<?xml version="1.0"?>
<feed xmlns="http://www.w3.org/2005/Atom" xml:lang="nl-x-informal">
	<id>https://bitcoinwiki.nl/api.php?action=feedcontributions&amp;feedformat=atom&amp;user=Stijn</id>
	<title>BitcoinWiki.nl - Gebruikersbijdragen [nl-informal]</title>
	<link rel="self" type="application/atom+xml" href="https://bitcoinwiki.nl/api.php?action=feedcontributions&amp;feedformat=atom&amp;user=Stijn"/>
	<link rel="alternate" type="text/html" href="https://bitcoinwiki.nl/wiki/Speciaal:Bijdragen/Stijn"/>
	<updated>2026-04-21T18:02:59Z</updated>
	<subtitle>Gebruikersbijdragen</subtitle>
	<generator>MediaWiki 1.45.1</generator>
	<entry>
		<id>https://bitcoinwiki.nl/index.php?title=Bijeenkomsten_en_meetups&amp;diff=3390</id>
		<title>Bijeenkomsten en meetups</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://bitcoinwiki.nl/index.php?title=Bijeenkomsten_en_meetups&amp;diff=3390"/>
		<updated>2024-03-14T15:37:56Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Stijn: Bitcoin Amsterdam halving party toegevoegd.&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;Op deze pagina houden we meetups, conferenties en bijeenkomsten bij die voornamelijk over bitcoin gaan. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&#039;&#039;&#039;Toevoegen aan je agenda?&#039;&#039;&#039;  &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
* Voeg toe via [webcal://dev.bitcoinwiki.nl/wikimeetups/calendar.ics webcal://dev.bitcoinwiki.nl/wikimeetups/calendar.ics]&lt;br /&gt;
* Of probeer: [https://dev.bitcoinwiki.nl/wikimeetups/calendar.ics https://dev.bitcoinwiki.nl/wikimeetups/calendar.ics]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;!-- Kijk bij verwijderen of de organisator al een nieuwe heeft? Zo ja, meteen toevoegen! ;) --&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{| class=&amp;quot;wikitable&amp;quot;&lt;br /&gt;
|+Bitcoinmeetups in (de buurt van) Nederland en België&lt;br /&gt;
!Wanneer&lt;br /&gt;
!Land&lt;br /&gt;
!Plaats&lt;br /&gt;
!Wat&lt;br /&gt;
!Link&lt;br /&gt;
!Opmerkingen&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|7 maart&lt;br /&gt;
|Nederland&lt;br /&gt;
|Amsterdam&lt;br /&gt;
|&#039;&#039;&#039;[[Hard Money Cafe]]&#039;&#039;&#039;&lt;br /&gt;
|[https://www.meetup.com/nl-NL/hardmoneycafe/ Meetup]&lt;br /&gt;
|Bar Leijten&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|8 maart&lt;br /&gt;
|Nederland&lt;br /&gt;
|Amsterdam&lt;br /&gt;
|&#039;&#039;&#039;[[De Bitcoin Meetup]]&#039;&#039;&#039;&lt;br /&gt;
|[https://www.meetup.com/de-bitcoin-meetup/ Meetup]&lt;br /&gt;
|&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|13 maart&lt;br /&gt;
|België&lt;br /&gt;
|Brussel&lt;br /&gt;
|&#039;&#039;&#039;Brussels Bitcoin Meetup&#039;&#039;&#039;&lt;br /&gt;
|[https://t.me/BrusselsBitcoinMeetupGroup Telegram]&lt;br /&gt;
|Elke tweede woensdag van de maand in bar Dolle Mol (Bitcoin accepted)&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|14 maart&lt;br /&gt;
|Nederland&lt;br /&gt;
|Amsterdam&lt;br /&gt;
|&#039;&#039;&#039;[[Hard Money Cafe]]&#039;&#039;&#039;&lt;br /&gt;
|[https://www.meetup.com/nl-NL/hardmoneycafe/ Meetup]&lt;br /&gt;
|Bar Leijten&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|19 maart&lt;br /&gt;
|Nederland&lt;br /&gt;
|Utrecht&lt;br /&gt;
|&#039;&#039;&#039;Nostr Nederland #2&#039;&#039;&#039;&lt;br /&gt;
|[https://www.flockstr.com/event/naddr1qqyx2cmzxucxvvnxqyxhwumn8ghj7mn0wvhxcmmvqgs0l09hq60h4fwkmvffavu70k9f0z2xd5j45cmm4s0tlpshkpt5q3qrqsqqql9n5wc0t5 Flockstr]&lt;br /&gt;
|Nostr is een decentraal protocol waar optioneel een koppeling met Bitcoin lightning in verwerkt is (Zaps)&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|20 maart&lt;br /&gt;
|Nederland&lt;br /&gt;
|Arnhem&lt;br /&gt;
|&#039;&#039;&#039;Caribbean Bitcoin Party&#039;&#039;&#039;&lt;br /&gt;
|[https://www.meetup.com/arnhembitcoincity/ Meetup]&lt;br /&gt;
|Door [[Arnhem Bitcoinstad]].&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|21 maart&lt;br /&gt;
|België&lt;br /&gt;
|Antwerpen&lt;br /&gt;
|&#039;&#039;&#039;[[Belgian Bitcoin Embassy]]&#039;&#039;&#039;&lt;br /&gt;
|[https://belgianbitcoinembassy.org/ Website] [https://t.me/BelgianBitcoinEmbassy Telegram]&lt;br /&gt;
|Sint-Aldegondiskaai 44 · Antwerpen&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|21 maart&lt;br /&gt;
|Nederland&lt;br /&gt;
|Amsterdam&lt;br /&gt;
|&#039;&#039;&#039;[[Hard Money Cafe]]&#039;&#039;&#039;&lt;br /&gt;
|[https://www.meetup.com/nl-NL/hardmoneycafe/ Meetup]&lt;br /&gt;
|Bar Leijten&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|23 maart&lt;br /&gt;
|Nederland&lt;br /&gt;
|Zwolle&lt;br /&gt;
|[[Zwolle Bitcoinstad|&#039;&#039;&#039;Zwolle Bitcoinstad&#039;&#039;&#039;]]&lt;br /&gt;
|[https://www.meetup.com/zwolle-bitcoin-blauwvingers/ Meetup]&lt;br /&gt;
|&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|28 maart&lt;br /&gt;
|Nederland&lt;br /&gt;
|Amsterdam&lt;br /&gt;
|&#039;&#039;&#039;[[Hard Money Cafe]]&#039;&#039;&#039;&lt;br /&gt;
|[https://www.meetup.com/nl-NL/hardmoneycafe/ Meetup]&lt;br /&gt;
|Bar Leijten&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|28 maart&lt;br /&gt;
|Nederland&lt;br /&gt;
|Breda&lt;br /&gt;
|&#039;&#039;&#039;[[Bitcoin Breda]]&#039;&#039;&#039;&lt;br /&gt;
|[https://www.meetup.com/nl-NL/bitcoin-breda/ Meetup]&lt;br /&gt;
|Bühne Breda&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|28 maart&lt;br /&gt;
|België&lt;br /&gt;
|Gent&lt;br /&gt;
|&#039;&#039;&#039;Gent Bitcoin meetup (editie 104)&#039;&#039;&#039;&lt;br /&gt;
|[https://www.meetup.com/p2p-gent/events/297961797/ Meetup]&lt;br /&gt;
|Outpost Gamecenter Gent&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|28 maart&lt;br /&gt;
|Nederland&lt;br /&gt;
|Roermond&lt;br /&gt;
|EENENTWINTIG Limburg&lt;br /&gt;
|[https://www.meetup.com/nl-NL/eenentwintig-limburg/events/299616894 Meetup]&lt;br /&gt;
|Café Du-Pont, Roermond (met bitcoin betaling)&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|5 april&lt;br /&gt;
|Nederland&lt;br /&gt;
|Eindhoven&lt;br /&gt;
|[[Bitcoin Eindhoven|&#039;&#039;&#039;Bitcoin Eindhoven&#039;&#039;&#039;]]&lt;br /&gt;
|[https://www.meetup.com/bitcoineindhoven/events/298401246 Meetup]&lt;br /&gt;
|Over Bitcoin Citadels met [[Gurtis Blauw|Gurtis Pleb]]&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|10 april&lt;br /&gt;
|België&lt;br /&gt;
|Brussel&lt;br /&gt;
|&#039;&#039;&#039;Brussels Bitcoin Meetup&#039;&#039;&#039;&lt;br /&gt;
|[https://t.me/BrusselsBitcoinMeetupGroup Telegram]&lt;br /&gt;
|Elke tweede woensdag van de maand in bar Dolle Mol (Bitcoin accepted)&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|19 april&lt;br /&gt;
|Nederland&lt;br /&gt;
|Amsterdam&lt;br /&gt;
|[https://www.bitcoin.amsterdam/ Bitcoin Amsterdam halving party]&lt;br /&gt;
|[https://t.me/bitcoinams Telegram]&lt;br /&gt;
|&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|20 april&lt;br /&gt;
|Nederland&lt;br /&gt;
|Amsterdam&lt;br /&gt;
|[[Bitfest|Bitfest halving event]]&lt;br /&gt;
|[https://bitfest.nl/ Website][https://t.me/BitFestNL Telegram]&lt;br /&gt;
|Bitcoin halving event om de vierde halving te vieren.&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|21 april&lt;br /&gt;
|België&lt;br /&gt;
|Antwerpen&lt;br /&gt;
|&#039;&#039;&#039;[[Belgian Bitcoin Embassy]]&#039;&#039;&#039;&lt;br /&gt;
|[https://belgianbitcoinembassy.org/ Website] [https://t.me/BelgianBitcoinEmbassy Telegram]&lt;br /&gt;
|Sint-Aldegondiskaai 44 · Antwerpen&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|8 mei&lt;br /&gt;
|België&lt;br /&gt;
|Brussel&lt;br /&gt;
|&#039;&#039;&#039;Brussels Bitcoin Meetup&#039;&#039;&#039;&lt;br /&gt;
|[https://t.me/BrusselsBitcoinMeetupGroup Telegram]&lt;br /&gt;
|Elke tweede woensdag van de maand in bar Dolle Mol (Bitcoin accepted)&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|16 mei&lt;br /&gt;
|België&lt;br /&gt;
|Gent&lt;br /&gt;
|&#039;&#039;&#039;Gent Bitcoin meetup (editie 105)&#039;&#039;&#039;&lt;br /&gt;
|[https://www.meetup.com/p2p-gent/events/297961821/ Meetup]&lt;br /&gt;
|Outpost Gamecenter Gent&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|22 mei&lt;br /&gt;
|Nederland&lt;br /&gt;
|Zwolle&lt;br /&gt;
|[[Zwolle Bitcoinstad|&#039;&#039;&#039;Zwolle Bitcoinstad&#039;&#039;&#039;]]&#039;&#039;&#039;: Pizza dag&#039;&#039;&#039;&lt;br /&gt;
|[https://www.meetup.com/zwolle-bitcoin-blauwvingers/ Meetup]&lt;br /&gt;
|&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|22 mei&lt;br /&gt;
|Nederland&lt;br /&gt;
|Arnhem&lt;br /&gt;
|&#039;&#039;&#039;[&amp;lt;nowiki/&amp;gt;[[Adopting Bitcoin Arnhem|Adopting Bitcoin]]] Bitcoin Pizzaday&#039;&#039;&#039;&lt;br /&gt;
|[https://adoptingbitcoinarnhem.com/satellite-event Site]&lt;br /&gt;
|&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|23 mei&lt;br /&gt;
|Nederland&lt;br /&gt;
|Arnhem&lt;br /&gt;
|&#039;&#039;&#039;[&amp;lt;nowiki/&amp;gt;[[Adopting Bitcoin Arnhem|Adopting Bitcoin]]] Mountainbike trial&#039;&#039;&#039;&lt;br /&gt;
|[https://adoptingbitcoinarnhem.com/satellite-event Site]&lt;br /&gt;
|&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|23 mei&lt;br /&gt;
|Nederland&lt;br /&gt;
|Arnhem&lt;br /&gt;
|&#039;&#039;&#039;[&amp;lt;nowiki/&amp;gt;[[Adopting Bitcoin Arnhem|Adopting Bitcoin]]] Nostrdam Arnhem Edition&#039;&#039;&#039;&lt;br /&gt;
|[https://adoptingbitcoinarnhem.com/satellite-event Site]&lt;br /&gt;
|Over [[Nostr]]&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|25 mei&lt;br /&gt;
|Nederland&lt;br /&gt;
|Arnhem&lt;br /&gt;
|&#039;&#039;&#039;[[Adopting Bitcoin Arnhem]]&#039;&#039;&#039;&lt;br /&gt;
|[https://adoptingbitcoinarnhem.com/ Site]&lt;br /&gt;
|Veel sprekers:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
* [[Aaron van Wirdum]], Bitcoinhistoricus&lt;br /&gt;
* Benjamin de Waal, Allround Bitcoiner&lt;br /&gt;
* Samantha de Waal, Lifelong Bitcoiner&lt;br /&gt;
* Nathan Day, [[BTCMap]].org&lt;br /&gt;
* [[Giacomo Zucco]], Plan B Network&lt;br /&gt;
* Marco Amadori, Bitcoin Valley Italy&lt;br /&gt;
* [[Peter Todd]], Bitcoin Developer&lt;br /&gt;
* [[Moritz Kaminski]], [[Alby]]&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|24 mei&lt;br /&gt;
|Nederland&lt;br /&gt;
|Arnhem&lt;br /&gt;
|&#039;&#039;&#039;[&amp;lt;nowiki/&amp;gt;[[Adopting Bitcoin Arnhem|Adopting Bitcoin]]]&#039;&#039;&#039; &#039;&#039;&#039;[[Bitcoin Eindhoven]] mining workshop&#039;&#039;&#039;&lt;br /&gt;
|[https://www.meetup.com/bitcoineindhoven/events/299260902/?_xtd=gqFyqTMzNzY3NTg4MKFwo2FwaQ%253D%253D&amp;amp;from=ref Meetup]&lt;br /&gt;
|Over [[Mining]] door [[Bitcoin Brabant]] en [[Mining Wholesale]].&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|24 mei&lt;br /&gt;
|Nederland&lt;br /&gt;
|Arnhem&lt;br /&gt;
|&#039;&#039;&#039;[&amp;lt;nowiki/&amp;gt;[[Adopting Bitcoin Arnhem|Adopting Bitcoin]]] [[BitDevs]]&#039;&#039;&#039;&lt;br /&gt;
|[https://www.meetup.com/bitdevs-amsterdam/ Meetup]&lt;br /&gt;
|&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|24 mei&lt;br /&gt;
|Nederland&lt;br /&gt;
|Arnhem&lt;br /&gt;
|&#039;&#039;&#039;[&amp;lt;nowiki/&amp;gt;[[Adopting Bitcoin Arnhem]]] Bitcoin walk&#039;&#039;&#039;&lt;br /&gt;
|[https://adoptingbitcoinarnhem.com/satellite-event Site]&lt;br /&gt;
|&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|12 juni&lt;br /&gt;
|België&lt;br /&gt;
|Brussel&lt;br /&gt;
|&#039;&#039;&#039;Brussels Bitcoin Meetup&#039;&#039;&#039;&lt;br /&gt;
|[https://t.me/BrusselsBitcoinMeetupGroup Telegram]&lt;br /&gt;
|Elke tweede woensdag van de maand in bar Dolle Mol (Bitcoin accepted)&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|7 juli&lt;br /&gt;
|Nederland&lt;br /&gt;
|Zwolle&lt;br /&gt;
|[[Zwolle Bitcoinstad|&#039;&#039;&#039;Zwolle Bitcoinstad&#039;&#039;&#039;]]&lt;br /&gt;
|[https://www.meetup.com/zwolle-bitcoin-blauwvingers/ Meetup]&lt;br /&gt;
|&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|10 juli&lt;br /&gt;
|België&lt;br /&gt;
|Brussel&lt;br /&gt;
|&#039;&#039;&#039;Brussels Bitcoin Meetup&#039;&#039;&#039;&lt;br /&gt;
|[https://t.me/BrusselsBitcoinMeetupGroup Telegram]&lt;br /&gt;
|Elke tweede woensdag van de maand in bar Dolle Mol (Bitcoin accepted)&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|14 augustus&lt;br /&gt;
|België&lt;br /&gt;
|Brussel&lt;br /&gt;
|&#039;&#039;&#039;Brussels Bitcoin Meetup&#039;&#039;&#039;&lt;br /&gt;
|[https://t.me/BrusselsBitcoinMeetupGroup Telegram]&lt;br /&gt;
|Elke tweede woensdag van de maand in bar Dolle Mol (Bitcoin accepted)&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|11 september&lt;br /&gt;
|België&lt;br /&gt;
|Brussel&lt;br /&gt;
|&#039;&#039;&#039;Brussels Bitcoin Meetup&#039;&#039;&#039;&lt;br /&gt;
|[https://t.me/BrusselsBitcoinMeetupGroup Telegram]&lt;br /&gt;
|Elke tweede woensdag van de maand in bar Dolle Mol (Bitcoin accepted)&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|25 september&lt;br /&gt;
|Nederland&lt;br /&gt;
|Zwolle&lt;br /&gt;
|[[Zwolle Bitcoinstad|&#039;&#039;&#039;Zwolle Bitcoinstad&#039;&#039;&#039;]]: Pizza dag&lt;br /&gt;
|[https://www.meetup.com/zwolle-bitcoin-blauwvingers/ Meetup]&lt;br /&gt;
|&lt;br /&gt;
|}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Grotere bijeenkomsten (conferenties) ===&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
* [[Adopting Bitcoin Arnhem]]&lt;br /&gt;
* [[Bitcoin Amsterdam]]&lt;br /&gt;
* [[Bitfest]]&lt;br /&gt;
{{ZieOok|Communities}}&lt;br /&gt;
[[Categorie:Community]]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Stijn</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://bitcoinwiki.nl/index.php?title=LNbits&amp;diff=2457</id>
		<title>LNbits</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://bitcoinwiki.nl/index.php?title=LNbits&amp;diff=2457"/>
		<updated>2023-01-17T10:17:32Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Stijn: &lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;&#039;&#039;&#039;LNbits&#039;&#039;&#039; is een gratis en [[Open source|open-source]] [[Lightning]]-portemonnee. Er draait een beheerde (custodial) oplossing op [https://Lnbits.com LNbits.com], maar je kan ook je eigen LNbits draaien.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
LNbits is een brug tussen applicaties en wallets waar daadwerkelijk Lightning-bitcoin zijn opgeslagen (zoals een Lightning node). Het kan draaien op elke lightning-implementatie, en ondersteunt momenteel [[LND]], c-lightning, OpenNode, LNPay en zelfs LNbits zelf.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Elke LNbits-portemonnee heeft zijn eigen API-sleutels en er is geen limiet aan het aantal portemonnees dat kan worden gemaakt. De mogelijkheid om balansen te verdelen maakt LNbits een handige tool voor geldbeheer en als ontwikkeltool.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Door extensies is LNbits heel uitbreidbaar. Extensies voegen extra functionaliteit toe aan LNbits zodat experimenteren op het [[Lightning]]-netwerk makkelijker wordt. Het ontwikkelen van extensies wordt zo makkelijk mogelijk gemaakt, en als een gratis en open-source project wordt het delen van extensies aangemoedigd.&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Stijn</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://bitcoinwiki.nl/index.php?title=Umbrel_lightning_node&amp;diff=2456</id>
		<title>Umbrel lightning node</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://bitcoinwiki.nl/index.php?title=Umbrel_lightning_node&amp;diff=2456"/>
		<updated>2023-01-17T10:16:35Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Stijn: Verwijderen lntxbot van de pagina #RIP&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;Umbrel is één van de makkelijkste manieren om een [[Lightning]] node te beginnen!&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Installeren ==&lt;br /&gt;
De podcast [[Satoshi Radio#Nodezaak]] heeft goeie instructies hoe Umbrel op te zetten. Umbrel is een [[Bitcoin node]] en Lightning node in één.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
De stappen zijn grofweg:&lt;br /&gt;
# Koop [[Lightning#Hardware|#Hardware]], verbind je USB-power, schijf (SSD of HDD), monteer de koeling&lt;br /&gt;
# Zet Umbrel op je SD-kaart, dit noemen we &amp;quot;flashen&amp;quot; en wordt in de podcast [[Satoshi Radio#Nodezaak|nodezaak]] precies uitgelegd.&lt;br /&gt;
# Start de node! Geen kennis van linux nodig.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Apps ==&lt;br /&gt;
Umbrel heeft een ingebouwde appstore die het makkelijk maakt om extra functionaliteiten uit je node te halen.&lt;br /&gt;
{| class=&amp;quot;wikitable&amp;quot;&lt;br /&gt;
|+Apps in de Umbrel appstore&lt;br /&gt;
! Naam&lt;br /&gt;
!Beschrijving&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|[[Mempool.space]]&lt;br /&gt;
|Een lokale blokexplorer die de data gebruikt van je node&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|[[BTC RPC Explorer]]&lt;br /&gt;
|Een lokale blokexplorer die de data gebruikt van je node&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|[[Samourai|Samourai Server]]&lt;br /&gt;
|Een eigen server voor de Samourai Wallet&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|[[Specter|Specter Desktop]]&lt;br /&gt;
|Een wallet die het makkelijkt maakt om bijvoorbeeld een multisig setup te maken&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|[[Sphinx Relay]]&lt;br /&gt;
|Een applicatie die het mogelijk maakt om te chatten via het lightning netwerk en streaming payments implemeteert voor podcasts.&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|[[RTL|Ride the Lightning]]&lt;br /&gt;
|Een grafische interface om je lightning node te beheren.&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|[[Lightning Terminal]]&lt;br /&gt;
|Een grafische interface om je lightning node te beheren. Ook is het mogelijk om inkomende liquiditeit te kopen en uitgaande liquiditeit verkopen doormiddel van Lightning pool.&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|[[ThunderHub]]&lt;br /&gt;
|Een grafische interface om je lightning node te beheren.&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|[[LNbits]]&lt;br /&gt;
|Een open-source lightning wallet die het mogelijk maakt om meerdere lightningwallets te gebruiken op één node.&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|[[BTCPayServer|BTCPay Server]]&lt;br /&gt;
|Een paymentprocesor die het mogelijk maakt om Bitcoin en Lightning te accepteren zonder tussenkomst van een 3e partij.&lt;br /&gt;
|}&lt;br /&gt;
== Acties ==&lt;br /&gt;
Er zijn verschillende acties die je kan doen met je Umbrel node. Hieronder staan er een aantal uitgelegd.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Je node key vinden (Node Key / Lightning Address / URI) ===&lt;br /&gt;
[[Bestand:Umbrel-Lightning-Address.jpg|miniatuur|Rechtsboven krijg je de optie &amp;quot;Lightning Address&amp;quot;]] &lt;br /&gt;
De termen Node Key, Node Pubkey, Lightning Address, Node ID en URI worden door elkaar heen gebruikt. Een node key ziet eruit als &#039;&#039;&#039;03e691f81f08c56fa876cc4ef5c9e8b727bd682cf35605be25d48607a802526053&#039;&#039;&#039; @ &#039;&#039;&#039;ug6wkjdnp5fq2iiyakjn7uewn2eyghpqyapzkgvh7hbsq6acmxtt6lqd.onion:9735&#039;&#039;&#039;. Het deel voor de @ is de node key. Het deel na de @ is de verbindingsinformatie.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
In het Lightningscherm van Umbrel moet je op de 3 puntjes klikken (zie ook het plaatje) om je Lightning Address te vinden.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Kanaal openen ===&lt;br /&gt;
Uitgaande van een eigen Umbrel node als hierboven beschreven, onderstaand de mogelijke stappen om een kanaal te openen met een andere node. Om een kanaal te openen dient er een on-chain Bitcoin transactie plaats te vinden. (En voor het sluiten ook weer). Voor de gewone individu is het daarom aan te raden met slechts 1 andere node een kanaal te openen, en dan nog wel met een &#039;grote&#039; node, dat wil zeggen een node met veel liquiditeit en veel uitgaande connecties. Dat laatste is belangrijk om een gewenste lightning transactie zo&#039;n groot mogelijke slagingskans te geven.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
De volgende stappen zijn gebaseerd op de video-serie [https://youtu.be/ROiaj5AT7HI?t=239 &#039;Nodezaak&#039; te zien op YouTube], vanaf minuut 4.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
* Zorg dat er voldoende saldo op de Bitcoin Core node staat, bijvoorbeeld €250,-.&lt;br /&gt;
* Liever één groot kanaal dan meerdere kleine, bijvoorbeeld €100,- of €200,-.&lt;br /&gt;
* Ga in browser naar [https://1ml.com/ 1ml.com].&lt;br /&gt;
* Zoek node Lightning.Watch (https://1ml.com/node/03e691f81f08c56fa876cc4ef5c9e8b727bd682cf35605be25d48607a802526053).&lt;br /&gt;
* Kopieer Public Key inclusief @-deel (2e regel: 03e691f81f08c56fa876cc4ef5c9e8b727bd682cf35605be25d48607a802526053@188.166.81.82:9735).&lt;br /&gt;
Ga naar Umbrel scherm&lt;br /&gt;
* Kies Lightning uit het menu links.&lt;br /&gt;
* Kies recht &amp;quot;+OPEN CHANNEL&amp;quot;.&lt;br /&gt;
* Plak in Lightning Address.&lt;br /&gt;
* Geef de gewenste waarde in Satoshis in, bijvoorbeeld ter waarde van €100,-.&lt;br /&gt;
* Stel de transaction fee in: stel in op lage waarde, bijv $2 en heb geduld (of stel hoger in voor snellere satisfactie)&lt;br /&gt;
* Klik groene knop OPEN CHANNEL.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Wacht nu geduldig tot Active Channels op 1 springt en Max Send op het bedrag dat je geladen had; Het lijkt meteen of je kanaal &#039;geladen&#039; is, maar afhankelijk van je fee zal je moeten wachten.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Er is nu een kanaal tussen je Umbrel LN en de Lightning.watch LN. De capaciteit zit vast in het kanaal en is in mindering gebracht op je btc-saldo bij Bitcoin Core;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Wallet koppelen ===&lt;br /&gt;
Vanuit de interface van Umbrel kun je makkelijk Lightning invoices maken en betalen, maar het is ook mogelijk om dit met een mobiele app te doen. De makkelijkste wallet om mee te werken is Zeus. Zeus is voor zowel [https://play.google.com/store/apps/details?id=app.zeusln.zeus Android] ([https://github.com/ZeusLN/zeus/releases APK]) als [https://apps.apple.com/us/app/zeus-ln/id1456038895 iOS] beschikbaar en is open-source. De UX ziet er voor beide hetzelfde uit, dus de stappen blijven gelijk.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Je kan je wallet als volgt aan Zeus koppelen:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
* Ga naar Umbrel home-scherm&lt;br /&gt;
*Kies &amp;quot;Lightning Node&amp;quot;&lt;br /&gt;
*Kies &amp;quot;Connect Wallet&amp;quot;&lt;br /&gt;
* Open Zeus op je telefoon&lt;br /&gt;
* Kies &amp;quot;Scan lndconnect config&amp;quot;&lt;br /&gt;
* Scan de QR-code weergeven in je Umbrel interface (of voor alles handmatig in)&lt;br /&gt;
* Vink &amp;quot;Use Tor&amp;quot; en &amp;quot;Certificate Verification&amp;quot; beide aan (de laatste is niet noodzakelijk, maar een extra beveiliging)&lt;br /&gt;
*Druk op &amp;quot;Save Node Config&amp;quot;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Na een paar seconden zie je alle info in de app verschijnen en kun je zowel Bitcoin als Lightning betalingen doen en Lightning kanalen beheren; rechtstreeks vanaf je eigen node waar je ook bent.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Inloggen via SSH ===&lt;br /&gt;
Een hoop commando&#039;s dienen via SSH te gebeuren. Dit is een manier om je node te beheren via een tekst-interface.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==== Vanaf een Windows 10-computer ====&lt;br /&gt;
Open PowerShell (WIN-R, powershell, enter) en typ onderstaand commando. Als het niet werkt, download dan [https://www.chiark.greenend.org.uk/~sgtatham/putty/latest.html PuTTY].&lt;br /&gt;
&amp;lt;pre&amp;gt;ssh -t umbrel@umbrel.local&amp;lt;/pre&amp;gt;&lt;br /&gt;
Voer het wachtwoord in (zelfde als inlogwachtwoord van de webpagina), je zal niet zien &#039;&#039;dat&#039;&#039; je het wachtwoord aan het invoeren bent.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==== Vanaf een Mac of Linux-computer ====&lt;br /&gt;
Open je Terminal en typ onderstaand commando:&lt;br /&gt;
&amp;lt;pre&amp;gt;ssh -t umbrel@umbrel.local&amp;lt;/pre&amp;gt;&lt;br /&gt;
Voer het wachtwoord in (zelfde als inlogwachtwoord van de webpagina), je zal niet zien &#039;&#039;dat&#039;&#039; je het wachtwoord aan het invoeren bent.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Alias (naam) en kleur instellen ===&lt;br /&gt;
Wil je een alias instellen voor je node? Besef eerst dat de informatie publiek wordt! &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Let op: op dit moment wordt bij elke update de LND configuratie teruggezet naar de standaardinstellingen en zal je je alias opnieuw moeten invoeren.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
# Log in op je node via SSH &lt;br /&gt;
# Open het config bestand: &#039;&#039;&#039;nano umbrel/lnd/lnd.conf&#039;&#039; (dat is LND klein geschreven, niet iND). &lt;br /&gt;
# U bent nu in de editor. Voeg &#039;&#039;&#039;alias=SOMENAME&#039;&#039;&#039; toe. Dit moet worden toegevoegd aan de eerste paragraaf. Ergens onder het blok &#039;&#039;&#039;[Application Options]&#039;&#039;&#039;, niet in een ander blok. &lt;br /&gt;
# (Optioneel) zet &#039;&#039;&#039;color=#ff0000&#039;&#039;&#039; of een andere hex kleur, op een nieuwe regel, net onder alias. [https://www.color-hex.com/ vind een mooie kleur].&lt;br /&gt;
# Onderaan zie je de commando&#039;s die je kunt geven. Het dakje &#039;&#039;&#039;^&#039;&#039;&#039; betekent CTRL toets. &#039;&#039;&#039;^X&#039;&#039; is eXit, dus gebruik CTRL-X om het bestand te verlaten. Bevestig dat je de buffer wilt opslaan met Y. Druk enter voor de bestandsnaam (niet veranderen).&lt;br /&gt;
# Nadat je de editor hebt verlaten, type &#039;&#039;&#039;cat umbrel/lnd/lnd.conf&#039;&#039; om naar de inhoud van het bestand te kijken.&lt;br /&gt;
# Start vervolgens de Umbrel node opnieuw op. Je kunt dit goed doen vanuit de Umbrel webinterface (Instellingen, Herstart)&lt;br /&gt;
# Als je publieke kanalen hebt, duurt het (max) 2 dagen voordat de nieuwe node zichtbaar is op [https://1ml.com 1ml.com]. &lt;br /&gt;
# Als je [[RTL]] geïnstalleerd hebt, zou je de nieuwe node naam direct moeten zien na een herstart van RTL, of na opnieuw in te loggen. Een schone herstart van een node (via de webinterface) zou RTL ook opnieuw moeten starten.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Als je terminal bevriest, heb je misschien CTRL-S ingedrukt. Maak het bevriezen ongedaan met CTRL-Q.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Bekijken hoe veel routes je node kent ===&lt;br /&gt;
Log in via SSH en doe daarna&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;code&amp;gt;docker exec -i lnd lncli describegraph | grep channel_id | wc -l&amp;lt;/code&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Je krijgt het aantal kanalen terug, dit moeten er zeker meer dan 35 000 zijn. Zo niet, dan moet je nog even wachten totdat je node via het [[Lightning#Concepten|roddelcircuit]] de kanalen doorkrijgt. Het is hiervoor nodig dat je minstens 1 actief kanaal hebt en het kan tot 2 dagen duren. Hoe meer kanalen, hoe sneller het gaat.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Eerder gedownloade blockchaindata gebruiken ===&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Mocht je overstappen van andere nodesoftware of heb je de bitcoin blockchain al eerder gedownload, dan kan je deze overzetten op je nieuwe installatie. Dit scheelt je de blockhaindata opnieuw downloaden.&lt;br /&gt;
Bron: Umbrel GitHub [https://github.com/getumbrel/umbrel-os/issues/119]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
# Zorg dat je de installatie hebt voltooid en Umbrel al een keer hebt opgestart met de externe schijf aangesloten.&lt;br /&gt;
# Sluit Umbrel af via de Settings pagina, haal de stekker uit het stopcontact en verwijder de externe schijf.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Omdat de externe schrijf nu als EXT4 geformatteerd is, kan deze niet in Windows / macOS gelezen worden. &lt;br /&gt;
Als je geen linux hebt, kan je ook een Virtual Machine (VM) gebruiken of een live CD/USB. De live optie heeft bijna elke desktop installatie , zoals &amp;quot;Raspberry Pi Desktop for PC and Mac&amp;quot; [https://www.raspberrypi.org/software/]. Maak een VM aan in VirtualBox of zet hem op een USB stick.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
# Kopieer de mappen &amp;quot;blocks&amp;quot; en &amp;quot;chainstate&amp;quot; van de eerdere installatie en plaats/vervang ze in /umbrel/bitcoin/ op je externe schijf.&lt;br /&gt;
# Ontkoppel de externe schijf, verbind hem weer met je nieuwe Umbrel node en start deze weer op.&lt;br /&gt;
# De blockchaindata wordt gecontroleerd voordat hij gebruikt kan worden, dus het kan even duren voordat je het inlogscherm te zien krijgt.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Ruimtegebrek op een custom install ===&lt;br /&gt;
Mocht je Umbrel niet op een Raspberry Pi hebben geïnstalleerd en je komt er later achter dat ruimte tekort komt, dan is het verplaatsen van de blockchaindata naar een andere locatie en optie (bijvoorbeeld een externe schijf). Zo hoef je niet opnieuw te beginnen met downloaden.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Stop Umbrel&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;code&amp;gt;cd /INSTALLATIEMAP/UMBREL&amp;lt;/code&amp;gt; bijvoorbeeld &amp;lt;code&amp;gt;cd /home/gebruiker/umbrel&amp;lt;/code&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;code&amp;gt;sudo ./scripts/stop&amp;lt;/code&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Kopieer de mappen &amp;quot;blocks&amp;quot; en &amp;quot;chainstate&amp;quot; naar een nieuwe locatie.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;code&amp;gt;cp -r /ORIGINEEL/umbrel/bitcoin/blocks /NIEUW/umbrel/blocks&amp;lt;/code&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;code&amp;gt;cp -r /ORIGINEEL/umbrel/bitcoin/chainstate /NIEUW/umbrel/chainstate&amp;lt;/code&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Bijvoorbeeld&lt;br /&gt;
&amp;lt;code&amp;gt;cp -r /home/gebruiker/umbrel/bitcoin/blocks /mnt/harddisk/umbrel/blocks&amp;lt;/code&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Controleer of er geen verschil is tussen de nieuwe en oude mappen. Bij geen antwoord is er geen verschil.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;code&amp;gt;diff -qr /ORIGINEEL/umbrel/bitcoin/blocks /NIEUW/umbrel/blocks&amp;lt;/code&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;code&amp;gt;diff -qr /ORIGINEEL/umbrel/bitcoin/chainstate /NIEUW/umbrel/chainstate&amp;lt;/code&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Verwijder de originele mappen als je hebt bevestigd dat de nieuwe map niet verschillend is.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;code&amp;gt;rm -r /ORIGINEEL/umbrel/bitcoin/blocks&amp;lt;/code&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;code&amp;gt;rm -r /ORIGINEEL/umbrel/bitcoin/chainstate&amp;lt;/code&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Verwijs naar de nieuwe plek op de originele locatie met een symbolische of softlink&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;code&amp;gt;ln -s /NIEUW/umbrel/blocks /ORIGINEEL/umbrel/bitcoin/blocks&amp;lt;/code&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;code&amp;gt;ln -s /NIEUW/umbrel/chainstate /ORIGINEEL/umbrel/bitcoin/chainstate&amp;lt;/code&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Controleer of de symbolische link goed gelukt is. Het komt er in een andere kleur te staan, met het symbool -&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;code&amp;gt;ls -la /ORIGINEEL/umbrel/bitcoin&amp;lt;/code&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Reboot en enjoy the free disk space!&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;code&amp;gt;sudo reboot&amp;lt;/code&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Een handmatige update doen ===&lt;br /&gt;
Als je Umbrel blijft [https://github.com/getumbrel/umbrel/issues/593#issuecomment-787518502 hangen], dan kan je een handmatige update doen. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Log in via SSH (zie hierboven) en doe:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;code&amp;gt;cd ~/umbrel &amp;amp;&amp;amp; sudo scripts/update/update --repo getumbrel/umbrel&amp;lt;/code&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Umbrel zal nu updaten naar de laatste versie.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Bitcoin-cli commando&#039;s draaien ===&lt;br /&gt;
Verbind via SSH (ssh umbrel@umbrel.local) met je Umbrel node. Je kunt je bitcoin-cli commando&#039;s uitvoeren met &amp;lt;code&amp;gt;docker exec -i bitcoin bitcoin-cli&amp;lt;/code&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== LND-cli commando&#039;s draaien ===&lt;br /&gt;
Verbind via SSH (ssh umbrel@umbrel.local) met je Umbrel node. Je kunt je lncli commando&#039;s uitvoeren met &amp;lt;code&amp;gt;docker exec -i lnd lncli&amp;lt;/code&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Bijvoorbeeld de status van je node&lt;br /&gt;
&amp;lt;pre&amp;gt;docker exec -i lnd lncli getinfo&amp;lt;/pre&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Een bericht tekenen ===&lt;br /&gt;
Dit kan via de [[RTL]]-app, of op de commandline (via SSH):&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Log in via SSH (zie boven) en doe:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;code&amp;gt;docker exec -i lnd lncli signmessage HETBERICHT&amp;lt;/code&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Je krijgt dan je signature terug, hij staat tussen aanhalingstekens. De aanhalingstekens horen niet bij de signature/handtekening.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Een geïnstalleerde app via de commandline gebruiken ===&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Je kan de verschillende apps ook via de commandline aanroepen. Bijvoorbeeld om extra features te gebruiken die (nog) niet in de GUI zitten. Het werkt iets anders dan normaal, omdat ze geïnstalleerd zijn in docker containers. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Lijst met geïnstalleerde apps / docker containers&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;code&amp;gt;docker container ls&amp;lt;/code&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
In de lijst kan je kijken hoe de docker container van de app die je wilt gebruiken heet. Lightning Terminal heeft lightning-terminal_web_1 bijvoorbeeld.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Voer op de volgende manier commando&#039;s uit&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;code&amp;gt;docker exec -i APPNAAM COMMANDO&amp;lt;/code&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Omdat de apps in losse docker containers zitten die je aanroept met het app script, zijn de bestandspaden relatief tot de map van de app in /umbrel/app-data/APPNAAM. Dit geldt ook voor default settings, deze werken vaak niet doordat de apps in docker containers zitten. Houd hier dus rekening mee als je een app via de commandline aanroept. Dit verklaart de extra argumenten in het voorbeeldd.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Een voorbeeld is het recoveren van een pool account van lightning-terminal, mocht je per ongeluk de app hebben verwijderd met nog bitcoin op het account: &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;code&amp;gt;docker exec -i lightning-terminal_web_1 pool --rpcserver localhost:8443 --tlscertpath=~/.lit/tls.cert accounts recover &amp;lt;/code&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Een minimale kanaalgroote instellen (minchansize) ===&lt;br /&gt;
Pas je lnd.conf aan, zet onder &#039;&#039;&#039;Application Options&#039;&#039;&#039; de instelling &#039;&#039;&#039;minchansize=100000&#039;&#039;&#039; zodat peers minimaal een kanaal van 100k sat moeten openen. Zie het kopje over [[Umbrel lightning node#Alias (naam) en kleur instellen|het instellen van een alias]] voor informatie hoe je het configuratiebestand aanpast.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Balance of Satoshis (bos) installeren op je Umbrel node ===&lt;br /&gt;
[https://github.com/alexbosworth/balanceofsatoshis balanceofsatoshis] is een commandline-tool waarmee je met LND saldo&#039;s kan werken, ook kan je deze koppelen aan een eigen Telegram-bot om bijvoorbeeld makkelijk een LN-invoice aan te maken.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
# node.js apt repository toevoegen &amp;lt;code&amp;gt;curl -sL &amp;lt;nowiki&amp;gt;https://deb.nodesource.com/setup_16.x&amp;lt;/nowiki&amp;gt; | sudo -E bash&amp;lt;/code&amp;gt;&lt;br /&gt;
# node.js installeren &amp;lt;code&amp;gt;sudo apt-get install -y nodejs&amp;lt;/code&amp;gt;&lt;br /&gt;
# bos installeren &amp;lt;code&amp;gt;sudo npm install -g balanceofsatoshis&amp;lt;/code&amp;gt;&lt;br /&gt;
# configuratie aanmaken &amp;lt;code&amp;gt;mkdir -p .bos/umbrel/&amp;lt;/code&amp;gt; en &amp;lt;code&amp;gt;nano credentials.json&amp;lt;/code&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Bij een normale umbrel-installatie zou de volgende configuratie moeten werken&lt;br /&gt;
&amp;lt;pre&amp;gt;&lt;br /&gt;
{ &amp;quot;cert_path&amp;quot;: &amp;quot;/home/umbrel/umbrel/lnd/tls.cert&amp;quot;,&lt;br /&gt;
&amp;quot;macaroon_path&amp;quot;: &amp;quot;/home/umbrel/umbrel/lnd/data/chain/bitcoin/mainnet/admin.macaroon&amp;quot;,&lt;br /&gt;
&amp;quot;socket&amp;quot;: &amp;quot;localhost:10009&amp;quot; }&lt;br /&gt;
&amp;lt;/pre&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Verdere documentatie ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== DarthCoin guides ===&lt;br /&gt;
DarthCoin guides is een serie docs over Umbrel, Lightning en wallets setup, met tips, gotchas en troubleshooting.&lt;br /&gt;
Startpunt:&lt;br /&gt;
* [https://telegra.ph/Umbrel-Node---Simple-management-guide-03-09 Umbrel BTC/LN Node - Getting started]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Overige documenten van auteur DarthCoin (zie footer in boven genoemd startdocument):&lt;br /&gt;
* Umbrel BTC/LN node - Troubleshooting manual&lt;br /&gt;
* How to open LN channels with known peers&lt;br /&gt;
* Umbrel BTC/LN node + LNDHub + Bluewa&lt;br /&gt;
* node + LNbits - Getting started&lt;br /&gt;
* How &lt;br /&gt;
* Curated list of places fromin - The 2nd Fire Discovery by wo/man&lt;br /&gt;
* Lending in a Bitcoin world&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== NGINX reverse proxy met SSL installeren voor Umbrel/BTCPay Server ===&lt;br /&gt;
[https://jorijn.com/ Jorijn Schrijvershof] heeft een handleiding geschreven waarmee het mogelijk is om [[BTCPayServer|BTCPay Server]] te bereiken buiten TOR om. Dit is natuurlijk reuze handig indien je met jouw webshop gebruik maken van BTCPay Server en zo zijn er nog wel meer toepassingen te bedenken.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
* [https://jorijn.com/installing-nginx-reverse-proxy-with-ssl-certificate-umbrel-btcpayserver/ Installing the NGINX reverse proxy with an SSL certificate for Umbrel/BTCPay Server]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Stijn</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://bitcoinwiki.nl/index.php?title=Umbrel_lightning_node&amp;diff=1889</id>
