt in sats per byte (sat/byte).
|-
| networkparticipants || ? || ?
|-
| node (to run a node) || node (een node runnen / beheren) || knooppunt / linguee geeft ook 'node' als mogelijke vertaling, dus evt kunnen we gewoon 'node' behouden (zoals in "een node draaien" / "node beheren" ). "Een computer in het bitcoin netwerk die tot doel heeft transacties op juistheid te controleren."
|-
| node-operator || ? || ?
|-
| notes || notas || notities / waardepapier
|-
| opportunity costs || alternatieve kosten || de kosten van een economische keuze uitgedrukt in termen van de beste gemiste kans. Voorbeeld: als men nu een auto koopt van 30.000 euro kan dit geld niet worden gebruikt om bitcoin te kopen, wat tot gemiste opbrengst leidt als bitcoin in waarde stijgt.
|-
| paper receipt || papieren tegoeden || waardepapier
|-
| peer-to-peer network || peer-to-peer netwerk || van individu tot individu, zonder tussenkomst van een derde partij.
|-
| physical cash || fysiek geld || fysiek geld
|-
| Public key || publieke sleutel || De publieke sleutel wordt afgeleid van de bijbehorende geheime sleutel. Hierbij wordt je publieke sleutel gebruikt om bitcoin ontvangstadressen te genereren en bitcoin te ontvangen.
|-
| Private Key || Geheime sleutel || Je geheime sleutel (256-bit nummer) geeft je de beschikkingsmacht over je bitcoins en wordt gebruikt om bitcoins te versturen / bitcoin transacties te ondertekenen.
|-
| processing power || rekenkracht || ?
|-
| proven reserves || aantoonbare reserves || aantoonbare voorraden
|-
| raw materials || grondstoffen || ruwe materialen
|-
| rival goods * || concurerende goederen || rivaliserende goederen
|-
| routing fee || geleidingskosten || passagekosten (evt péagekosten (naar analogie met de Franse autosnelwegen? Je mag voorbij maar je moet betalen voor het gebruik)) / transactiekosten
|-
| salable over time, space and scale || verkoopbaarheid -door tijd, -over afstand en -op schaal || langdurig verhandelbaar, verhandelbaar in een groot gebied en te gebruiken voor elke omvang
|-
| salable || verhandelbaar || verkoopbaar
|-
| saving technology / technology for saving || technologie om te sparen || spaarmethode
|-
| scaling solutions / problem || schalingsoplossing, schaalcapaciteit, || ?
|-
| settlement || afwikkeling || afhandeling / https://www.afm.nl/nl-nl/professionals/doelgroepen/handels-afwikkelplatformen/afwikkelplatformen/clearing-settlement
|-
| SHA-256 algorithm || SHA-256 algoritme || SHA staat voor "Secure Hash Algorithm". Dit algoritme gebruikt een input, bestaande uit bijvoorbeeld letters en cijfers en creëert aan de hand daarvan een output van 256 bits. Deze output wordt ook wel een 'hash' genoemd.
|-
| soft fork || software update || Bij een soft fork worden de regels van het bitcoin protocol strenger.
|-
| sound money || solide vs onsolide geld (Ch1) || gezond geld / degelijk geld, betrouwbaar geld, veilig geld
|-
| soundness || soliditeit (Ch1) || degelijkheid
|-
| sovereign base money || soeverein basisgeld || ?
|-
| stock‐to‐flow ratio || stock‐to‐flow ratio || stock-flow verhouding (Ch1) / "de verhouding tussen de reserves en het gebruik van een goed in een periode"
|-
| store of value || (medium voor) waardeopslag || oppotmiddel (opslagmedium) / beleggingsmiddel, oppotmiddel, waardevoorraad
|-
| time preference || tijdsvoorkeur || tijdsperspectief / lange termijnvoorkeur / korte termijnvoorkeur
|-
| trustless transactions || vertrouwenloze transacties || ? / bedoeld wordt : transacties waarvoor geen vertrouwen (in een derde partij) nodig is
|-
| unit of account || rekeneenheid || ?
|-
| unit of measure || meeteenheid || meeteenheid
|-
| unsound money || onsolide geld (Ch1), ondeugdelijk geld || onbetrouwbaar geld / ongezond, onverantwoord , niet-solide
|-
| wallet addresses || walletadressen || bitcoinadressen
|-
| Wallet || Portemonnee || Software om bitcoin in op te slaan
|-
|}