		<title>Umbrel lightning node</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://bitcoinwiki.nl/index.php?title=Umbrel_lightning_node&amp;diff=1889"/>
		<updated>2021-05-12T08:39:11Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Stijn: /* Een minimale kanaalgroote instellen (minchansize) */&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;Umbrel is één van de makkelijkste manieren om een [[Lightning]] node te beginnen!&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Installeren ==&lt;br /&gt;
De podcast [[Satoshi Radio#Nodezaak]] heeft goeie instructies hoe Umbrel op te zetten. Umbrel is een [[Bitcoin node]] en Lightning node in één.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
De stappen zijn grofweg:&lt;br /&gt;
# Koop [[Lightning#Hardware|#Hardware]], verbind je USB-power, schijf (SSD of HDD), monteer de koeling&lt;br /&gt;
# Zet Umbrel op je SD-kaart, dit noemen we &amp;quot;flashen&amp;quot; en wordt in de podcast [[Satoshi Radio#Nodezaak|nodezaak]] precies uitgelegd.&lt;br /&gt;
# Start de node! Geen kennis van linux nodig.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Apps ==&lt;br /&gt;
Umbrel heeft een ingebouwde appstore die het makkelijk maakt om extra functionaliteiten uit je node te halen.&lt;br /&gt;
{| class=&amp;quot;wikitable&amp;quot;&lt;br /&gt;
|+Apps in de Umbrel appstore&lt;br /&gt;
! Naam&lt;br /&gt;
!Beschrijving&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|[[Mempool.space]]&lt;br /&gt;
|Een lokale blokexplorer die de data gebruikt van je node&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|[[BTC RPC Explorer]]&lt;br /&gt;
|Een lokale blokexplorer die de data gebruikt van je node&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|[[Samourai|Samourai Server]]&lt;br /&gt;
|Een eigen server voor de Samourai Wallet&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|[[Specter|Specter Desktop]]&lt;br /&gt;
|Een wallet die het makkelijkt maakt om bijvoorbeeld een multisig setup te maken&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|[[Sphinx Relay]]&lt;br /&gt;
|Een applicatie die het mogelijk maakt om te chatten via het lightning netwerk en streaming payments implemeteert voor podcasts.&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|[[RTL|Ride the Lightning]]&lt;br /&gt;
|Een grafische interface om je lightning node te beheren.&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|[[Lightning Terminal]]&lt;br /&gt;
|Een grafische interface om je lightning node te beheren. Ook is het mogelijk om inkomende liquiditeit te kopen en uitgaande liquiditeit verkopen doormiddel van Lightning pool.&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|[[ThunderHub]]&lt;br /&gt;
|Een grafische interface om je lightning node te beheren.&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|[[LNbits]]&lt;br /&gt;
|Een open-source lightning wallet die het mogelijk maakt om meerdere lightningwallets te gebruiken op één node.&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|[[BTCPayServer|BTCPay Server]]&lt;br /&gt;
|Een paymentprocesor die het mogelijk maakt om Bitcoin en Lightning te accepteren zonder tussenkomst van een 3e partij.&lt;br /&gt;
|}&lt;br /&gt;
== Acties ==&lt;br /&gt;
Er zijn verschillende acties die je kan doen met je Umbrel node. Hieronder staan er een aantal uitgelegd.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Je node key vinden (Node Key / Lightning Address / URI) ===&lt;br /&gt;
[[Bestand:Umbrel-Lightning-Address.jpg|miniatuur|Rechtsboven krijg je de optie &amp;quot;Lightning Address&amp;quot;]] &lt;br /&gt;
De termen Node Key, Node Pubkey, Lightning Address, Node ID en URI worden door elkaar heen gebruikt. Een node key ziet eruit als &#039;&#039;&#039;03e691f81f08c56fa876cc4ef5c9e8b727bd682cf35605be25d48607a802526053&#039;&#039;&#039; @ &#039;&#039;&#039;ug6wkjdnp5fq2iiyakjn7uewn2eyghpqyapzkgvh7hbsq6acmxtt6lqd.onion:9735&#039;&#039;&#039;. Het deel voor de @ is de node key. Het deel na de @ is de verbindingsinformatie.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
In het Lightningscherm van Umbrel moet je op de 3 puntjes klikken (zie ook het plaatje) om je Lightning Address te vinden.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Kanaal openen ===&lt;br /&gt;
Uitgaande van een eigen Umbrel node als hierboven beschreven, onderstaand de mogelijke stappen om een kanaal te openen met een andere node. Om een kanaal te openen dient er een on-chain Bitcoin transactie plaats te vinden. (En voor het sluiten ook weer). Voor de gewone individu is het daarom aan te raden met slechts 1 andere node een kanaal te openen, en dan nog wel met een &#039;grote&#039; node, dat wil zeggen een node met veel liquiditeit en veel uitgaande connecties. Dat laatste is belangrijk om een gewenste lightning transactie zo&#039;n groot mogelijke slagingskans te geven.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
De volgende stappen zijn gebaseerd op de video-serie [https://youtu.be/ROiaj5AT7HI?t=239 &#039;Nodezaak&#039; te zien op YouTube], vanaf minuut 4.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
* Zorg dat er voldoende saldo op de Bitcoin Core node staat, bijvoorbeeld €250,-.&lt;br /&gt;
* Liever één groot kanaal dan meerdere kleine, bijvoorbeeld €100,- of €200,-.&lt;br /&gt;
* Ga in browser naar [https://1ml.com/ 1ml.com].&lt;br /&gt;
* Zoek node Lightning.Watch (https://1ml.com/node/03e691f81f08c56fa876cc4ef5c9e8b727bd682cf35605be25d48607a802526053).&lt;br /&gt;
* Kopieer Public Key inclusief @-deel (2e regel: 03e691f81f08c56fa876cc4ef5c9e8b727bd682cf35605be25d48607a802526053@188.166.81.82:9735).&lt;br /&gt;
Ga naar Umbrel scherm&lt;br /&gt;
* Kies Lightning uit het menu links.&lt;br /&gt;
* Kies recht &amp;quot;+OPEN CHANNEL&amp;quot;.&lt;br /&gt;
* Plak in Lightning Address.&lt;br /&gt;
* Geef de gewenste waarde in Satoshis in, bijvoorbeeld ter waarde van €100,-.&lt;br /&gt;
* Stel de transaction fee in: stel in op lage waarde, bijv $2 en heb geduld (of stel hoger in voor snellere satisfactie)&lt;br /&gt;
* Klik groene knop OPEN CHANNEL.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Wacht nu geduldig tot Active Channels op 1 springt en Max Send op het bedrag dat je geladen had; Het lijkt meteen of je kanaal &#039;geladen&#039; is, maar afhankelijk van je fee zal je moeten wachten.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Er is nu een kanaal tussen je Umbrel LN en de Lightning.watch LN. De capaciteit zit vast in het kanaal en is in mindering gebracht op je btc-saldo bij Bitcoin Core;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Inloggen via SSH ===&lt;br /&gt;
Een hoop commando&#039;s dienen via SSH te gebeuren. Dit is een manier om je node te beheren via een tekst-interface.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==== Vanaf een Windows 10-computer ====&lt;br /&gt;
Open PowerShell (WIN-R, powershell, enter) en typ onderstaand commando. Als het niet werkt, download dan [https://www.chiark.greenend.org.uk/~sgtatham/putty/latest.html PuTTY].&lt;br /&gt;
&amp;lt;pre&amp;gt;ssh -t umbrel@umbrel.local&amp;lt;/pre&amp;gt;&lt;br /&gt;
Voer het wachtwoord in (zelfde als inlogwachtwoord van de webpagina), je zal niet zien &#039;&#039;dat&#039;&#039; je het wachtwoord aan het invoeren bent.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==== Vanaf een Mac of Linux-computer ====&lt;br /&gt;
Open je Terminal en typ onderstaand commando:&lt;br /&gt;
&amp;lt;pre&amp;gt;ssh -t umbrel@umbrel.local&amp;lt;/pre&amp;gt;&lt;br /&gt;
Voer het wachtwoord in (zelfde als inlogwachtwoord van de webpagina), je zal niet zien &#039;&#039;dat&#039;&#039; je het wachtwoord aan het invoeren bent.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Alias (naam) en kleur instellen ===&lt;br /&gt;
Wil je een alias instellen voor je node? Besef eerst dat de informatie publiek wordt! &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Let op: op dit moment wordt bij elke update de LND configuratie teruggezet naar de standaardinstellingen en zal je je alias opnieuw moeten invoeren.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
# Log in op je node via SSH &lt;br /&gt;
# Open het config bestand: &#039;&#039;&#039;sudo nano umbrel/lnd/lnd.conf&#039;&#039; (dat is LND klein geschreven, niet iND). Hij zal je weer om je wachtwoord vragen (hetzelfde als eerder), en je zult weer niet zien dat je het wachtwoord invoert.&lt;br /&gt;
# U bent nu in de editor. Voeg &#039;&#039;&#039;alias=SOMENAME&#039;&#039;&#039; toe. Dit moet worden toegevoegd aan de eerste paragraaf. Ergens onder het blok &#039;&#039;&#039;[Application Options]&#039;&#039;&#039;, niet in een ander blok. &lt;br /&gt;
# (Optioneel) zet &#039;&#039;&#039;color=#ff0000&#039;&#039;&#039; of een andere hex kleur, op een nieuwe regel, net onder alias. [https://www.color-hex.com/ vind een mooie kleur].&lt;br /&gt;
# Onderaan zie je de commando&#039;s die je kunt geven. Het dakje &#039;&#039;&#039;^&#039;&#039;&#039; betekent CTRL toets. &#039;&#039;&#039;^X&#039;&#039; is eXit, dus gebruik CTRL-X om het bestand te verlaten. Bevestig dat je de buffer wilt opslaan met Y. Druk enter voor de bestandsnaam (niet veranderen).&lt;br /&gt;
# Nadat je de editor hebt verlaten, type &#039;&#039;&#039;cat umbrel/lnd/lnd.conf&#039;&#039; om naar de inhoud van het bestand te kijken.&lt;br /&gt;
# Start vervolgens de Umbrel node opnieuw op. Je kunt dit goed doen vanuit de Umbrel webinterface (Instellingen, Herstart)&lt;br /&gt;
# Als je publieke kanalen hebt, duurt het (max) 2 dagen voordat de nieuwe node zichtbaar is op [https://1ml.com 1ml.com]. &lt;br /&gt;
# Als je [[RTL]] geïnstalleerd hebt, zou je de nieuwe node naam direct moeten zien na een herstart van RTL, of na opnieuw in te loggen. Een schone herstart van een node (via de webinterface) zou RTL ook opnieuw moeten starten.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Als je terminal bevriest, heb je misschien CTRL-S ingedrukt. Maak het bevriezen ongedaan met CTRL-Q.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Bekijken hoe veel routes je node kent ===&lt;br /&gt;
Log in via SSH en doe daarna&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;code&amp;gt;~/umbrel/bin/lncli describegraph | grep channel_id | wc -l&amp;lt;/code&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Je krijgt het aantal kanalen terug, dit moeten er zeker meer dan 35 000 zijn. Zo niet, dan moet je nog even wachten totdat je node via het [[Lightning#Concepten|roddelcircuit]] de kanalen doorkrijgt. Het is hiervoor nodig dat je minstens 1 actief kanaal hebt en het kan tot 2 dagen duren. Hoe meer kanalen, hoe sneller het gaat.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Eerder gedownloade blockchaindata gebruiken ===&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Mocht je overstappen van andere nodesoftware of heb je de bitcoin blockchain al eerder gedownload, dan kan je deze overzetten op je nieuwe installatie. Dit scheelt je de blockhaindata opnieuw downloaden.&lt;br /&gt;
Bron: Umbrel GitHub [https://github.com/getumbrel/umbrel-os/issues/119]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
# Zorg dat je de installatie hebt voltooid en Umbrel al een keer hebt opgestart met de externe schijf aangesloten.&lt;br /&gt;
# Sluit Umbrel af via de Settings pagina, haal de stekker uit het stopcontact en verwijder de externe schijf.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Omdat de externe schrijf nu als EXT4 geformatteerd is, kan deze niet in Windows / macOS gelezen worden. &lt;br /&gt;
Als je geen linux hebt, kan je ook een Virtual Machine (VM) gebruiken of een live CD/USB. De live optie heeft bijna elke desktop installatie , zoals &amp;quot;Raspberry Pi Desktop for PC and Mac&amp;quot; [https://www.raspberrypi.org/software/]. Maak een VM aan in VirtualBox of zet hem op een USB stick.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
# Kopieer de mappen &amp;quot;blocks&amp;quot; en &amp;quot;chainstate&amp;quot; van de eerdere installatie en plaats/vervang ze in /umbrel/bitcoin/ op je externe schijf.&lt;br /&gt;
# Ontkoppel de externe schijf, verbind hem weer met je nieuwe Umbrel node en start deze weer op.&lt;br /&gt;
# De blockchaindata wordt gecontroleerd voordat hij gebruikt kan worden, dus het kan even duren voordat je het inlogscherm te zien krijgt.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Ruimtegebrek op een custom install ===&lt;br /&gt;
Mocht je Umbrel niet op een Raspberry Pi hebben geïnstalleerd en je komt er later achter dat ruimte tekort komt, dan is het verplaatsen van de blockchaindata naar een andere locatie en optie (bijvoorbeeld een externe schijf). Zo hoef je niet opnieuw te beginnen met downloaden.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Stop Umbrel&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;code&amp;gt;cd /INSTALLATIEMAP/UMBREL&amp;lt;/code&amp;gt; bijvoorbeeld &amp;lt;code&amp;gt;cd /home/gebruiker/umbrel&amp;lt;/code&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;code&amp;gt;sudo ./scripts/stop&amp;lt;/code&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Kopieer de mappen &amp;quot;blocks&amp;quot; en &amp;quot;chainstate&amp;quot; naar een nieuwe locatie.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;code&amp;gt;cp -r /ORIGINEEL/umbrel/bitcoin/blocks /NIEUW/umbrel/blocks&amp;lt;/code&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;code&amp;gt;cp -r /ORIGINEEL/umbrel/bitcoin/chainstate /NIEUW/umbrel/chainstate&amp;lt;/code&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Bijvoorbeeld&lt;br /&gt;
&amp;lt;code&amp;gt;cp -r /home/gebruiker/umbrel/bitcoin/blocks /mnt/harddisk/umbrel/blocks&amp;lt;/code&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Controleer of er geen verschil is tussen de nieuwe en oude mappen. Bij geen antwoord is er geen verschil.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;code&amp;gt;diff -qr /ORIGINEEL/umbrel/bitcoin/blocks /NIEUW/umbrel/blocks&amp;lt;/code&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;code&amp;gt;diff -qr /ORIGINEEL/umbrel/bitcoin/chainstate /NIEUW/umbrel/chainstate&amp;lt;/code&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Verwijder de originele mappen als je hebt bevestigd dat de nieuwe map niet verschillend is.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;code&amp;gt;rm -r /ORIGINEEL/umbrel/bitcoin/blocks&amp;lt;/code&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;code&amp;gt;rm -r /ORIGINEEL/umbrel/bitcoin/chainstate&amp;lt;/code&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Verwijs naar de nieuwe plek op de originele locatie met een symbolische of softlink&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;code&amp;gt;ln -s /NIEUW/umbrel/blocks /ORIGINEEL/umbrel/bitcoin/blocks&amp;lt;/code&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;code&amp;gt;ln -s /NIEUW/umbrel/chainstate /ORIGINEEL/umbrel/bitcoin/chainstate&amp;lt;/code&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Controleer of de symbolische link goed gelukt is. Het komt er in een andere kleur te staan, met het symbool -&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;code&amp;gt;ls -la /ORIGINEEL/umbrel/bitcoin&amp;lt;/code&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Reboot en enjoy the free disk space!&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;code&amp;gt;sudo reboot&amp;lt;/code&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Een handmatige update doen ===&lt;br /&gt;
Als je Umbrel blijft [https://github.com/getumbrel/umbrel/issues/593#issuecomment-787518502 hangen], dan kan je een handmatige update doen. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Log in via SSH (zie hierboven) en doe:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;code&amp;gt;cd ~/umbrel &amp;amp;&amp;amp; sudo scripts/update/update --repo getumbrel/umbrel&amp;lt;/code&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Umbrel zal nu updaten naar de laatste versie.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Bitcoin-cli commando&#039;s draaien ===&lt;br /&gt;
Verbind via SSH (ssh umbrel@umbrel.local) met je Umbrel node. Je kunt je bitcoin-cli commando&#039;s uitvoeren met &amp;lt;code&amp;gt;~/umbrel/bin/bitcoin-cli&amp;lt;/code&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== LND-cli commando&#039;s draaien ===&lt;br /&gt;
Verbind via SSH (ssh umbrel@umbrel.local) met je Umbrel node. Je kunt je bitcoin-cli commando&#039;s uitvoeren met &amp;lt;code&amp;gt;~/umbrel/bin/lncli&amp;lt;/code&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Bijvoorbeeld de status van je node&lt;br /&gt;
&amp;lt;pre&amp;gt;~/umbrel/bin/lncli getinfo&amp;lt;/pre&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Een bericht tekenen ===&lt;br /&gt;
Dit kan via de [[RTL]]-app, of op de commandline (via SSH):&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Log in via SSH (zie boven) en doe:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;code&amp;gt;~/umbrel/bin/lncli signmessage HETBERICHT&amp;lt;/code&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Je krijgt dan je signature terug, hij staat tussen aanhalingstekens. De aanhalingstekens horen niet bij de signature/handtekening.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Een geïnstalleerde app via de commandline gebruiken ===&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Je kan de verschillende apps ook via de commandline aanroepen. Bijvoorbeeld om extra features te gebruiken die (nog) niet in de GUI zitten. Het werkt iets anders dan normaal, omdat ze geïnstalleerd zijn in docker containers. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Lijst met geïnstalleerde apps / docker containers&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;code&amp;gt;~/umbrel/scripts/app ls-installed&amp;lt;/code&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Voer op de volgende manier commando&#039;s uit&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;code&amp;gt;~/umbrel/scripts/app compose APPNAAM exec COMMANDO&amp;lt;/code&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Omdat de apps in losse docker containers zitten die je aanroept met het app script, zijn de bestandspaden relatief tot de map van de app in /umbrel/app-data/APPNAAM. Dit geldt ook voor default settings, deze werken vaak niet doordat de apps in docker containers zitten. Houd hier dus rekening mee als je een app via de commandline aanroept.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Let op: sommige apps hebben de toevoeging web nodig na exec.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Een voorbeeld is het recoveren van een pool account van lightning-terminal, mocht je per ongeluk de app hebben verwijderd met nog bitcoin op het account: &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;code&amp;gt;~/umbrel/scripts/app compose lightning-terminal exec web pool --rpcserver localhost:8443 --tlscertpath=~/.lit/tls.cert accounts recover &amp;lt;/code&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Een minimale kanaalgroote instellen (minchansize) ===&lt;br /&gt;
Pas je lnd.conf aan, zet onder &#039;&#039;&#039;Application Options&#039;&#039;&#039; de instelling &#039;&#039;&#039;minchansize=100000&#039;&#039;&#039; zodat peers minimaal een kanaal van 100k sat moeten openen. Zie het kopje over [[Umbrel lightning node#Alias (naam) en kleur instellen|het instellen van een alias]] voor informatie hoe je het configuratiebestand aanpast.&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Stijn</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://bitcoinwiki.nl/index.php?title=Een_betere_wereld_met_en_door_Bitcoin&amp;diff=1859</id>
		<title>Een betere wereld met en door Bitcoin</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://bitcoinwiki.nl/index.php?title=Een_betere_wereld_met_en_door_Bitcoin&amp;diff=1859"/>
		<updated>2021-04-28T13:41:31Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Stijn: bitcoins -&amp;gt; bitcoin&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;Sommigen zien Bitcoin als het einde van de wereld, anderen als het begin van een nieuwe, betere wereld. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Hieronder een lijst met redenen waarom Bitcoin de wereld een stuk beter kan maken. Zie voor het contrast ook [[Mythes|mythes over Bitcoin]] en [[Zwaktes|zwaktes van Bitcoin]].&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Koopkracht blijft bewaard ==&lt;br /&gt;
Bitcoin is een [[#Bitcoin_gebruiken#Store_of_value:_het_opslaan_van_waarde|oppotmiddel]]. Er kunnen nooit meer dan 21 miljoen bitcoin gemaakt worden, dus als jij een bepaald percentage van dat aantal hebt, wordt dat percentage nooit minder (tenzij je het uitgeeft, natuurlijk). Dus op het moment dat je hard voor je geld werkt en wat waarde kan opslaan in bitcoin, zal dat &#039;&#039;&#039;zijn waarde niet verliezen&#039;&#039;&#039; door het willekeurig bijdrukken van eenheden. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Die garantie heb je niet wanneer je een euro of dollar spaart. Er kunnen en vooral &#039;&#039;&#039;worden&#039;&#039;&#039; onbeperkt euro&#039;s of dollars gecreëerd, dus je &#039;aandeel&#039; verwatert. Officieel wordt dit door overheden beperkt door de inflatie te beperken, er is zelfs een doelstelling om die op 2% per jaar te houden. In het geval van 2% inflatie, verlies je in 10 jaar bijna 20% van je koopkracht. Dit officiële getal heet het CPI (consumenten prijsindexcijfer). Dit is echter een beperkte greep uit de goederen die mensen kopen die de ware inflatie niet accuraat weergeeft. Niet alles wordt hier namelijk in meegenomen; de huizenprijzen zijn hiervan het beste voorbeeld: het is een eerste levensbehoefte maar de koop- en huurprijzen rijzen de pan uit. Ook worden veranderend koopgedrag (biefstuk is te duur dus ik koop een stuk kip) en &#039;[https://external-content.duckduckgo.com/iu/?u=https%3A%2F%2Fnews.goldcore.com%2Fie%2Fwp-content%2Fuploads%2Fsites%2F19%2F2018%2F02%2F99857616_confectionery_sizes_640-nc.png%3Fx78236&amp;amp;f=1&amp;amp;nofb=1 shrinkflation]&#039; (het kwantitatief of kwalitatief minder worden van hetzelfde product) hier niet in meegenomen.  &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
In een wereld waar bitcoin de hoofdmunt is, is er &#039;&#039;&#039;geen monetaire inflatie&#039;&#039;&#039;. Overheden hebben geen grip op het aantal bitcoin en daarmee is er geen inflatie. Als ik nu een brood kan uitsparen en vastzet in bitcoin, kan ik over 10 jaar daarvan weer een brood kopen.  &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Dat heeft voor een consument in de westerse wereld al veel voordeel, maar bedenk ook/vooral wat die betekent voor de mensen in &#039;&#039;&#039;derdewereldlanden,&#039;&#039;&#039; die een véél slechter monetair beleid hebben en waar het geld op maandelijkse basis de waarde verliest.   &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Het wordt (voor bedrijven) weer mogelijk kapitaal vast te houden ==&lt;br /&gt;
Het is voor bedrijven nu niet aantrekkelijk om kapitaal (euro&#039;s en dollars) aan te houden. Bedrijven kopen hun eigen aandelen terug, doen overnames, en proberen hun reserves zo laag mogelijk te houden, omdat de waarde van euro&#039;s en dollars omlaag gaat. Hierdoor worden er geen langetermijninvesteringen gedaan, maar moet alles zo snel mogelijk geld opleveren en wordt al het geld ook zo snel mogelijk weer uitgegeven. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
In een wereld waar bitcoin de hoofdmunt is, kunnen bedrijven waarde (in bitcoin) op hun balans zetten. Die waarde is niet onderhevig aan inflatie. Hierdoor worden bedrijven beter beschermd tegen dat fenomeen.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Minder consumptie: een groenere planeet met minder rotzooi ==&lt;br /&gt;
Uit een [https://t.me/c/1153054058/117231 rondgang] onder meer dan 300 bitcoiners werd duidelijk dat de meerderheid van de mensen die bitcoin bezit, minder zijn gaan uitgeven sinds ze bitcoin bezitten. Doordat het weer mogelijk wordt om waarde op te slaan, is het niet meer nodig om al je geld uit te geven aan onzinnige troep.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
In een wereld waar bitcoin de hoofdmunt is, kan waarde weer worden opgeslagen. Dit zorgt dat mensen weer willen sparen, minder troep kopen en weggooien. We noemen dit &amp;quot;Low Time Preference&amp;quot;. In het boek &amp;quot;De Bitcoin Standaard&amp;quot; beschrijft Saifedean Ammous hoe de wereld eruit zag toen mensen nog low time preference hadden (toen betalen met &amp;quot;hard geld&amp;quot; (goud) nog de norm was). Een wereld waarin tijd werd besteed aan het zo goed en mooi mogelijk maken van goederen en gebouwen. Ammous beschrijft hoe de kunst, goederenproductie en samenleving als geheel is veranderd na het loslaten van de goudstandaard. Vanaf het moment dat geld ongelimiteerd kon worden bijgedrukt, en er inflatie ontstond gingen mensen op zoek naar korte termijn spaardoelen. Kwalitatief inferieure producten, die goedkoop zijn maar snel gekocht kunnen worden, winnen het van de duurdere waarvoor men zou moeten sparen. Hierdoor zie je de inflatie niet alleen terug in de prijzen van goederen, maar ook in hun levensduur, portiegroottes of repareerbaarheid. Lees hier meer over onder het kopje &amp;quot;Betere producten door Bitcoin&amp;quot;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Minder ongelijkheid ==&lt;br /&gt;
Iedereen kan en mag meedoen aan bitcoin. Er is geen centrale partij die mensen kan tegenhouden om geld uit te geven of te sparen met bitcoin. Banken beslissen niet meer of zaken onwettig zijn, dit gaat weer terug naar waar het hoort: bij de mensen zelf en rechters.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
In een wereld waar bitcoin de hoofdmunt is, worden mensen niet meer uitgesloten van het gebruiken van geld.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Oorlog kan niet meer worden gefinancierd met inflatie ==&lt;br /&gt;
Historisch gezien wordt oorlog veel [https://mises.org/library/war-and-inflation gefinancierd door inflatie]. De staat kan geld creeëren om oorlog te voeren. Het creeëren van inflatie gaat vaak relatief ongemerkt, en is dus veel makkelijker dan uitleggen aan je bevolking dat de belasting met x% omhoog moet omdat je door wilt gaan met een oorlog in een ver land.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
In een wereld waar bitcoin de hoofdmunt is, kunnen overheden geen geld bijdrukken om oorlog te financieren.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Minder uitstoot door bitcoin ==&lt;br /&gt;
Bitcoin staat het toe om stoffen te gebruiken die anders de lucht in zouden worden gedumpt. Zo zijn er miners die [https://twitter.com/gamdotai/status/1351148511329447940 draaien op methaan], en miners die gas gebruiken dat anders [https://www.coindesk.com/energy-giant-equinor-to-cut-gas-flaring-with-bitcoin-mining-tie-up-report afgefakkeld zou worden], of nog erger: gewoon losgelaten. Methaangas is een veel sterker broeikasgas dan CO2, en bij affakkelen (zeker bij sterke wind) wordt niet alle methaan omgezet in CO2. In het minst gunstige geval zijn dit soort miner dus CO2-neutraal, en in het beste geval zorgen ze er zelfs voor dat er minder schadelijke broeikasgassen vrij komen. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
In een wereld waar bitcoin de hoofdmunt is (maar nu ook al), zullen [[Mining|miners]] zo efficiënt mogelijk proberen energie te gebruiken. Dit doen ze door energie te gebruiken die anders weggegooid zou worden.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Groene energie wordt winstgevender ==&lt;br /&gt;
Een waterkrachtcentrale die zijn energie niet kwijt kan, moet energie &amp;quot;dumpen&amp;quot; door het niet naar generatoren te laten lopen. Door Bitcoin kunnen deze waterkrachtcentrales ook in &amp;quot;de rustige momenten&amp;quot; geld opleveren. Hierdoor worden groene energiebronnen winstgevender, wat leidt tot meer ontwikkeling in duurzame energie.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
In een wereld waar bitcoin de hoofdmunt is (maar nu ook al), zullen [[Mining|miners]] zo efficiënt mogelijk proberen energie te gebruiken. Dit doen ze door energie te gebruiken die anders weggegooid zou worden.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
* Zie ook [https://www.coincenter.org/how-bitcoin-could-drive-the-clean-energy-revolution/  How Bitcoin could drive the clean energy revolution.]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Bitcoinmining als energiebuffer ==&lt;br /&gt;
Tijdens de energieproblemen in Texas in februari 2021 hebben miners (die contracten hadden voor stroomafname) hun stroom terugverkocht aan het net, waar het beter gebruikt kon worden. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
In een wereld waar bitcoin de hoofdmunt is, kan mining worden gebruikt als energiebuffer, waar energie wordt gebruikt waar het het meest economisch wordt ingezet. Er ontstaat een betere markt voor energie.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Kleinere rol voor (centrale) banken ==&lt;br /&gt;
Doordat er geen centrale partij is die bitcointransacties &amp;quot;regelt&amp;quot;, is er minder behoefte aan partijen als (centrale) banken. Bepaalde contracten kunnen zelfs in het geld zelf geprogrammeerd worden, met &amp;quot;smart contracts&amp;quot;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
In een wereld waar bitcoin de hoofdmunt is, kan iedereen op een eerlijke manier meedoen aan het geld. Er zijn geen centrale banken nodig om het geld te &amp;quot;regelen&amp;quot;. Ze zullen daarom ook minder energie gebruiken voor hun werkzaamheden.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Minder fractioneel bankieren: minder economische crises ==&lt;br /&gt;
Elke euro wordt meer dan 10 keer uitgeleend. Als iedereen nu naar zijn bank gaat om &amp;quot;zijn&amp;quot; euro&#039;s op te nemen, dan hebben we een systeemprobleem. Dit komt door fractioneel bankieren. Fractioneel bankieren maakt het monetaire systeem instabiel.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
In een wereld waar bitcoin de hoofdmunt is, en mensen meer &amp;quot;hun eigen bank&amp;quot; zijn (zelf bitcoin opslaan), is het niet meer mogelijk dezelfde bitcoin 10 keer uit te lenen. Dit maakt &amp;quot;het systeem&amp;quot; stabieler.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Betere producten door bitcoin ==&lt;br /&gt;
[https://nl.wikipedia.org/wiki/Geplande_veroudering Geplande veroudering] betekent dat er producten worden gemaakt die gemaakt zijn om snel stuk te gaan. Dit is een effect van inflatie; doordat je geld morgen minder waard is, moet je snel uitgeven. Bedrijven moeten troep blijven verkopen om hun waarde te houden, aangezien ze [[Een_betere_wereld_met_en_door_Bitcoin#Het_wordt_.28voor_bedrijven.29_weer_mogelijk_kapitaal_vast_te_houden|geen geld kunnen vasthouden]].&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
In een wereld waar bitcoin de hoofdmunt is, geven mensen hun geld vanwege deflatie minder snel uit, wat leidt tot minder troep. Mensen willen betere producten voor hun geld. En bedrijven hoeven niet meer producten te maken die snel stuk gaan. Het wordt weer waardevoller om een betrouwbaar merk te worden, waar mensen kopen vanwege goede kwaliteit in plaats van een lage prijs. Bitcoinkapitaal op de balans van een bedrijf zorgt dat een bedrijf het goed kan volhouden op de lange termijn.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Minder (lange) oorlogen ==&lt;br /&gt;
Het is zeer waarschijnlijk geen toeval dat de twee wereldoorlogen zich afspeelden nádat de gouden standaard was losgelaten. Het loslaten van deze standaard zorgde er namelijk voor dat regeringen oneindig veel geld konden bijprinten om de oorlog te bekostigen. Als dit niet het geval was geweest, zou één van de twee blokken in een oorlog als eerste failliet gaan en zich moeten overgeven. Wanneer er echter geen standaard is, kan de regering de volledige economie en al het spaargeld van het volk veel makkelijker aanwenden om de oorlogsmachine draaiende te houden. Dit fenomeen staat bekend als &#039;total war&#039;; alles staat in het teken van het voeren en winnen van de oorlog.&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Stijn</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://bitcoinwiki.nl/index.php?title=Bitcoin_Maximalisme&amp;diff=1858</id>
		<title>Bitcoin Maximalisme</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://bitcoinwiki.nl/index.php?title=Bitcoin_Maximalisme&amp;diff=1858"/>
		<updated>2021-04-28T13:40:39Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Stijn: bitcoins -&amp;gt; bitcoin&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;&#039;&#039;&#039;Bitcoin Maximalisme (engels: Maximalism) is een overtuiging dat, als er op lange termijn een cryptocurrency succesvol gaat zijn, dit Bitcoin moet zijn.&#039;&#039;&#039;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Deze gedachte is niet een wens, ook niet een geloof of een streven, maar de conclusie van logisch redeneren. Van bestuderen van de geschiedenis van geld en ook hoe Game Theory werkt, Shelling Point en nog wat mechanismen.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Ook een bewijs uit het ongerijmde telt mee. Want stel, Bitcoin wordt door een andere cryptocurrency van de nummer 1 positie verstoten. Wie zegt dan dat die coin ook niet weer van de nummer 1 positie wordt onttroond, enzovoorts, enzovoorts. Je zou dus er niet meer van op aan kunnen dat je spaargeld in de nr. 1 crypto gestald, over een aantal jaren nog steeds veel waard is. Je moet voortdurend de markt in de gaten houden. De belangrijkste selling proposition van Bitcoin, de Store of Value, wordt daarmee direct ondermijnd.&lt;br /&gt;
=== Netwerkeffecten ===&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Bitcoin heeft: &lt;br /&gt;
* de grootste naamsbekendheid&lt;br /&gt;
* de grootste mining-kracht&lt;br /&gt;
* de beste ontwikkelaars&lt;br /&gt;
* de grootste liquiditeit op exchanges, de beste verhandelbaarheid&lt;br /&gt;
* de meest decentrale opzet &lt;br /&gt;
* de hoogste Lindy Effect score (oftewel: bestaat het langst)&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
De theoretische mogelijkheid dat een andere cryptocurrency belangrijker wordt dan Bitcoin kan niet worden uitgesloten -hoe klein de kans daarop ook moge zijn. Maar als er over 50, 100 jaar nog steeds een cryptocurrency van belang is, maakt Bitcoin de grootste kans dan (ook) op de nummer 1 positie te staan.&lt;br /&gt;
=== Als Bitcoin faalt, falen alle cryptovaluta&#039;s ===&lt;br /&gt;
Als Bitcoin voorbijgestreefd zou worden door een andere cryptovaluta, is daarmee feitelijk het einde van &#039;&#039;alle&#039;&#039; cryptovaluta&#039;s ingeluid. Immers, hoe kunnen we er nog op vertrouwen dat deze nieuwkomer op haar beurt niet binnenkort door weer een andere munt wordt vervangen? Enz, enz. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Als oppotmiddel zou Bitcoin dan gefaald hebben en de volgende munt zou niet eens het vertrouwen als oppotmiddel krijgen.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== &amp;quot;Gebrek aan ontwikkeling&amp;quot; ===&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Bitcoin wordt wel verweten te langzame ontwikkeling door te maken. Veranderingen aan bitcoin gebeuren enkel na heel veel overleg en zijn backward compatibel. De kern/basis is sinds de introductie in 2009 niet veranderd&#039;&#039;&#039;.&#039;&#039;&#039;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Deze &#039;starheid&#039; wordt door sommigen wel gezien als een factor die tot Bitcoin&#039;s ondergang zal leiden. Men wijst dan op altcoins, met Ethereum voorop, waar wèl voortdurend aan het protocol wordt gesleuteld onder de noemer &#039;innovatie&#039;. Maar Bitcoiners zijn juist van mening dat deze onveranderlijkheid zekerheid verschaft en bijdraagt tot stabiliteit en het functioneren van Bitcoin als oppotmiddel (Store of Value).  Extra functionaliteit dient in aparte &#039;lagen&#039; te worden gerealiseerd, zoals bijv het betalingsprotocol [[Lightning]].&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Het is zelfs zo dat de allereerste versie van de Bitcoinsoftware nog steeds in het netwerk kan meedraaien en transacties kan ontvangen en verzenden. Satoshi Nakamoto schreef zelf in 2010: &amp;quot;The nature of Bitcoin is such that once version 0.1 was released, &#039;&#039;the core design was set in stone for the rest of its lifetime.&#039;&#039;&amp;quot;  [https://satoshi.nakamotoinstitute.org/posts/bitcointalk/126/#selection-33.0-33.128 (bron bitcointalk.org)]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Er is de afgelopen jaren overigens flink aan Bitcoin geprogrammeerd, maar dat geldt eigenlijk enkel optimalisaties en bug-fixes. Alle veranderingen zijn &#039;backwards compatible&#039; met de eerste release van Bitcoin. De developers, wel aangeduid met het core-team (alhoewel het niet een team in formele zin is) werken enkel aan verbeteringen, geformaliseerd in BIP&#039;s: Bitcoin Improvement Proposals, voorstellen tot verbetering. Een nieuwe BIP wordt eerst flink bediscussieerd, dan geprogrammeerd, dan getest op [[Testnet en Signet|Testnet of Signet]] (een test-blockchain) en uiteindelijk in productie genomen.  Dit hele proces kan jaren duren. Zekerheid en soliditeit zijn de kernwaarden van Bitcoin en dus belangrijker dan snelle ontwikkelingen. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&#039;&#039;Zie hier de lijst met BIP&#039;s: https://github.com/bitcoin/bips/blob/master/README.mediawiki&#039;&#039;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Altcoin Use Cases ===&lt;br /&gt;
Het bestaansrecht van menig altcoin wordt wel verdedigd met speciale &#039;use cases&#039;, speciale gebruiken voor een munt. Bijvoorbeeld Namecoin, om domeinen te registreren en te betalen. Of Ethereum of smart contract mogelijk te maken.  Monero of meer privacy te verschaffen. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Als deze cryptomunten bestaan slechts in de marge en van elke functie die ze toevoegen kan gezegd word dat bij voldoende vraag vanuit de markt deze functie ook aan Bitcoin toegevoegd kan worden.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== En de kop koffie ? === &lt;br /&gt;
Bitcoin heeft een beperkte [[On-chain en Off-chain (2e laag-betalingen)|on-chain capaciteit]] (ongeveer 1500 transacties per 10 minuten) en (daarom) hoge fees, in drukke tijden tot wel 10 euro / transactie (februari 2021). &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Bitcoin is traag: de bevestiging dat een [[Transacties|transactie in de blockchain]] is opgenomen duurt gemiddeld 5 minuten (10 : 2), maar kan oplopen tot een uur of langer. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Dit maakt betalingen op de eerste laag (onchain) niet geschikt om betalingen te doen bij de coffee shop of super. In het verleden is een strijd gevoerd tussen partijen die essentiële parameters van Bitcoin wilden aanpassen om Bitcoin wél geschikt te maken voor betalingen. Dit kan bijvoorbeeld door blokken te vergroten, maar dit heeft grote gevolgen voor de decentraliteit. De gekozen oplossing is werken aan tweede-laag oplossingen. Een van deze oplossingen is het [[Lightning|Lightning Protocol]].&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