Vertaling Engelse woorden

2021-02-21T19:55:58Z

Therudolf:

Zie ook [[Populaire afkortingen]]

{| class="wikitable sortable"
|+ Voorstel vertaling Engelse woorden
|-
! Engels woord !! Nederlandse vertaling !! Uitleg
|-
| Wallet || Portemonnee || Software om bitcoin in op te slaan
|-
| Network fee || Netwerkkosten || De hoeveelheid bitcoin die je betaalt voor het laten minen van een transactie, vaak uitgedrukt in sats per byte (sat/byte).
|-
| Private Key || Geheime sleutel || Je geheime sleutel (256-bit nummer) die je de beschikkingsmacht over je bitcoin geeft.
|-
| (bitcoin) holders || bezitters || gebruikers / bitcoin houders
|-
| (lack of) coincidence of wants || gebrek aan samenkomst van wensen || OF toevallige samenkomst van wensen
|-
| (natural) resources || (natuurlijke) hulpbronnen || (natuurlijke) grondstoffen / Let op: Hulpbronnen = Grondstof & .. & .. (Afhankelijk van context: Tijd is een Hulpbron, geen Grondstof) Desondanks, kan resource als grondstof vertaald worden
|-
| asset || activa of vermogen || eigenschap (andere context) / activa
|-
| Austrian economics || Oostenrijkse (economische) school || In Bitcoin context slaat dit op het boek "Principles of Economics" (1871) van Carl Menger, een Oostenrijks econoom.
Menger legde in zijn boek uit dat de economische waarden van goederen en diensten subjectief van aard zijn, dus wat voor jou waardevol is, is misschien niet waardevol voor je buurman.
Tegenhanger van de zogenaamde [https://en.wikipedia.org/wiki/Keynesian_economics Keynesian economics]
|-
| backed by (gold) || gedekt door (goud) || bekrachtigd / ondersteund
|-
| balance of payments (BOP) crisis || valutacrisis || valutacrisis / Betalingsbalans crisis
|-
| base money || geldhoeveelheid, M0 || geldbasis / (geld gecreeerd door de centrale bank. )
|-
| Bitcoin ledger || Bitcoingrootboek || ?
|-
| Bitcoin miners || Bitcoinminers || Bitcoin mijners / Bitcoin delvers. "Computers in het bitcoin netwerk die concureren om het volgende bitcoin block (gevuld met bitcoin transacties) te mogen valideren, en daarvoor een beloning ontvangen."
|-
| Bitcoin wallet || Bitcoinwallet || ? "software voor het maken en bijhouden van transacties, en het bewaren van bitcoin adressen"
|-
| block reward (fees + subsidy) || block/blok beloning || De hoeveelheid BTC die wordt toegekend aan een miner zodra deze met succes een nieuw block valideert. De beloning bestaat uit twee componenten: de subsidie en de transactiefees.
De subsidie bestaat uit door het bitcoin algoritme nieuw gegenereerde coins. Het andere deel bestaat uit transactiefees betaald voor een onderliggende transactie die is opgenomen in het desbetreffende bitcoin block.
|-
| block subsidy || block/bloksubsidie || De subsidie bestaat uit ndoor het bitcoin algoritme nieuw gegenereerde coins. De subsidie was oorspronkelijk 50 btc per blcok en wordt elke 210.000 blokken gehalveerd (ongeveer eens per vier jaar). Dit proces staat bekend als "halving". De huidige blocksubsidie is 6,25 btc.
|-
| blockchain || blockchain || blokketen / "een digitaal register van alle transacties, waarbij transacties gegroepeerd zijn in data blocken die cryptografisch herleidbaar zijn"
|-
| bubble || bubbel || zeepbel / bubble
|-
| censorship-resistance || censuurresistentie || Het is voor een ieder mogelijk om een bitcoin transactie te doen, zolang de regels van het bitcoin protocol worden gevolgd. Daarnaast is het onmogelijk voor een "derde partij" om een bitcoin transactie ongedaan te maken.
|-
| clearing and settlement || 'verrekening' en 'verevening' || ? / https://www.afm.nl/nl-nl/professionals/doelgroepen/handels-afwikkelplatformen/afwikkelplatformen/clearing-settlement
|-
| cold storage || koude opslag || om bitcoin te beschermen tegen aanvallen van hackers worden deze offline opgeslagen in cold storage, oftewel zonder toegang tot internet. Dit kan worden gedaan met behulp van een [[Bitcoin_opslaan#Papieren wallet|papieren wallet]] of [[Bitcoin_opslaan#Hardwarewallet|hardwarewallet]].
|-
| commodities || koopwaar (goederen & grondstoffen) || grondstoffen / goederen
|-
| consumable commodity || consumptiegoederen || ?
|-
| creation of Bitcoin || realisatie van bitcoin || ? totstandkoming, implementatie, verwezelijking, ...
|-
| custodial service || bewaardienst || derde partij die je vertrouwt voor het waren van je privésleutels, de [[Geheime sleutel|geheime sleutels]].
|-
| cyberspace || digitale wereld || ?
|-
| cypherpunk movement || ? || ? Cypherpunk hoeft men m.i. te vertalen, is een naam van een beweging, wel verklaren
|-
| debase, debasement || devalueren || degradatie, devaluatie / aantasting, ontwaarding, afwaardering
|-
| digital cash || digitaal contant (geld) || ? Let op: Contant is hierin essentieel; dat is wat het onderscheid maakt tussen digital money (Euro) en digital cash (Bitcoin) ; Final Settlement
|-
| digital currency || digitale valuta || digitaal betaalmiddel
|-
| double-spending problem || dubbele-uitgaven probleem || ? editor: engels aanhouden is denk ik het beste
|-
| easy money || gemakkelijk geld v.s. krap geld politiek || ?
|-
| easy money trap || valstrik van gemakkelijk geld || Aanbod kan gemakkelijk worden verhoogd
|-
| excludable goods * || uitsluitbare goederen || exclusieve goederen
|-
| finale settlement || definitieve verrekening || Het is onmogelijk voor een "derde partij" om een bitcoin transactie ongedaan te maken. Wanneer een bitcoin transactie is opgenomen in de blockchain is deze "finaal".
|-
| gold standard || goudstandaard || De goudstandaard is een muntstelsel waarin de economische rekeneenheid een vast gewicht aan goud is. Tot 1971 waren de meeste valuta gekoppeld aan de U.S. Dollar, die vervolgens gekoppeld was aan goud.
|-
| gratification || voldoening || bevrediging
|-
| hard money || hard geld || geld dat niet bijgedrukt kan worden; ook wel 'sound money'.
|-
| hoodie-clad hoodlumns || rebellerende (zwart-geklede) capuchondragers || in het Nederlands soms naar gerefereerd als 'bontkraagjes'.
|-
| human history || geschiedenis van de mensheid || onze geschiedenis
|-
| human time || onze tijd || menselijke tijd
|-
| immutable || niet wijzigbaar || onveranderlijkheid (immutability) / niet-manipuleerbaar
|-
| incentive || drijfveer || drijfveer, stimulans, prikkel
|-
| individual sovereignty || individuele soevereiniteit || ?
|-
| ledger || grootboek || boekhouding
|-
| Lightning Network || Lightning Netwerk || Bliksemnetwerk / De kans is m.i. klein dat we in de toekomst over Bliksemnetwerk spreken, net zoals we ook Bitcoin ipv Bitmunt zullen zeggen
|-
| liquidity pool || liquiditeitspoule? liquiditeitsbron? || beschikbare liquiditeit? / plek met beschikbare liquiditeit
|-
| loanable funds || ? || ?
|-
| lowering time preference || tijdsvoorkeur verlagen || tijdsperspectief verlagen / ontwikkelen van lange termijnvisie
|-
| marginal utility || marginaal nut || marginale bruikbaarheid
|-
| market bubble || zeepbel || ?
|-
| means of exchange || ruilmiddel || ?
|-
| mining || mijnen || het proces waarbij nieuwe bitcoin worden gecreëerd.
|-