De partijen die Bitcoin parameters wilden aanpassen ([[Blokgroottedebat|grotere blokken]]) hebben zich afgescheiden (hard fork) en zijn verder gegaan als BSV (Bitcoin Satoshi Vision) en BCH (Bitcoin Cash). Deze munten bestaan nog steeds, met een marketcap en transactievolume dat veel kleiner is dan dat van Bitcoin.&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Stijn</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://bitcoinwiki.nl/index.php?title=Bitcoin_kopen&amp;diff=1857</id>
		<title>Bitcoin kopen</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://bitcoinwiki.nl/index.php?title=Bitcoin_kopen&amp;diff=1857"/>
		<updated>2021-04-28T13:40:18Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Stijn: bitcoins -&amp;gt; bitcoin&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;Bitcoin kan je kopen bij een broker of exchange. Zorg dat je [[Leren over Bitcoin|weet waar je in investeert voordat je koopt]], investeer nooit meer dan je kan missen en bedenk [[Bitcoin opslaan|hoe je jouw bitcoin wil opslaan]].&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{| class=&amp;quot;wikitable sortable&amp;quot;&lt;br /&gt;
|+ Partijen waar je als Nederlander Bitcoin kan kopen&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
! Aanbieder                                        !! Verkoopt bitcoin !! In NL gevestigd !! Opmerking                                         !!  [[Bitcoin_opslaan#Bitcoin_in_je_eigen_beheer:_Non-custodial|Custodial/Non-custodial]] !! Registratie DNB&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| [https://anycoindirect.eu/nl Anycoin Direct] || Simpele prijs || Ja              ||                                                   || Custodial, maar opnemen kan&lt;br /&gt;
|[[Handelshuizen met registratie bij DNB|Ja]]&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| [[Bisq]] || Simpele prijs || Nee             || Geen ID uploaden. Peer-to-peer, je koopt bitcoin van individuen || Non-custodial || N.v.t.&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| [https://www.bitcoinmeester.nl/ Bitcoin Meester] || Simpele prijs &lt;br /&gt;
| Ja ||                                                   || Custodial, maar opnemen kan&lt;br /&gt;
|[[Handelshuizen met registratie bij DNB|Ja]]&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| [https://www.bitmymoney.com/ BitMyMoney] || Simpele prijs &lt;br /&gt;
| Ja || &amp;quot;Bitcoinsparen&amp;quot; mogelijk met automatische overschrijving || Custodial, maar opnemen kan || Ja&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| [https://bitonic.nl/ Bitonic] || Simpele prijs || Ja              || 100% Bitcoin                                      || Non-custodial || [[Handelshuizen met registratie bij DNB|Ja]]&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| [https://bitvavo.com/nl Bitvavo] || Exchange&lt;br /&gt;
| Ja ||                                                   || Custodial, maar opnemen kan&lt;br /&gt;
|[[Handelshuizen met registratie bij DNB|Ja]]&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| [https://bl3p.eu/nl/ Bl3p] || Exchange || Ja              || Product van Bitonic || Custodial, maar opnemen kan || Ja&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| [https://weareblox.com/nl-nl BLOX] || Simpele prijs || Ja              || Product van BTC Direct                            || Custodial, en opnemen kan niet || [[Handelshuizen met registratie bij DNB|Ja]]&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|[https://bux-c.com/ Bux Crypto]&lt;br /&gt;
|Exchange&lt;br /&gt;
|Ja&lt;br /&gt;
|&lt;br /&gt;
|Custodial, maar opnemen kan&lt;br /&gt;
|[[Handelshuizen met registratie bij DNB|Ja]]&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| [https://www.litebit.eu/nl LiteBit] || Simpele prijs &lt;br /&gt;
| Ja ||                                                   || Custodial, maar opnemen kan&lt;br /&gt;
|[[Handelshuizen met registratie bij DNB|Ja]]&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| [https://knaken.nl/ Knaken] || Simpele prijs &lt;br /&gt;
| Ja ||                                                   || Custodial, maar opnemen kan&lt;br /&gt;
| Ja&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| [https://www.relai.ch/ Relai] || Simpele prijs || Nee             || Geen ID uploaden. 100% bitcoin, automatische DCA || Non-custodial || N.v.t.&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| [https://satos.eu/nl SATOS] || Simpele prijs || Ja              ||                                                   || Non-custodial&lt;br /&gt;
|[[Handelshuizen met registratie bij DNB|Ja]]&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| [[VanEck|vanEck ETN]] || Tracker || Ja              || Tracker, aanschaffen via een reguliere broker, als deGiro of Binck. Je investering wordt gebackt door bitcoin op de balans van de broker. Je investering volgt dus de de koers van bitcoin, maar de bitcoin zijn technisch niet jouw eigendom. Let op; Bij de meeste brokers moet je een examen doen om aan te tonen dat je bekend bent met de risico&#039;s. Brokers rekenen bewaarkosten en zijn gehouden aan openingstijden van de beurs waarop de vanEck tracker is aangekocht. Onderzoek goed welke voorwaarden van toepassing zijn bij jouw broker. || Custodial || [[Handelshuizen met registratie bij DNB|Ja]]&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| [[Bitcoin Tracker Euro|Bitcoin Tracker One]]   || Tracker ETP   || Nee (Zweden)&lt;br /&gt;
  || Tracker, aanschaffen via een reguliere broker, als deGiro of Binck. Zie verder als bij VanEck &lt;br /&gt;
  || Custodial || [[Handelshuizen met registratie bij DNB|Ja]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Tips voor veilig handelen ==&lt;br /&gt;
* Gebruik nooit geadverteerde resultaten om naar een beurs te gaan&lt;br /&gt;
* Controleer altijd goed het domein waar je zit (je zit nu op btcwiki.nl), en of dat er juist uit ziet&lt;br /&gt;
* Controleer altijd of je https gebruikt (groen slotje)&lt;br /&gt;
* Gebruik goede 2-factor-beveiliging, bijvoorbeeld met een App. SMS is onveilig.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Strategie ==&lt;br /&gt;
Er worden verschillende strategieën gebruikt om bitcoin te kopen. Hieronder vind je er een aantal. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&#039;&#039;Let op: De via/op de Website verstrekte informatie is geen aanbod, beleggingsadvies of financiële dienst. Deze is ook niet bedoeld om u aan te zetten tot het (ver)kopen van bitcoin of het afnemen van een dienst, noch als basis voor een beleggingsbeslissing. De waarde van beleggingen kan fluctueren.&#039;&#039;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Lump Sum ===&lt;br /&gt;
Dit betekent simpelweg: in één keer een groot bedrag kopen.&lt;br /&gt;
* Voordeel: één keer doen, niet naar omkijken&lt;br /&gt;
* Voordeel: eenmalig transactiekosten&lt;br /&gt;
* Nadeel: gevoeliger voor koersschommelingen.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Dollar-cost averaging (DCA): het periodiek kopen van Bitcoin ===&lt;br /&gt;
Dollar-cost averaging betekent dat je een vast moment afspreekt om te kopen, bijvoorbeeld elke woensdag voor 50 euro kopen. Als je periodiek koopt dan heb je op de langere termijn minder last van koersschommelingen. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
* Voordeel: Minder last van schommelingen&lt;br /&gt;
* Nadeel: Vaker transactiekosten maakt dit duurder. Oplossing kan zijn om te wachten totdat je een groot bedrag op een exchange hebt staan en dan pas (onchain) terug te sturen.&lt;br /&gt;
* Nadeel: Meer werk dan Lump Sum&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Er zijn verschillende diensten die je hierbij kunnen helpen:&lt;br /&gt;
{| class=&amp;quot;wikitable&amp;quot;&lt;br /&gt;
|+DCA-diensten&lt;br /&gt;
!&lt;br /&gt;
!Persoonsgegevens doorgeven (KYC)&lt;br /&gt;
!Geen KYC nodig&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|&#039;&#039;&#039;Niet bewaard bij dienst&#039;&#039;&#039;&lt;br /&gt;
|&lt;br /&gt;
*[[bitcoin-dca|Bitcoin DCA]] bij BL3P, Bitvavo en Kraken.com  Dit is een &#039;&#039;self-hosted&#039;&#039; oplossing.&lt;br /&gt;
|&lt;br /&gt;
*Relai (relatief hoge fees, Zwitserland)&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|&#039;&#039;&#039;Bewaard bij dienst&#039;&#039;&#039;&lt;br /&gt;
|&lt;br /&gt;
*[https://www.bitmymoney.com/crypto-sparen/ Cryptosparen op BitMyMoney] , met simpele overboeking&lt;br /&gt;
|&lt;br /&gt;
|}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Let goed op de kosten. Doordat vrijwel alle DCA-diensten [[On-chain en Off-chain (2e laag-betalingen)|on-chain]] transacties doen zijn de kosten vaak hoog.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
===Mix Lump Sum en DCA ===&lt;br /&gt;
Je zou een DCA-strategie kunnen aanhouden en bij een verlaging lagere eurowaarde Lump Sum extra bij kunnen kopen.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
===Op basis van Technische Analyse (TA) / markt timen===&lt;br /&gt;
Er zijn mensen die beweren dat ze prijzen kunnen voorspellen, of de markt kunnen timen. Op de lange termijn is het de vraag of het werkt om aannames te doen over de markt. Om deze reden kiezen veel mensen die lange termijn in bitcoin gaan voor een DCA-strategie.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
===Moet ik nu (ver)kopen?===&lt;br /&gt;
&#039;&#039;Variaties op deze vraag, met hetzelfde antwoord, zijn: &amp;quot;waar gaat de prijs naartoe?&amp;quot;, &amp;quot;Op welke prijs zal ik kopen?&amp;quot; en &amp;quot;Wat is een goeie prijs om te kopen?&amp;quot;&#039;&#039;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Er is niemand die je antwoord kan geven op die vraag. &#039;&#039;&#039;Geloof niemand die een prijsvoorspelling doet.&#039;&#039;&#039; Want niemand weet wat de prijs gaat doen. Ook Technische Analyse (TA) gaat je hier geen goed antwoord op geven.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Als je meer op de lange termijn kijkt kan het verstandig zijn om een DCA-strategie aan te nemen. Zie hierboven.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==Vergelijkingssites==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Enkele sites monitoren voortdurend de aan- en verkoopkoersen van Bitcoin (en andere cryptovaluta). Let op dat deze sites vaak verdienen aan jouw aankoop.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
*[https://www.goedkoopstebitcoin.nl/ goedkoopstebitcoin.nl]&lt;br /&gt;
*[https://www.bitcoinsvergelijken.nl/ bitcoinsvergelijken.nl]&lt;br /&gt;
*[https://cryptoprijzen.com/cryptovaluta/bitcoin-prijzen-vergelijken/ cryptoprijzen.com]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Stijn</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://bitcoinwiki.nl/index.php?title=Waarom_Bitcoin_Zoveel_Verwarring_Veroorzaakt&amp;diff=1856</id>
		<title>Waarom Bitcoin Zoveel Verwarring Veroorzaakt</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://bitcoinwiki.nl/index.php?title=Waarom_Bitcoin_Zoveel_Verwarring_Veroorzaakt&amp;diff=1856"/>
		<updated>2021-04-28T13:39:52Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Stijn: bitcoins -&amp;gt; bitcoin&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;&lt;br /&gt;
: STATUS : IN BEWERKING&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Onbegrepen==&lt;br /&gt;
Bitcoin lijkt wel een onbegrepen buitenaards wezen. Journalisten, economen en bankiers struikelen over elkaar heen om Bitcoin te duiden, of het volk te waarschuwen, en [[Bitcoin in de media|kramen daarbij onbedoeld regelmatig de grootste onzin uit]].&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Hoe komt dat toch?  Waarom is Bitcoin zo ongrijpbaar?  Waarom &#039;klikt&#039; het niet tussen Bitcoin en de opiniemakers?&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Alleen op het Internet ==&lt;br /&gt;
Bitcoin bestaat alleen op het Internet. Een triviale mededeling lijkt het, maar het heeft vergaande implicaties. &lt;br /&gt;
Muziek kennen we als vinyl platen, cassettes en CD&#039;s en sinds 1995 als digitale MP3 voor het internet. &lt;br /&gt;
Idem voor video: eigenlijk eerst als celluloid film, toen video op tape en nu MP4/MOV en andere formats, digitaal voor op de computer en telefoon, en dus op het Internet. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Goud kunnen we in onze hand houden. Briefgeld ook.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Maar Bitcoin is een eenheid van waarde die alleen in digitale vorm bestaat. &amp;quot;Als er geen stroom/internet is, heb je niets aan je Bitcoin&amp;quot; klopt dan ook in beginsel. Dat &#039;eentjes en nulletjes&#039; zélf waarde hebben en niet waarde vertegenwoordigen, wekt veel verwarring.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Maar iedereen die kids digitale games heeft zien spelen en echte euro&#039;s voor een virtueel zwaard heeft zien betalen, snapt dat waarde ook in iets virtueels kan zitten.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Max Keiser zei in 2013: &amp;quot;De intrinsieke waarde van e-mail is nul.  Maar de gebruiks-waarde van email voor miljarden mensen beloopt bij elkaar geteld in de triljoenen.&amp;quot; &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Hyper-schaars ==&lt;br /&gt;
Bitcoin heeft een harde limiet, dat wil zeggen dat er niet meer gemaakt gaan worden dan 21 miljoen. Nog nooit eerder is er een menselijk product geweest waar op voorhand een ijzersterke limiet in de productie is afgedwongen. Van alles wat we verzinnen (schoenen, cacao, ...) kunnen we zoveel maken als we willen, XXX&lt;br /&gt;
&amp;quot;Picasso&#039;s!&amp;quot; kan een tegenwerping zijn: er worden nooit meer Picasso&#039;s gemaakt dan er nu zijn, de heer Picasso is immers in 1973 overleden.  Een Picasso schilderij of andere kunstwerk is veel waard. XXX&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Autonoom en Decentraal ==&lt;br /&gt;
Er bestaat niet zoiets als een Bitcoin hoofdkantoor. Er is geen woordvoerder, noch CEO. Bitcoin laat zich niet aan wetten en regels onderwerpen (het menselijk handelen rondom Bitcoin wèl). In 2020 waren 18,5 miljoen van de 21 miljoen bitcoin geproduceerd (gedolven/gemined), in 2032 is dat 99%, in 2140 is dat 100%.  Dit schema is oervast en bij wijze van spreken, nee, letterlijk: zelfs een atoombom kan hier geen verandering in aanbrengen.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Bitcoin &#039;leeft&#039; decentraal op tienduizenden computer verspreid over alle uithoeken van de aarde. Er is niet een verantwoordelijke persoon aan te wijzen. Boos worden op Bitcoin is net zo zinnig als boos worden op het weer of op een pandemie. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Bitcoin is uitgevonden en kan niet on-uitgevonden worden. We hebben er allemaal mee te leren leven.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Bitcoin is globaal ==&lt;br /&gt;
Alle gewichtige zaken op onze aarde leiden tot kamp-vorming: de dollar kent haar bondgenoten en haar aarts-vijanden.  Aardolie deelt de landen op tot OPEC en non-OPEC. &lt;br /&gt;
Bitcoin is niet het werk van een specifiek land, elk land wordt erdoor overvallen. Coalities van &amp;quot;geallieerden tegen Bitcoin&amp;quot; zijn niet te verwachten, want op voorhand tot roemloos ondergang gedoemd.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Bitcoin disciplineert en heeft lak aan het primaat van het gezag ==&lt;br /&gt;
Bitcoin legt onbarmhartig de rotte plekken bloot die ons huidig financieel stelsel uithollen: de torenhoge staatsschulden en de perverse macht van banken. Dat pensioenpotten worden geplunderd, dat sparen geen zin meer heeft. Dat inflatie is wel degelijk gearriveerd, zij het met een masker op: vermomd als negatieve rente. Dat kapitaalvorming, de kern van een markt-economie met ondernemers, door negatieve rente wordt ondermijnd.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Politici zijn gewend met retoriek dit falen te overschreeuwen, met beloftes dat het in de toekomst beter zal gaan, het zgn &#039;kicking the can down the road&#039;. Nu verwaaien hun woorden in de bulderende wind van Bitcoin en blijken de keizers geen kleren aan te hebben. Pijnlijk. De huidige problemen doorschuiven naar de volgende generatie gaat lastig worden.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Bitcoin geeft het goede voorbeeld: met Bitcoin kan je niet meer uitgeven dan je bezit. Met Bitcoin als universele globale meetlat zullen landen en hun centrale banken (knarsetandend) gedwongen worden hun geld weer aantrekkelijk te maken voor nijvere spaarders. Begrotingsdiscipline, minder oorlogen&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Bitcoin dwingt machthebbers tot onvermijdelijke, maar nodige, pijnlijk ingrijpen. Uitstel van onpopulaire maatregelen tot na de volgende verkiezingen wordt steeds lastiger. Bitcoin doet het licht aan op het feestje om 3uur in de morgen als iedereen er op zijn slechts bij loopt.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Einde&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Stijn</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://bitcoinwiki.nl/index.php?title=Vertaling_Engelse_woorden&amp;diff=1855</id>
		<title>Vertaling Engelse woorden</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://bitcoinwiki.nl/index.php?title=Vertaling_Engelse_woorden&amp;diff=1855"/>
		<updated>2021-04-28T13:39:28Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Stijn: bitcoins -&amp;gt; bitcoin&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;Zie ook [[Populaire afkortingen]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{| class=&amp;quot;wikitable sortable&amp;quot;&lt;br /&gt;
|+ Voorstel vertaling Engelse woorden&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
! Engels woord !! Nederlandse vertaling !! Uitleg&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| &#039;&#039;&#039;[[blockchain]]&#039;&#039;&#039; || blockchain || &amp;quot;blokketen&amp;quot;; een digitaal register van alle transacties, waarbij transacties gegroepeerd zijn in datablokken die cryptografisch valideerbaar zijn.&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| (bitcoin) holders || &#039;&#039;&#039;bezitters&#039;&#039;&#039; || gebruikers / bitcoin houders&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| (lack of) coincidence of wants || (gebrek aan) samenkomst van wensen || OF toevallige samenkomst van wensen&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| (natural) resources || (natuurlijke) hulpbronnen || (natuurlijke) grondstoffen / Let op: Hulpbronnen = Grondstof &amp;amp; .. &amp;amp; .. (Afhankelijk van context: Tijd is een Hulpbron, geen Grondstof) Desondanks, kan resource als grondstof vertaald worden&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| asset || &#039;&#039;&#039;activa&#039;&#039;&#039; of vermogen || eigenschap (andere context) / activa&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| Austrian economics || [[Oostenrijkse school|&#039;&#039;&#039;Oostenrijkse (economische) school&#039;&#039;&#039;]] || In Bitcoin context slaat dit op het boek &amp;quot;Principles of Economics&amp;quot; (1871) van Carl Menger, een Oostenrijks econoom.&lt;br /&gt;
Menger legde in zijn boek uit dat de economische waarden van goederen en diensten subjectief van aard zijn, dus wat voor jou waardevol is, is misschien niet waardevol voor je buurman.&lt;br /&gt;
Tegenhanger van de zogenaamde [https://en.wikipedia.org/wiki/Keynesian_economics Keynesian economics]&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| backed by (gold) || gedekt door (goud) || bekrachtigd / ondersteund&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| balance of payments (BOP) crisis || &#039;&#039;&#039;valutacrisis&#039;&#039;&#039; || valutacrisis / Betalingsbalans crisis&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| base money || &#039;&#039;&#039;geldhoeveelheid&#039;&#039;&#039;, M0 || geldbasis / (geld gecreeerd door de centrale bank. )&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| Bitcoin ledger || Bitcoingrootboek || Een metafoor voor de zogenaamde blockchain&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| Bitcoin miners || [[Mining|&#039;&#039;&#039;Bitcoinminers&#039;&#039;&#039;]] || Bitcoin mijners / Bitcoin delvers.  &amp;quot;Computers in het bitcoin netwerk die concurreren om het volgende bitcoin block (gevuld met bitcoin transacties) te mogen beveiligen, en daarvoor een beloning ontvangen.&amp;quot;&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| Bitcoin wallet || &#039;&#039;&#039;[[Bitcoin opslaan|Bitcoinwallet]]&#039;&#039;&#039; || Term die zowel gebruikt wordt voor de &amp;quot;sleutelring&amp;quot; van een reeks bij elkaar horende adressen alsmede de software voor het bewaren van deze privésleutels en het maken en bijhouden van transacties.&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| block reward || block/blokbeloning || De hoeveelheid BTC die wordt toegekend aan een miner zodra deze met succes een nieuw blok beveiligt. De beloning bestaat uit twee componenten: de subsidie ​​en de transactiefees.&lt;br /&gt;
De subsidie ​​bestaat uit door het bitcoin algoritme nieuw gegenereerde coins. Het andere deel bestaat uit transactiefees betaald door transacties die zijn opgenomen in het desbetreffende bitcoin block.&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| block subsidy || block/bloksubsidie || De subsidie ​​bestaat uit ndoor het bitcoin algoritme nieuw gegenereerde coins. De subsidie was oorspronkelijk 50 btc per blcok en wordt elke 210.000 blokken gehalveerd (ongeveer eens per vier jaar). Dit proces staat bekend als &amp;quot;halving&amp;quot;. De huidige blocksubsidie is 6,25 btc.&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| bubble || bubbel || zeepbel / bubble&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| censorship-resistance || censuurresistentie || Het is voor een ieder mogelijk om een bitcoin transactie te doen, zolang de regels van het bitcoin protocol worden gevolgd. Daarnaast is het onmogelijk voor een &amp;quot;derde partij&amp;quot; om een bitcoin transactie ongedaan te maken.&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| clearing and settlement || &#039;verrekening&#039; en &#039;verevening&#039; || ? / https://www.afm.nl/nl-nl/professionals/doelgroepen/handels-afwikkelplatformen/afwikkelplatformen/clearing-settlement&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| Coinbase transaction || coinbase transactie || Is de eerste transactie in een blok. Het is een uniek type bitcoin transactie dat alleen door een miner kan worden gemaakt, om de blokbeloning en eventuele  transactiefees te innen.&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| cold storage || koude opslag || om bitcoin te beschermen tegen aanvallen van hackers worden deze offline opgeslagen in cold storage, oftewel zonder toegang tot internet. Dit kan worden gedaan met behulp van een [[Bitcoin_opslaan#Papieren wallet|papieren wallet]] of [[Bitcoin_opslaan#Hardwarewallet|hardwarewallet]].&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| commodities || koopwaar (goederen &amp;amp; grondstoffen) || grondstoffen / goederen&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| consensus rules || consensusregels || &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| consumable commodity || consumptiegoederen || &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| creation of Bitcoin || realisatie van bitcoin || ?  totstandkoming, implementatie, verwezelijking, ...&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| custodial service || bewaardienst || derde partij die je vertrouwt voor het waren van je privésleutels, de [[Geheime sleutel|geheime sleutels]]. &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| cyberspace || digitale wereld || &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| cypherpunk movement || [[Cypherpunks|&#039;&#039;&#039;cypherpunkbeweging&#039;&#039;&#039;]] || ?  Cypherpunk hoeft men m.i. te vertalen, is een naam van een beweging, wel verklaren&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| debase, debasement || devalueren || degradatie, devaluatie / aantasting, ontwaarding, afwaardering&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| digital cash || digitaal contant (geld) || ?  Let op: Contant is hierin essentieel; dat is wat het onderscheid maakt tussen digital money (Euro) en digital cash (Bitcoin) ; Final Settlement&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| digital currency || digitale valuta || digitaal betaalmiddel  &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| double-spending problem || dubbele-uitgaven probleem || ?  editor: engels aanhouden is denk ik het beste&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| easy money trap || valstrik van gemakkelijk geld || Aanbod kan gemakkelijk worden verhoogd&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| easy money || gemakkelijk geld v.s. krap geld politiek || ?  &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| excludable goods * || uitsluitbare goederen || exclusieve goederen  &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| finale settlement || definitieve verrekening || Het is onmogelijk voor een &amp;quot;derde partij&amp;quot; om een bitcoin transactie ongedaan te maken. Wanneer een bitcoin transactie is opgenomen in de blockchain is deze &amp;quot;finaal&amp;quot;.&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| gold standard || goudstandaard || De goudstandaard is een muntstelsel waarin de economische rekeneenheid een vast gewicht aan goud is. Tot 1971 waren de meeste valuta gekoppeld aan de U.S. Dollar, die vervolgens gekoppeld was aan goud.&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| gratification || voldoening || bevrediging  &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| hard fork || software update || Bij een hard fork worden de regels van het bitcoin protocol minder streng. Hierbij bestaat het risico dat zich een splitsing van de blockchain voordoet. &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| hard money || [[Bitcoin gebruiken#Harde valuta|&#039;&#039;&#039;harde valuta&#039;&#039;&#039;]] || geld dat niet bijgedrukt kan worden; ook wel &#039;sound money&#039;.&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| hoodie-clad hoodlumns || rebellerende (zwart-geklede) capuchondragers || in het Nederlands soms naar gerefereerd als &#039;bontkraagjes&#039;.&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| human history || geschiedenis van de mensheid || onze [[Historie|geschiedenis]]&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| human time || onze tijd || menselijke tijd &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| immutable || niet wijzigbaar || onveranderlijkheid (immutability) / niet-manipuleerbaar&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| incentive || drijfveer || drijfveer, stimulans, prikkel&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| individual sovereignty || individuele soevereiniteit || ? &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| ledger || grootboek || boekhouding &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| Lightning Network || [[Lightning]]&amp;lt;nowiki/&amp;gt;netwerk || Bliksemnetwerk / De kans is m.i. klein dat we in de toekomst over Bliksemnetwerk spreken, net zoals we ook Bitcoin ipv Bitmunt zullen zeggen&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| liquidity pool || liquiditeitspoule? liquiditeitsbron? || beschikbare liquiditeit? / plek met beschikbare liquiditeit&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| loanable funds || ? || ? &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| lowering time preference || tijdsvoorkeur verlagen || tijdsperspectief verlagen / ontwikkelen van lange termijnvisie&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| marginal utility || marginaal nut || marginale bruikbaarheid &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| market bubble || zeepbel || ? &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| means of exchange || [[Bitcoin gebruiken|&#039;&#039;&#039;ruilmiddel&#039;&#039;&#039;]] || ?&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| [[Mining|&#039;&#039;&#039;mining&#039;&#039;&#039;]] || mijnen, of beter delven || De term voor het proces waarbij nieuwe bitcoin worden gecreëerd.&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| monetary medium || monetaire medium || ? &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| money supply || geldhoeveelheid || geldvoorraad / aanbod (afhankelijk van context)&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| netting and settling payments || ? || het samenvoegen en afwikkelen van betalingen (verrekenen van?)&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| Network fee || [[Transacties#Kosten|Netwerkkosten]] || De hoeveelheid bitcoin die je betaalt voor het laten minen van een transactie, vaak uitgedrukt in sats per byte (sat/byte).&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| networkparticipants || netwerk leden || In bitcoin context worden meestal de (peer-to-peer) nodes bedoeld &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| node (to run a node) || [[Bitcoin node|node]] (een node runnen / beheren) || knooppunt  / linguee geeft ook &#039;node&#039; als mogelijke vertaling, dus evt kunnen we gewoon &#039;node&#039; behouden (zoals in &amp;quot;een node draaien&amp;quot; / &amp;quot;node beheren&amp;quot; ).  &amp;quot;Een computer in het bitcoin netwerk die tot doel heeft transacties op juistheid te controleren.&amp;quot;&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| node-operator || node bediener || De eigenaar c.q. gebruiker van een node &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| notes || notas || notities / waarde- of bankpapier&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| opportunity costs || alternatieve kosten || de kosten van een economische keuze uitgedrukt in termen van de beste gemiste kans. Voorbeeld: als men nu een auto koopt van 30.000 euro kan dit geld niet worden gebruikt om bitcoin te kopen, wat tot gemiste opbrengst leidt als bitcoin in waarde stijgt.&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| paper receipt || papieren tegoeden ||  waardepapier&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| peer-to-peer network || peer-to-peer netwerk || van individu tot individu, zonder tussenkomst van een derde partij.&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| physical cash || fysiek geld  || fysiek geld / [https://nl.wikipedia.org/wiki/Chartaal_geld chartaal geld]&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| Public key || Publieke sleutel || De publieke sleutel wordt afgeleid van de bijbehorende geheime sleutel. Hierbij wordt je publieke sleutel gebruikt om bitcoin ontvangstadressen te genereren en bitcoin te ontvangen.&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| Private Key || [[Geheime sleutel]] || Je geheime sleutel (256-bit nummer) geeft je de beschikkingsmacht over je bitcoin en wordt gebruikt om bitcoin te versturen / bitcoin transacties te ondertekenen.&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| processing power || rekenkracht || &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| proven reserves || aantoonbare reserves || aantoonbare voorraden &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| raw materials || grondstoffen || ruwe materialen &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| rival goods * || concurrende goederen || rivaliserende goederen&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| routing fee || geleidingskosten || passagekosten (evt péagekosten (naar analogie met de Franse autosnelwegen? Je mag voorbij maar je moet betalen voor het gebruik)) / transactiekosten&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| salable over time, space and scale || verkoopbaarheid -door tijd, -over afstand en -op schaal ||  langdurig verhandelbaar, verhandelbaar in een groot gebied en te gebruiken voor elke omvang&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| salable || verhandelbaar || verkoopbaar &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| saving technology / technology for saving || technologie om te sparen || spaarmethode&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| scaling solutions / problem || schalingsoplossing, schaalcapaciteit,  || Zoals [[Lightning]] en [[Liquid]]&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| settlement || afwikkeling || afhandeling / https://www.afm.nl/nl-nl/professionals/doelgroepen/handels-afwikkelplatformen/afwikkelplatformen/clearing-settlement&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| SHA-256 algorithm || SHA-256 algoritme || SHA staat voor &amp;quot;Secure Hash Algorithm&amp;quot;. Dit algoritme gebruikt een input, bestaande uit bijvoorbeeld letters en cijfers en creëert aan de hand daarvan een output van 256 bits. Deze output wordt ook wel een &#039;hash&#039; genoemd.&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| soft fork || software update || Bij een soft fork worden de regels van het bitcoin protocol strenger. &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| sound money || solide vs onsolide geld (Ch1) || gezond geld / degelijk geld, betrouwbaar geld, veilig geld&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| soundness || soliditeit (Ch1) || degelijkheid &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| sovereign base money || soeverein basisgeld || ? &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| stock‐to‐flow ratio || stock‐to‐flow ratio || stock-flow verhouding (Ch1) / &amp;quot;de verhouding tussen de reserves en het gebruik van een goed in een periode&amp;quot;&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| store of value || (medium voor) waardeopslag || oppotmiddel (opslagmedium) / beleggingsmiddel, oppotmiddel, waardevoorraad&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| time preference || tijdsvoorkeur    || tijdsperspectief / lange termijnvoorkeur / korte termijnvoorkeur  &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| [[Difficulty|Target]] || Doel || Doel waar miners naar zoeken  &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| trustless transactions || vertrouwenloze transacties || ? / bedoeld wordt : transacties waarvoor geen vertrouwen (in een derde partij) nodig is&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| unit of account || [[Bitcoin gebruiken|&#039;&#039;&#039;rekeneenheid&#039;&#039;&#039;]] || ?&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| unit of measure || meeteenheid || meeteenheid &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| unsound money || onsolide geld (Ch1), ondeugdelijk geld || onbetrouwbaar geld / ongezond, onverantwoord , niet-solide&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| wallet addresses || wallet[[adressen]] || bitcoinadressen&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| Wallet || [[Bitcoin opslaan|&#039;&#039;&#039;Portemonnee&#039;&#039;&#039;]] || Software om bitcoin te beheren die in de [[Blockchain]] staan&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|}&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Stijn</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://bitcoinwiki.nl/index.php?title=Mythes&amp;diff=1854</id>
		<title>Mythes</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://bitcoinwiki.nl/index.php?title=Mythes&amp;diff=1854"/>
		<updated>2021-04-28T13:38:24Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Stijn: bitcoins -&amp;gt; bitcoin&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;Er kleven een hoop misverstanden rond bitcoin. Zie ook [[Zwaktes|het artikel over zwaktes van Bitcoin]] en het artikel over [[Een betere wereld met en door Bitcoin]].&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Het milieu &amp;amp; de kosten van Bitcoin ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[Energieverbruik|Zie artikel Energieverbruik voor uitleg]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Waarom bitcoin wel of geen waarde heeft ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Mythe: Bitcoin is net als alle andere digitale munten / cryptovaluta ===&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Bijna alle andere digitale valuta zijn gecentraliseerd. Ze hebben vaak een openbaar bedrijf, stichting of actieve oprichter. Dat heeft een paar belangrijke nadelen:&lt;br /&gt;
* De uitgifte staat niet vast en de munt of token kan naar wens van de centrale partij bijgemaakt worden&lt;br /&gt;
* Het netwerk kan makkelijk aangevallen of zelfs neergehaald worden door de centrale partij aan te vallen&lt;br /&gt;
* De centrale partij kan arbitraire nieuwe regels maken.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Omdat Bitcoin volledig decentraal is (iedereen met een node verifieert de consensus-regels zelf) en geen actieve oprichter heeft (niemand weet wie Satoshi Nakamoto was, en hij is niet meer actief), lost Bitcoin al deze problemen op.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Mythe: Bitcoin lost geen probleem op, goud / ons huidige geldsysteem is prima ===&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Bitcoin heeft een aantal belangrijke voordelen ten opzichte van goud. Het is namelijk:&lt;br /&gt;
* Makkelijk te verplaatsen (het is digitaal)&lt;br /&gt;
* Makkelijk te beveiligen (je hebt geen grote kluis nodig)&lt;br /&gt;
* Makkelijk te verifiëren (een node kost zo&#039;n €200, apparatuur om de puurheid van goud te meten kost duizenden euro&#039;s)&lt;br /&gt;
* Makkelijk op te delen (een bitcoin is op te delen in 100 miljoen stukjes; sats)&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Bitcoin heeft ook een aantal belangrijke voordelen ten opzichte van overheidsgeld:&lt;br /&gt;
* De hoeveelheid bitcoin is voorspelbaar en gelimiteerd&lt;br /&gt;
* Het wordt niet door een centrale autoriteit bestuurd, zoals [https://nl.wikipedia.org/wiki/Europese_Centrale_Bank de ECB]&lt;br /&gt;
* Bitcoin is niet op schulden gebaseerd&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Zeker ten opzichte van elektronisch overheidsgeld heeft het belangrijke voordelen:&lt;br /&gt;
* Het is meer privé, mits correct gebruikt&lt;br /&gt;
* Het kan niet zomaar van je afgepakt of vastgehouden worden door de bank&lt;br /&gt;
* Via [[Lightning|lightning]] sneller en goedkoper te versturen&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Mythe: Bitcoin heeft waarde dankzij computerkracht ===&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Het is niet helemaal correct om te zeggen dat de waarde van bitcoin van de computerkracht komt. Bitcoin heeft waarde omdat mensen er [https://nl.wikipedia.org/wiki/Subjectieve_waardetheorie subjectieve waarde] aan toekennen. Bitcoin worden wél door computerkracht gecreëerd, en de integriteit van de blockchain wordt beschermd door diezelfde computerkracht.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Mythe: De waarde van bitcoin is gebaseerd op de hoeveelheid elektriciteit die het kost om deze te minen ===&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Deze stelling doet een poging de [https://en.wikipedia.org/wiki/Labor_theory_of_value labor theory of value], die als foutief wordt gezien, op bitcoin toe te passen. Alleen het feit dat iets X bronnen vereist om te creëren betekent niet dat het resultaat ook X waard is. De waarde kan hoger of lager zijn, afhankelijk van de bruikbaarheid voor de gebruikers. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
In feite is de causaliteit zelfs het omgekeerde hiervan (dit gaat op voor &amp;quot;the labor theory of value&amp;quot; in het algemeen). De kosten voor het minen zijn gebaseerd op wat het resultaat aan waarde oplevert. Als de waarde van bitcoin stijgt zal er meer gemined worden (omdat [[Mining|mining]] winstgevender wordt) hierdoor gaat de [[Eigenschappen_van_Bitcoin#Difficulty|difficulty]] omhoog en hierdoor gaan de kosten voor mining weer omhoog. Het omgekeerde gebeurt wanneer de bitcoin in waarde daalt.&lt;br /&gt;
Deze effecten keren uiteindelijk terug naar een equilibrium waarbij de kosten om bitcoin te minen proportioneel zijn met wat de geproduceerde bitcoin aan waarde vertegenwoordigen.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Mythe: Bitcoin heeft geen intrinsieke waarde (maar andere dingen wel) ===&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Dit is simpelweg niet waar. Elke bitcoin geeft de houder de mogelijkheid om een groot aantal korte in-transactieberichten op te nemen in een wereldwijd gedistribueerde en van een tijdstempel voorziene permanente gegevensopslag, namelijk de bitcoin [[Blockchain|blockchain]]. Dit is uniek; er is geen andere soortgelijke datastore die zo wijd verspreid is. Er is een wisselwerking tussen het precieze aantal berichten en hoe snel ze kunnen worden ingebed. &lt;br /&gt;
Dit inbedden van berichten heeft zeker intrinsieke waarde, aangezien het kan worden gebruikt om de eigendom van een document op een bepaald tijdstip aan te tonen, door een eenrichtings-hash van dat document in een transactie op te nemen. Als je bedenkt dat elektronische notarisdiensten iets van $10 per document vragen, zou dit een intrinsieke waarde geven van ongeveer $10.000 per bitcoin, als je uitgaat van 1000 berichten per bitcoin.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Hoewel sommige andere tastbare goederen wel een intrinsieke waarde hebben, is die waarde over het algemeen veel lager dan de handelsprijs. Bedenk bijvoorbeeld dat goud, als het niet zou worden gebruikt als een inflatiebestendige opslagplaats van waarde, maar alleen voor zijn industriële toepassingen, zeker niet de waarde zou hebben die het nu heeft, aangezien de industriële behoeften aan goud veel kleiner zijn dan het beschikbare aanbod ervan.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Hoe dan ook, hoewel historisch gezien intrinsieke waarde, evenals andere attributen zoals deelbaarheid, fungibiliteit, schaarste, duurzaamheid, hebben geholpen om bepaalde grondstoffen als ruilmiddel te vestigen, is het zeker geen eerste vereiste. Hoewel bitcoin ervan beschuldigd worden in deze zin &#039;intrinsieke waarde&#039; te missen, maken ze dat ruimschoots goed door de andere kwaliteiten te bezitten die nodig zijn om er een goed [[Bitcoin als geld|ruilmiddel]] van te maken, gelijk aan of beter dan [https://en.wikipedia.org/wiki/Commodity_money goederengeld].&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Een andere manier om hierover na te denken is de waarde van de bitcoin te beschouwen als het wereldwijde netwerk, in plaats van elke bitcoin afzonderlijk. De waarde van een individuele telefoon wordt afgeleid van het netwerk waarop hij is aangesloten. Als er geen telefoonnetwerk was, zou een telefoon nutteloos zijn. Op dezelfde manier wordt de waarde van een individuele bitcoin afgeleid van het wereldwijde netwerk van bitcoin-geschikte handelaren, beurzen, portemonnees, etc... Net zoals een telefoon nodig is om steminformatie door het netwerk te sturen, is een bitcoin nodig om economische informatie door het netwerk te sturen.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Waarde wordt uiteindelijk bepaald door wat mensen bereid zijn te ruilen - door vraag en aanbod.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Zie ook [https://lekkercryptisch.nl/kennisbank/artikelen/2021/01/21/Bitcoin-heeft-geen-intrinsieke-waarde het stuk van lekkercryptisch.nl].&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Mythe: Bitcoin is waardeloos want het wordt amper gebruikt ===&lt;br /&gt;
[[Bestand:Grafiek walletgebruik onderzoek Campbridge.png|miniatuur|Grafiek walletgebruik onderzoek Cambridge]]&lt;br /&gt;
Onwaar: volgens onderzoek van Cambridge University uit 2020 wordt zijn er meer dan 100 miljoen gebruikers wereldwijd.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[Bestand:2020-3rd-Global-Cryptoasset-Benchmarking-Study-1.pdf]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Bitcoin, overheden en controle op de economie ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Deels waar: Bitcoin is geen wettig betaalmiddel ===&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Op grond van de artikelen 10 en 11 van Verordening 974/98 van de Europese Gemeenschap&amp;lt;ref&amp;gt;[https://eur-lex.europa.eu/legal-content/NL/TXT/?uri=celex%3A31998R0974], Verordening 974/98 van de Europese Gemeenschap&amp;lt;/ref&amp;gt;, hebben alleen de eurobiljetten en euromunten de status van wettig betaalmiddel in de deelnemende lidstaten, waaronder dus ook Nederland. Bitcoin is dus geen wettig betaalmiddel maar dat betekent niet dat Bitcoin niet als betaalmiddel of geld gezien kan worden. In [https://maxius.nl/burgerlijk-wetboek-boek-6/artikel112 artikel 6:112 Burgelijk Wetboek] wordt niet gesproken over een &#039;wettig betaalmiddel&#039;, maar over een &#039;gangbaar betaalmiddel&#039;. Dit is een definitie waaraan Bitcoin wél kan voldoen. De keuze voor het gebruik van de term &#039;gangbaar betaalmiddel&#039; wordt bij de Memorie van Antwoord bij de invoering van het nieuw Burgerlijk Wetboek toegelicht:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&#039;&#039;“Volgens vele anderen wordt immers wat geld is, in laatste instantie bepaald door maatschappelijke opvattingen (…). Aldus worden met name problemen voorkomen ten aanzien van geld dat niet door de Staat is uitgegeven, maar wel als gangbaar op zijn grondgebied wordt getolereerd, en voorts ook ten aanzien van geld, uitgegeven vanwege het ter plaatse uitgeoefende feitelijk gezag, terwijl de bevoegdheid tot deze uitgifte jegens de Staat waartoe het betreffende gebied behoort, ontbreekt of twijfelachtig is.”&#039;&#039;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Op 14-02-2018 is er door senior rechter mw. mr. A.E. de Vos een opmerkelijke uitspraak gedaan in een civiele rechtszaak, waarin de verzoeker 0,591 bitcoin, beloofde opbrengst uit miningactiviteiten, vordert van de faillietverklaarde gerekestreerde, Koinz Trading B.V. &amp;lt;ref&amp;gt;[https://uitspraken.rechtspraak.nl/inziendocument?id=ECLI:NL:RBAMS:2018:869], ECLI:NL:RBAMS:2018:869&amp;lt;/ref&amp;gt;. Uit deze uitspraak kan worden opgemaakt dat er wel degelijk sprake is van een betaalmiddel gezien de vordering moet worden voldaan in bitcoin, niet een vergelijkbare waarde in euros:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&#039;&#039;&amp;quot;Een bitcoin bestaat, zo begrijpt de rechtbank, uit een unieke, digitaal versleutelde reeks van cijfers en letters opgeslagen op de harde schijf van de computer van de rechthebbende. Bitcoins worden ‘geleverd’ door het verzenden van bitcoins van de ene wallet naar de andere wallet. Bitcoins zijn op zichzelf staande waarde-bestanden, die bij een betaling rechtstreeks door de betaler aan de begunstigde worden geleverd. Hieruit volgt dat een bitcoin een waarde vertegenwoordigt en overdraagbaar is. Naar het oordeel van de rechtbank vertoont het hiermee kenmerken van een vermogensrecht. Een vordering tot betaling in bitcoin is dus te beschouwen als een vordering die voor verificatie in aanmerking komt. &amp;lt;u&amp;gt;Onbetwist staat vast dat tussen verzoeker en gerekestreerde een verbintenis bestaat die strekt tot betaling van bitcoin&amp;lt;/u&amp;gt;, welke verbintenis ook in bitcoins moet worden voldaan. &amp;lt;u&amp;gt;De rechtbank kwalificeert deze rechtsverhouding als een civielrechtelijke verplichting tot betaling.&amp;lt;/u&amp;gt;&amp;quot;&#039;&#039;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Mythe: Bitcoin is voor criminelen ===&lt;br /&gt;
Bitcoin is niet gemaakt voor criminelen maar wordt soms wel gebruikt door criminelen, net als andere middelen om waarde te transporteren zoals contant geld, dure horloges, anonieme debit kaarten etc.  Er bestaat een algemene misvatting dat het Bitcoin-netwerk volledig [[Anonimiteit|anoniem]] is. Bitcoinadressen zijn, in tegenstelling tot bijvoorbeeld bankrekeningen, niet aan een identiteit gekoppeld. De Bitcoin-blockchain is echter volledig transparant, wat betekent dat iedereen de volledige transactiegeschiedenis kan inzien. Dit maakt het gebruik van het Bitcoin-netwerk onaantrekkelijk voor het maken van onwettige transacties, omdat de herkomst van de transacties te herleiden zijn. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Elk jaar brengt Chainalysis, een bedrijf dat in meer dan 50 landen blockchainanalyse verricht voor o.a. overheidsinstanties, een rapport uit met daarin alle statistieken die betrekking hebben op cryptocurrency-criminaliteit. In Februari 2021 heeft Chainalysis hun nieuwste &#039;Crypto Crime report&#039;&amp;lt;ref&amp;gt;[https://go.chainalysis.com/2021-Crypto-Crime-Report.html], 2021 Crypto Crime Report, Chainalysis, Februari 2021&amp;lt;/ref&amp;gt; gepubliceerd. Uit dit rapport is gebleken dat slechts 0.34% van het totale transactievolume bestond uit onwettige transacties. Hiervan was 54%, ofwel 0.18% van het totale transactievolume, gerelateerd aan oplichterij. Het aandeel van transacties gerelateerd aan kindermisbruik en terrorismefinanciering waren zo minimaal dat er geen concrete statistieken in het rapport zijn genoemd of te zien waren in de geleverde grafieken.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[Bestand:Chainalysis.png|miniatuur]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Het rapport concludeerde dat cryptocurrency-gerelateerde misdaad aan het afnemen is en nu al een heel klein deel van de cryptocurrency-markt is. Uit het rapport blijkt ook dat het percentage onwettige transacties lager is dan dat van het traditionele financiële systeem.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Een concurrent van Chainalysis, genaamd Elliptic, verklaarde in Mei 2020 tegenover nieuwsplatform The Block&amp;lt;ref&amp;gt;[https://www.theblockcrypto.com/post/65238/illicit-bitcoin-transactions-remain-below-1-of-the-total-amount-says-elliptic], Illicit bitcoin transactions remain below 1% of the total amount, says Elliptic&amp;lt;/ref&amp;gt; dat het aantal onwettige transacties was gedaald tot minder dan 1%. Elliptic kwam tot dezelfde conclusies als Chainalysis; het percentage is laag, daalt en is lager dan het traditionele financiële systeem. Dit laat zien dat de analyses van verschillende, onafhankelijke partijen tot dezelfde conclusies komen.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Deze conclusie wordt ook door Michael Morell, voormalig CIA-directeur, onderstreept. In [https://cryptoforinnovation.org/resources/Analysis_of_Bitcoin_in_Illicit_Finance.pdf zijn paper] zegt hij juist dat het &amp;quot;minder criminele activiteit heeft dan het bankensysteem&amp;quot; en dat de permanentie van de blockchain juist heel goed kan bijdragen aan het opsporen van criminelen. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Mythe: Bitcoin zorgt alleen maar voor belastingontduiking en zal leiden tot het einde van onze maatschappij ===&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Contante transacties bieden een verhoogd niveau van [[Anonimiteit|anonimiteit]], maar worden nog steeds succesvol belast. Het is aan de houder van bitcoin de wetten te volgen, of de consequenties te aanvaarden.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Het mag dan makkelijk zijn om bitcoin pseudoniem over te maken, ze &amp;quot;uitgeven&amp;quot; aan tastbare zaken is net zo moeilijk als elk ander soort geld anoniem uitgeven.  Belastingontduikers worden vaak gepakt omdat hun levensstijl en bezittingen niet overeenkomen met hun opgegeven inkomsten, en niet noodzakelijkerwijs omdat de overheid hun geld kan volgen.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Ten slotte is de Bitcoin [[Blockchain|blockchain]] een permanent verslag van alle transacties, wat betekent dat het op elk moment in de toekomst kan worden gezocht voor info, waardoor onderzoek, het traceren van geld, enzovoort veel gemakkelijker is dan met andere vormen van betaling.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Mythe: Een eindige hoeveelheid bitcoin leidt tot deflatie ===&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Aangezien deflatoire krachten van toepassing kunnen zijn, worden &#039;&#039;economische factoren&#039;&#039; (zoals hamsteren) gecompenseerd door &#039;&#039;menselijke factoren&#039;&#039; die de kans verkleinen dat een deflatoire spiraal optreedt.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Mythe: Bitcoin kan niet werken omdat er geen controle is op inflatie ===&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Inflatie is simpel gezegd een prijsstijging in de loop van de tijd, die meestal het gevolg is van de devaluatie van een valuta/munt. Dit is een eigenschap van vraag en aanbod. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Aangezien het aanbod van bitcoin vastligt, is de enige kant om wat &amp;quot;te doen&amp;quot; aan de inflatie, om de vraag te beïnvloeden. Dit zouden centrale banken kunnen doen in theorie, als ze dat willen.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Het (zo goed als) verdwijnen van de vraag naar bitcoin zou de waarde omlaag laten gaan. Dit is gebaseerd op vertrouwen. Aangezien Bitcoin een gedistribueerd geldsysteem is, zou de munt sowieso gedoemd zijn te verdwijnen als de vraag bijna tot nul zou dalen.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&#039;&#039;&#039;Het belangrijkste punt hier is dat Bitcoin als valuta niet opgeblazen kan worden door één persoon of entiteit, zoals een regering, omdat er geen manier is om het aanbod te vergroten voorbij een bepaalde hoeveelheid.&#039;&#039;&#039;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Het meest waarschijnlijke scenario, als Bitcoin populairder wordt en de vraag toeneemt, is dat de munt in waarde stijgt, of leegloopt, totdat de vraag stabiliseert.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Deels waar: Je kan niet fractioneel bankieren ===&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Zie [[Fractioneel bankieren en Bitcoin]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Mythe: Bitcoin zal worden gestopt door de overheid ===&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Er zijn een paar voorbeelden waar digitaal geld is gestopt door een overheid. Zoals Liberty Dollars, deze begonnen als een commercieel bedrijf om een alternatieve Amerikaanse munteenheid op te zetten (inclusief fysieke bankbiljetten en munten), met een [https://nl.wikipedia.org/wiki/Gouden_standaard_(economie) gouden standaard] als basis. Dit is op zich niet illegaal. Ze werden vervolgd op grond van de wet op vervalsing omdat de zilveren munten zogenaamd leken op Amerikaanse valuta.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Bitcoin lijken op geen enkele manier op de munteenheid van welk land dan ook. Het lijkt niet op een bestaande munt, dus kan niet worden gezien als valsmunterij.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Het sluiten/stoppen van eerdere voorbeelden (zoals de Liberty Dollars) was makkelijk omdat ze het hoofd van een bedrijf konden arresteren, en het in beslag nemen van de kantoren en de edelmetalen die als onderpand dienden. &lt;br /&gt;
De gedecentraliseerde Bitcoin, zonder leider, zonder servers, zonder kantoor en zonder tastbare activa als onderpand, is hier niet kwetsbaar voor.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Ook Michael Morell, voormalig CIA-directeur, raadt in [https://cryptoforinnovation.org/resources/Analysis_of_Bitcoin_in_Illicit_Finance.pdf zijn paper] over bitcoin en criminaliteit de overheid van de VS aan om geen &amp;quot;middelen te verspillen door achter een niet-bestaande mythe [hoge criminaliteit op het bitcoin-netwerk] aan te jagen&amp;quot;, maar juist &amp;quot;de technologische veranderingen die het met zich meebrengt moet omarmen om China bij te blijven&amp;quot;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Daarnaast:&lt;br /&gt;
* Visa, MasterCard, PayPal en contant geld zijn ook allemaal mogelijkheden voor criminelen, maar de samenleving houdt ze in stand vanwege hun erkende netto voordeel&lt;br /&gt;
* Het Bitcoin-netwerk is ondertussen zo groot dat niet één enkele overheid het kan stoppen, er zijn juist prikkels om eraan mee te werken&lt;br /&gt;
* Het publiek goed weegt op veel punten zwaarder dan het risico; er zijn vliegtuigen gebruikt tijdens 9/11, maar vliegverkeer is niet verboden&lt;br /&gt;
* Het strafrecht verschilt tussen jurisdicties, er zijn altijd landen waar je de omzetting kan doen van en naar Bitcoin.&lt;br /&gt;
&#039;&#039;Zie ook [https://pegulanten.nl/financien/bitcoin-mythen-ontkracht-deel-i-overheden-zullen-bitcoin-verbieden/ dit stuk] op Pegulanten&#039;&#039;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Mythe: Bitcoin is illegaal ===&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Er is geen wet bekend die het gebruik van Bitcoin verbiedt.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
LekkerCryptisch schrijft er dit over: [https://lekkercryptisch.nl/kennisbank/artikelen/2020/11/01/Is-Bitcoin-legaal Is Bitcoin Legaal]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Mythe: Bitcoin is speculatief / een zeepbel / een piramidespel ==&lt;br /&gt;
Hieronder een aantal argumenten waarom Bitcoin geen zeepbel is. &#039;&#039;Zie ook [https://lekkercryptisch.nl/kennisbank/artikelen/2021/01/26/Bitcoin-is-maar-een-irrationele-bubbel-een-zeepbel het artikel van lekkercryptisch.nl].&#039;&#039;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Mythe: Mensen die eerder instappen hebben een oneerlijk voordeel ===&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&#039;&#039;&#039;Vroege investeerders worden beloond voor het nemen van het hogere risico met hun geld en tijd.&#039;&#039;&#039; Het succes van Bitcoin was in het begin volstrekt onzeker. In deze Mythe is het woord &amp;quot;oneerlijk&amp;quot; dan ook de sleutel. Vroege investeerders liepen een groter risico dan mensen die bitcoin kochten toen het netwerk al bewezen waardevol was. Veel vroege investeerders gaven zelfs hun bitcoin weg, soms duizenden, het was immers &amp;quot;funny money&amp;quot;.  Kortom, vroege investeerders liepen reëel risico om hun inleg te verliezen.&lt;br /&gt;
Het kapitaal dat tijdens iedere fase van het bestaan van bitcoin werd geïnvesteerd versterkte de gemeenschap en droeg bij aan het bereiken van opvolgende mijlpalen. De stelling dat vroege adepten het niet verdienen om te profiteren van de prijsstijgingen is hetzelfde als zeggen dat investeerders die aandelen kopen bij een IPO (Initial Public Offering) oneerlijk beloond worden bij prijsstijgingen. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Dit argument hangt er ook nog vanaf of de vroege gebruikers van bitcoin deze  gebruiken als spaarmiddel (store of value) of voor waarde overdracht. De dagelijkse handel op de exchanges laten zien dat kleinere transacties de norm worden, wat meer een aanwijzing is voor handel dan voor investeren. In meer pragmatische bewoording, &amp;quot;eerlijke verdeling&amp;quot; is een arbitrair begrip waarvan het zeer onwaarschijnlijk is dat er overeenstemming zal worden bereikt met een grote meerderheid. Het bereiken van een eerlijke verdeling van bitcoin is geen doel van bitcoin omdat dit onmogelijk is om te bereiken. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Als je kijkt naar de hoeveelheid aan publiciteit die bitcoin vanaf ongeveer 2012 heeft gehad kan er redelijkerwijs niet meer geklaagd worden door mensen die toen besloten hebben geen bitcoin te kopen en vervolgens de waarde flink zien stijgen. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Door vandaag nog te beginnen met bitcoin kopen ben je nog steeds een vroege investeerder. De meeste mensen hebben immers nog steeds geen bitcoin.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Mythe: Bitcoin kunnen door iedereen worden gemaakt en zijn daarom waardeloos ===&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Bitcoin worden niet gedrukt of &amp;quot;gemunt&amp;quot;. In plaats daarvan worden [[Blockchain#Blokken|block]]s berekend door [[Mining|miners]]. Voor hun inspanningen krijgen ze een specifieke hoeveelheid bitcoin (de subsidie). Daarnaast krijgen ze de transactiekosten die door anderen worden betaald. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Zie [[Mining]] voor meer informatie over hoe dit proces werkt.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Mythe: Het is een groot Ponzi-scheme ===&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
In een [[Wikipedia:Ponzi_scheme|Ponzi Scheme]] overtuigen de oprichters investeerders ervan dat ze winst zullen maken. Bitcoin geeft een dergelijke garantie niet. Er is geen centrale entiteit, slechts individuen die een economie opbouwen.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Een Ponzi-schema is een zerosomspel. In een Ponzi-schema kunnen vroege gebruikers alleen winst maken ten koste van late gebruikers, en de late gebruikers verliezen altijd. Bij Bitcoin kan er sprake zijn van een win-winsituatie. Vroege gebruikers profiteren van de waardestijging naarmate Bitcoin beter begrepen wordt en op zijn beurt gevraagd wordt door het grote publiek. Alle gebruikers profiteren van het nut van een betrouwbare en algemeen geaccepteerde gedecentraliseerde peer-to-peer valuta.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Het is ook belangrijk te vermelden dat [[Satoshi Nakamoto]], de bedenker van de Bitcoin, nog nooit een Bitcoin heeft uitgegeven (afgezien van het weggeven toen ze waardeloos waren), dat we kunnen verifiëren door de blockchain te bekijken.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&#039;&#039;Zie ook dit [https://www.swanbitcoin.com/why-bitcoin-is-not-a-ponzi-scheme-point-by-point/ artikel van Swan].&#039;&#039;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Mythe: Bitcoin is een piramidespel ===&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Bitcoin is in wiskundige zin bijna het tegenovergestelde van een [[Wikipedia:Pyramid_scheme|pyramid scheme]]. Omdat Bitcoin algoritmisch schaars zijn, is er geen (exponentieel) voordeel verbonden aan het introduceren van nieuwe gebruikers voor het gebruik ervan. Er is een kwantitatief voordeel bij extra interesse of vraag, maar dit is op geen enkele manier exponentieel.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&#039;&#039;Zie ook [https://unchained-capital.com/blog/bitcoin-is-not-a-pyramid-scheme/ dit stuk op unchained capital].&#039;&#039;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Mythe: Bitcoin is net als tulpenbollen! ===&lt;br /&gt;
Zie [[Tulpenbollen]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Mythe: (investeren in) Bitcoin is net als een casino ===&lt;br /&gt;
Bitcoin is geen casino. Een casino is een plek waar je kansspelen speelt. Hoewel je bitcoin kan gebruiken om op sommige casino-sites te betalen, is een een langetermijninvestering historisch gezien goed uitgepakt voor de meeste mensen.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Net als aandelen, goud en euro&#039;s blijft bitcoin uiteraard een &amp;quot;gokje&amp;quot;, wat betreft investeren.&lt;br /&gt;
{| class=&amp;quot;wikitable&amp;quot;&lt;br /&gt;
|+Vergelijking bitcoin en casino&lt;br /&gt;
!Eigenschap&lt;br /&gt;
!Bitcoin&lt;br /&gt;
!Casino&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|Er is een &amp;quot;huis&amp;quot;&lt;br /&gt;
|Nee, Bitcoin is decentraal&lt;br /&gt;
|Ja, er is een partij aan wie je geld verliest&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|Kansspel&lt;br /&gt;
|Nee, Bitcoin is geen spel&lt;br /&gt;
|Ja, uitkomsten door toeval bepaald&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|Je kunt geld winnen of verliezen&lt;br /&gt;
|Ja&lt;br /&gt;
|Ja&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|Goed voor langetermijninvestering&lt;br /&gt;
|Historisch gezien wel&lt;br /&gt;
|Historisch gezien niet&lt;br /&gt;
|}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Mythe: Bitcoin wordt bestuurd door... ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Miners, ontwikkelaars of anderen kunnen Bitcoin voor eigen gewin aanpassen ===&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
De eigenschappen van Bitcoin kunnen niet zomaar gewijzigd worden - iedereen die een full node draait controleert voor zichzelf of transacties zich aan de afgesproken regels houden. Transacties kunnen niet gecensureerd worden zo lang niet één enkel persoon of groep mensen meer dan 50% van de rekenkracht op het netwerk bezit (en zelfs dan is censuur lastig).&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Om bitcoin een goede vorm van geld te laten zijn, moeten er bepaalde eigenschappen door het netwerk gegarandeerd worden, bijvoorbeeld:&lt;br /&gt;
* Niemand kan geld uit het niets creëren (behalve miners, die het alleen volgens een vast schema kunnen)&lt;br /&gt;
* Niemand kan bitcoin uitgeven zonder de private key te weten&lt;br /&gt;
* Niemand kan dezelfde bitcoin twee keer uitgeven&lt;br /&gt;
* Niemand overtreedt de andere randvoorwaarden die in het netwerk gesteld worden&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Dit zijn niet zomaar regels van bitcoin, de regels &#039;&#039;definiëren&#039;&#039; bitcoin. Een full node controleert een transactie op alle regels. Zodra een transactie zich niet aan de regels houdt, zal een node hem niet accepteren; net zoals dat een goudsmit geen messing zou accepteren.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Iedere wat meer technische bitcoingebruiker zou voor zichzelf een full node moeten draaien, in het bijzonder als je een bedrijf hebt dat bitcoin als betaling accepteert. Dit zodat je zeker weet dat alle bitcoin die je ontvangt daadwerkelijk correcte bitcoin zijn die zich aan alle regels houden. Als je zelf geen node draait, vertrouw je namelijk de node en dus de regels van een ander. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Miners kunnen de regels van bitcoin niet veranderen. Ze kunnen wel transacties die zich niet aan de regels houdt in een blok stoppen; echter, in de praktijk zullen ze dit nooit doen. Minen kost immers een hoop elektriciteit, en dus ook een hoop geld. Als een miner een bitcoin blok mined met ongeldige transacties, zullen de nodes het blok niet accepteren. De miner heeft dus wel stroom verbruikt, maar krijgt er niets voor terug. Zo houden de nodes van het netwerk de miners eerlijk. Een coalitie van meer dan 50% van de computerkracht kan wél (in theorie én tegen zeer hoge kosten) de transactiegeschiedenis met andere maar valide transacties herschrijven. Het is dus noodzakelijk dat mining nooit op één centraal punt gebeurt. Dit is hoe groter het netwerk wordt ook steeds minder mogelijk. Er is op één plek in de wereld immers niet meer genoeg energie beschikbaar om dat voor elkaar te krijgen.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Ook invloedrijke figuren uit de community (zoals ontwikkelaars, politici of grote investeerders als Tesla) kunnen hun invloed proberen te gebruiken om mensen te overtuigen andere regels voor het bitcoin netwerk te gaan gebruiken. Zo lang tegengeluiden zich vrij door de media kunnen verspreiden, zal dit waarschijnlijk niet gebeuren. Iedereen zal dus voor zichzelf moeten overwegen of een software &#039;upgrade&#039; nog wel in lijn is met de regels die zijn afgesproken. Hierom is full-node software altijd open source en in te zien door programmeurs. Hoewel niet iedereen de code zal kunnen lezen, zijn er veel ontwikkelaars op dagelijkse basis mee bezig die hun mening zullen laten horen. Zelfs al zou een regelverandering plaatsvinden waar je het niet mee eens bent, kun je altijd nog de oude software blijven draaien zodat je alleen de bitcoin ontvangt die zich aan jouw regels houdt.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Mythe: Bitcoin is niet gedecentraliseerd want de ontwikkelaars bepalen de richting ===&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Het Bitcoin-protocol is oorspronkelijk gedefinieerd door de uitvinder van Bitcoin: [[Satoshi Nakamoto]], en dit protocol is nu algemeen geaccepteerd als de standaard door de community van miners en gebruikers. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Hoewel de ontwikkelaars van de oorspronkelijke Bitcoin-client nog steeds invloed uitoefenen op de Bitcoin-gemeenschap, is hun macht om het protocol willekeurig te wijzigen zeer beperkt.  Sinds de uitgave van Bitcoin v0.3 zijn de veranderingen in het protocol klein geweest en altijd in overeenstemming met de consensus van de gemeenschap.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Protocolwijzigingen, zoals het verhogen van de blokbeloning van 25 naar 50 BTC, zijn niet te verenigen met clients die al op het netwerk draaien.  Als de ontwikkelaars een nieuwe client zouden uitbrengen die door de meerderheid van de miners (en gebruikers) als corrupt wordt gezien, of in strijd met de doelstellingen van het project, zou het door de gebruikers simpelweg niet worden geaccepteerd, en de weinige gebruikers die hem wel proberen te gebruiken zouden merken dat hun transacties worden geweigerd door het netwerk.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Er zijn ook andere Bitcoin-clients die gemaakt zijn door andere ontwikkelaars en houden zich ook aan het Bitcoin-protocol. Naarmate meer ontwikkelaars alternatieve clients maken, komt er minder macht te liggen bij de ontwikkelaars van de oorspronkelijke Bitcoin-client.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Mythe: Een klein percentage bitcoiners bezit een groot deel van de 21 miljoen bitcoin ===&lt;br /&gt;
[[Bestand:Sup over time-3.png|thumbnail]] Dit klopt niet. [https://insights.glassnode.com/bitcoin-supply-distribution/ Onderzoek van Glassnode] laat zien dat bitcoin over tijd steeds beter verdeeld worden.&lt;br /&gt;
[[Bestand:Sup time lines.png|thumbnail]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== De veiligheid van Bitcoin ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Mythe: Bitcoin zijn waardeloos omdat ze met onbewezen cryptografie werken ===&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
SHA-256 en Elliptic Curve Digital Signature Algorithm (ECDSA), die in Bitcoin worden gebruikt, zijn bekende standaardalgoritmen in de industrie. SHA-256 wordt gesteund en gebruikt door de regering van de VS en is gestandaardiseerd (FIPS180-3 Secure Hash Standard). Als u van mening bent dat deze algoritmen onbetrouwbaar zijn, moet u Bitcoin, creditcardtransacties of welke vorm van elektronische bankoverschrijving ook niet vertrouwen. Bitcoin heeft een solide basis in deugdelijke cryptografie.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Mythe: Bitcoin worden opgeslagen in bestanden, je kan gewoon de bestanden kopiëren om meer bitcoin te maken! ===&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Dat klopt niet: uw portemonnee bevat uw geheime sleutels, die u de rechten geven om uw bitcoin uit te geven. Zie het als het hebben van bankgegevens opgeslagen in een bestand. Als u uw bankgegevens (of bitcoin wallet) aan iemand anders geeft, verdubbelt dat niet de hoeveelheid geld op uw rekening. U kunt uw geld uitgeven, of zij kunnen uw geld uitgeven, maar niet allebei.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Mythe: Iedereen met genoeg computerkracht kan het netwerk overnemen ===&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Dit klopt: zie [[Zwaktes#Een aanvaller met veel computerkracht|Aanvaller heeft veel computerkracht]].&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Dat gezegd hebbende, als het netwerk groeit, wordt het steeds moeilijker voor een enkele entiteit om dat te doen. De rekenkracht van het Bitcoin-netwerk ligt nu al ver voor op die van de snelste supercomputers ter wereld samen.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Wat een aanvaller kan doen als het netwerk eenmaal is overgenomen, is vrij beperkt.  In geen geval kan een aanvaller valse munten maken, transacties vervalsen of geld van iemand anders afpakken.  De mogelijkheden van een aanvaller zijn beperkt tot het terugnemen van hun eigen geld dat ze zeer recent hebben uitgegeven, en het voorkomen dat transacties van anderen een bevestiging krijgen.  Een dergelijke aanval zou zeer veel geld kosten, en voor zulke kleine voordelen is er weinig rationele economische stimulans om zoiets te doen.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Bovendien zou dit aanvalsscenario alleen uitvoerbaar zijn zolang het actief aan de gang is.  Zodra de aanval stopt, zou het netwerk weer normaal functioneren.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Mythe: Nadat er 21 miljoen bitcoin gemaakt zijn zal niemand meer blokken minen ===&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Wanneer de operationele kosten niet gedekt kunnen worden door de block creation premie, wat zal gebeuren enige tijd voordat de totale hoeveelheid BTC is bereikt, zullen [[Mining|miners]] verdienen aan [[Transacties#Transactiekosten|transactievergoedingen]].  Maar in tegenstelling tot de blokbeloning is er [https://bitcoin.stackexchange.com/questions/876/how-much-will-transaction-fees-eventually-be/895#895 geen koppeling tussen transactiekosten en de behoefte aan veiligheid], dus is er minder garantie dat de hoeveelheid [[Mining|mining]] die wordt uitgevoerd voldoende zal zijn om de veiligheid van het netwerk te handhaven.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Mythe: Quantum computers zullen bitcoin kapotmaken ===&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Hoewel ECDSA inderdaad niet veilig is bij gebruik van quantumcomputers, bestaan er nog geen quantumcomputers en dat zal waarschijnlijk nog wel even duren.&lt;br /&gt;
Het DWAVE-systeem waarover vaak in de pers wordt geschreven is, zelfs als al hun beweringen waar zijn, geen quantumcomputer van het soort dat voor cryptografie zou kunnen worden gebruikt.&lt;br /&gt;
De veiligheid van Bitcoin, mits correct gebruikt met een nieuw adres bij elke transactie, hangt af van meer dan alleen ECDSA: Cryptografische hashes zijn veel sterker dan ECDSA onder Quantum Computing.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
De beveiliging van Bitcoin is ontworpen om op een &amp;quot;voorwaartse compatibele manier&amp;quot; te worden geüpgraded en zou [https://en.wikipedia.org/wiki/Post-quantum_cryptography geüpgraded] kunnen worden als dit als een dreigende bedreiging zou worden beschouwd (cf. Aggarwal et al. 2017, &amp;quot;[https://arxiv.org/abs/1710.10377 Quantum attacks on Bitcoin, and how to protect against them]&amp;quot;).&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Zie verder de [https://en.wikipedia.org/wiki/Quantum_computing#Potential implications of quantum computers on public key cryptography].&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Het &#039;&#039;risico&#039;&#039; van kwantumcomputers is er overigens ook voor financiële instellingen, zoals banken, omdat zij bij het doen van transacties sterk afhankelijk zijn van cryptografie.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Als dat risico er al uberhaupt is. Vanuit de theoretische fysica zijn er professoren van naam die denken dat een quantum computer van enige omvang, die wat nuttigs zou kunnen doen, er domweg niet kán komen, door fysieke limieten: &amp;quot;A useful quantum computer needs to process a set of continuous parameters that is larger than the number of subatomic particles in the observable universe.&amp;quot;&lt;br /&gt;
[https://spectrum.ieee.org/computing/hardware/the-case-against-quantum-computing The Case Against Quantum Computing]. (by Mikhail Dyakonov, researcher in theoretical physics at Charles Coulomb Laboratory at the University of Montpellier, France.)&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Mythe: Bitcoin werd gehackt ===&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
In de geschiedenis van Bitcoin is er nog nooit een aanval geweest op de [[Blockchain|blockchain]] die resulteerde in gestolen geld van een bevestigde output.  Ook is er nog nooit een diefstal gerapporteerd die direct het gevolg was van een kwetsbaarheid in de oorspronkelijke Bitcoin-client, of een kwetsbaarheid in het protocol.  Bitcoin is beveiligd met standaard cryptografische functies. Deze functies zijn beoordeeld door cryptografie-experts en het wordt onwaarschijnlijk geacht dat ze in de nabije toekomst te kraken zijn.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Het is daarom goed om te zeggen dat de munt zelf nog nooit is &amp;quot;gehackt&amp;quot;.   Verscheidene grote &amp;quot;websites&amp;quot; die de munt gebruiken zijn echter wel gehackt, vaak resulterend in opvallende Bitcoin-diefstallen.  Deze overvallen worden in sommige media verkeerd gerapporteerd als overvallen op Bitcoin zelf.   Een analogie: het feit dat iemand euro&#039;s uit een supermarktkassa heeft gestolen, betekent niet dat de euro als munteenheid is &#039;gehackt&#039;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
De meeste bitcoindiefstallen zijn het gevolg van gebrekkige [[Bitcoin_opslaan|walletbeveiliging]].  Als reactie op de golf van diefstallen in 2011 en 2012 heeft de gemeenschap risicobeperkende maatregelen ontwikkeld, zoals [[Bitcoin opslaan#Versleuteling van je wallet|wallet encryptie]], ondersteuning voor [[Eigenschappen_van_Bitcoin#BIPs|multisigs]], [[Bitcoin_opslaan#Offline_wallet|offline wallet]], [[Bitcoin_opslaan#Papieren_wallet|Paper wallets]], en [[Bitcoin_opslaan#Hardwarewallet|Hardware wallets]].  Naarmate deze maatregelen meer ingang vinden bij handelaren en gebruikers, daalt het aantal diefstallen.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== De schaalbaarheid / bruikbaarheid van Bitcoin ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Deels waar: Bitcoin is te duur om te gebruiken / transacties zijn te duur ===&lt;br /&gt;