| monetary medium || monetaire medium || ?
|-
| money supply || geldhoeveelheid || geldvoorraad / aanbod (afhankelijk van context)
|-
| netting and settling payments || ? || het samenvoegen en afwikkelen van betalingen (verrekenen van?)
|-
| node (to run a node) || node (een node runnen / beheren) || knooppunt / linguee geeft ook 'node' als mogelijke vertaling, dus evt kunnen we gewoon 'node' behouden (zoals in "een node draaien" / "node beheren" ). "Een computer in het bitcoin netwerk die tot doel heeft transacties op juistheid te controleren."
|-
| notes || notas || notities / waardepapier
|-
| opportunity costs || alternatieve kosten || de kosten van een economische keuze uitgedrukt in termen van de beste gemiste kans. Voorbeeld: als men nu een auto koopt van 30.000 euro kan dit geld niet worden gebruikt om bitcoin te kopen, wat tot gemiste opbrengst leidt als bitcoin in waarde stijgt.
|-
| paper receipt || papieren tegoeden || waardepapier
|-
| peer-to-peer network || peer-to-peer netwerk || van individu tot individu, zonder tussenkomst van een derde partij.
|-
| physical cash || fysiek geld || fysiek geld
|-
| private / public key || privé & publieke sleutel || ?
|-
| processing power || rekenkracht || ?
|-
| proven reserves || aantoonbare reserves || aantoonbare voorraden
|-
| raw materials || grondstoffen || ruwe materialen
|-
| rival goods * || concurerende goederen || rivaliserende goederen
|-
| routing fee || geleidingskosten || passagekosten (evt péagekosten (naar analogie met de Franse autosnelwegen? Je mag voorbij maar je moet betalen voor het gebruik)) / transactiekosten
|-
| salable || verhandelbaar || verkoopbaar
|-
| salable over time, space and scale || verkoopbaarheid -door tijd, -over afstand en -op schaal || langdurig verhandelbaar, verhandelbaar in een groot gebied en te gebruiken voor elke omvang
|-
| saving technology / technology for saving || technologie om te sparen || spaarmethode
|-
| scaling solutions / problem || schalingsoplossing, schaalcapaciteit, || ?
|-
| settlement || afwikkeling || afhandeling / https://www.afm.nl/nl-nl/professionals/doelgroepen/handels-afwikkelplatformen/afwikkelplatformen/clearing-settlement
|-
| sound money || solide vs onsolide geld (Ch1) || gezond geld / degelijk geld, betrouwbaar geld, veilig geld
|-
| soundness || soliditeit (Ch1) || degelijkheid
|-
| sovereign base money || soeverein basisgeld || ?
|-
| stock‐to‐flow ratio || stock‐to‐flow ratio || stock-flow verhouding (Ch1) / "de verhouding tussen de reserves en het gebruik van een goed in een periode"
|-
| store of value || (medium voor) waardeopslag || oppotmiddel (opslagmedium) / beleggingsmiddel, oppotmiddel, waardevoorraad
|-
| time preference || tijdsvoorkeur || tijdsperspectief / lange termijnvoorkeur / korte termijnvoorkeur
|-
| trustless transactions || vertrouwenloze transacties || ? / bedoeld wordt : transacties waarvoor geen vertrouwen (in een derde partij) nodig is
|-
| unit of account || rekeneenheid || ?
|-
| unit of measure || meeteenheid || meeteenheid
|-
| unsound money || onsolide geld (Ch1), ondeugdelijk geld || onbetrouwbaar geld / ongezond, onverantwoord , niet-solide
|-
| wallet addresses || walletadressen || bitcoinadressen
|-
| soft fork || software update || Bij een soft fork worden de regels van het bitcoin protocol strenger.
|-
| hard fork || software update || Bij een hard fork worden de regels van het bitcoin protocol minder streng.
|-
| node-operator || ? || ?
|-
| consensus rules || consensusregels || ?
|-
| networkparticipants || ? || ?
|-
|}