Het is belandrijk om onderscheid te maken tussen verschillende soorten bitcoinbetalingen: [[On-chain en Off-chain (2e laag-betalingen)]]. On-chain betalingen (die door [[Mining|miners]] op de [[blockchain]] worden gezet) zijn duur. Off-chain betalingen zoals [[Lightning]] zijn goedkoop.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Lightning is uitermate geschilt voor snelle, goedkope microbetalingen in bitcoin. Het is voor beginners heel makkelijk om te beginnen met wallets zoals [[BlueWallet]]. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Op de langere termijn zullen steeds meer partijen overstappen op de Off-chain/2e-laag-oplossingen. On-chain-transacties zullen slechts worden gebruikt als er dingen misgaan op de 2e laag en als settlementlaag.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Mythe: 21 miljoen munten zijn niet genoeg, het schaalt niet ===&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Eén Bitcoin is deelbaar tot op acht decimalen. Er zijn in werkelijkheid maximaal 2.099.999.997.690.000 (iets meer dan 2 quadriljoen) mogelijke eenheden in het Bitcoin-systeem.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
De waarde van &amp;quot;1 BTC&amp;quot; vertegenwoordigt 100.000.000 van deze eenheden. Met andere woorden, elke bitcoin is deelbaar door maximaal 10&amp;lt;sup&amp;gt;8&amp;lt;/sup&amp;gt;. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Toen de waarde van de eenheid van 1 BTC te groot werd om nuttig te zijn voor dagelijkse transacties, begonnen mensen te handelen in kleinere [[Bitcoin#Eenheden|eenheden]], zoals &amp;quot;satoshi&amp;quot;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Mythe: Er kunnen maar 10 transacties per seconde gedaan worden ===&lt;br /&gt;
Dit is onjuist. Met 2e-laag-oplossingen zoals [[Lightning]] kunnen miljoenen transacties per seconde worden gedaan.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Deels waar: Verloren munten kunnen niet worden vervangen en dat is niet oké ===&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Bitcoin zijn deelbaar tot 0,00000001, dus het feit dat er minder bitcoin overblijven is geen probleem voor de munt zelf. Als u uw munten verliest, zijn indirect alle andere munten meer waard door het verminderde aanbod. Beschouw het als een donatie aan alle andere bitcoingebruikers (bedankt!).&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Een gerelateerde vraag is: Waarom hebben we geen mechanisme om verloren munten te vervangen? Het antwoord is dat het onmogelijk is om onderscheid te maken tussen een &#039;verloren&#039; munt en een munt die gewoon ongebruikt in iemands portemonnee zit. En voor bedragen die aantoonbaar vernietigd zijn of verloren zijn gegaan, is er geen consensus dat dit een slechte zaak is en iets dat opnieuw in omloop zou moeten worden gebracht.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Mythe: Winkels kunnen hun prijzen niet in bitcoin neerzetten want de prijs is volatiel ===&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&#039;&#039;Zie [[Bitcoin accepteren als winkel]] voor het hoofdartikel&#039;&#039;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
De aanname is dat bitcoin onmiddellijk verkocht moeten worden om de bedrijfskosten te dekken. Als de uitgaven van de winkelier ook in bitcoin zouden worden gedaan, dan zou de wisselkoers irrelevant zijn. Een grotere acceptatie van Bitcoin zou de prijzen [https://en.wikipedia.org/wiki/Nominal_rigidity sticky] maken. Verwacht wordt dat de volatiliteit in de toekomst zal afnemen naarmate de omvang en diepte van de markt toenemen. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Tot die tijd halen veel handelaren gewoon regelmatig de laatste marktkoersen van de beurzen en werken ze de prijzen op hun websites automatisch bij. U zou ook een putoptie kunnen kopen om tegen een vaste koers voor een bepaalde tijd te verkopen. Dit zou u beschermen tegen prijsdalingen en uw transacties voor die periode vereenvoudigen.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Deels waar: Je kan verstuurde bitcoin niet terughalen (transacties zijn permanent) en dat is slecht ===&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Bitcoin-transacties op de basislaag zijn [[Eigenschappen van Bitcoin#Onomkeerbare transacties|definitief en onomkeerbaar by design]], maar consumentenbescherming kan nog steeds in bitcoin worden ingebouwd in andere lagen daarbovenop. De meest praktische manier om dit te doen is [[Multisig|multisig]] escrow. Bijvoorbeeld bij over-the-counter handel wordt een [[Escrow|escrowdienst]] gezien als een essentiële bescherming.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Het is goed om te vermelden dat vrijwel alle succesvolle consumentgerichte bitcoinbedrijven inderdaad al een vorm van consumentenbescherming implementeren; Routine-escrow werd gebruikt door Localbitcoins, Silk Road en de bitcoin ebay-site Bitmit. Anderen, zoals online bitcoin casino&#039;s, vertrouwen op hun jarenlange reputatie, terwijl anderen, zoals Coinbase.com, vertrouwen op het wettelijke en regelgevende systeem.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
De bitcoin-methode waarbij routinematig gebruik wordt gemaakt van [[Escrow|escrow]] heeft voordelen ten opzichte van concurrenten zoals creditcards. De beveiliging van creditcards is niet erg goed, wat resulteert in hogere kosten in het algemeen en de mogelijkheid dat betalingen maanden later worden teruggedraaid. Wanneer bitcoin daarentegen vanuit escrow aan de verkoper zijn vrijgegeven, kunnen ze niet worden teruggedraaid omdat de munten echt in het bezit van de verkoper zijn. De eis om echte namen te gebruiken voor creditcards en PayPal sluit ook mensen zonder bank en mensen uit landen met een minder ontwikkelde financiële infrastructuur uit. Er zijn ook nadelen, zoals dat bitcoin nog niet zo algemeen geaccepteerd is als creditcards en geen dekmantel is voor het verstrekken van kredietlijnen.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Overig ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Mythe: Alle Bitcoiners zijn wappies/gekkies/complotdenkers ===&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
De leden van de gemeenschap verschillen in hun ideologische standpunten. Bitcoin mag dan begonnen zijn door ideologische enthousiastelingen, nu spreekt het een groot aantal gewone pragmatische mensen aan, die simpelweg het potentieel ervan inzien om de kosten en problemen van wereldwijde e-commerce te verminderen.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Deels waar, omdat in elke subcultuur wappies/gekkies en complotdenkers te vinden zijn. Daarnaast is het  soms moeilijk aan te tonen dat iemand objectief gezien een wappie genoemd kan worden.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Referenties ==&lt;br /&gt;
&amp;lt;references /&amp;gt;&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Stijn</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://bitcoinwiki.nl/index.php?title=Digitaal_geld_(CBDC,_Facebook,_Stablecoins)&amp;diff=1852</id>
		<title>Digitaal geld (CBDC, Facebook, Stablecoins)</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://bitcoinwiki.nl/index.php?title=Digitaal_geld_(CBDC,_Facebook,_Stablecoins)&amp;diff=1852"/>
		<updated>2021-04-28T13:36:16Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Stijn: bitcoins -&amp;gt; bitcoin&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;{{Beginnetje}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Een &#039;&#039;&#039;Central Bank Digital Currency&#039;&#039;&#039; (CBDC) is een elektronisch cash geld systeem, uitgegeven door de centrale bank (&#039;CB&#039;) van een land (of een muntunie als de EuroZone). Op dit moment (voorjaar 2021) bestaat er nog geen CDBC maar zijn er wel plannen geannonceerd door o.a. de CB van China, de FED en de ECB. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Hoewel reguliere banktegoeden ook in feite digitaal zijn, is er wel degelijk een aantal verschillen tussen CBDC&#039;s en giraal geld:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
* De uitgever van een CBDC is —zoals de naam aangeeft— een centrale bank. Dit wil zeggen dat het deposito-garantiestelsel niet van toepassing is, en niet nodig is, omdat een CB niet failliet kan gaan. De huidige banktegoeden waar u, lezer, waarschijnlijk over beschikt is in feite een claim op een schuld, op euro&#039;s uit het niets gecreëerd op het moment dan een client een lening bij bank afsloot (bijv hypotheek). &lt;br /&gt;
* Een tegoed in CBDC is finaal, er is dus geen vereffening van schuld; In feite is een tegoed in een CBDC een stukje van de reserves van de CB.&lt;br /&gt;
* Mogelijk worden de CBDC&#039;s een bearer instrument, dwz &#039;aan toonder&#039;.  Een specifiek tegoed of transactie is dan niet (per se) aan een identiteit te koppelen. Dit is zo indien de CBDC een vorm van [https://nl.wikipedia.org/wiki/Chartaal_geld chartaal geld] gaat zijn. Echter, huidige regeringen lijken een onverzadigbare honger te hebben naar het 100% transparant en minutieus gedetailleerd in kaart brengen van alle geldtransacties, dus CBDC zullen qua koppeling aan persoonsgegevens meer op traditionele bankrekeningen gaan lijken dan op contant geld.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Een van de mogelijke effecten van de invoering van CBDC is dat de rol van reguliere banken bij het betalingsverkeer kleiner wordt. Banken zullen voornamelijk nog een rol spelen in het leveren van producten met rente, zoals krediet, hypotheken, spaarrekeningen e.d.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
===CBDC Géén Bedreiging voor Bitcoin===&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Waarschijnlijk zal het bestaan en gebruik van CBDC eerder positief dan negatief werken op de populariteit van Bitcoin, want meer mensen zullen het betalen met een app gewoon worden. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
In elk geval zullen de CBDC&#039;s op 1 punt beslist &#039;&#039;niet&#039;&#039; kunnen concurreren met Bitcoin: het deflationaire karakter van Bitcoin, veroorzaakt door de bekende limiet (&#039;cap&#039;) van 21 miljoen bitcoin. CBDC&#039;s zullen onderhevig zijn aan de monetaire politiek van de CB, en dat betekent in de komende decennia naar alle waarschijnlijkheid een voortdurende verruiming van de geldhoeveelheid. &lt;br /&gt;
Bitcoin blijft dan ook naar alle waarschijnlijkheid een beter oppotmiddel (Store of Value).&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Libra ==&lt;br /&gt;
De firma Facebook kondigde in 18 juni 2019 aan een digitale munt te willen introduceren welke mondiaal gebruikt zou kunnen worden. Deze digitale munt, de Libra, zou de waarde ontlenen aan een mandje van valuta, met de dollar, euro, yen en yuan*** als (belangrijkste) componenten.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Overheden overal schrokken hiervan. Het onvoorstelbare leek te gebeuren: een privaat bedrijf treedt op het terrein van de soevereiniteit bij uitstek nl. de uitgifte en beheer van &#039;s lands geld. Alle belangrijke overheden gaven Facebook te kennen de plannen beter af te blazen, de Libra zou onder geen beding getolereerd worden. &lt;br /&gt;
China ging een stap verder, en trad in het offensief en kondigde een eigen digitale munt aan die mondiaal in te zetten zou zijn.  Het is deze actie van China waarvan op hun beurt de andere overheden wakker schrokken: het zou toch niet zo zijn dat China zou gaan domineren met haar digitale munt?  Sindsdien is de race gestart waarbij de grote machtsblokken naarstig op zoek zijn naar de invulling van de realisatie van digitaal cash. Een introductie van de digitale Euro of Dollar valt niet voor 2025 te verwachten [bron]. In december 2020 besloot het bedrijf de naam van de munt te veranderen naar &#039;&#039;Diem,&#039;&#039; wat volgens het bedrijf beter paste ([https://www.diem.com/en-us/updates/diem-association/ bron]).&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==== De Bancor ====&lt;br /&gt;
Tijdens het Bretton Woods overleg in 1944, waar de landen van de wereld samenkwamen om de mondiale staat van de economie te bespreken, stelde de bekende econoom John Maynard Keynes de &#039;&#039;Bancor&#039;&#039; voor: een wereldmunt die zijn waarde zou ontlenen uit een mandje van valuta. Door de zwaarwegende invloed van de (op dat moment economische supermacht) VS werd echter besloten om de dollar als wereldmunt te nemen, en de waarde van de dollar aan een goudstandaard te onderwerpen. Het idee van de Libra grijpt dus terug naar het concept van de Bancor, maar dan met een gefedereerde blockchain die door verschillende grote bedrijven beheerd zou worden.&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Stijn</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://bitcoinwiki.nl/index.php?title=Bitcoin_Memes&amp;diff=1851</id>
		<title>Bitcoin Memes</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://bitcoinwiki.nl/index.php?title=Bitcoin_Memes&amp;diff=1851"/>
		<updated>2021-04-28T13:36:01Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Stijn: bitcoins -&amp;gt; bitcoin&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;Bitcoin is een volledig nieuw systeem dat vele vaste denkpatronen over geld, banken, overheid enz. uitdaagt. Omdat het vanuit een nulpunt in 2009 is gegroeid en een Internet fenomeen is, is het niet verwonderlijk dat onder de eerste groepen gebruikers de &#039;nerd&#039;-achtige typen oververtegenwoordigd waren. &lt;br /&gt;
Op het Internet leidt dat snel tot een eigen subcultuur met eigen begroetingen en &#039;in jokes&#039;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Ook vormen memes een flink deel van de subcultuur van de Bitcoin-wereld. Memes zijn woordspelletjes, mantra&#039;s al dan niet met beeld gecombineerd. ([https://nl.wikipedia.org/wiki/Internetmeme Meme op Wikipedia.nl]).&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Hieronder een lijst van Bitcoin Memes&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Woord Memes ==&lt;br /&gt;
====Hodl====&lt;br /&gt;
Tiepfout van &#039;hold&#039;, koop en houd je bitcoin. Zie hodl&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
====&amp;quot;Have Fun Staying Poor!&amp;quot; (HFSP)====&lt;br /&gt;
Zo roep je iemand toe aan het eind van een discussie met iemand die maar niet wil begrijpen dat Bitcoin een rationale verzekering is tegen het falen van het fiat-geldsysteem.  Een no-coiner zonder de minste twijfel.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
====Not your Keys, Not Your Coins====&lt;br /&gt;
Als je niet zelf de private key van je bitcoin bezit, bezit je ze eigenlijk niet&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
====Citadel====&lt;br /&gt;
De Citadel is de denkbeeldige burcht waar in de dystopische toekomst de Bitcoin-rijken zich verschansen met hun mining apparatuur en zich aangevallen weten door de no-coiners. Dit idee komt uit een fantasierijke post op Reddit/r/Bitcoin uit september 2013, van user /u/Luka_Magnotta. De maximumkoers toen bedroeg ~$270. Drie maanden later dat jaar zou de koers door de $1000 grens breken.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
:&amp;quot;I am a time-traveler from the future, here to beg you to stop what you are doing.&amp;quot; &lt;br /&gt;
:&#039;&#039;&amp;quot;What is a Citadel?&amp;quot; you might wonder. Well, by the time Bitcoin became worth 1,000 dollar, services began to emerge for the &amp;quot;Bitcoin rich&amp;quot; to protect themselves as well as their wealth. It started with expensive safes, then began to include bodyguards, and today, &amp;quot;earlies&amp;quot; (our term for early adopters), as well as those rich whose wealth survived the &amp;quot;transition&amp;quot; live in isolated gated cities called Citadels, where most work is automated. Most such Citadels are born out of the fortification used to protect places where Bitcoin mining machines are located. The company known as ASICminer to you is known to me as a city where Mr. Friedman rules as a king.&#039;&#039;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Originele Citadel post: [https://web.archive.org/web/20130903171448/http://www.reddit.com:80/r/Bitcoin/comments/1lfobc/i_am_a_timetraveler_from_the_future_here_to_beg Archief]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
====Stacking Sats====&lt;br /&gt;
Toen Bitcoin zo in prijs omhoog ging dat voor velen het bezit van 1 hele Bitcoin een utopische droom werd, werd Stacking Sats (&#039;Stapel Satoshi&#039;s!&#039;) populair. Het geeft aan dat je ook met een beperkt inkomen aan het sparen van Bitcoin kan werken: Elke keer dat je een latté niet koopt, of niet pizza laat thuisbezorgen maar zelf kookt, kan je met uitgespaarde euro&#039;s een setje satoshi&#039;s kopen. &lt;br /&gt;
Ook het (al dan niet geautomatiseerd) periodiek investeren in (aankopen van) Bitcoin, het zgn Dollar Cost Averaging (DCA) draagt bij aan deze meme. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
====Bitcoin is a Black Hole====&lt;br /&gt;
Omdat Bitcoin het perfect geld is, geld in de meest abstracte vorm, zal alle te sparen vermogen daar uiteindelijk in belanden. Allerlei andere vormen om waarde door de tijd te transporteren (sparen :) zullen wegkwijnen. Deze gedachte is in elk geval terug te Trace-ren tot Trace Mayer &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
:&#039;&#039;Bitcoin is a financial black hole where visible capital goes in and does not come out. Bitcoin has attracted the attention of the most powerful monetary interests in the world resulting in a very serious 55 page report.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
:Bitcoin is very likely not going away anytime soon. Bitcoin is the opening of Pandora&#039;s Box and it is going to change things, big time.&#039;&#039;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
https://www.runtogold.com/why-bitcoin-is-tangible-digging-into-the-guts-of-bitcoin/&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Beeld Memes ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
====Bitcoin, C&#039;mon do something====&lt;br /&gt;
Als de prijs lange tijd rond het zelfde niveau blijft schommelen.&lt;br /&gt;
[[Bestand:Btc do something.png|none|150px|miniatuur|C&#039;mon do something]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Reacties konden niet uitblijven, zoals deze&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[Bestand:Btc no not that.jpg|none|150px|miniatuur|No, not that!]]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Stijn</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://bitcoinwiki.nl/index.php?title=Betaalkaarten_met_bitcoin&amp;diff=1850</id>
		<title>Betaalkaarten met bitcoin</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://bitcoinwiki.nl/index.php?title=Betaalkaarten_met_bitcoin&amp;diff=1850"/>
		<updated>2021-04-28T13:35:43Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Stijn: bitcoins -&amp;gt; bitcoin&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;Het is in Nederland mogelijk om betaalkaarten te gebruiken en daarmee te betalen in winkels. Er moet een onderscheid gemaakt worden tussen credit en debit kaarten. Het zijn vaak debit-cards op het Visa-netwerk: je maakt bitcoin over naar je betaalkaartrekening en op het moment van betalen van euro&#039;s in de [[Bitcoin accepteren als winkel|winkel]], wordt jouw bitcointegoed gebruikt.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Bitcoin betaalkaarten ===&lt;br /&gt;
Betaalkaarten waarmee je bitcoin kan uitgeven werken vaak op dezelfde manier. Ze maken gebruik van een al bestaand netwerk van bijvoorbeeld visa en/of mastercard. De huis-, tuin- en keuken betaalkaart van de alom vertegenwoordigde banken in Nederland werken op hetzelfde netwerk van deze bekende partijen (visa/mastercard). We hebben het dan meestal over een debit-card maar je kan ook gebruik maken van een credit-card. Het verschil tussen beide wordt hieronder duidelijk.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Credit-card/Debit-card ===&lt;br /&gt;
Zoals de naam al doet vermoeden spreken we hier over een betaalkaart waarmee je betaalt op krediet. Een krediet wordt aan iemand verstrekt met voorwaarde dat deze later wordt terugbetaalt. In de volksmond ook wel lening genoemd.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Een debit betaalkaart is eigenlijk het tegenovergestelde. Betaalkaarten van banken in Nederland zijn over het algemeen allemaal debit betaalkaarten. Het verschil met een credit-card is dat je bij een debit-card geld of bijvoorbeeld bitcoin eerst op een rekening moet zetten alvorens er mee te kunnen betalen. Een voorbeeld is de gebruikelijke bankrekening, een ander voorbeeld is een bitcoin variant ervan. Er zijn verschillende partijen in Nederland die een dienst aanbieden waarmee je kan betalen met bitcoin.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Bitcoin betaalkaarten ===&lt;br /&gt;
Er zijn verschillende partijen in Nederland die dit aanbieden zoals een Wirex, Swipe, Coinbase en Blockfi. Ook hier is weer een onderscheid te maken in de bedrijven die dit aanbieden. Wirex bijvoorbeeeld is puur ingericht als betaaldienst in tegenstelling tot Coinbase die verschillende diensten aanbiedt waaronder dus ook een betaalkaart.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==== Hoe werkt het ====&lt;br /&gt;
Betaalkaarten zijn te gebruiken zoals de normale debit kaarten van banken ook te gebruiken zijn, in winkels, tankstations restaurants en op plekken waar het mogelijk is om te pinnen. Er wordt gewoon betaald met euro&#039;s dus de bitcoin die je op je rekening zet worden uitgegeven als euro&#039;s. Het omwisselen gebeurt vaak automatisch maar is niet altijd het geval. Hoe gaat dit in zijn werk? Je opent een rekening of account bij een van deze betaalbedrijven. Vaak is [[Bitcoinjargon|KYC]] vereist en duurt dit even voordat je kan beginnen. Zodra je een werkend account tot je beschikking hebt kan je inloggen en bijvoorbeeld een app downloaden waarop je jouw tegoeden kan zien en jouw afschrijvingen en de inkomende betalingen. Bij sommige bedrijven is het ook nog mogelijk om je “currency” aan te passen aan het land waar je verblijft. Hier moet je denken aan de mogelijkheid om dollars uit te geven als je op vakantie bent of op zakenreis in de Verenigde Staten waardoor je niet verder rekening hoeft te houden met extra wisselkoerskosten en dergelijke. de meeste betaalkaarten ondersteunen ook andere cryptocurrencies.   &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==== Verkrijgbare kaarten in Nederland ====&lt;br /&gt;
{| class=&amp;quot;wikitable&amp;quot;&lt;br /&gt;
|+In Nederland verkrijgbare betaalkaarten&lt;br /&gt;
!Uitgever&lt;br /&gt;
!Type&lt;br /&gt;
!Betaalnetwerk&lt;br /&gt;
!Kosten&lt;br /&gt;
!Tokens&lt;br /&gt;
!Opmerkingen&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|[https://wirexapp.com Wirex]&lt;br /&gt;
|Debit&lt;br /&gt;
|Visa/Mastercard&lt;br /&gt;
|&lt;br /&gt;
* Eenmalig: bezorgkosten&lt;br /&gt;
* Maandelijkse kosten (€1,20)&lt;br /&gt;
* 1% om bitcoin te storten&lt;br /&gt;
* Commissie op overzetten naar euro op moment van betalen (Visa)&lt;br /&gt;
* Instant betalen zonder overzetten naar euro (Mastercard)&lt;br /&gt;
* Maximaal 1.5% cashback (Wirex X-tra) word betaald in eigen token&lt;br /&gt;
|Wirex token&lt;br /&gt;
(WTX)&lt;br /&gt;
|Met IBAN&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|[https://swipe.io/cards Swipe]&lt;br /&gt;
|Debit&lt;br /&gt;
|Visa&lt;br /&gt;
|&lt;br /&gt;
* [https://swipe.zendesk.com/hc/en-us/articles/360002643178-What-are-the-fees-limits-associated-with-the-Swipe-Card-in-the-EU-and-UK- Geen kosten]?&lt;br /&gt;
* 1% - 8% cashback afhankelijk van type kaart word betaald in BTC&lt;br /&gt;
* Afhankelijk van type kaart, met Spotify, Netflix, Prime, ... abonnement&lt;br /&gt;
|Swipe token&lt;br /&gt;
(SXP)&lt;br /&gt;
|Met IBAN&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|[https://www.coinbase.com/card Coinbase]&lt;br /&gt;
|Debit&lt;br /&gt;
|Visa&lt;br /&gt;
|&lt;br /&gt;
* Eenmalig: [https://help.coinbase.com/en/coinbase/trading-and-funding/other/coinbase-card-faq.html bezorgkosten]&lt;br /&gt;
* 0.2% van de betaalwaarde van transactie&lt;br /&gt;
|&lt;br /&gt;
|&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|[https://blockfi.com/credit-card-waitlist BlockFi]&lt;br /&gt;
|Credit&lt;br /&gt;
|Visa&lt;br /&gt;
|&lt;br /&gt;
* onbekend&lt;br /&gt;
|&lt;br /&gt;
|&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|[https://crypto.com/cards Crypto.com]&lt;br /&gt;
|Debit&lt;br /&gt;
|Visa&lt;br /&gt;
|&lt;br /&gt;
* 1% - 8% CRO rewards&lt;br /&gt;
* Afhankelijk van type kaart, met Spotify, Netflix, Prime, ... abonnement&lt;br /&gt;
|&lt;br /&gt;
|&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|[https://www.binance.com/nl/cards Binance]&lt;br /&gt;
|Debit&lt;br /&gt;
|Visa&lt;br /&gt;
|&lt;br /&gt;
* Binance card is gratis.&lt;br /&gt;
* Tot 8% cashback&lt;br /&gt;
|&lt;br /&gt;
|&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|[https://card.trastra.com Trastra]&lt;br /&gt;
|&lt;br /&gt;
|Visa&lt;br /&gt;
|&lt;br /&gt;
* Maandelijkse kosten (€1,25)&lt;br /&gt;
* https://fees.trastra.com&lt;br /&gt;
|&lt;br /&gt;
|Met IBAN&lt;br /&gt;
|}&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Stijn</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://bitcoinwiki.nl/index.php?title=Energieverbruik&amp;diff=1849</id>
		<title>Energieverbruik</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://bitcoinwiki.nl/index.php?title=Energieverbruik&amp;diff=1849"/>
		<updated>2021-04-28T13:35:27Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Stijn: bitcoins -&amp;gt; bitcoin&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;[[Bestand:Vergelijk energie.png|miniatuur|Vergelijk energieverbruik]]&lt;br /&gt;
Het [[Mining|minen]] van bitcoin kost energie omdat het wordt gedaan door heel veel computers over de hele wereld. Deze computers, of &#039;miners&#039;, gebruiken energie. Dat principe van energie gebruiken voor het maken, of eigenlijk vinden, van bitcoin heet [[Proof of Work]]. Het is hét bewijs dat je moeite doet om bitcoin te vinden. Lees het hoofdartikel over [[Proof of Work]] om te zien waarom het belangrijk is.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Bitcoin is minder verspillend dan het delven en raffineren van goud om het vervolgens om te smelten en in baren te verdelen, waarna het weer onder de grond in kluizen word opgeslagen. Om nog maar te zwijgen over de bouw van grote luxe gebouwen, de verspilling van energie bij het drukken en slaan van alle verschillende fiatvaluta, het vervoer ervan in gepantserde auto&#039;s door niet minder dan twee veiligheidsagenten, enz. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Er is een aantal argumenten voor het gebruik van [[Proof of Work]] en het energieverbruik van Bitcoin. Hieronder staan er een aantal, met verder achtergrond en bronnen.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
= Energieverbruik Bitcoinnetwerk =&lt;br /&gt;
== Omvang energieverbruik (februari 2021) ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Op dit moment verbruiken alle Bitcoin-miners bij elkaar tussen de 80 en 120 terawattuur (TWh) aan elektriciteit per jaar, een schatting op basis van de gemeten rekenkracht die aan het Bitcoinnetwerk besteed wordt. Ter vergelijking, het jaarlijkse stroomverbruik van Nederland schommelt al enkele jaren rond de 120 TWh, of zo&#039;n 7 middelgrote (?) kerncentrales.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Vergelijk dit bijvoorbeeld met de toename van 19 procent per jaar van de energievraag van datacenters en het netwerk in Nederland. In 2019 gebruikten alle datacenters in Nederland 2,7 TWh. Met een groei van 19 procent per jaar komt dat in 2030 uit op 20,7 TWh, samen met de benodigde netwerkinfrastructuur is dat 40 TWh. Dan is het energieverbruik voor alle toekomstige clouddiensten een significant onderdeel van de Nederlandse energievraag waarbij ook nog eens de doelstelling is dat dit allemaal duurzame energie moet zijn. Het grote verschil tussen datacenters en bitcoinminers is de locatie: een miner kan technisch gezien overal werken waar energie is en een internetverbinding. Met de huidige stand van de techniek dus overal met behulp van satellietinternet en zon- of windenergie. De zonnige kant van de maan zou ooit zelfs kunnen voldoen. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Kort gezegd: miners willen de goedkoopste energie. Ze kunnen heel makkelijk verhuizen naar plaatsen waar energie goedkoop is of waar te veel energie geproduceerd wordt: die energie gaat dan niet verloren: het bitcoinnetwerk wordt ermee beveiligd.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Energie is praktisch oneindig, hoe het gewonnen wordt, daar zit de crux. En wat voor de ene persoon nuttig is, is voor de ander nutteloos.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Verwachting voor de komende jaren ==&lt;br /&gt;
Als de prijs van bitcoin stijgt, loont het voor miners om meer rekenkracht in te zetten. Dit zorgt voor energieverbruik. Ook als de [[netwerkkosten]] per transactie stijgen zal hetzelfde gebeuren.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Wanneer de &#039;[[block reward]]&#039; in 2024 halveert, zijn oudere modellen miningapparatuur niet meer efficiënt genoeg en dus niet meer winstgevend. Deze worden offline gehaald en eventueel vervangen worden door nieuwere, efficiëntere modellen. Dit leidt in beginsel tot minder stroomverbruik. Iedere vier jaar tijdens een &#039;halving&#039; herhaalt zich dit.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Samengevat:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
# Hogere koers van Bitcoin en/of hogere fees -&amp;gt; meer hashing power ([[Mining|miningkracht]]) -&amp;gt; meer stroomverbruik&lt;br /&gt;
# Halving, lagere koers van Bitcoin en/of lagere fees -&amp;gt; minder hashing power -&amp;gt; minder stroomverbruik&lt;br /&gt;
# Efficiëntere [[ASIC miners]] komen op de markt -&amp;gt; meer hashing power bij gelijk stroomverbruik -&amp;gt; teveel aan hashing power -&amp;gt; minst efficiente miners schakelen af -&amp;gt; totaal stroomverbruik grofweg gelijk&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Al deze effecten treden continu en tegelijkertijd op, in meer of mindere mate. Het is daarom moeilijk te voorspellen welke van deze effecten tijdelijk &#039;wint&#039;. In de geschiedenis van bitcoin is de hoeveelheid energieverbruik in ieder geval in dezelfde richting gegroeid als de waarde van het netwerk.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Een belangrijke notie is dat het aantal miners niet ogenblikkelijk kan worden opgeschaald als de prijs stijgt. Er is maar beperkte productiecapaciteit en de levertijd loopt dan al snel op naar 6 maanden of langer. Een verdubbeling van de prijs betekent dus geen ogenblikkelijke verdubbeling van het energieverbruik, maar een langzame verhoging.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
= Argumenten tegen het energiegebruik van bitcoin =&lt;br /&gt;
== &amp;quot;Bitcoin gebruikt te veel energie&amp;quot; ==&lt;br /&gt;
De achtergrond van deze stelling is vaak: bitcoin gebruikt &#039;&#039;&#039;te&#039;&#039;&#039; veel energie, omdat het gezien wordt als nutteloos. Het is hier belangrijk te beseffen dat dit een waarde-argument is. Verschillende mensen kennen verschillende waarden toe aan bitcoin. Iemand die bitcoin waardeloos vindt, zal het energieverbruik vermoedelijk te groot vinden. Groepen die bitcoin waardevol vinden omdat zij [[Een betere wereld met en door Bitcoin|een betere wereld voor zich zien met Bitcoin]], het dagelijks gebruikt voor betalingen, of door bitcoin hun spaargeld veilig kunnen stellen, zullen het energieverbruik eerder accepteren.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
De milieu- en energiekosten van [[Mining|mining]] moeten worden afgewogen tegen de voordelen. Als je vraagtekens zet bij bitcoin vanwege het elektriciteitsgebruik, moet je je ook afvragen: Zal bitcoin de economische groei bevorderen door de handel vrij te maken?  Zal dit het tempo van technologische innovatie versnellen? Zal dit leiden tot een snellere ontwikkeling van groene technologieën? Zal bitcoin nieuwe, grensoverschrijdende [[wikipedia:Smart_grid|smart-grid]]-technieken mogelijk maken? &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Bitcoin afwijzen vanwege de kosten, terwijl de voordelen worden genegeerd, is een oneerlijk argument. In feite is elk klimaat-argument van dit type oneerlijk, niet alleen als het om bitcoin gaat. Op dezelfde kan men beweren dat windturbines slecht zijn voor het milieu omdat het maken van de staalconstructie energie kost.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Zie verder [[Een betere wereld met en door Bitcoin]].&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== &amp;quot;Bitcoin gebruikt net zo veel energie als land X!&amp;quot; ==&lt;br /&gt;
[[Bestand:Btc-electr-usage-compared.png|miniatuur|Elektriciteitsverbruik Bitcoin in vergelijk]]&lt;br /&gt;
Het energiegebruik van bitcoin wordt vaak vergeleken met dat van een land om een indruk te geven hoeveel het is. In veel gevallen is dat misleidend, omdat het &#039;&#039;&#039;energie&#039;&#039;&#039;verbruik van bitcoin wordt vergeleken met het &#039;&#039;&#039;elektriciteits&#039;&#039;&#039;verbruik van een land. Bitcoin verbruikt ongeveer evenveel energie als Nederland aan elektriciteit verbruikt ([https://digiconomist.net/bitcoin-energy-consumption/ maart 2021]). In een eerlijke vergelijking zou je echter bitcoin energieverbruik vergelijken met het energieverbruik van een land. Dat ligt in Nederland nog 8 tot 10 keer zo hoog. De meeste energie verbruiken we namelijk in de vorm van olie en gas (transport en verwarming). Kortom, bitcoin verbruikt ongeveer 10-15% van de energie in Nederland ([https://www.iea.org/data-and-statistics?country=NETHLAND&amp;amp;fuel=Energy%20consumption&amp;amp;indicator=TFCShareBySector maart 2021]).&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Er is groot verschil tussen het energieverbruik van verschillende landen, simpelweg omdat ze enorm van omvang verschillen. Tussen Nederland en China zit ongeveer een factor 80 in inwoners en energieverbruik. Het vergelijken met een land doet het goed voor de verontwaardiging, maar is een tamelijk vage meetlat.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Bitcoin is een fundamenteel wereldwijde technologie: het bestaat slechts wereldwijd. Het kost niet meer energie als er meer landen (of mensen) gebruik van gaan maken. Zelfs de wereldwijde internet-infrastructuur (450 TWh per jaar, zo&#039;n 6 keer zo veel als bitcoin, [https://www.iea.org/reports/data-centres-and-data-transmission-networks maart 2021]) is daarom geen goede vergelijking, die groeit sterk mee met het aantal gebruikers en de intensiviteit van het gebruik.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Als je al een vergelijking zou willen maken dan zou het moeten zijn met het alternatief, namelijk het systeem van bankkantoren, geldautomaten en gouddelving waar wereldwijd tientallen miljoenen mensen werken die dagelijks met hun auto naar het werk rijden. Het verschil is dat je het energieverbruik van Bitcoin makkelijk kunt aflezen, en van het banksysteem niet.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== &amp;quot;Bitcoin gebruikt (vuile) stroom (en draagt daarom bij aan het klimaatprobleem)&amp;quot; ==&lt;br /&gt;
Bitcoin vinden gebruikt veel energie, zie boven. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
* Een steeds groter deel van bitcoinmining gebeurt op groene (vooral waterkracht) of anders verspilde (zoals afgefakkeld gas) energie. &#039;&#039;&#039;[https://www.coindesk.com/russian-oil-drilling-giant-opens-mining-farm Russian Oil Drilling Giant Opens a Crypto Mining Farm Run on Gas Energy]&#039;&#039;&#039;&lt;br /&gt;
* Een groeiend deel van bitcoinmining vindt op afgelegen locaties plaats: IJsland, Siberië, Noord-China. Het argument &amp;quot;die energie had nuttiger aangewend kunnen worden&amp;quot; geldt daarom steeds minder: elektriciteit kan je niet zonder aanzienlijk verlies over grote afstanden transporteren. De elektriciteit opgewekt in Siberië is alleen daar te gebruiken. Bitcoinmining concurreert steeds minder met ander gebruik van dezelfde elektriciteits-bron.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Mining is een zeer concurrerende, dynamische, bijna [https://en.wikipedia.org/wiki/Perfect_competition perfecte markt]. Mininginstallaties kunnen bijna overal ter wereld met relatief gemak worden opgezet en afgebroken.  De marktkrachten duwen de mijnbouwactiviteit dus voortdurend naar &amp;quot;plaatsen&amp;quot; en &amp;quot;tijden&amp;quot; waar de marginale prijs van elektriciteit laag of nul is. Deze elektriciteitsproducten zijn niet voor niets goedkoop. Vaak is dat omdat de elektriciteit moeilijk te vervoeren of op te slaan is, of omdat er weinig vraag is en een groot aanbod. De anders verspilde energie inzetten voor bitcoinmining is uiteindelijk veel minder verspillend dan zomaar lukraak een mijnbouwinstallatie op het net aan te sluiten. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
IJsland produceert bijvoorbeeld een overvloed aan elektriciteit uit hernieuwbare bronnen, maar heeft geen mogelijkheid om elektriciteit te exporteren door zijn afgelegen ligging. Het is denkbaar dat bitcoinminen in de toekomst alleen winstgevend zal zijn in locaties als IJsland en niet op locaties als Midden-Europa waar elektriciteit voornamelijk afkomstig is van kernenergie en fossiele brandstoffen.   &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
De marktwerking zou er zelfs toe kunnen leiden dat de miningindustrie innovatieve oplossingen bedenkt met een effectief elektriciteitsverbruik van &#039;&#039;nul&#039;&#039;. Mining produceert altijd warmte die gelijk is aan de verbruikte energie - 1000 watt mijnbouwapparatuur produceert bijvoorbeeld evenveel warmte als een verwarmingselement van 1000 watt dat wordt gebruikt in een elektrische kachel, een warm bad, een boiler of een soortgelijk toestel.  Iemand die al bereid is de kosten van elektriciteit te betalen voor de warmtewaarde alleen, zou mijnbouwapparatuur kunnen gebruiken die speciaal ontworpen is om bitcoin te delven, terwijl hij de geproduceerde warmte opvangt en gebruikt, zonder energiekosten te maken buiten wat hij al van plan was uit te geven aan verwarming.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Verder zou je voor een gedeelte kunnen zeggen dat bitcoin juist [[Een_betere_wereld_met_en_door_Bitcoin#Minder_uitstoot_door_bitcoin|bijdraagt aan het schoonmaken]] van de atmosfeer. We noemden eerder al dat het niet uitmaakt waar je bitcoin-mining installatie staat. Bedrijven als Great American Mining of de samenwerking tussen Validus Power en HUT8 maken hier dankbaar gebruik van. Ze gebruiken namelijk gas wat vrij komt bij het boren naar olie, wat normaal gesproken afgefakkeld zou worden. Dat affakkelen betekent dat methaan, een zeer sterk broeikasgas, omgezet wordt naar CO2, een veel minder sterk broeikasgas. Deze bedrijven zorgen er nu echter voor dat dit afgefakkelde gas in een turbine gebruikt kan worden om bitcoin te minen. De milieu-impact hiervan is zelfs kleiner dan nul, omdat het gas wat in een turbine gebruikt wordt een hogere mate van efficiëntie heeft dan het simpelweg affakkelen.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;strong&amp;gt;Zie verder&amp;lt;/strong&amp;gt;&lt;br /&gt;
* [https://bitcoinmagazine.com/articles/study-74-percent-of-bitcoin-mining-powered-with-renewable-energy &lt;br /&gt;
Study: 74 Percent of Bitcoin Mining Powered With Renewable Energy]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== &amp;quot;De stroom wordt niet nuttig gebruikt&amp;quot; ==&lt;br /&gt;
Dit hangt samen met de vraag of je Bitcoin [[#&amp;quot;Bitcoin_gebruik_te_veel_energie&amp;quot;|nuttig vindt]]. Iemand die Bitcoin niet nuttig vindt, kan stellen dat hij het energieverbruik daarom niet-nuttig besteed vindt. Hetzelfde geldt voor iemand die kan zeggen dat de energie van kerstlampjes, netflix kijken, vliegtuigen, en verwarming niet nuttig zijn. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{Quote|If people find that electricity is worth paying for, the electricity has not been wasted. Those who expend this electricity are rewarded with the Bitcoin currency. -- Saifedean Ammous }}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Wie bepaalt wat &#039;verspilling&#039; is en wat &#039;nuttig&#039; gebruik? Bitcoin is nuttig en wordt steeds nuttiger. Het is daarom beter om het te vergelijken met het huidige systeem, zie hieronder.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== &amp;quot;Bitcoin en het energieverbruik is niet nodig want [de euro, goud, ...] werkt prima!&amp;quot; ==&lt;br /&gt;
Verschillende mensen hebben verschillende wensen, voor sommigen zal de euro goed (blijven) werken, anderen hebben mogelijk geen toegang tot een goed geldsysteem, hebben last van hun overheid of censuur van hun transacties. Voor die laatste groepen geldt dat Bitcoin (en daarmee het energiegebruik) nodig is. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Daarnaast kost goud, overheden en het bankensysteem [[https://twitter.com/danheld/status/1348347812161835010 veel meer energie dan Bitcoin]].&lt;br /&gt;
[[Afbeelding:Energy-usage-compared.jpg|miniatuur]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Zie verder [[Mythes#Mythe:_Bitcoin_lost_geen_probleem_op.2C_goud_.2F_ons_huidige_geldsysteem_is_prima]].&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== &amp;quot;Een bitcointransactie kost [zo veel] energie/kWh!&amp;quot; ==&lt;br /&gt;
Deze bewering wordt vaak gemaakt door (ten onrechte) het totale hoeveelheid stroomverbruik in een bepaald tijdsbestek te delen door de totale hoeveelheid transacties in die periode. Dit is echter een verkeerde berekening. Laten we even inzoomen:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
* 1 blok bevat ongeveer 1.500 transacties (maar zie verder beneden voor verdere details)&lt;br /&gt;
* 1 blok genereert 6,25 nieuwe Bitcoin, de subsidie voor de miner die het blok gegenereerd heeft&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
De opbrengst aan fees is (medio febr. 2021) 7 miljoen dollar per dag = 30.000 dollar per blok&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
De opbrengst aan block reward per blok : 6,25x50.000 usd = 31.2500 usd.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
De fees brengen voor de miner momenteel dus maar ~ 1/10e op van de block reward.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
De reden dat miners bereid zijn zoveel stroom te verstoken is de reward, niet de fees. En de nieuwe Bitcoin worden aan de totale voorraad toegevoegd en kunnen daarna nog honderden jaren gebruikt worden.  (Vergelijk dit met een gouden munt: deze kost veel om te delven, maar kan vervolgens letterlijk duizenden jaren gebruikt worden in waardeopslag en -transacties). &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Als in 2032 99,2% van de bitcoin gemined zijn, is de blockreward nog maar 0,78125 Btc / blok (een factor 8 lager, 3 halvings na nu). De miners zullen dan hun elekra-kosten voornamelijk met de opbrengsten van de fees moeten bekostigen. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Tegen die tijd is het waarschijnlijk wèl terecht om de stroomkosten van 1 blok om te slaan over de transacties in dat blok. Tenzij de Bitcoin koers dan een factor 8 gestegen is ten opzichte van nu, dus naar zo&#039;n 400.000 usd, want dan is de krimp in block reward geheel gecompenseerd door de koersstijging. Maar, uiteindelijk komt er een moment dat de fees de belangrijkste inkomstenbron voor miners vormen en dan zal het stroomverbruik vermoedelijk een stuk dalen.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Een bitcointransactie is niet te vergelijken met een banktransactie ===&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
; Een banktransactie versus een bitcointransactie&lt;br /&gt;
: Als je een banktransactie doet naar een vriend, kost dit inderdaad minder stroom, tijd en geld dan het uitvoeren van diezelfde transactie op het bitcoin-netwerk. Een banktransactie is echter iets heel anders dan een bitcointransactie.&lt;br /&gt;
; Vertrouwen versus oncensureerbaarheid&lt;br /&gt;
: Banken berusten op vertrouwen, bitcoin is peer-to-peer en oncensureerbaar. Het energiegebruik is nodig voor decentraal oncensureerbaar geld (Bitcoin).&lt;br /&gt;
; 1 transactie versus meerdere transacties&lt;br /&gt;
: Een banktransactie heeft maar één transactie in zich. Een transactie op het bitcoin-netwerk kan in theorie een oneindige hoeveelheid transacties achter zich hebben (via custodial solutions, transaction batching, [[Lightning|het Lightningnetwerk]] en liquid network). &lt;br /&gt;
; Transactie of smart contract?&lt;br /&gt;
: Uitleg over dat een transactie op het bitcoin netwerk niet eens een normale transactie hoeft te zijn, maar ook een smart contract kan bevatten. Alleen al om deze reden zijn transacties niet vergelijkbaar.&lt;br /&gt;
; De verschillende lagen van geld&lt;br /&gt;
: Geld heeft meerdere lagen. Bitcoin is &#039;base money&#039;, zoals goud, en moet dus ook daarmee vergeleken worden. Een banktransactie gebeurt een heleboel lagen bovenop goud of staatsobligaties. Bitcoin heeft dit alles in zich: clearing, overboeken en opslag. Dit kan allemaal in een transactie zitten. Ergo: een bitcointransactie betekent meer dan een banktransactie.&lt;br /&gt;
; Je kunt een banktransactie ook voor bitcoin gebruiken&lt;br /&gt;
: Voortvloeisel uit het vorige argument. Je kunt een bitcoin ook bij je bank opslaan, en dan op dezelfde manier als je euro&#039;s debiteren en crediteren van je rekening. Op die manier kost een &amp;quot;bitcointransactie&amp;quot; op alle mogelijke manieren exact hetzelfde als je huidige banktransactie. Het is dan echter geen bitcointransactie meer.&lt;br /&gt;
; Elk nieuwe blok bevestigt 500+ miljoen transacties&lt;br /&gt;
: Elk nieuwe blok bevestigt op zijn beurt ook de transacties die eerder gedaan zijn, dat zijn er op het moment van schrijven honderden miljoenen. Elke bevestiging zorgt dat historische transacties [[Zwaktes#Een_aanvaller_met_veel_computerkracht|steeds lastiger]] uitgegeven kunnen worden.&lt;br /&gt;
; Een blok maken kost evenveel energie, onafhankelijk van het aantal bitcoin&lt;br /&gt;
: Hoet doet er niet toe hoe veel transacties er in een blok zitten; elk blok kost even veel energie. Of er nu 10 of 1000 transacties in zitten.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
= Argumenten voor het energiegebruik van Bitcoin =&lt;br /&gt;
Zie [[Een betere wereld met en door Bitcoin]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
= Zie verder =&lt;br /&gt;
* Op LekkerCryptisch.nl [https://lekkercryptisch.nl/kennisbank/artikelen/2021/02/15/Bitcoin-gebruikt-veel-teveel-energie-een-klimaatramp Bitcoin gebruikt veel teveel energie een klimaatramp ]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Stijn</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://bitcoinwiki.nl/index.php?title=Zwaktes&amp;diff=1848</id>
		<title>Zwaktes</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://bitcoinwiki.nl/index.php?title=Zwaktes&amp;diff=1848"/>
		<updated>2021-04-28T13:34:41Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Stijn: bitcoins -&amp;gt; bitcoin&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;Er zitten zwaktes aan [[Bitcoin]]. Ze staan hieronder beschreven. Zie ook [[Mythes|het artikel over bitcoinmythes]] en het artikel over [[Een betere wereld met en door Bitcoin|een betere wereld met en door Bitcoin]].&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Mogelijke problemen ==&lt;br /&gt;
=== Bitcoin kunnen uit wallets gestolen worden ===&lt;br /&gt;
De portemonnee wordt standaard onversleuteld opgeslagen, en wordt zo een waardevol doelwit voor diefstal. Recente versies van de Bitcoin-client ondersteunen nu encryptie om de portemonneegegevens te beschermen, maar de gebruiker moet hiervoor kiezen. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Historie is zichtbaar ===&lt;br /&gt;
Zie [[Anonimiteit]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Het is lastig voor bedrijven om bitcoin op de balans te zetten ===&lt;br /&gt;
Er zijn nog niet veel regels hoe bitcoin opgenomen dienen te worden op balansen. Zie ook dit [[PUB:Bedrijven worstelen met bitcoin op de balans|artikel op FD]]. &lt;br /&gt;
{{Quote|&#039;Het wordt tijd dat de IASB, de internationale organisatie die de boekhoudregels opstelt, het mogelijk maakt bitcoins als financieel instrument in de boeken te zetten. We kunnen ondertussen wel vaststellen dat de bitcoin geen eendagsvlieg meer is.&#039;}}&lt;br /&gt;
Bovenstaande quote is van een KPMG-medewerker.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Waarschijnlijk geen probleem ==&lt;br /&gt;
=== Een aanvaller met veel computerkracht ===&lt;br /&gt;
Een aanvaller die meer dan 50% van de rekenkracht van het netwerk controleert, kan gedurende de tijd dat hij de controle heeft, de transactievolgorde veranderen, transacties uitsluiten en eigen transacties te wijzigen/terugdraaien. Dit stelt hem in staat om:&lt;br /&gt;
* transacties ongedaan te maken die hij verstuurt terwijl hij de controle over heeft.  Dit heeft het potentieel om [[Transacties#Termen|double-spend transacties]] te doen; transacties die voorheen al in de blokketen te zien waren, terug te draaien, waarbij alle munten die een geschiedenis delen met de teruggedraaide transactie beïnvloed worden;&lt;br /&gt;
* bevestigingen terug te draaien voor elke transactie die eerder al in de blokketen te zien was, terwijl hij de controle heeft;&lt;br /&gt;
* te voorkomen dat sommige of alle transacties bevestigingen krijgen;&lt;br /&gt;
* te voorkomen dat sommige of alle andere mijnwerkers geldige blokken delven.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
De aanvaller kan niet:&lt;br /&gt;
* transacties van anderen terugdraaien zonder hun medewerking (tenzij hun muntgeschiedenis is beïnvloed door een dubbele uitgave);&lt;br /&gt;
* voorkomen dat transacties worden verzonden (ze zullen worden weergegeven als 0/onbevestigd);&lt;br /&gt;
* het aantal munten wijzigen dat per blok wordt gegenereerd;&lt;br /&gt;
* munten creëren uit het niets;&lt;br /&gt;
* munten verzenden die niet van hem zijn;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Merk op dat de bovenstaande beperkingen alleen gelden voor het perspectief van Bitcoin zoals gezien door [[Bitcoin node#Volledige_node|volledige nodes]]. Sommige lightweight nodes werken door miners absoluut te vertrouwen; vanuit het perspectief van Bitcoin zoals gezien door lightweight nodes, kunnen miners BTC &#039;&#039;stelen&#039;&#039;, enz. Dit is een van de redenen waarom lightweight nodes minder veilig zijn dan full nodes.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Met minder dan 50% zijn dezelfde soort aanvallen mogelijk, maar met minder dan 100% kans op succes.&lt;br /&gt;
Iemand met slechts 40% van de rekenkracht van het netwerk kan bijvoorbeeld een 6-diep bevestigde transactie met een 50% succeskans ondervangen.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Het is veel moeilijker om historische blokken te veranderen en het wordt exponentieel moeilijker naarmate je verder teruggaat. Zoals hierboven genoemd staat het veranderen van historische blokken je alleen toe om transacties uit te sluiten en de volgorde ervan te veranderen. Als [[Mining|miners]] historische blokken te ver terug veranderen, zullen volledige nodes met ingeschakelde pruning niet verder kunnen, en zullen afsluiten; de netwerksituatie zou dan waarschijnlijk handmatig ontward moeten worden (b.v. door de software te updaten om deze keten af te wijzen, ook al is hij langer).&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Aangezien deze aanval niet veel macht over het netwerk geeft, wordt verwacht dat de rationele miners dit niet zullen proberen. Een op winst beluste miner zou altijd meer moeten winnen door gewoon de regels te volgen. En zelfs iemand die het systeem wil vernietigen zou andere aanvallen aantrekkelijker kunnen vinden. Het meest waarschijnlijke scenario waarin deze aanval zou worden toegepast is waarschijnlijk dat een regering Bitcoin onder controle probeert te krijgen door een meerderheid van de hashingmacht te verkrijgen (direct of door regels op te leggen aan particulieren). Dan zou deze regering de hierboven genoemde macht over transactiecensuur kunnen gebruiken om dingen te doen als:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
* Verzetten tegen transacties van gestolen munten, waardoor die munten vernietigd worden. Als de munten duidelijk gestolen zijn, bestaat het risico dat deze actie door de Bitcoin-gemeenschap wordt aanvaard, maar dit zou een zeer schadelijk precedent scheppen. Als het mogelijk wordt om munten op deze manier op een zwarte lijst te zetten, dan is het een glibberig pad naar het op een zwarte lijst zetten van andere &amp;quot;verdachte&amp;quot; munten.&lt;br /&gt;
* Voorkomen van alle transacties van onbekenden, zodat iedereen zich moet registreren bij de overheid om transacties te kunnen doen.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
De gepaste reactie op een langdurige aanval van miners is een Hardfork om de proof-of-work functie te veranderen. Dit ontslaat alle bestaande miners, en laat geheel nieuwe toe om hen te vervangen.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Cryptografieproblemen ===&lt;br /&gt;
Zie [[Mythes#Mythe:_Bitcoin_is_net_als_alle_andere_digitale_munten_.2F_cryptovaluta]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Schaalbaarheid ===&lt;br /&gt;
Bitcoin kan gemakkelijk meer verkeer verwerken dan VISA vandaag de dag wereldwijd doet. Zie de [[Schaalbaarheid|schaalbaarheidspagina]] voor meer informatie. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Zeker geen probleem ==&lt;br /&gt;
=== Vernietigen van bitcoin ===&lt;br /&gt;
Bitcoin heeft 2,1 quadriljoen ruwe eenheden, wat neerkomt op 8 decimalen BTC-precisie, dus het hele netwerk zou potentieel met veel minder dan de volledige hoeveelheid Bitcoin kunnen werken. Als de deflatie zover komt dat transacties van meer dan 10 BTC ongehoord zijn, kunnen klanten gewoon overschakelen op een andere eenheid, zodat er bijvoorbeeld 10 mBTC staat in plaats van 0,01 BTC, of op Satoshi&#039;s. Zie [[Bitcoin#Eenheden]].&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Het maximum aantal ruwe eenheden is misschien niet genoeg als de hele wereld BTC gaat gebruiken, maar het zou niet al te moeilijk zijn om de precisie in dat geval te verhogen. Het transactieformaat en versienummer zouden volgens de planning na een jaar of twee veranderen bij een bepaald bloknummer, en iedereen zou tegen dan moeten updaten. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Illegale blokken ===&lt;br /&gt;
Zie [[Eigenschappen van Bitcoin#Consensusregels]]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Stijn</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://bitcoinwiki.nl/index.php?title=Mining&amp;diff=1847</id>
		<title>Mining</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://bitcoinwiki.nl/index.php?title=Mining&amp;diff=1847"/>
		<updated>2021-04-28T13:34:26Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Stijn: bitcoins -&amp;gt; bitcoin&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;Mining is het proces van het bevestigen van [[Transacties|transacties]] uit de [[Mempool|mempool van de node]] door ze in [[Blockchain#Blokken|blokken]] te plaatsen. Hiermee voorziet het in de benodigde coördinatie in een systeem dat verder geen autoriteiten/leiders kent. Het is een veel voorkomende misvatting dat het mining proces de creatie van nieuwe bitcoin betreft, dit is technisch gezien niet het geval; een nieuw gecreëerd blok geeft de miner enkel het recht nieuwe bitcoin toe te eigenen, maar het proces als zodanig behelst het produceren van het nieuwe blok zelf.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
De miners produceren blokken door de heel vaak te gokken om een juiste &amp;quot;hash&amp;quot; te vinden, die voldoet aan de vooraf bepaalde voorwaarde. Als ze deze vinden is het blok geldig. De verdiensten van de miner zitten in de [[Bitcoin#De_Halving|bloksubsidie]] en de [[Transacties#Transactiekosten|transactiekosten]] van de transacties die ze in het blok zetten, die zij zich in dat desbetreffende blok toe eigenen.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Proces ===&lt;br /&gt;
# Een miner heeft een [[Bitcoin node]]. Op deze node ontvangt hij continu nieuwe [[Transacties|transacties]] die mensen hebben gedaan. Die transacties zijn op het moment van verzenden onbevestigd, pas als ze in een [[Blockchain#Blokken|blok]] worden opgenomen zijn de transactie bevestigd. De node van de miner slaat de transacties tijdelijk op in zijn [[Mempool|mempool]].&lt;br /&gt;
# De miner voegt een zogenaamde coinbasetransactie toe, waarbij de door het bitcoin algoritme gegenereerde nieuwe bitcoin (m.a.w. de blok subsidie) en transactie fees naar een bitcoinadres van de winnende miner worden gestuurd. Volgens de regels mag een miner (op dit moment) 6,25 &#039;&#039;nieuwe&#039;&#039; bitcoin opnemen in de coinbase transactie. Als de miner een groter aantal bitcoin in de coinbasetransactie opneemt (en zich dus niet aan de regels houdt) zal het blok niet worden geaccepteerd.&lt;br /&gt;
# De miner bekijkt de mempool en selecteert doorgaans de transacties waaraan de hoogste fee is meegegeven. We noemen deze selectie het &amp;quot;blocktemplate&amp;quot; of een kanditaatblok.&lt;br /&gt;
# Vervolgens moet de block header worden geconstrueerd. De block header is een samenvatting van het blok en bestaat uit de volgende onderdelen:&lt;br /&gt;
#* software version number:;&lt;br /&gt;
#* de [[Blockchain#Wat_maakt_de_blockchain_een_blockchain|hash van het vorige blok]] toe;&lt;br /&gt;
#* de root van de merkle root van de transacties die in het desbetreffende blok zijn opgenomen;&lt;br /&gt;
#* een time stamp (tijdsindicatie) toe;&lt;br /&gt;
#* de proof-of-work algoritme target van dit blok;&lt;br /&gt;
#* de nonce.&lt;br /&gt;
# Nu begint het daadwerkelijke &#039;&#039;&#039;minen&#039;&#039;&#039;. De miner probeert duizenden keren per seconde om een [[#Hashing|hash]] van de block header te vinden die voldoet aan [[Bitcoin#Moeilijkheid|de regels]]. Dit houdt in dat hij de nonce, elke keer aanpast om steeds een nieuwe unieke hash te vinden. Als de miner geluk heeft, en een hash vindt die aan de regels voldoet, zal hij het blok distribueren naar het netwerk.&lt;br /&gt;
# Het [[Bitcoin node#Netwerk|netwerk]] ontvangt het nieuwe blok, zal controleren of aan alle regels wordt voldaan en deze accepteren. De nodes halen de (in dit nieuwe blok) bevestigde transacties uit hun [[Mempool|mempool]].&lt;br /&gt;
# Het proces begin weer opnieuw vanaf stap 1.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Hashing ===&lt;br /&gt;
Hashing (&amp;quot;verhaspelen&amp;quot; in het Nederlands) is een proces om een hashcode te maken: bij hashing wordt door middel van een hash algoritme een hashcode berekend van een blok gegevens / de block header (&amp;quot;input&amp;quot;). Uit deze hashcode is dan niet meer af te leiden wat de oorspronkelijke gegevens waren, maar iemand die de gegevens heeft kan wel opnieuw daarvan de hashcode berekenen en controleren of de berekende hashcode overeenkomt met een eerder verkregen hashcode.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Het hashen van een blok gebeurt door steeds een onderdeel van de input, zijnde de &#039;&#039;nonce&#039;&#039;, aan te passen. De regel is dat een correcte hash een [[Bitcoin#Moeilijkheid|bepaalde hoeveelheid nullen]] bevat. Op een gegeven moment vindt de miner een hash met voldoende nullen. Iedereen met dezelfde input (het blok en de juiste teller-data) kan controleren dat de hash klopt met de data.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Lege blokken ===&lt;br /&gt;
Lege blokken zijn blokken zonder transacties erin, slechts één [[Transacties#Coinbase|coinbasetranasctie]]. Soms worden er lege blokken gevonden. Dit kan gebeuren als de miner nog niet voldoende tijd heeft gehad, sinds het vinden van het vorige blok, om een nieuw blocktemplate (zie stap 2 hierboven) te bepalen. De miner wil zijn machines niet uitzetten, en laat zijn machines doorzoeken naar blokken, welke leeg zullen zijn (want er is nog geen nieuw template met transacties). Hij doet dit omdat hij ook voor lege blokken een beloning (subsidie) krijgt. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Het aantal transacties in een blok is niet relevant voor het [[Energieverbruik]]; een leeg blok kost niet (substantieel) minder energie om te vinden dan een normaal &#039;vol&#039; blok. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Een miner die een leeg blok aan Bitcoin&#039;s blockchain toevoegt verricht wel degelijk nuttig werk:&lt;br /&gt;
* Alle voorafgaande blokken worden &#039;begraven&#039; onder een extra hoeveelheid Proof-of-Work, hetgeen extra bescherming oplevert.&lt;br /&gt;
* Er worden nieuwe Bitcoin toegevoegd aan het netwerk.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Een miner die een leeg blok probeert te minen loopt de fees mis van de beschikbare transacties in de mempool. Er is dus een incentive om wél transacties in een blok op te nemen. Het aantal lege blokken was dan ook niet meer dan 0,3% in 2020.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Echter, vanaf het prille begin van Bitcoin tot juni 2015 was gemiddeld [https://news.bitcoin.com/reason-bitcoin-miners-empty-blocks/ 24% van de blokken leeg], omdat er in de eerste jaren niet altijd kandidaat-transacties in de mempool beschikbaar waren: Bitcoin werd nog niet zo intensief gebruikt. De fees waren laag, dus er was geen grote prikkel om transacties in een blok te plaatsen. Lege blokken waren voornamelijk een verschijnsel uit de beginperiode, toen er nog niet &#039;gevochten&#039; werd om een plaatsje in de Bitcoin&#039;s blockchain. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Door lege blokken toe te staan, komt er nog steeds ongeveer elke 10 minuten een blok bij, ook bij karig aanbod van transacties.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Een leeg blok minen voelt aan een verkwisting van energie en tijd. Een eerste reactie zou kunnen zijn: laten we een miner verplichten om transacties in een blok op te nemen. Bedenk dat een miner heel makkelijk honderden transacties van en naar zichzelf in een blok zou kunnen plaatsen, zonder dat dit door anderen te doorzien is. Een verbod op lege blokken is dus niet zinvol.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Opbrengsten ===&lt;br /&gt;
[[Bestand:Bitcoin-supply-and-inflation-rate.png|miniatuur|Toegevoegde bitcoin in een grafiek]]&lt;br /&gt;
Een miner verdient:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
* De bloksubsidie&lt;br /&gt;
** Dit zijn de bitcoin die in de coinbasetransactie worden gecreëerd&lt;br /&gt;
** De subsidie is gebonden aan regels, een miner mag TOT de afgesproken grens claimen&lt;br /&gt;
* De transactiekosten (&amp;quot;fees&amp;quot;) die gemaakt zijn door de mensen die een transactie deden&lt;br /&gt;
** De optelsom van alle fees van alle transacties mogen door de miner worden geclaimd&lt;br /&gt;
** Een miner wil zo veel mogelijk aan fees verdienen dus zal de transacties in zijn blok zetten die per kB het meeste opleveren&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
De bloksubsidie gaat over tijd omlaag. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Moeilijkheidsgraad ===&lt;br /&gt;
De moeilijkheidgraad (difficulty in het Engels) is de maatstaf voor het vinden van een correcte hash waarvan de waarde onder het aangegeven doel (target) ligt. Het doel is een 256-bit nummer die alle Bitcoin nodes delen. De SHA-256 hash van een blok moet lager of gelijk zijn aan dit nummer. Des te lager het nummer, des te moeilijker het wordt om het blok te vinden. In praktijk betekent dit dat de uitkomst van een hash moet beginnen met een aantal nullen (bijv: &#039;&#039;000000000000000000094c8ceeda06ce2438753ad50ef3699e03618459adb88f&#039;&#039;). Om de 2016 blokken wordt de moeilijkheidsgrad opnieuw berekend. Zijn er teveel miners aan het werk gaat de moeilijkheidsgraad omhoog (d.w.z. de beschikbare rekenkracht is te hoog voor de huidige moeilijkheidsgraad) en zijn er te weinig miners gaat de moeilijkheidsgraad omlaag (d.w.z. de beschikbare rekenkracht is te laag voor de huidige moeilijkheidsgraad). Op deze manier blijft het netwerk stabiel en veilig en wordt er gemiddeld elke 10 minuten een nieuw bitcoin blok gevonden. Dit aanpassingsmechanisme zorgt ervoor dat er niet meer bitcoin gemined gaan worden als meer miners zijn en zodoende geen overschot aan bitcoin op de markt komt.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Pools ===&lt;br /&gt;
Pools zijn groepen van mensen (of bedrijven) met miners die samen zoeken naar een blok. Als een blok gevonden wordt, dan worden de opbrengsten gedeeld naar rato van bijdrage aan de pool. Het is een manier om met meer zekerheid bitcoin te vinden: zonder pool minen levert een miner misschien eens per maand een blok op, met een pool vindt de pool mogelijk dagelijks een blok, en verdeelt de inkomsten.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Gespecialiseerde apparatuur (ASICs) ===&lt;br /&gt;
Miners gebruiken chips die speciaal gemaakt zijn voor het minen van Bitcoin. We noemen ze [https://nl.wikipedia.org/wiki/ASIC ASIC]s (een afkorting van &#039;&#039;application-specific integrated circuit&#039;&#039;, oftewel applicatie-specifieke geïntegreerde schakeling).&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
De chips worden gemaakt om extreem snel sha-hashingfuncties uit te kunnen voeren.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Doordat er ASICs bestaan is het zelf/thuis minen met bijvoorbeeld videokaarten niet meer winstgevend.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Zie verder ===&lt;br /&gt;
* [https://beginnenmetbitcoin.com/#ep8 Aflevering 8] van [[Beginnen met Bitcoin]] legt mining verder uit&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Stijn</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://bitcoinwiki.nl/index.php?title=In_Bitcoin_beleggen_via_de_beurs_(Bitcoin_ETF)&amp;diff=1846</id>
		<title>In Bitcoin beleggen via de beurs (Bitcoin ETF)</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://bitcoinwiki.nl/index.php?title=In_Bitcoin_beleggen_via_de_beurs_(Bitcoin_ETF)&amp;diff=1846"/>
		<updated>2021-04-28T13:34:06Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Stijn: bitcoins -&amp;gt; bitcoin&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;==Elk voordeel hep z&#039;n nadeel==&lt;br /&gt;
Het is mogelijk om via de beurs in Bitcoin te beleggen.  Althans, &#039;&#039;in de koers&#039;&#039; van Bitcoin, want de belegger ontvangt zelf geen bitcoin. &lt;br /&gt;
De mogelijkheden verschillen per land waarin de belegger domicilie heeft. &amp;lt;br /&amp;gt;&lt;br /&gt;
NB: Niet elke broker biedt alle vehicles van alle beurzen aan. 	&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Er zijn verschillende structuren:&lt;br /&gt;
* ETP (tracker)&lt;br /&gt;
* ETF&lt;br /&gt;
* ETN&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
De voordelen worden gevormd door het gemak: &lt;br /&gt;
* met dezelfde app (Binck, De Giro etc) waarmee de belegger gewoon is te beleggen, kan in Bitcoin (en andere crypto&#039;s) belegd worden.&lt;br /&gt;
* geen gedoe met wallets, 12/24 woorden back ups e.d.&lt;br /&gt;
* geen KYC, lastige vragen van de bank, al dan niet tijdelijke blokkeringen van rekening etc.&lt;br /&gt;
* Ja kan short beleggen (mikken op koersdaling van Bitcoin)&lt;br /&gt;
* Voor bedrijven: de administratie is een stuk simpeler, de statement van de waarde op 31 december kan in de boeken worden opgenomen;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Nadelen zijn er ook:&lt;br /&gt;
* beheerkosten, typisch 2%+ per jaar&lt;br /&gt;
* onduidelijke risico&#039;s: wat als de firma achter de ETF failliet gaat of de fondsen gehackt worden?&lt;br /&gt;
* Valuta kosten, als je een tracker koopt die in USD of SEK gehandeld wordt.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==Trackers==&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
===VanEck-Vectors-Bitcoin-ETN===&lt;br /&gt;
* ETN&lt;br /&gt;
* ISIN: DE000A28M8D0&lt;br /&gt;
* Sinds: Nvo 2020&lt;br /&gt;
* AuM: $153 miljoen (begin maart 2021); Lijkt nog niet al te veel...&lt;br /&gt;
* Uitgever: VanEck Europe GMBH, gevestigd in Duitsland.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Info van VanEck: https://www.vanecketfs.nl/producten/VanEck-Vectors-Bitcoin-ETN/32/overzicht&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
===Bitcoin Tracker One XBT Provider===&lt;br /&gt;
* ISIN: SE0007126024 / SE0007525332&lt;br /&gt;
* Sinds: 2015&lt;br /&gt;
* Bitcoin Tracker One is gebaseerd in Zweden.&lt;br /&gt;
* Info-blad via [Fondsnieuws https://www.fondsnieuws.nl/fondsen/0P0001AMV4-bitcoin-tracker-one-xbt-provider]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Al enkele jaren kan de NLse belegger in deze tracker beleggen.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
===Bitcoin Group SE===&lt;br /&gt;
Dit is geen fonds, maar een beursgenoteerd, Duits, Ventura Capital firma dat in crypto bedrijven investeert.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== 21Shares.com ===&lt;br /&gt;
&#039;&#039;Nog niet via NL brokers te koop&#039;&#039;&lt;br /&gt;
* 21Shares Bitcoin (ABTC:SW | 21XB:GY)&lt;br /&gt;
* 21Shares Short Bitcoin ETP (SBTC:SW | 21XS:GY) &lt;br /&gt;
* Daarnaast nog 10 fondsen met mandjes van altcoins&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
* Verkrijgbaar via: Deutsche Boerse, SIX Swiss Exchange, BX Swiss, de Wiener Boerse en MTF on Börse Stuttgart &lt;br /&gt;
* In 2018 opgericht, zetel in Zug (&#039;crypotvalley&#039;) te Zwitserland&lt;br /&gt;
* AuM: (kapitaal in beheer): $1 miljard(!)&lt;br /&gt;
* Valuta: CHF, USD, GBP en EUR.&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Stijn</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://bitcoinwiki.nl/index.php?title=Bitcoin_Data&amp;diff=1845</id>
		<title>Bitcoin Data</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://bitcoinwiki.nl/index.php?title=Bitcoin_Data&amp;diff=1845"/>
		<updated>2021-04-28T13:33:44Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Stijn: bitcoins -&amp;gt; bitcoin&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;Deze Pagina is ervoor gemaakt om je meer inzicht te geven in de real-time On-en-Offchain data van het Bitcoin netwerk. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
= Hash rate van Bitcoin =&lt;br /&gt;
Hash rate is de meeteenheid van de totale rekenkracht van het netwerk van Bitcoin-miners en geeft de actuele sterkte en veiligheid van het netwerk weer. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[https://bitinfocharts.com/comparison/bitcoin-hashrate.html#6m Live hash rate van Bitcoin]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
= Bitcoin transactie data =&lt;br /&gt;
De live Bitcoin transactie data laat de inkomende, lopende en uitgaande transacties zien. De block size (grootte van de transacties) is vastgesteld op maximaal 1 megabyte (of 1.000 KB). Op basis van de ingestelde hoogte van de transaction fee kan men voorrang op het netwerk krijgen. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[https://mempool.space/nl/ Live Bitcoin transacties]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Wil je meer leren over over hoe Bitcoin transacties exact werken klik dan [https://cryptobijbel.be/bitcoin/bitcoin-transacties/#:~:text=Elke%20transactie%20die%20je%20verricht,naar%20een%20andere%20public%20key. hier]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
= Bitcoin exchange in/out flow =&lt;br /&gt;
Deze data laat de in- en outflow van Bitcoin op de verschillende exchanges zien. Waarom is dit belangrijk? Hoe meer Bitcoin&#039;s er in [http://www.about-crypto.nl/nieuws/wat-is-een-cold-storage cold storage] zijn en dus niet op exchanges, des te schever de actuele verhouding tussen vraag en aanbod. Afhankelijk van je positie als koper of verkoper kan dit een goed of slecht signaal zijn. Uiteraard moet je je Bitcoin natuurlijk nooit verkopen. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[https://cryptoquant.com/overview/btc-exchange-flows Bitcoin exchange in/out flow]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
= Bitcoin vs. andere valuta (Fiat) =&lt;br /&gt;
Om Bitcoin en haar omvang (Macro-positie) helder weer te geven is het belangrijk om te begrijpen hoe groot Bitcoin nu eigenlijk is ten opzichte van andere wereldvaluta. Hier horen we doorgaans weinig over in de media, maar ten tijde van schrijven (zie datum laatste aanpassing) is Bitcoin groter dan o.a. de Russische Roebel, Mexicaanse Peso en de Zweedse Kroon. Bitcoin bekleedt momenteel de 14e plek op het wereldtoneel van wereldwijde valuta&#039;s. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[https://fiatmarketcap.com/ Bitcoin vs. wereldvaluta]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Stijn</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://bitcoinwiki.nl/index.php?title=Veelgestelde_vragen&amp;diff=1844</id>
		<title>Veelgestelde vragen</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://bitcoinwiki.nl/index.php?title=Veelgestelde_vragen&amp;diff=1844"/>
		<updated>2021-04-28T13:33:22Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Stijn: bitcoins -&amp;gt; bitcoin&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;Sommige vragen over [[Bitcoin|bitcoin]] blijven terugkomen. Hieronder een overzicht. [[BTC_Wiki_NL:Over#Wat_is_er_te_doen_.2F_hoe_kan_ik_helpen.3F|zoek ons op]] als je een vraag mist.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Hoe begin ik met Bitcoin? ===&lt;br /&gt;
* Je kunt beginnen met het lezen op de [[Bitcoin|Bitcoinpagina]] en blijven klikken op de woorden die je nog niet begrijpt&lt;br /&gt;
* [[Studiemateriaal/Literatuur|Lees een boek over Bitcoin]]&lt;br /&gt;
* [[Studiemateriaal/Literatuur#Podcasts|Luister een educatieve podcast]]&lt;br /&gt;
Zodra je de concepten snapt, kan je beslissen hoe je [[Bitcoin opslaan| jouw bitcoin wil opslaan]] en uiteindelijk [[Bitcoin kopen]].&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Waarom duurt het zo lang voordat mijn transactie is bevestigd? ===&lt;br /&gt;
Gemiddeld elke 10 minuten worden er ongeveer 2000-2500 transacties bevestigd. De transacties waarvoor een hogere fee wordt betaald, worden als eerst [[Mining|bevestigd]]. Transacties met een lage [[Transacties#Kosten|fee]] komen later.&lt;br /&gt;
Als jouw transactie een lage fee heeft dan kan het lang duren. Als je een transactie-ID hebt kan je deze invoeren in een [[Links#Block_explorers|block explorer]] om hem te volgen.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Moet ik (nu) bitcoin kopen? ===&lt;br /&gt;
Deze vraag kan het beste van jezelf komen. Als iemand anders (&#039;&#039;of een wiki&#039;&#039;) zegt dat je bitcoin (of andere munten) moet kopen, wees dan wantrouwend. Doe je eigen onderzoek, kom zelf tot je conclusies. Zorg dat je eerst weet wat je koopt, bijvoorbeeld door het [[Community|anderen]] te vragen of deze wiki te lezen.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Zie verder [[Bitcoin kopen#Moet ik nu .28ver.29kopen.3F|deze pagina]].&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Ben ik te laat met bitcoin kopen? ===&lt;br /&gt;
Als je denkt dat bitcoin alleen nog maar omlaag gaat in de lange termijn, dan ja. Als je denkt dat bitcoin omhoog gaat (op de lange termijn), dan nee. Er zijn [[Modellen en voorspellingen|verschillende modellen]] die prijzen van meer dan $100 000 voorspellen, maar niemand weet het zeker. Meedoen met een [[Een betere wereld met en door Bitcoin|mooiere wereld]] kan ook een goede reden zijn om bitcoin te kopen.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Zie verder [[Bitcoin kopen#Moet ik nu .28ver.29kopen.3F|deze pagina]].&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Hoe kom ik aan een bitcoinadres? ===&lt;br /&gt;
Een [[Bitcoin opslaan|bitcoin wallet]] geeft je een bitcoinadres. Je hebt dus een wallet nodig voordat je bitcoin kan ontvangen.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Hoe kom ik aan bitcoin? ===&lt;br /&gt;
Zie [[Bitcoin kopen]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Is bitcoin anoniem? ===&lt;br /&gt;
Bitcoin is deels anoniem. Zie [[Anonimiteit]].&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Moet ik mijn bitcoin opgeven voor de belasting? ===&lt;br /&gt;
Ja, bitcoin behoren tot vermogen in box 3. Voor iedereen geldt in box 3 een heffingsvrij vermogen, die afhankelijk is van persoonlijke omstandigheden. Als het vermogen niet hoger is dan het heffingsvrij vermogen dan hoef je geen belasting te betalen in box 3, en hoef je niet aan te geven wat de waarde is van je bitcoin(s). Ondanks dat je geen belasting hoeft te betalen moet je wel aangegeven dat je &#039;overige bezittingen&#039; in box 3 hebt.  Zie [https://www.belastingdienst.nl/wps/wcm/connect/nl/werk-en-inkomen/content/cryptovaluta de informatie van de belastingdienst] voor meer informatie.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Wat gebeurt er als ik een transactie maak met een extreem lage fee van 1 sat/vB?  ===&lt;br /&gt;
* Je [[Transacties|transactie]] blijft geldig, maar wordt na verloop van tijd gewoon uit de [[Mempool|mempools]] gegooid. Standaard is dat als de transactie 2 weken niet bevestigd is, maar dat is geen harde regel.&lt;br /&gt;
* Je zult moeten wachten tot je transactie aan de beurt komt&lt;br /&gt;
* Je kunt bij sommige wallets [[RBF|Replace by fee]] gebruiken om de fee te verhogen. Dit is de goedkoopste optie.&lt;br /&gt;
* Je kunt versnellen door de OUTPUTS (waar de bitcoin naartoe gaan) uit te geven. Dit heet [[CPFP]]. Deze optie is wat duurder dan Replace by fee.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Is de prijs / de koers van Bitcoin belangrijk? ===&lt;br /&gt;
Antwoord: JA.&lt;br /&gt;
De prijs is de weerslag van de adoptie: hoe meer mensen Bitcoin aanhouden, des te hoger de koers.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Een hogere koers verhoogd ook de veiligheid van het netwerk. (Zie 51% Aanval)&amp;lt;DOEN&amp;gt;&lt;br /&gt;