Studiemateriaal en literatuur

2021-02-20T18:54:11Z

Therudolf: /* Studiemateriaal/Literatuur */

Er zijn verschillende manieren om over bitcoin te leren. Als je er niet uitkomt is er altijd de [[Community|Nederlandse Bitcoincommunity]] om je te helpen.

== Studiemateriaal/Literatuur ==

{| class="wikitable sortable"
|+ Bitcoin
|-
! Titel boek !! Auteur !! Jaar uitgave !! Link
|-
| De Bitcoin Standaard || Saifedean Ammous || 2018 || [https://cryptomaan.nl/products/de-bitcoin-standaard/?gclid=CjwKCAiAsaOBBhA4EiwAo0_AnAw9r-g6kk-xb0vmUPrWaT8qUVCsukuRSfjzetlQ26YwGXDwbYXkQhoCrt0QAvD_BwE Link]
|-
| Het kleine Bitcoinboekje || Bitcoin Collective || 2019 || [https://konsensus.network/product/het-kleine-bitcoinboekje/ Link]
|-
| Inventing Bitcoin || Jan Pritzker || 2019 || [https://www.bol.com/nl/p/inventing-bitcoin/9200000115116383/ Link]
|-
| Why Buy Bitcoin || Andy Edstrom || 2019 || [https://www.bol.com/nl/p/why-buy-bitcoin/9200000120214769/ Link]
|-
| Thank god for Bitcoin || Jimmy Song || 2020 || [https://www.amazon.com/Thank-God-Bitcoin-Corruption-Redemption/dp/1641991216 Link]
|-
| Grokking Bitcoin || Kalle Rosembaum || 2019 || [https://www.amazon.nl/Grokking-Bitcoin-Kalle-Rosenbaum/dp/1617294640/ref=asc_df_1617294640/?tag=nlshogostdde-21&linkCode=df0&hvadid=454959592288&hvpos=&hvnetw=g&hvrand=8935971112192613489&hvpone=&hvptwo=&hvqmt=&hvdev=c&hvdvcmdl=&hvlocint=&hvlocphy=9064497&hvtargid=pla-524984786840&psc=1 Link]
|-
| The Book of Satoshi || Phil Champaign || 2014 || [[Book Of Satoshi|B.o.S.]]
|-
| Mastering Bitcoin 2nd edition || Andreas M. Antonopoulos || 2017 || [https://www.bol.com/nl/p/mastering-bitcoin-2e/9200000061272366/?bltgh=kS-jLSLOgmDnoaZAAX1LYw.2_5.6.ProductImage Link]
|-
|}

{| class="wikitable sortable"
|+ Economie
|-
! Titel boek !! Auteur !! Jaar uitgave !! Link
|-
| The Price of Tomorrow || Jeff Booth || 2020 || [https://www.bol.com/nl/p/the-price-of-tomorrow-why-deflation-is-the-key-to-an-abundant-future/9200000127529555/ Link]
|-
| The Big Reset || Willem Middelkoop || 2013 || [https://www.bol.com/nl/p/de-big-reset/9200000021747331/?bltgh=i005RcizfTlPxiTSCj1A4Q.2_20.21.ProductImage Link]
|-
| Basic Economics || Thomas Sowell || 2014 || [https://www.bol.com/nl/s/?searchtext=basic+economics&searchContext=media_all&appliedSearchContextId=&suggestFragment=&adjustedSection=&originalSection=&originalSearchContext=&section=main&N=0&defaultSearchContext=media_all Link]
|-
| Principles of Economics || Carl Menger || 2017 || [https://www.bol.com/nl/p/principles-of-economics/9200000073532986/?bltgh=gR-kSyEhmQDKfkIcu-lJHw.2_5.6.ProductTitle Link]
|-
| Fantoomgroei || Sander Heijne, Hendrik Noten || 2019 || [https://www.bol.com/nl/p/fantoomgroei/9200000123911161/?bltgh=idqKCDNG0A7xoy0GF6BD4g.2_12.13.ProductTitle Link]
|-
| Economics in One Lesson || Henry Hazlitt || 2010 || [https://www.bol.com/nl/p/economics-in-one-lesson/1001004000579848/?bltgh=oioMSULz-BoYll9Xwh1Hvw.2_5.6.ProductTitle Link]
|-
| Capitalism and Freedom || Milton Friedman || 2002 || [https://www.bol.com/nl/p/capitalism-and-freedom-fortieth-anniversary-edition/1001004001914461/?bltgh=kuH4dDrSvOvXe9hJqaFEqw.2_5.6.ProductTitle Link]
|}

{| class="wikitable sortable"
|+ Filosofie
|-
! Titel boek !! Auteur !! Jaar uitgave !! Link
|-
| Antifragile || Nassim Nicholas Taleb || 2014 || [https://www.bol.com/nl/p/antifragile/9200000020876395/?bltgh=jrVS-vh-xBm-Rx-QdMhC8w.2_9.10.ProductTitle Link]
|-
| The Black Swan || Nassim Nicholas Taleb || 2010 || [https://www.bol.com/nl/p/the-black-swan/1001004009053857/?bltgh=gx4u-pyvLQU4FKcVSWRHGA.2_5.6.ProductTitle Link]
|}