Miners kunnen meer apparatuur aanschaffen hetgeen de hashing power tot ongekende hoogten opstuwt. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Echter, een in korte tijd spectaculair omhoog schietende prijs is niet per se nodig en draagt bij aan de vergelijkingen met [[Tulpenbollen|&#039;Tulpenbollen manie&#039;]]. en andere opmerkingen in de pers.  Het is daarom gezonder als de koers van Bitcoin gestaag omhoog zou kabbelen. Maar dat kan nu eenmaal niet altijd in een vrij markt zonder sturing.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Indien de prijs van Bitcoin voor lange tijd zou dalen en op een steeds lager niveau zou verkeren, dan zou dat betekenen dat het aantal mensen dat Bitcoin wil aanhouden af zou nemen.  Maar er zijn geen redenen om aan te nemen dat dit gaat gebeuren. Bitcoin is gewoon te nuttig als oppotmiddel (eng: Store of Value)&amp;lt;LINK&amp;gt;, om waarde door de tijd te transporteren en ook te nuttig om aan inflatie te ontsnappen, vooral in landen met een zwakke munt als Turkije en Argentinië. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Kan de overheid Bitcoin verbieden? ===&lt;br /&gt;
In de westerse wereld niet echt. Transacties kun je zien als vrijheid van informatie, wat we in de westerse wereld heel belangrijk vinden. De overheid zou winkels kunnen verbieden bitcoin aan te nemen, maar als iedereen bitcoin wil blijven gebruiken dan kan het toch gebeuren. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Technisch kan bitcoin niet zomaar worden gestopt en een idee kan je niet doden, het is een mindset. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
In het verleden hebben overheden dit al meermaals geprobeerd. Maar de handhaving blijkt keer op keer lastig. Het meest recente voorbeeld hiervan is Nigeria. Eerder dit jaar(zie datum schrijven) heeft de overheid actief geprobeerd om Bitcoin te verbieden omdat ze moesten toegeven dat door het grootschalige gebruik van [https://bitcoin.nl/nieuws/in-nigeria-neemt-de-adoptie-van-bitcoin-explosief-toe-tot-zorgen-van-de-overheid-546 Bitcoin in Nigeria], hun eigen valuta waardeloos aan het worden was. Hierop volgde een ban, maar deze is meest recentelijk alweer opgeheven waarna de overheid heeft besloten om [https://www.financemagnates.com/cryptocurrency/regulation/nigerian-sec-scraps-plan-for-crypto-regulation-after-central-bank-ban/ Bitcoin te reguleren]. Vergelijkbare landen hierbij zijn geweest: Egypte, Marokko, Iran en Rusland.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Waarom is blok X leeg? Er zitten zat transacties in de [[Mempool]]! ===&lt;br /&gt;
Zie [[Mining#Lege_blokken|Lege Blokken]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Staan de bitcoin op mijn wallet? ===&lt;br /&gt;
Zie [[Waar staan mijn bitcoin?]]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Stijn</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://bitcoinwiki.nl/index.php?title=Altcoins_en_waarde_(Shitcoins)&amp;diff=1843</id>
		<title>Altcoins en waarde (Shitcoins)</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://bitcoinwiki.nl/index.php?title=Altcoins_en_waarde_(Shitcoins)&amp;diff=1843"/>
		<updated>2021-04-28T13:33:02Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Stijn: bitcoins -&amp;gt; bitcoin&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;Binnen de [[Bitcoin]]&amp;lt;nowiki/&amp;gt;wereld worden nogal wat verschillende termen gehanteerd. Bitcoin is de eerste in het effectief toepassen van blockchaintechnologie, maar al heel snel zijn er ook alternatieve (ALTcoins) gekomen. Wat maakt Bitcoin uniek en hoe passen die altcoins (of soms cryptocurrencies) daar nu binnen.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== De basis: blockchaintechnologie ===&lt;br /&gt;
Bitcoin maakt gebruik van blockchaintechnologie. Blockchaintechnologie is een verzameling van verschillende technieken die bij Bitcoin als eerste op een unieke manier zijn samengebracht. Door gebruik te maken van cryptografie, hashing en [[Proof of Work]] is een mogelijkheid gecreëerd om een netwerk op te bouwen waarbij geen centrale eigenaar is.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Bitcoin Protocol ===&lt;br /&gt;
De manier waarom gebruik wordt gemaakt van de blockchaintechnologie in Bitcoin is vastgelegd in de consensusregels. Daarin staan alle regels en afspraken die gelden voor iedereen die meewerkt aan Bitcoin door op zijn computer die software te draaien. Alle computers samen voeren dan de regels uit die in deze regels zijn vastgelegd. De meest bekende zijn:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
* De manier waarop waarde tussen adressen wordt verplaatst (via transacties)&lt;br /&gt;
* Onder welke condities worden transacties goedgekeurd&lt;br /&gt;
* Het verzamelen van de transacties in blokken&lt;br /&gt;
* Het toevoegen van een nieuw blok door een miner&lt;br /&gt;
* Wie toestemming krijgt om een blok toe te voegen (de miner die het eerst het raadsel oplost)&lt;br /&gt;
* Hoe de raadsels werken en hoe, door het moeilijker (of makkelijker) maken van het raadsel, de gemiddelde tijd van het uitbrengen van een blok op 10 minuten wordt getuned&lt;br /&gt;
* Dat de miner gesponsord wordt door extra bitcoin aan zichzelf uit te keren als hij een blok mag aanmaken en daarnaast transactie-kosten mag rekenen&lt;br /&gt;
* Dat elke 4 jaar het [[Mining#Opbrengsten|sponsorbedrag]] wordt gehalveerd&lt;br /&gt;
* Dat via dat mechanisme bitcoin aan het netwerk worden toegevoegd, met als maximum 21 miljoen bitcoin&lt;br /&gt;
* Dat elke bitcoin te verdelen is in 100 miljoen stukjes, [[satoshi]]’s&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Bitcoin Netwerk ===&lt;br /&gt;
Alle computers die het Bitcoin Protocol draaien vormen het bitcoin  netwerk. Deze staan met elkaar in verbinding en elke computer controleert de transacties die de miners in een blok toevoegen en slaat ook de actuele blockchain (een keten van alle goedgekeurde blokken) zelf op. Concreet staat dus nu op meer dan 10.000 computers wereldwijd een copy van de Bitcoin-blockchain-blokken-met-transacties. In totaal zo’n 160GB. Zo’n computer heeft slecht beperkte specificaties: een raspberry Pi volstaat.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Daarnaast zijn er computers van de miners: die proberen als eerste de het raadsel op te lossen. En omdat je met snelle video-kaarten sneller kan raden, zijn die computers krachtiger. Vaak werken ze in pools, mining-pools. De miners draaien voor het raden overigens extra software om te kunnen minen.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Bitcoin als munt ===&lt;br /&gt;
Bitcoin als munt is waar vaak aan gerefereerd wordt. Dit is de verdeelsleutel: met een bitcoin (of beter, met een aantal satoshi’s) heb je een deel van de volledige bitcoin omgeving. Dus eigenlijk een aandeel in het wereldwijde netwerk dat al bijna 10 jaar onafgebroken waarde verplaatst met 100% beschikbaarheid en dat nog steeds groeit en steeds meer wordt gebruikt.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Altcoins===&lt;br /&gt;
Het Bitcoin protocol is open source. Dus de software kan zo worden gekopieerd, (beperkt) aangepast en daarmee kan een alternatieve bitcoin, oftewel een altcoin worden gecreëerd. En dat is in de loop der tijd dan ook vaak gebeurd. Twee voorbeelden:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
*Litecoin is een altcoin die heel veel overeenkomsten heeft met Bitcoin en al heel lang operationeel is. Nieuwe technieken (software-updates) worden soms sneller binnen Litecoin ingevoerd. Het wordt een beetje gezien als het kleine broertje van bitcoin.&lt;br /&gt;
*Bitcoin Cash is een ander voorbeeld. Dit is ontstaan in 2017 na een zwaar conflict over de [[Blokgroottedebat|blokgroote]] waarna een copy is getrokken van het Bitcoin protocol en alleen de blokgrootte is verhoogd.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Uiteindelijk is de uitdaging om heel veel computers (en miners) dat nieuwe protocol te laten draaien. Deze zijn véél minder succesvol: het netwerkeffect van Bitcoin is te sterk.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Een iets andere categorie is Ethereum. Dit protocol maakt ook gebruik van de blockchaintechnologie. Een extra functie is het faciliteren van smart-contracts, de mogelijkheid om extra functionaliteit te kunnen programmeren.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
===Waarom Bitcoin, en de prijsontwikkeling===&lt;br /&gt;
Bitcoin heeft het voordeel van het netwerk en de extreme stabiliteit. Het is daarin niet te vergelijken met de alternatieven. De sterke governance is bewezen: het eigenaarschap is sterk decentraal en nieuwe functionaliteit toevoegen gaat via zware kwaliteitsprocessen waardoor de stabiliteit uitzonderlijk hoog is.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Daarnaast is door aanpassing in de software de mogelijkheid gecreëerd om extra functionaliteit te bouwen die gekoppeld kan worden aan het Bitcoin netwerk. Zo wordt het Bitcoin netwerk de stabiele onderlaag, waar extra (meer flexibele) software in bovenliggende lagen op kan worden gebouwd.&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Stijn</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://bitcoinwiki.nl/index.php?title=Bitcoin_opslaan&amp;diff=1842</id>
		<title>Bitcoin opslaan</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://bitcoinwiki.nl/index.php?title=Bitcoin_opslaan&amp;diff=1842"/>
		<updated>2021-04-28T13:32:39Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Stijn: bitcoins -&amp;gt; bitcoin&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;Bitcoin kan op twee manieren worden bewaard. Door anderen of in eigen beheer. De site [https://storingbitcoin.info/ StoringBitcoin.info] kan je aan de hand van een aantal vragen helpen bij het bepalen van een strategie voor het opslaan van jouw Bitcoin. Er is ook een actieve [[Community|community]] om je te helpen.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;quot;Je bitcoin bewaren&amp;quot; is een deels verwarrende zin. In werkelijkheid gaat het erom wie &#039;&#039;de sleutels&#039;&#039; tot jouw bitcoin bezit, niet de bitcoin zelf. De bitcoin zelf staan namelijk in de [[Blockchain]]. Op [[Waar staan mijn bitcoin?|deze pagina]] staat meer uitleg over deze verwarring.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Functies van een Wallet ==&lt;br /&gt;
De kern van een wallet is het bewaren van de privé sleutels die het uitgeven (spenden) van je bitcoin mogelijk maken. Een betere naam voor wallet was waarschijnlijk &#039;sleutelbos&#039; of iets dergelijks geweest. Formeel wellicht juister, maar de meeste (software) wallets tonen ook het saldo aan bitcoin, dus dat &#039;voelt&#039; als een portemonnee. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Een typische wallet levert de gebruiker de volgende functies:&lt;br /&gt;
* &#039;&#039;&#039;veilige opslag privé sleutels&#039;&#039;&#039;&lt;br /&gt;
* mogelijkheid tot het maken van een &#039;&#039;&#039;back-up&#039;&#039;&#039; van de prive sleutel(s), gewoonlijk door de weergave van een [[Geheime sleutel#Seed|seed phrase]] (=12/24 woorden die gebruiken dient op te schrijven en goed bewaren);&lt;br /&gt;
* generatie van adressen (meestel met &#039;Ontvang&#039;knop [4]), het kunnen kopieëren hiervan naar het klembord, het tonen van het adres als QR code, zodat betaling vanuit een mobiel apparaat eenvoudig is;&lt;br /&gt;
* aanmaken man een &#039;&#039;&#039;transactie&#039;&#039;&#039;, d.w.z. een bepaald bedrag aan bitcoin verzenden. (Veelal geïnitieerd door een Send/Zend/Verstuur knop [5]);&lt;br /&gt;
** Het ontvangstadres (waarnaar gestuurd wordt) kan worden ingekopieerd of met het lezen van een QR code worden overgenomen;&lt;br /&gt;
** Het bedrag wordt in sats, Bitcoin of euro&#039;s etc ingevoerd;&lt;br /&gt;
** De transactie wordt digitaal ondertekend (ge-&#039;signed&#039;) door de wallet en aan het Bitcoin-netwerk gestuurd&lt;br /&gt;
** De wallet toont de status van de transactie: unconfirmed, confirmed;&lt;br /&gt;
* tonen &#039;&#039;&#039;saldo&#039;&#039;&#039; (in feite door de blockchain te (laten) scannen, de bitcoin staan nl niet &#039;in&#039; de wallet, zie verderop) [1];&lt;br /&gt;
** tonen saldo in bitcoin, sats, euro/dollar; sommige wallets tonen enkel actuele fiat-waarden, enkele ook historische fiat-waarden;&lt;br /&gt;
* tonen overzicht eerder gedane &#039;&#039;&#039;transacties&#039;&#039;&#039; [2];&lt;br /&gt;
* het bewaren van &#039;&#039;&#039;notitie&#039;&#039;&#039; bij een transactie (&#039;biertje gekocht&#039;)[3]. Goed om te weten dat deze informatie niet op de blockchain wordt bewaard;&lt;br /&gt;
* geïntegreerd kopen/verkopen van bitcoin via partner-exchanges.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Niet alle wallets leveren alle functies.&lt;br /&gt;
[[Bestand:Bluewallet-screen .png|rand|gecentreerd|kaderloos]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[1] Saldo; [2] Transacties; [3] Notitie bij transactie; [4] ontvang-knop; [5] verzend-knop.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Bitcoin in je eigen beheer: Non-custodial ==&lt;br /&gt;
Er is geen andere partij die jouw bitcoin voor jou bewaart. Je bewaart je bitcoin zelf op bijvoorbeeld een hardware wallet, een wallet op je mobiele telefoon of je desktop computer. Ook de paper wallet valt in de categorie non-custodial.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;strong&amp;gt;&amp;quot;Not your keys, not your coins&amp;quot;&amp;lt;/strong&amp;gt;&lt;br /&gt;
Dit is een bekend gezegde, dat je er op wijst dat &#039;&#039;&#039;alleen als je de privésleutels van jouw bitcoin in je bezit hebt, de bitcoin daadwerkelijk van jou is&#039;&#039;&#039;. D.w.z. ze zitten in jouw (hardware) wallet en bevinden zich niet bij een derde partij. Ervaren bitcoiners hebben dit vaak als voorkeur.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Hardwarewallet ===&lt;br /&gt;
Een hardwarewallet is een specifiek apparaatje dat [[Waar staan mijn bitcoin?|&amp;quot;jouw bitcoin bewaart&amp;quot;]]. Voor de meeste scenario&#039;s wordt dit gezien als een veilige manier. Je [[private key]] is opgeslagen in een speciaal daarvoor bestemde chip en zal ook enkel op de hardwarewallet blijven.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Voorbeelden van wallets:&lt;br /&gt;
* [https://www.ledger.com/ Ledger]&lt;br /&gt;
* [https://trezor.io/ Trezor]&lt;br /&gt;
* [https://keepkey.myshopify.com/ KeepKey]&lt;br /&gt;
* [https://coldcardwallet.com/ ColdCard]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Er bestaan ook OpenDimes. Dit zijn een soort USB-sticks waar je, na inpluggen op een computer, enkel een bestandje vindt met het bitcoinadres. Zodra je fysiek een gat doorsteekt op de OpenDime, zal je pas het tweede bestandje zien. In het tweede bestandje staan de [[Geheime sleutel|private keys]] waar je de bitcoin die op het adres staan mee kan uitgeven. Opendimes worden gebruikt voor makkelijk doorgeven van fysieke bitcoin, niet voor langetermijnopslag. Dit is voornamelijk omdat je geen backup kan maken en volledig afhankelijk bent van je het apparaat.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Softwarewallet ===&lt;br /&gt;
Dit is bijvoorbeeld een wallet die je op je telefoon of computer draait. Je [[private key]] staat hier als bestand opgeslagen. Als je telefoon of computer wordt gehackt of in verkeerde handen komt, kunnen mensen bij je bitcoin. Een hardwarewallet heeft altijd nog een softwarewallet nodig voor het maken en beheren van transacties en deze te broadcasten naar het bitcoin-netwerk. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Papieren wallet ===&lt;br /&gt;
Je zou de [[private key]] ook op papier kunnen zetten. Dit noemen we een papieren wallet of paper wallet. Uitgeven van bitcoin op een papieren wallet gebeurde vroeger wel, maar is nu absoluut niet aan te raden omdat er diverse nadelen aan kleven. Op het moment dat je vanaf een papieren wallet Bitcoin betaald is het moeilijk om een [[change address]] op te geven. Hierdoor is de kans groter dat je een deel van je bitcoin kwijtraakt. Ook het printen van de Papieren wallet is minder veilig. Als je dit met je huis-tuin-en-keuken-printer doet, is er een grotere kans dat de [[private key]] van de wallet toch in handen van iemand anders komt.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Fysieke bitcoin ===&lt;br /&gt;
Een fysieke bitcoin is nagenoeg hetzelfde als een papieren wallet, alleen hebben ze de fysieke verschijning van een munt. Op 6 December 2011 [https://bitcointalk.org/index.php?topic=41892 introduceerde] Mike Caldwell onder het pseudoniem &#039;Casascius&#039; de &#039;Casascius physical bitcoin&#039;, de eerste fysieke bitcoin met de nominale waarde van 1 bitcoin. &lt;br /&gt;
[[Bestand:Casascius hologram.jpg|miniatuur|De private key wordt bewaard onder een speciale hologramsticker]]&lt;br /&gt;
Bij een fysieke bitcoin wordt de [[Geheime sleutel|private key]] uitgeprint en op de munt bevestigd met een speciale hologramsticker. De hologramstickers zijn eenmalig te bevestigen en laten een honingraatresidu achter als de sticker wordt verwijderd. Door de hologramsticker te verwijderen wordt de [[Geheime sleutel|private key]] zichtbaar en kan je deze importeren in een softwarewallet.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Als de hologramsticker intact is heeft de bezitter de garantie dat niemand de [[Geheime sleutel|private key]] heeft gezien. Dit betekent wel dat je moet vertrouwen dat de maker van de fysieke bitcoin bij het genereren van de [[Geheime sleutel|private key]] geen kopie heeft bewaard. Om dit te ondervangen zijn er ook fysieke bitcoin te koop waarbij je zelf de [[Geheime sleutel|private keys]] kan genereren, printen en bevestigen met een bijgeleverde hologramsticker.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Beveiliging ==&lt;br /&gt;
=== Versleuteling van je wallet ===&lt;br /&gt;
Dit is van toepassing op softwarewallets; bij deze wallets staan er bestanden met je [[Geheime sleutel|private keys]] zomaar op je schijf. Als de machine (telefoon, computer) waar dat bestand op staat wordt gestolen kunnen je bitcoin worden gestolen. Een oplossing is het versleutelen van dit bestand. Hierdoor is het bestand niet leesbaar zonder een wachtwoord. Als je wallet je toestaat om een wachtwoord in te stellen (voor encryptie) zorg dus dat het een goed wachtwoord is, en besef dat zonder het wachtwoord je bitcoin niet terug te halen zijn. Wees geen [https://bitcoinmagazine.nl/nieuws/bitcoin-harde-schijf-wachtwoord Stefan Thomas].&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Multisig ===&lt;br /&gt;
Zie aparte pagina [[Multisig]].&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Bitcoin beheerd door anderen: Custodial ==&lt;br /&gt;
Een aanbieder bewaart &#039;jouw&#039; bitcoin voor jou. Hij is de &#039;&#039;&#039;custodian&#039;&#039;&#039;, de beheerder van jouw bitcoin. In de werkelijkheid is het niet jouw bitcoin, want je bent afhankelijk van die aanbieder. Als er iets mis gaat met deze 3e partij dan ben je jouw bitcoin kwijt. Bedenk goed of je dit risico wilt lopen. Er zijn legio voorbeelden waar het in het verleden mis is gegaan en mensen hun tegoeden kwijt zijn geraakt.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Voorbeelden van custodial wallets zijn:&lt;br /&gt;
* De wallet van je exchange, waar je bitcoin (even) staan na aankoop&lt;br /&gt;
* &amp;quot;Kluizen&amp;quot; op sites van bitcoinaanbieders waar je niet de de [[Geheime sleutel|private keys]] krijgt&lt;br /&gt;
* Software wallets die je installeert maar waar je niet de de [[Seed|private keys]] krijgt&lt;br /&gt;
* Partijen die gespecialiseerd zijn in het opslaan van bitcoin&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;strong&amp;gt;Wat kan er misgaan bij custodial wallets&amp;lt;/strong&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Onderstaande scenario&#039;s zijn allemaal eerder voorgekomen.&lt;br /&gt;
* De aanbieder kan worden [[Misstanden en datalekken|gehackt]]&lt;br /&gt;
* De aanbieder kan failliet gaan&lt;br /&gt;
* De aanbieder kan met de noorderzon verdwijnen of [[wikipedia:Quadriga_Fintech_Solutions#CEO&#039;s_death|overlijden]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
= Zie verder =&lt;br /&gt;
* [https://beginnenmetbitcoin.com/#ep2 Aflevering 2] van de podcast [[Beginnen met Bitcoin]]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Stijn</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://bitcoinwiki.nl/index.php?title=Geheime_sleutel&amp;diff=1841</id>
		<title>Geheime sleutel</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://bitcoinwiki.nl/index.php?title=Geheime_sleutel&amp;diff=1841"/>
		<updated>2021-04-28T13:31:16Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Stijn: bitcoins -&amp;gt; bitcoin&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;De &#039;&#039;&#039;geheime sleutel&#039;&#039;&#039; of &#039;&#039;&#039;private key&#039;&#039;&#039; geeft onherroepelijk toegang tot je bitcoin. Het is dus zaak deze zeer goed te bewaren. De meeste [[Bitcoin_opslaan#Hardwarewallet|hardwarewallets]] geven bij het instellen prima instructies hoe dit kan worden gedaan.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Stelregel: &#039;&#039;&#039;Voer je geheime sleutel of seed NOOIT in op een computer.&#039;&#039;&#039; Vraag bij twijfel de [[Community|community]] om hulp. De enige reden om jouw seed in te voeren is als je jouw bitcoin wallet aan het herstellen bent. &#039;&#039;&#039;Niemand zal je ooit vragen naar je geheime sleutel&#039;&#039;&#039;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Veilig bewaren ===&lt;br /&gt;
Een [[Bitcoin_opslaan#Hardwarewallet|hardwarewallet]] kan je private key veilig opslaan.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Seed ===&lt;br /&gt;
De Seed is een tekstversie van je geheime sleutel. Het zijn vaak 12 of 24 woorden. De seed is dus net zo belangrijk als je geheime sleutel. Voer dus ook je seed nooit in op een computer (zie stelregel).&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Publieke sleutel ===&lt;br /&gt;
De tegenhanger van de geheime sleutel. De publieke sleutel mag je, in tegenstelling tot de geheime sleutel, wel delen. Als je jouw publieke sleutel met een derde deelt, kan deze derde nagaan hoeveel bitcoin jij in bezit hebt.&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Stijn</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://bitcoinwiki.nl/index.php?title=Bitcoinjargon&amp;diff=1840</id>
		<title>Bitcoinjargon</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://bitcoinwiki.nl/index.php?title=Bitcoinjargon&amp;diff=1840"/>
		<updated>2021-04-28T13:30:53Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Stijn: bitcoins -&amp;gt; bitcoin&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;[[Bestand:Number go Up.png|miniatuur|NgU / Number go Up]]&lt;br /&gt;
Bitcoiners hebben een eigen taal&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
;BTC (of XBT)&lt;br /&gt;
: De &amp;quot;ticker&amp;quot; van [[Bitcoin]] op [[Bitcoin kopen|exchanges]]&lt;br /&gt;
;FOMO&lt;br /&gt;
: Fear of missing out&lt;br /&gt;
;FUD&lt;br /&gt;
: Fear, uncertainty and doubt&lt;br /&gt;
;Genesis Block&lt;br /&gt;
: Eerste block van de blockchain. Zie [[Genesis Blok]]&lt;br /&gt;
;HFSP&lt;br /&gt;
: Have fun staying poor&lt;br /&gt;
;HODL&lt;br /&gt;
: Hold On for Dear Life. Je bitcoin vasthouden en nooit verkopen!&lt;br /&gt;
;KYC&lt;br /&gt;
:Know Your Customer/Ken je klant&lt;br /&gt;
;MoE&lt;br /&gt;
: Medium of Exchange (Mogelijke [[Bitcoin als betaalmiddel|functie van geld]])&lt;br /&gt;
;NgU-technologie&lt;br /&gt;
: Number go Up-technologie: de waarde wordt (gemeten in euro/dollar) steeds hoger.&lt;br /&gt;
;[[Bitcoin_opslaan#.22Not_your_keys.2C_not_your_coins.22|Not Your Keys, Not Your Coins]]&lt;br /&gt;
: Als je je bitcoin niet in een eigen wallet bewaart, maar ergens bij een exchange of bitcoin-bewaarservice, beschik je niet echt over jouw bitcoin&lt;br /&gt;
;PoW&lt;br /&gt;
: Proof of Work ([[Bitcoin#Consensusregels|Consensusmechanisme]])&lt;br /&gt;
;Proof of Keys day (3 Januari)&lt;br /&gt;
: Jaarlijks, op 3 januari worden bitcoin-eigenaars uitgedaagd hun saldo te verplaatsen van (custodial) exchanges naar een (non-custodial) wallet. In essentie is Proof of Keys day dus een georganiseerde bank-run, waarop de exchanges getest worden (hebben ze wel alle bitcoin die hun gebruikers in hun account bewaren daadwerkelijk in bezit?).&lt;br /&gt;
;Rabbit Hole (Down the ~)&lt;br /&gt;
: (eng) Konijnenhol. Gat waar je mentaal in verdwijnt als je voor het eerst over Bitcoin leert en volledig geobsedeerd raakt en alles wil weten: de werking, de economie, de impact.&lt;br /&gt;
;Rekt&lt;br /&gt;
: Het grootste gedeelte van je geld verliezen door verkeerde aan- of verkopen&lt;br /&gt;
;Seed (some als mnemonic seed, of seedphrase)&lt;br /&gt;
: Een tekstuele weergeve van je [[Geheime sleutel]] in een aantal woorden&lt;br /&gt;
;[[SegWit]]&lt;br /&gt;
: Segregated Witness&lt;br /&gt;
;SoV&lt;br /&gt;
: Store of value (Mogelijke [[Bitcoin als betaalmiddel|functie van geld]])&lt;br /&gt;
;Speculative Attack&lt;br /&gt;
: Financiële aanval op fiat valuta met als doel meer Bitcoin te bemachtigen. Bij de aanval wordt de zwakte van fiat tegen zichzelf gekeerd. -&amp;gt; [[Speculatieve Aanval (Speculative Attack)|Speculatieve Aanval]]&lt;br /&gt;
;Staken&lt;br /&gt;
: Vastzetten van cryptogeld voor een beloning. Niet van toepassing op bitcoin.&lt;br /&gt;
;Super Cycle&lt;br /&gt;
: Dan Held, &#039;&#039;Growth Lead&#039;&#039; bij Exchange Kraken, schreef in 2020 dat in 2021 de koers van Bitcoin mogelijk naar $1 miljoen zou kunnen stijgen, als plots de hele wereld Bitcoin zou begrijpen. Hij noemt dan de Super Cycle  -&amp;gt; [https://web.archive.org/web/20210101000000*/https://dailyhodl.com/2020/12/22/kraken-executive-who-bought-bitcoin-at-10-says-macro-economy-could-fuel-bitcoin-supercycle/ Kraken executive who bought bitcoin at 10 says macro economy could fuel bitcoin supercycle]&lt;br /&gt;
;To Da Moon / To The Moon&lt;br /&gt;
: De koers van Bitcoin gaat &amp;quot;naar de maan&amp;quot; (door het dak)&lt;br /&gt;
;UoA&lt;br /&gt;
: Unit of Account (Mogelijke [[Bitcoin als betaalmiddel|functie van geld]])&lt;br /&gt;
;UASF&lt;br /&gt;
: User Activated Soft Fork&lt;br /&gt;
;UTXO&lt;br /&gt;
: Unspent transaction output; Bitcoin die nog niet is uitgegeven&lt;br /&gt;
;Weak hands / Panic sell&lt;br /&gt;
: Mensen die ingegeven door angst een aan- of verkoop van bitcoin doen&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Stijn</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://bitcoinwiki.nl/index.php?title=Anonimiteit&amp;diff=1839</id>
		<title>Anonimiteit</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://bitcoinwiki.nl/index.php?title=Anonimiteit&amp;diff=1839"/>
		<updated>2021-04-28T13:30:29Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Stijn: bitcoins -&amp;gt; bitcoin&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;Er wordt vaak gedacht dat bitcoin anoniem is. Dat is het niet per se. Alle transacties in de [[Blockchain]] zijn publiek en pseudoniem. Het is aan de gebruiker om te zorgen dat zijn transacties niet aan zijn persoon gekoppeld worden.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Bitcoin volgen op de [[Blockchain|blockchain]] ==&lt;br /&gt;
Alle [[Transacties|transacties]] op de [[Blockchain|blockchain]] zijn openbaar. Ze hebben allemaal inputs en outputs: een oorsprong van verzonden bitcoin en een bestemming. Deze inputs en outputs zijn slechts adressen, geen namen.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Doordat de blockchain publiek is, kunnen transacties worden gevolgd. Er zijn meerdere bedrijven die dit doen, en samenwerken met belastingdiensten en overheden. Het doel van deze bedrijven is om de adressen van de transacties te koppelen aan namen.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Iemand die bitcoin [[Bitcoin kopen|koopt]] via een partij die valt onder [[Handelshuizen met registratie bij DNB|toezicht van de DNB]] zal zich moeten identificeren. De partij maakt het geld over naar een adres van de koper. De partij waar de bitcoin gekocht, en elke overheid/belastingdienst die bij ze aanklopt, kan hierdoor de link leggen tussen het bitcoinadres en de identiteit van de koper.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Als iemand nu bijvoorbeeld een pizza koopt vanaf dit adres, bij Thuisbezorgd, dan weet Thuisbezorgd als bedrijf niet wie er bij deze transactie horen. De input van de transactie naar Thuisbezorgd is dan het adres van de aankoop, en Thuisbezorgd is de output.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Als een belastingdienst, of de volg-bedrijven, toegang hebben tot de identificatie-informatie van de bitcoinpartijen, kunnen ze de transacties linken aan een persoon.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Adressen eenmalig gebruiken ==&lt;br /&gt;
Adreshergebruik verwijst naar het gebruik van hetzelfde [[Adressen|adress]] voor meerdere [[Transacties|transacties]]. Het is een ongewenste werkwijze, waarbij de privacy en de veiligheid van de deelnemers aan de transacties (en van de toekomstige houders) van hun bitcoin worden misbruikt. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
De meest private en veilige manier om bitcoin te gebruiken is om een gloednieuw adres te sturen naar elke persoon die je betaalt. Nadat de ontvangen munten zijn uitgegeven, mag het adres nooit meer worden gebruikt. Vraag mensen ook altijd om een nieuw bitcoinadres als je ze geld stuurt.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Er wordt wel gezegd dat de term &amp;quot;bitcoin adres&amp;quot; een slechte naam is voor dit object. Een betere naam zou zoiets zijn als &amp;quot;bitcoin factuur&amp;quot;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Alle goede wallets hebben tegenwoordig een gebruikersinterface die het gemakkelijk en veilig maakt om veel wallet [[Adressen|adressen]] te hebben. Vroeger (voor ongeveer 2013) was dit niet het geval, omdat het aanmaken van nieuwe adressen backups ongeldig kon maken, wat tot verlies van geld kon leiden.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Mixen ==&lt;br /&gt;
Zoals hierboven benoemd hebben [[Transacties|transacties]] een input en output. Doordat er vaak maar 1 of 2 outputs zijn, is het makkelijk te volgen welke &amp;quot;stappen&amp;quot; bitcoin nemen. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Een oplossing is mixen van bitcoin. Software zoals [https://www.wasabiwallet.io/ Wasabi wallet] regelt dit voor je. In essentie komt er een groep mensen samen die hun bitcoin op een grote hoop gooit. Ze maken met 50 of meer mensen hun bitcoin over naar dezelfde 50 mensen, in 1 transactie. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Deze mix-transactie zal bijvoorbeeld 50 inputs en 50 outputs hebben, en de link tussen de inputs en outputs raakt verloren. Hierdoor kunnen transactie-volg-bedrijven minder aannames doen over de weg die bitcoin van iemand afleggen.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Adreslabeling ==&lt;br /&gt;
Verschillende wallets, waaronder Bitcoin Core en Wasabi, staan je toe om adressen te labelen. Als je in deze wallets een ontvangstadres aanmaakt, geef je aan die kennis hebben van dit adres. Dit is dus de partij die naar je gaan overmaken, bijvoorbeeld je [[Bitcoin kopen|broker]].&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Als je later bitcoin uitgeeft, kan je kiezen welke bitcoin je uitgeeft. Je krijgt een lijst met bitcoin die op je wallet staan, met daarbij de labels. Je kan dan zelf kiezen welke bitcoin ([[Transacties#Termen|UTXO&#039;s]]) je uitgeeft.&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Stijn</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://bitcoinwiki.nl/index.php?title=Waar_staan_mijn_bitcoin%3F&amp;diff=1838</id>
		<title>Waar staan mijn bitcoin?</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://bitcoinwiki.nl/index.php?title=Waar_staan_mijn_bitcoin%3F&amp;diff=1838"/>
		<updated>2021-04-28T13:30:04Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Stijn: bitcoins -&amp;gt; bitcoin&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;Veel mensen denken dat  bitcoin in een [[Bitcoin opslaan|wallet]] staan. In werkelijkheid staan de bitcoin in [[Blockchain|de blockchain]].&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Je wallet heeft je [[Geheime sleutel|geheime sleutel]]. Met behulp van de geheime sleutel kun je over je bitcoin beschikken en deze uitgeven. Concreet betekent dit:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
# Een wallet analyseert de blockchain en geeft aan over welke bitcoin jouw geheime sleutel kan beschikken. Dit zijn bitcoin die naar jou [[Transacties|verzonden]] zijn (bitcoin die verzonden zijn naar een adres waar jij controle over hebt).&lt;br /&gt;
# Bij het verzenden selecteert je wallet een aantal van deze ontvangen bitcoin ([https://btcwiki.nl/wiki/Transacties#Termen UTXO&#039;s]). Sommige wallets geven je de mogelijkheid de (eerder ontvangen) bitcoin die je verzonden wilt hebben [[Coinselectie|zelf te selecteren]].&lt;br /&gt;
# De eerder ontvangen bitcoin worden de &amp;quot;input&amp;quot; van je nieuwe [[Transacties|transactie]]. De output van je nieuwe transactie is de ontvanger van je nieuwe transactie.&lt;br /&gt;
# Je wallet kan met de [[Geheime sleutel|geheime sleutel]] ondertekenen dat de inputs echt uitgegeven mogen worden.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
De bitcoin staan dus niet &amp;quot;in&amp;quot; je wallet.&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Stijn</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://bitcoinwiki.nl/index.php?title=Bitcoin_kopen&amp;diff=1814</id>
		<title>Bitcoin kopen</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://bitcoinwiki.nl/index.php?title=Bitcoin_kopen&amp;diff=1814"/>
		<updated>2021-04-25T12:35:43Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Stijn: Bitvavo -&amp;gt; exchange&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;Bitcoin kan je kopen bij een broker of exchange. Zorg dat je [[Leren over Bitcoin|weet waar je in investeert voordat je koopt]], investeer nooit meer dan je kan missen en bedenk [[Bitcoin opslaan|hoe je jouw bitcoin wil opslaan]].&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{| class=&amp;quot;wikitable sortable&amp;quot;&lt;br /&gt;
|+ Partijen waar je als Nederlander Bitcoin kan kopen&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
! Aanbieder                                        !! Verkoopt bitcoin !! In NL gevestigd !! Opmerking                                         !!  [[Bitcoin_opslaan#Bitcoin_in_je_eigen_beheer:_Non-custodial|Custodial/Non-custodial]] !! Registratie DNB&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| [https://anycoindirect.eu/nl Anycoin Direct] || Simpele prijs || Ja              ||                                                   || Custodial, maar opnemen kan&lt;br /&gt;
|[[Handelshuizen met registratie bij DNB|Ja]]&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| [[Bisq]] || Simpele prijs || Nee             || Geen ID uploaden. Peer-to-peer, je koopt bitcoin van individuen || Non-custodial || N.v.t.&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| [https://www.bitcoinmeester.nl/ Bitcoin Meester] || Simpele prijs &lt;br /&gt;
| Ja ||                                                   || Custodial, maar opnemen kan&lt;br /&gt;
|[[Handelshuizen met registratie bij DNB|Ja]]&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| [https://www.bitmymoney.com/ BitMyMoney] || Simpele prijs &lt;br /&gt;
| Ja || &amp;quot;Bitcoinsparen&amp;quot; mogelijk met automatische overschrijving || Custodial, maar opnemen kan || Ja&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| [https://bitonic.nl/ Bitonic] || Simpele prijs || Ja              || 100% Bitcoin                                      || Non-custodial || [[Handelshuizen met registratie bij DNB|Ja]]&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| [https://bitvavo.com/nl Bitvavo] || Exchange&lt;br /&gt;
| Ja ||                                                   || Custodial, maar opnemen kan&lt;br /&gt;
|[[Handelshuizen met registratie bij DNB|Ja]]&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| [https://bl3p.eu/nl/ Bl3p] || Exchange || Ja              || 2 Markten: bitcoin en litecoin. Product van Bitonic || Custodial, maar opnemen kan || Ja&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| [https://weareblox.com/nl-nl BLOX] || Simpele prijs || Ja              || Product van BTC Direct                            || Custodial, en opnemen kan niet || [[Handelshuizen met registratie bij DNB|Ja]]&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| [https://www.litebit.eu/nl LiteBit] || Simpele prijs &lt;br /&gt;
| Ja ||                                                   || Custodial, maar opnemen kan&lt;br /&gt;
|[[Handelshuizen met registratie bij DNB|Ja]]&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| [https://knaken.nl/ Knaken] || Simpele prijs &lt;br /&gt;
| Ja ||                                                   || Custodial, maar opnemen kan&lt;br /&gt;
| Ja&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| [https://www.relai.ch/ Relai] || Simpele prijs || Nee             || Geen ID uploaden. 100% bitcoin, automatische DCA || Non-custodial || N.v.t.&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| [https://satos.eu/nl SATOS] || Simpele prijs || Ja              ||                                                   || Non-custodial&lt;br /&gt;
|[[Handelshuizen met registratie bij DNB|Ja]]&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| [[VanEck|vanEck ETN]] || Tracker || Ja              ||  Tracker, aanschaffen via een reguliere broker, als deGiro of Binck. Je investering wordt gebackt door bitcoin op de balans van de broker. Je investering volgt dus de de koers van bitcoin, maar de bitcoins zijn technisch niet jouw eigendom. Let op; Bij de meeste brokers moet je een examen doen om aan te tonen dat je bekend bent met de risico&#039;s. Brokers rekenen bewaarkosten en zijn gehouden aan openingstijden van de beurs waarop de vanEck tracker is aangekocht. Onderzoek goed welke voorwaarden van toepassing zijn bij jouw broker.                                                 || Custodial || [[Handelshuizen met registratie bij DNB|Ja]]&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| [[Bitcoin Tracker Euro|Bitcoin Tracker One]]   || Tracker ETP   || Nee (Zweden)&lt;br /&gt;
  || Tracker, aanschaffen via een reguliere broker, als deGiro of Binck. Zie verder als bij VanEck &lt;br /&gt;
  || Custodial || [[Handelshuizen met registratie bij DNB|Ja]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Tips voor veilig handelen ==&lt;br /&gt;
* Gebruik nooit geadverteerde resultaten om naar een beurs te gaan&lt;br /&gt;
* Controleer altijd goed het domein waar je zit (je zit nu op btcwiki.nl), en of dat er juist uit ziet&lt;br /&gt;
* Controleer altijd of je https gebruikt (groen slotje)&lt;br /&gt;
* Gebruik goede 2-factor-beveiliging, bijvoorbeeld met een App. SMS is onveilig.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Strategie ==&lt;br /&gt;