{| class="wikitable sortable"
|+ Geschiedenis
|-
! Titel boek !! Auteur !! Jaar uitgave !! Link
|-
| When Money Dies || Adam Fergusson || 2010 || [https://www.bol.com/nl/p/when-money-dies/1001004010532946/?bltgh=mlAAJJPKhwpUJfgvxVtGyg.2_5.6.ProductTitle Link]
|-
| The Gulag Archipelago || Aleksandr Solhenitzyn || 2003 || [https://www.bol.com/nl/p/the-gulag-archipelago/1001004001958220/?bltgh=hu7B-lthv3vkq6nXYlxHiQ.2_5.6.ProductTitle Link]
|}

{| class="wikitable sortable"
|+ Politiek
|-
! Titel boek !! Auteur !! Jaar uitgave !! Link
|-
| The sovereign Individual || James Dale Davidson, Lord William Rees Mogg || 2020 || [https://www.bol.com/nl/p/the-sovereign-individual/9200000128167428/?bltgh=nNON2-j8p5Rc8KzHDFZP5g.2_5.6.ProductTitle Link]
|}

== Podcasts ==

{| class="wikitable sortable"
|+ Podcasts
|-
! Naam Poscast !! Gepresenteerd door !! Taal !! Link
|-
| Beginnen met Bitcoin || Marnix || Nederlands || [[Beginnen met Bitcoin|Link]]
|-
| Bitcoin Fundamentals || Preston Pysh || Engels || [https://www.theinvestorspodcast.com/bitcoin-fundamentals/ Link]
|-
| De Bitcoin Show || Aaron, Boris en Jan-Willem || Nederlands || [https://www.debitcoinshow.nl/ Link]
|-
| Satoshi Radio || Bart Mol, Bert Slagter, Peter Slagter || Nederlands || [https://satoshiradio.nl/ Link]
|-
| Stephan Livera Podcast || Stephan Livera || Engels || [https://stephanlivera.com/ Link]
|-
| Hup Bitcoin || Robin Heester en Wessel Simons || Nederlands || [https://bitcoinmagazine.nl/podcast Link]
|-
| BNR Cryptocast || Herbert Blankenstijn en Madelon Vos || Nederlands || [https://www.bnr.nl/podcast/cryptocast Link]
|-
| Bitcoin Audible || Guy Swan || Engels || [https://bitcoinaudible.com/ Link]
|-
| What Bitcoin Did || Peter McCormack || Engels || [https://www.whatbitcoindid.com/ Link]
|-
|}

== Essays, opiniestukken ==
Op het Internet is veel informatie over Bitcoin te vinden. Behalve technische en economische, ook meer beschouwende of speculatieve essays. Over de impact van Bitcoin op de samenleving, op onze cultuur enz. Dikwijls op Medium.com, vaak in het Engels. Hier bundelen we beste en van tijdloze waarde.
* [https://allenfarrington.medium.com/bitcoin-is-venice-8414dda42070 Bitcoin is Venice] ENG. Thema: De renaissance begon in Venetië als gevolg van het bij elkaar komen van een aantal financiële instrumenten: dubbel boekhouden, de kreditbrief en handelsrecht.

== De Tien Geboden ==

De Tien Bitcoin Geboden:

# [[Bitcoin_opslaan#.22Not_your_keys.2C_not_your_coins.22|'Not your keys, not your coins']]: als je zelf niet je private keys in beheer hebt, bezit je niet daadwerkelijk Bitcoin (maar een andere partij namens jou).
# Maak nooit kenbaar hoeveel je aan Bitcoin bezit. Aan niemand.
# Backup, backup, backup: zorg dat je [[Geheime_sleutel#Seed|12/24 woorden]] niet kan kwijtraken
# Do your own research: leer zelf over Bitcoin. Leer van goede bronnen, zoals hierboven aangegeven.
# HODL, HODL, HODL: Koop Bitcoin en hou vast, ga niet traden
# Deel je private keys ([[Geheime_sleutel#Seed|12/24 woorden]]) met niemand, voer ze niet zomaar in op een computer.
# Niemand, ook Elon niet, geeft gratis Bitcoin weg! Trap niet in scams.
# Bekijk het grotere plaatje (economie, geld systeem).
# Het is nog steeds niet te laat om in te stappen
# De beste tijd om bitcoin te kopen was gisteren. De tweede-beste tijd is nu.