Er worden verschillende strategieën gebruikt om bitcoin te kopen. Hieronder vind je er een aantal. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&#039;&#039;Let op: De via/op de Website verstrekte informatie is geen aanbod, beleggingsadvies of financiële dienst. Deze is ook niet bedoeld om u aan te zetten tot het (ver)kopen van bitcoin of het afnemen van een dienst, noch als basis voor een beleggingsbeslissing. De waarde van beleggingen kan fluctueren.&#039;&#039;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Lump Sum ===&lt;br /&gt;
Dit betekent simpelweg: in één keer een groot bedrag kopen.&lt;br /&gt;
* Voordeel: één keer doen, niet naar omkijken&lt;br /&gt;
* Voordeel: eenmalig transactiekosten&lt;br /&gt;
* Nadeel: gevoeliger voor koersschommelingen.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Dollar-cost averaging (DCA): het periodiek kopen van Bitcoin ===&lt;br /&gt;
Dollar-cost averaging betekent dat je een vast moment afspreekt om te kopen, bijvoorbeeld elke woensdag voor 50 euro kopen. Als je periodiek koopt dan heb je op de langere termijn minder last van koersschommelingen. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
* Voordeel: Minder last van schommelingen&lt;br /&gt;
* Nadeel: Vaker transactiekosten maakt dit duurder. Oplossing kan zijn om te wachten totdat je een groot bedrag op een exchange hebt staan en dan pas (onchain) terug te sturen.&lt;br /&gt;
* Nadeel: Meer werk dan Lump Sum&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Er zijn verschillende diensten die je hierbij kunnen helpen:&lt;br /&gt;
{| class=&amp;quot;wikitable&amp;quot;&lt;br /&gt;
|+DCA-diensten&lt;br /&gt;
!&lt;br /&gt;
!Persoonsgegevens doorgeven (KYC)&lt;br /&gt;
!Geen KYC nodig&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|&#039;&#039;&#039;Niet bewaard bij dienst&#039;&#039;&#039;&lt;br /&gt;
|&lt;br /&gt;
*[[bitcoin-dca|Bitcoin DCA]] bij BL3P, Bitvavo en Kraken.com  Dit is een &#039;&#039;self-hosted&#039;&#039; oplossing.&lt;br /&gt;
|&lt;br /&gt;
*Relai (relatief hoge fees, Zwitserland)&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|&#039;&#039;&#039;Bewaard bij dienst&#039;&#039;&#039;&lt;br /&gt;
|&lt;br /&gt;
*[https://www.bitmymoney.com/crypto-sparen/ Cryptosparen op BitMyMoney] , met simpele overboeking&lt;br /&gt;
|&lt;br /&gt;
|}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Let goed op de kosten. Doordat vrijwel alle DCA-diensten [[On-chain en Off-chain (2e laag-betalingen)|on-chain]] transacties doen zijn de kosten vaak hoog.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
===Mix Lump Sum en DCA ===&lt;br /&gt;
Je zou een DCA-strategie kunnen aanhouden en bij een verlaging lagere eurowaarde Lump Sum extra bij kunnen kopen.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
===Op basis van Technische Analyse (TA) / markt timen===&lt;br /&gt;
Er zijn mensen die beweren dat ze prijzen kunnen voorspellen, of de markt kunnen timen. Op de lange termijn is het de vraag of het werkt om aannames te doen over de markt. Om deze reden kiezen veel mensen die lange termijn in bitcoin gaan voor een DCA-strategie.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
===Moet ik nu (ver)kopen?===&lt;br /&gt;
&#039;&#039;Variaties op deze vraag, met hetzelfde antwoord, zijn: &amp;quot;waar gaat de prijs naartoe?&amp;quot;, &amp;quot;Op welke prijs zal ik kopen?&amp;quot; en &amp;quot;Wat is een goeie prijs om te kopen?&amp;quot;&#039;&#039;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Er is niemand die je antwoord kan geven op die vraag. &#039;&#039;&#039;Geloof niemand die een prijsvoorspelling doet.&#039;&#039;&#039; Want niemand weet wat de prijs gaat doen. Ook Technische Analyse (TA) gaat je hier geen goed antwoord op geven.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Als je meer op de lange termijn kijkt kan het verstandig zijn om een DCA-strategie aan te nemen. Zie hierboven.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==Vergelijkingssites==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Enkele sites monitoren voortdurend de aan- en verkoopkoersen van Bitcoin (en andere cryptovaluta). Let op dat deze sites vaak verdienen aan jouw aankoop.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
*[https://www.goedkoopstebitcoin.nl/ goedkoopstebitcoin.nl]&lt;br /&gt;
*[https://www.bitcoinsvergelijken.nl/ bitcoinsvergelijken.nl]&lt;br /&gt;
*[https://cryptoprijzen.com/cryptovaluta/bitcoin-prijzen-vergelijken/ cryptoprijzen.com]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Stijn</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://bitcoinwiki.nl/index.php?title=Transacties&amp;diff=1802</id>
		<title>Transacties</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://bitcoinwiki.nl/index.php?title=Transacties&amp;diff=1802"/>
		<updated>2021-04-22T21:22:39Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Stijn: &lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;Een &#039;&#039;&#039;transactie&#039;&#039;&#039; is een verplaatsing van [[Bitcoin]], die verstuurd wordt via het [[Bitcoin_node#Netwerk|bitcoinnetwerk]] en uiteindelijk in een [[Blockchain#Blokken|blok]] terechtkomt.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Er zit een verschil tussen [[On-chain en Off-chain (2e laag-betalingen)|on-chain en off-chain transacties]]. Deze pagina gaat over transacties op de [[blockchain]]: on-chain transacties.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&#039;&#039;Via [[OP_RETURN]] is het mogelijk om data toe te voegen aan transacties, en zo [[Timestamping]] en [[RGB smart contracts]] mogelijk te maken.&#039;&#039;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Termen === &lt;br /&gt;
; Coinbase&lt;br /&gt;
: Dit is de eerste transactie in een blok. (Alleen) deze transactie heeft speciale regels: er mogen in deze transactie nieuwe bitcoin worden gemaakt door de [[Mining|miner]], zo lang ze zich aan de [[Bitcoin#Consensusregels|regels houden]].&lt;br /&gt;
; Witness data&lt;br /&gt;
: Dit zijn de handtekeningen die bewijzen dat de inputs echt uitgegeven mogen worden (dat de inputs daadwerkelijk bij een persoon of [[Multisig|groep personen]] horen).&lt;br /&gt;
; [[UTXO]]&lt;br /&gt;
: Een Unspent Transactie-output, oftewel niet-uitgegeven bitcoin. Elke transactie heeft nieuwe outputs, die later uitgegeven kunnen worden. Als ze nog niet zijn uitgegeven (dus geen input zijn van een volgende transactie), zijn het Unspent Transactie-outputs: UTXO&#039;s. Een UTXO moet altijd volledig worden uitgegeven.&lt;br /&gt;
; Double spend&lt;br /&gt;
: Als één input meerdere keren uitgegeven wordt. Dit kan niet voorkomen, en Bitcoin is de eerste die dit probleem heeft opgelost.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Inhoud transactie ===&lt;br /&gt;
De transactie heeft informatie over de bitcoin die worden uitgegeven (dit zijn de inputs van een transactie), en waar de bitcoin naartoe worden gestuurd (de outputs van de transactie).&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Technisch gezien:&lt;br /&gt;
{| class=&amp;quot;wikitable&amp;quot;&lt;br /&gt;
|+ Caption text&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
! Veld !! Beschrijving !! Grootte&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| Verson no || Momenteel altijd 1 || 4 bytes&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| Flag || Momenteel 0001 als er Witness_data is || Optionele 2-byte array&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| In-counter || Het aantal inputs || 1 - 9 bytes&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| Lijst van inputs || Na de [[#Coinbase|Coinbase]] (de eerste transactie) zijn dit de inputs van de transactie (wat op zijn beurt de outputs zijn van vorige transacties) || Zoveel inputs als de In-counter&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| Out-counter || Het aantal outputs || 1 - 9 bytes&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| Lijst van outputs || Na de [[#Coinbase|Coinbase]]-transactie zijn dit de outputs waar de bitcoin naartoe worden gestuurd || Zoveel outputs als de Out-counter&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| Witnesses || Een lijst Witnesses, het bewijs dat de input uitgegeven mogen worden || Verschilt&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| lock_time || (Optioneel) extra voorwaarden: deze transactie mag pas op een bepaalde [[Blockchain#Blokken|blokhoogte]] worden uitgegeven  || 4 bytes&lt;br /&gt;
|}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Coinbase ===&lt;br /&gt;
De coinbasetransactie is de enige speciale transactie in een blok. Het is de eerste transactie in het blok. In de coinbasetransactie worden de bloksubsidie en transactievergoedingen vastgelegd door de miner (of miningpool) die de juiste hash heeft gevonden. De bloksubsidie en de transactievergoeding worden verstuurd naar een bitcoinadres waar deze miner (of miningpool) de geheime sleutel van heeft. Vervolgens moet de miner minimaal 100 blokken wachten voordat de bitcoin kunnen worden verplaatst. De miner moet zich bij het maken van de coinbasetransactie houden aan de concensusregels en nooit meer claimen dan volgens de regels is toegestaan. Als hij dat wel doet, dat zal de rest van het netwerk het blok negeren.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Kosten ===&lt;br /&gt;
De outputs van een transactie moeten altijd kleiner zijn dan de inputs; je mag slechts de bitcoin uitgeven die je in de inputs geeft, en geen nieuwe bitcoin creëeren in een normale transactie. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&#039;&#039;&#039;Het verschil tussen de inputs en de outputs is zijn de transactiekosten&#039;&#039;&#039;. Je wallet regelt dit vanzelf voor jou. De transactiekosten kun je weergeven als een aantal [[Bitcoin#Eenheden|satoshi]] per byte. Zo kan je laten zien hoe veel een transactie &#039;&#039;relatief&#039;&#039; kost, ten opzichte van de grootte. We noemen dit &#039;&#039;&#039;sat/vB&#039;&#039;&#039;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[Mining|Miners]] willen hun blokken altijd zo slim mogelijk vullen. Ze hebben maar 1 megabyte om te vullen, dus willen die megabyte zo slim mogelijk volzetten met dure transacties. Ze zullen altijd kijken naar de duurste transacties &#039;&#039;per byte&#039;&#039;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Alles verplicht uitgeven (Change-adressen) ===&lt;br /&gt;
Een [[UTXO]] moet volledig worden uitgegeven, maar de [[UTXO]] die jouw wallet gaat uitgeven is mogelijk groter dan het bedrag dat je wil betalen. In dat geval wordt er een change-adres in je transactie gezet, een deel wordt teruggestuurd naar je eigen wallet.&lt;br /&gt;
Zie het als betalen met 10 euro voor een brood van 2 euro. Je geeft in de transactie me de supermarkt het briefje van 10 euro aan de kassamedewerker. Deze houdt 2 euro en geeft je 8 euro terug.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Zie ook ===&lt;br /&gt;
* [https://beginnenmetbitcoin.com/#ep6 Aflevering 6] van de [[Beginnen met Bitcoin]]-podcast legt het ook uit.&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Stijn</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://bitcoinwiki.nl/index.php?title=Transacties&amp;diff=1801</id>
		<title>Transacties</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://bitcoinwiki.nl/index.php?title=Transacties&amp;diff=1801"/>
		<updated>2021-04-22T21:21:50Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Stijn: &lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;Een &#039;&#039;&#039;transactie&#039;&#039;&#039; is een verplaatsing van [[Bitcoin]], die verstuurd wordt via het [[Bitcoin_node#Netwerk|bitcoinnetwerk]] en uiteindelijk in een [[Blockchain#Blokken|blok]] terechtkomt.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Er zit een verschil tussen [[On-chain en Off-chain (2e laag-betalingen)|on-chain en off-chain transacties]]. Deze pagina gaat over transacties op de [[blockchain]]: on-chain transacties.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&#039;&#039;Via [[OP_RETURN]] is het mogelijk om data toe te voegen aan transacties, en zo [[Timestamping]] en [[RGB smart contracts]] mogelijk te maken.&#039;&#039;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Termen === &lt;br /&gt;
; Coinbase&lt;br /&gt;
: Dit is de eerste transactie in een blok. (Alleen) deze transactie heeft speciale regels: er mogen in deze transactie nieuwe bitcoin worden gemaakt door de [[Mining|miner]], zo lang ze zich aan de [[Bitcoin#Consensusregels|regels houden]].&lt;br /&gt;
; Witness data&lt;br /&gt;
: Dit zijn de handtekeningen die bewijzen dat de inputs echt uitgegeven mogen worden (dat de inputs daadwerkelijk bij een persoon of [[Multisig|groep personen]] horen).&lt;br /&gt;
; [[UTXO]]&lt;br /&gt;
: Een Unspent Transactie-output, oftewel niet-uitgegeven bitcoin. Elke transactie heeft nieuwe outputs, die later uitgegeven kunnen worden. Als ze nog niet zijn uitgegeven (dus geen input zijn van een volgende transactie), zijn het Unspent Transactie-outputs: UTXO&#039;s. Een UTXO moet altijd volledig worden uitgegeven.&lt;br /&gt;
; Double spend&lt;br /&gt;
: Als één input meerdere keren uitgegeven wordt. Dit kan niet voorkomen, en Bitcoin is de eerste die dit probleem heeft opgelost.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Inhoud transactie ===&lt;br /&gt;
De transactie heeft informatie over de bitcoin die worden uitgegeven (dit zijn de inputs van een transactie), en waar de bitcoin naartoe worden gestuurd (de outputs van de transactie).&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Technisch gezien:&lt;br /&gt;
{| class=&amp;quot;wikitable&amp;quot;&lt;br /&gt;
|+ Caption text&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
! Veld !! Beschrijving !! Grootte&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| Verson no || Momenteel altijd 1 || 4 bytes&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| Flag || Momenteel 0001 als er [[#Witness_data|Witness_data]] is || Optionele 2-byte array&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| In-counter || Het aantal inputs || 1 - 9 bytes&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| Lijst van inputs || Na de [[#Coinbase|Coinbase]] (de eerste transactie) zijn dit de inputs van de transactie (wat op zijn beurt de outputs zijn van vorige transacties) || Zoveel inputs als de In-counter&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| Out-counter || Het aantal outputs || 1 - 9 bytes&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| Lijst van outputs || Na de [[#Coinbase|Coinbase]]-transactie zijn dit de outputs waar de bitcoin naartoe worden gestuurd || Zoveel outputs als de Out-counter&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| Witnesses || Een lijst Witnesses, het bewijs dat de input uitgegeven mogen worden || Verschilt&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| lock_time || (Optioneel) extra voorwaarden: deze transactie mag pas op een bepaalde [[Blockchain#Blokken|blokhoogte]] worden uitgegeven  || 4 bytes&lt;br /&gt;
|}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Coinbase ===&lt;br /&gt;
De coinbasetransactie is de enige speciale transactie in een blok. Het is de eerste transactie in het blok. In de coinbasetransactie worden de bloksubsidie en transactievergoedingen vastgelegd door de miner (of miningpool) die de juiste hash heeft gevonden. De bloksubsidie en de transactievergoeding worden verstuurd naar een bitcoinadres waar deze miner (of miningpool) de geheime sleutel van heeft. Vervolgens moet de miner minimaal 100 blokken wachten voordat de bitcoin kunnen worden verplaatst. De miner moet zich bij het maken van de coinbasetransactie houden aan de concensusregels en nooit meer claimen dan volgens de regels is toegestaan. Als hij dat wel doet, dat zal de rest van het netwerk het blok negeren.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Kosten ===&lt;br /&gt;
De outputs van een transactie moeten altijd kleiner zijn dan de inputs; je mag slechts de bitcoin uitgeven die je in de inputs geeft, en geen nieuwe bitcoin creëeren in een normale transactie. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&#039;&#039;&#039;Het verschil tussen de inputs en de outputs is zijn de transactiekosten&#039;&#039;&#039;. Je wallet regelt dit vanzelf voor jou. De transactiekosten kun je weergeven als een aantal [[Bitcoin#Eenheden|satoshi]] per byte. Zo kan je laten zien hoe veel een transactie &#039;&#039;relatief&#039;&#039; kost, ten opzichte van de grootte. We noemen dit &#039;&#039;&#039;sat/vB&#039;&#039;&#039;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[Mining|Miners]] willen hun blokken altijd zo slim mogelijk vullen. Ze hebben maar 1 megabyte om te vullen, dus willen die megabyte zo slim mogelijk volzetten met dure transacties. Ze zullen altijd kijken naar de duurste transacties &#039;&#039;per byte&#039;&#039;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Alles verplicht uitgeven (Change-adressen) ===&lt;br /&gt;
Een [[UTXO]] moet volledig worden uitgegeven, maar de [[UTXO]] die jouw wallet gaat uitgeven is mogelijk groter dan het bedrag dat je wil betalen. In dat geval wordt er een change-adres in je transactie gezet, een deel wordt teruggestuurd naar je eigen wallet.&lt;br /&gt;
Zie het als betalen met 10 euro voor een brood van 2 euro. Je geeft in de transactie me de supermarkt het briefje van 10 euro aan de kassamedewerker. Deze houdt 2 euro en geeft je 8 euro terug.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Zie ook ===&lt;br /&gt;
* [https://beginnenmetbitcoin.com/#ep6 Aflevering 6] van de [[Beginnen met Bitcoin]]-podcast legt het ook uit.&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Stijn</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://bitcoinwiki.nl/index.php?title=Transacties&amp;diff=1800</id>
		<title>Transacties</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://bitcoinwiki.nl/index.php?title=Transacties&amp;diff=1800"/>
		<updated>2021-04-22T21:21:32Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Stijn: &lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;Een &#039;&#039;&#039;transactie&#039;&#039;&#039; is een verplaatsing van [[Bitcoin]], die verstuurd wordt via het [[Bitcoin_node#Netwerk|bitcoinnetwerk]] en uiteindelijk in een [[Blockchain#Blokken|blok]] terechtkomt.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Er zit een verschil tussen [[On-chain en Off-chain (2e laag-betalingen)|on-chain en off-chain transacties]]. Deze pagina gaat over transacties op de [[blockchain]]: on-chain transacties.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&#039;&#039;Via [[OP_RETURN]] is het mogelijk om data toe te voegen aan transacties, en zo [[Timestamping]] en [[RGB smart contracts]] mogelijk te maken.&#039;&#039;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Termen === &lt;br /&gt;
; Coinbase&lt;br /&gt;
: Dit is de eerste transactie in een blok. (Alleen) deze transactie heeft speciale regels: er mogen in deze transactie nieuwe bitcoin worden gemaakt door de [[Mining|miner]], zo lang ze zich aan de [[Bitcoin#Consensusregels|regels houden]].&lt;br /&gt;
; Witness data&lt;br /&gt;
: Dit zijn de handtekeningen die bewijzen dat de inputs echt uitgegeven mogen worden (dat de inputs daadwerkelijk bij een persoon of [[Multisig|groep personen]] horen).&lt;br /&gt;
; [[UTXO]]&lt;br /&gt;
: Een Unspent Transactie-output, oftewel niet-uitgegeven bitcoin. Elke transactie heeft nieuwe outputs, die later uitgegeven kunnen worden. Als ze nog niet zijn uitgegeven (dus geen input zijn van een volgende transactie), zijn het Unspent Transactie-outputs: UTXO&#039;s. Een UTXO moet altijd volledig worden uitgegeven.&lt;br /&gt;
; Double spend&lt;br /&gt;
: Als één input meerdere keren uitgegeven wordt. Dit kan niet voorkomen, en Bitcoin is de eerste die dit probleem heeft opgelost.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Inhoud transactie ===&lt;br /&gt;
De transactie heeft informatie over de bitcoin die worden uitgegeven (dit zijn de inputs van een transactie), en waar de bitcoin naartoe worden gestuurd (de outputs van de transactie).&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Technisch gezien:&lt;br /&gt;
{| class=&amp;quot;wikitable&amp;quot;&lt;br /&gt;
|+ Caption text&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
! Veld !! Beschrijving !! Grootte&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| Verson no || Momenteel altijd 1 || 4 bytes&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| Flag || Momenteel 0001 als er [[#Witness_data]] is || Optionele 2-byte array&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| In-counter || Het aantal inputs || 1 - 9 bytes&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| Lijst van inputs || Na de [[#Coinbase]] (de eerste transactie) zijn dit de inputs van de transactie (wat op zijn beurt de outputs zijn van vorige transacties) || Zoveel inputs als de In-counter&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| Out-counter || Het aantal outputs || 1 - 9 bytes&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| Lijst van outputs || Na de [[#Coinbase|Coinbase]]-transactie zijn dit de outputs waar de bitcoin naartoe worden gestuurd || Zoveel outputs als de Out-counter&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| Witnesses || Een lijst Witnesses, het bewijs dat de input uitgegeven mogen worden || Verschilt&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| lock_time || (Optioneel) extra voorwaarden: deze transactie mag pas op een bepaalde [[Blockchain#Blokken|blokhoogte]] worden uitgegeven  || 4 bytes&lt;br /&gt;
|}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Coinbase ===&lt;br /&gt;
De coinbasetransactie is de enige speciale transactie in een blok. Het is de eerste transactie in het blok. In de coinbasetransactie worden de bloksubsidie en transactievergoedingen vastgelegd door de miner (of miningpool) die de juiste hash heeft gevonden. De bloksubsidie en de transactievergoeding worden verstuurd naar een bitcoinadres waar deze miner (of miningpool) de geheime sleutel van heeft. Vervolgens moet de miner minimaal 100 blokken wachten voordat de bitcoin kunnen worden verplaatst. De miner moet zich bij het maken van de coinbasetransactie houden aan de concensusregels en nooit meer claimen dan volgens de regels is toegestaan. Als hij dat wel doet, dat zal de rest van het netwerk het blok negeren.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Kosten ===&lt;br /&gt;
De outputs van een transactie moeten altijd kleiner zijn dan de inputs; je mag slechts de bitcoin uitgeven die je in de inputs geeft, en geen nieuwe bitcoin creëeren in een normale transactie. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&#039;&#039;&#039;Het verschil tussen de inputs en de outputs is zijn de transactiekosten&#039;&#039;&#039;. Je wallet regelt dit vanzelf voor jou. De transactiekosten kun je weergeven als een aantal [[Bitcoin#Eenheden|satoshi]] per byte. Zo kan je laten zien hoe veel een transactie &#039;&#039;relatief&#039;&#039; kost, ten opzichte van de grootte. We noemen dit &#039;&#039;&#039;sat/vB&#039;&#039;&#039;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[Mining|Miners]] willen hun blokken altijd zo slim mogelijk vullen. Ze hebben maar 1 megabyte om te vullen, dus willen die megabyte zo slim mogelijk volzetten met dure transacties. Ze zullen altijd kijken naar de duurste transacties &#039;&#039;per byte&#039;&#039;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Alles verplicht uitgeven (Change-adressen) ===&lt;br /&gt;
Een [[UTXO]] moet volledig worden uitgegeven, maar de [[UTXO]] die jouw wallet gaat uitgeven is mogelijk groter dan het bedrag dat je wil betalen. In dat geval wordt er een change-adres in je transactie gezet, een deel wordt teruggestuurd naar je eigen wallet.&lt;br /&gt;
Zie het als betalen met 10 euro voor een brood van 2 euro. Je geeft in de transactie me de supermarkt het briefje van 10 euro aan de kassamedewerker. Deze houdt 2 euro en geeft je 8 euro terug.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Zie ook ===&lt;br /&gt;
* [https://beginnenmetbitcoin.com/#ep6 Aflevering 6] van de [[Beginnen met Bitcoin]]-podcast legt het ook uit.&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Stijn</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://bitcoinwiki.nl/index.php?title=Transacties&amp;diff=1799</id>
		<title>Transacties</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://bitcoinwiki.nl/index.php?title=Transacties&amp;diff=1799"/>
		<updated>2021-04-22T21:19:05Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Stijn: /* Termen */&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;Een &#039;&#039;&#039;transactie&#039;&#039;&#039; is een verplaatsing van [[Bitcoin]], die verstuurd wordt via het [[Bitcoin_node#Netwerk|bitcoinnetwerk]] en uiteindelijk in een [[Blockchain#Blokken|blok]] terechtkomt.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Er zit een verschil tussen [[On-chain en Off-chain (2e laag-betalingen)|on-chain en off-chain transacties]]. Deze pagina gaat over transacties op de [[blockchain]]: on-chain transacties.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&#039;&#039;Via [[OP_RETURN]] is het mogelijk om data toe te voegen aan transacties, en zo [[Timestamping]] en [[RGB smart contracts]] mogelijk te maken.&#039;&#039;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Termen === &lt;br /&gt;
; Coinbase&lt;br /&gt;
: Dit is de eerste transactie in een blok. (Alleen) deze transactie heeft speciale regels: er mogen in deze transactie nieuwe bitcoin worden gemaakt door de [[Mining|miner]], zo lang ze zich aan de [[Bitcoin#Consensusregels|regels houden]].&lt;br /&gt;
; Witness data&lt;br /&gt;
: Dit zijn de handtekeningen die bewijzen dat de inputs echt uitgegeven mogen worden (dat de inputs daadwerkelijk bij een persoon of [[Multisig|groep personen]] horen).&lt;br /&gt;
; [[UTXO]]&lt;br /&gt;
: Een Unspent Transactie-output, oftewel niet-uitgegeven bitcoin. Elke transactie heeft nieuwe outputs, die later uitgegeven kunnen worden. Als ze nog niet zijn uitgegeven (dus geen input zijn van een volgende transactie), zijn het Unspent Transactie-outputs: UTXO&#039;s. Een UTXO moet altijd volledig worden uitgegeven.&lt;br /&gt;
; Double spend&lt;br /&gt;
: Als één input meerdere keren uitgegeven wordt. Dit kan niet voorkomen, en Bitcoin is de eerste die dit probleem heeft opgelost.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Inhoud transactie ===&lt;br /&gt;
De transactie heeft informatie over de bitcoin die worden uitgegeven (dit zijn de inputs van een transactie), en waar de bitcoin naartoe worden gestuurd (de outputs van de transactie).&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Technisch gezien:&lt;br /&gt;
{| class=&amp;quot;wikitable&amp;quot;&lt;br /&gt;
|+ Caption text&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
! Veld !! Beschrijving !! Grootte&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| Verson no || Momenteel altijd 1 || 4 bytes&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| Flag || Momenteel 0001 als er [[#Witness_data]] is || Optionele 2-byte array&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| In-counter || Het aantal inputs || 1 - 9 bytes&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| Lijst van inputs || Na de [[#Coinbase]] (de eerste transactie) zijn dit de inputs van de transactie (wat op zijn beurt de outputs zijn van vorige transacties) || Zoveel inputs als de In-counter&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| Out-counter || Het aantal outputs || 1 - 9 bytes&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| Lijst van outputs || Na de [[#Coinbase]]-transactie zijn dit de outputs waar de bitcoin naartoe worden gestuurd || Zoveel outputs als de Out-counter&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| Witnesses || Een lijst Witnesses, het bewijs dat de input uitgegeven mogen worden || Verschilt&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| lock_time || (Optioneel) extra voorwaarden: deze transactie mag pas op een bepaalde [[Blockchain#Blokken|blokhoogte]] worden uitgegeven  || 4 bytes&lt;br /&gt;
|}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Coinbase ===&lt;br /&gt;
De coinbasetransactie is de enige speciale transactie in een blok. Het is de eerste transactie in het blok. In de coinbasetransactie worden de bloksubsidie en transactievergoedingen vastgelegd door de miner (of miningpool) die de juiste hash heeft gevonden. De bloksubsidie en de transactievergoeding worden verstuurd naar een bitcoinadres waar deze miner (of miningpool) de geheime sleutel van heeft. Vervolgens moet de miner minimaal 100 blokken wachten voordat de bitcoin kunnen worden verplaatst. De miner moet zich bij het maken van de coinbasetransactie houden aan de concensusregels en nooit meer claimen dan volgens de regels is toegestaan. Als hij dat wel doet, dat zal de rest van het netwerk het blok negeren.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Kosten ===&lt;br /&gt;
De outputs van een transactie moeten altijd kleiner zijn dan de inputs; je mag slechts de bitcoin uitgeven die je in de inputs geeft, en geen nieuwe bitcoin creëeren in een normale transactie. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&#039;&#039;&#039;Het verschil tussen de inputs en de outputs is zijn de transactiekosten&#039;&#039;&#039;. Je wallet regelt dit vanzelf voor jou. De transactiekosten kun je weergeven als een aantal [[Bitcoin#Eenheden|satoshi]] per byte. Zo kan je laten zien hoe veel een transactie &#039;&#039;relatief&#039;&#039; kost, ten opzichte van de grootte. We noemen dit &#039;&#039;&#039;sat/vB&#039;&#039;&#039;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[Mining|Miners]] willen hun blokken altijd zo slim mogelijk vullen. Ze hebben maar 1 megabyte om te vullen, dus willen die megabyte zo slim mogelijk volzetten met dure transacties. Ze zullen altijd kijken naar de duurste transacties &#039;&#039;per byte&#039;&#039;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Alles verplicht uitgeven (Change-adressen) ===&lt;br /&gt;
Een [[UTXO]] moet volledig worden uitgegeven, maar de [[UTXO]] die jouw wallet gaat uitgeven is mogelijk groter dan het bedrag dat je wil betalen. In dat geval wordt er een change-adres in je transactie gezet, een deel wordt teruggestuurd naar je eigen wallet.&lt;br /&gt;
Zie het als betalen met 10 euro voor een brood van 2 euro. Je geeft in de transactie me de supermarkt het briefje van 10 euro aan de kassamedewerker. Deze houdt 2 euro en geeft je 8 euro terug.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Zie ook ===&lt;br /&gt;
* [https://beginnenmetbitcoin.com/#ep6 Aflevering 6] van de [[Beginnen met Bitcoin]]-podcast legt het ook uit.&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Stijn</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://bitcoinwiki.nl/index.php?title=UTXO&amp;diff=1798</id>
		<title>UTXO</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://bitcoinwiki.nl/index.php?title=UTXO&amp;diff=1798"/>
		<updated>2021-04-22T16:53:07Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Stijn: &lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;UTXO staat voor Unspent Transaction (TX) Output. Elke on-chain transactie stuurt bitcoin naar een of meerdere adressen, op het moment dat deze nog niet naar een volgend adres zijn gestuurd is dat een UTXO. Het saldo in een bitcoinwallet, is de totale waarde van alle UTXO&#039;s die door de privésleutels van de wallet beheerd worden.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Het totaal van alle UTXO&#039;s wordt ook wel de UTXO set genoemd, deze wordt bijgehouden door nodes op het bitcoin netwerk.&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Stijn</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://bitcoinwiki.nl/index.php?title=UTXO&amp;diff=1797</id>
		<title>UTXO</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://bitcoinwiki.nl/index.php?title=UTXO&amp;diff=1797"/>
		<updated>2021-04-22T16:52:00Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Stijn: Begin aan UTXO&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;UTXO staat voor Unspent Transaction (TX) Output. Elke on-chain transactie stuurt bitcoin naar een of meerdere adressen, op het moment dat deze nog niet naar een volgend adres zijn gestuurd is dat een UTXO. Het saldo in een bitcoinwallet, is de totale waarde van alle UTXO&#039;s die door de privésleutels van de wallet beheerd worden.&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Stijn</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://bitcoinwiki.nl/index.php?title=Hoofdpagina&amp;diff=1533</id>
		<title>Hoofdpagina</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://bitcoinwiki.nl/index.php?title=Hoofdpagina&amp;diff=1533"/>
		<updated>2021-03-18T10:06:46Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Stijn: Bitcoin gebruiken toegevoegd op hoofdpagina&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;&amp;lt;strong&amp;gt;Dé bitcoin-wiki voor Nederlanders en Vlamingen,&amp;lt;/strong&amp;gt; (voornamelijk) bedoeld voor [[Bitcoin]] en [[Lightning]]. Een objectieve wiki, waar iedereen aan [[BTC_Wiki_NL:Over|mee kan helpen]]!&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{div col|colwidth=15em}}&lt;br /&gt;
{{Kleur|achtergrondkleur=c9e0fc|tekst=&lt;br /&gt;
&#039;&#039;&#039;Actueel &amp;amp; Media&#039;&#039;&#039;&lt;br /&gt;
* TIP: [[Bitcoin_in_de_media|Artikelen in de NLse pers, of items op TV, met onze aanmerkingen]] &lt;br /&gt;
* [[Bitcoin-Nieuwsbronnen|NLse Bitcoin-nieuwssites en -podcasts]]&lt;br /&gt;
* [[Checklist voor Redacteuren]]&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
{{Kleur|achtergrondkleur=87b8c5|tekst=&lt;br /&gt;
&#039;&#039;&#039;Leer over bitcoin&#039;&#039;&#039;&lt;br /&gt;
* [[Bitcoin|Algemene informatie over Bitcoin]]&lt;br /&gt;
* [[Veelgestelde vragen|Veelgestelde vragen (FAQ)]]&lt;br /&gt;
* [[Bitcoinjargon|Jargon]] &amp;amp; [[Vertaling Engelse woorden|Engelse woorden]]&lt;br /&gt;
* [[Studiemateriaal/Literatuur|Studiemateriaal]] (boeken, podcasts, sites)&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
{{Kleur|achtergrondkleur=f5cb97|tekst=&lt;br /&gt;
&#039;&#039;&#039;[[Bitcoin|Met Bitcoin aan de slag]]&#039;&#039;&#039;&lt;br /&gt;
* [[Bitcoin opslaan]]&lt;br /&gt;
* [[Bitcoin kopen]]&lt;br /&gt;
* [[Bitcoin gebruiken]]&lt;br /&gt;
* [[Bitcoin_Data|Bitcoin data &amp;amp; statistiek]]&lt;br /&gt;
* [[Modellenenvoorspellingen|Bitcoin modellen en voorspellingen]]&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
{{Kleur|achtergrondkleur=faffab|tekst=&lt;br /&gt;
&#039;&#039;&#039;[[Lightning|Met Lightning aan de slag]]&#039;&#039;&#039;&lt;br /&gt;
* [[Lightning]]&lt;br /&gt;
* [[On-chain en Off-chain (2e laag-betalingen)|On-chain &amp;amp; Off-chain (2e laag-betalingen)]]&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
{{Kleur|achtergrondkleur=fad3e5|tekst=&lt;br /&gt;
&#039;&#039;&#039;Mythes &amp;amp; toekomst&#039;&#039;&#039;&lt;br /&gt;
* [[Mythes|Misvattingen over Bitcoin, steeds met rechtzetting ]]&lt;br /&gt;
* [[Zwaktes]]&lt;br /&gt;
* [[Een betere wereld met en door Bitcoin]]&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
{{Kleur|achtergrondkleur=aaa3a5|tekst=&lt;br /&gt;
&#039;&#039;&#039;Trefwoorden&#039;&#039;&#039;&lt;br /&gt;
* [[En Ethereum en andere altcoins dan?|Altcoins]]&lt;br /&gt;
* [[Bitcoin en de Fiscus|Belastingen]] &lt;br /&gt;
* [[Wallets|Bewaarportemonnee]]&lt;br /&gt;
* [[Blockchain]]&lt;br /&gt;
* [[Energieverbruik]] &lt;br /&gt;
* [[Mythes|Fabeltjes]]&lt;br /&gt;
* [[Veelgestelde vragen|FAQ]]&lt;br /&gt;
* [[Genesis Blok]]&lt;br /&gt;
* [[Mythes#Mythe:_Bitcoin_heeft_geen_intrinsieke_waarde_.28maar_andere_dingen_wel.29|Intrinsieke waarde]]&lt;br /&gt;
* [[Bitcoin kopen|Kopen]]&lt;br /&gt;
* [[Lightning]]&lt;br /&gt;
* [[Bitcoin Memes|Memes]]&lt;br /&gt;
* Btc [[Bitcoin in de media|in de Media]]&lt;br /&gt;
* [[Mining]] &lt;br /&gt;
* [[Mythes#Mythe:_Bitcoin_is_speculatief_.2F_een_zeepbel_.2F_een_piramidespel|Ponzi- / Pyramidespel]]&lt;br /&gt;
* [[Tulpenbollen]]&lt;br /&gt;
* [[Wallets]]&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
{{div col end}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Suggesties? Die kan je kwijt in de [[Ideeënbus]]. Of schrijf zelf mee (lees hieronder).&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&#039;&#039;&#039;Meedoen met de wiki&#039;&#039;&#039;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[BTC_Wiki_NL:Over|Lees hier wat je kan doen om te helpen, en hoe je een account krijgt!]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&#039;&#039;&#039;Steun Bitcoin-Wiki&#039;&#039;&#039;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Samen met donateurs zoals jij kunnen we je onbeperkt voorzien van alle (up-to-date)informatie die leidt tot een beter begrip van het huidige systeem, financiële stelsel en Bitcoin&#039;s rol daarin.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Het kost de makers en editors van deze site veel energie en tijd om dit te doen. Jouw bijdrage hierin maakt al een wereld van verschil.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[File:Doneer.png|link=https://bitcoinstickers.nl/apps/28LGsuRjyujhrmYvcvCELGbwC3fF/crowdfund]]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Stijn</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://bitcoinwiki.nl/index.php?title=Umbrel_lightning_node&amp;diff=1515</id>
		<title>Umbrel lightning node</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://bitcoinwiki.nl/index.php?title=Umbrel_lightning_node&amp;diff=1515"/>
		<updated>2021-03-16T17:24:45Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Stijn: &lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;Umbrel is één van de makkelijkste manieren om een [[Lightning]] node te beginnen!&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Installeren ==&lt;br /&gt;
De podcast [[Satoshi Radio#Nodezaak]] heeft goeie instructies hoe Umbrel op te zetten. Umbrel is een [[Bitcoin node]] en Lightning node in één.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
De stappen zijn grofweg:&lt;br /&gt;
# Koop [[Lightning#Hardware|#Hardware]], verbind je USB-power, schijf (SSD of HDD), monteer de koeling&lt;br /&gt;
# Zet Umbrel op je SD-kaart, dit noemen we &amp;quot;flashen&amp;quot; en wordt in de podcast [[Satoshi Radio#Nodezaak|nodezaak]] precies uitgelegd.&lt;br /&gt;
# Start de node! Geen kennis van linux nodig.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Apps ==&lt;br /&gt;
Umbrel heeft een ingebouwde appstore die het makkelijk maakt om extra functionaliteiten uit je node te halen.&lt;br /&gt;
{| class=&amp;quot;wikitable&amp;quot;&lt;br /&gt;
|+Apps in de Umbrel appstore&lt;br /&gt;
! Naam&lt;br /&gt;
!Beschrijving&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|[[Mempool.space]]&lt;br /&gt;
|Een lokale blokexplorer die de data gebruikt van je node&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|[[BTC RPC Explorer]]&lt;br /&gt;
|Een lokale blokexplorer die de data gebruikt van je node&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|[[Samourai|Samourai Server]]&lt;br /&gt;
|Een eigen server voor de Samourai Wallet&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|[[Specter|Specter Desktop]]&lt;br /&gt;
|Een wallet die het makkelijkt maakt om bijvoorbeeld een multisig setup te maken&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|[[Sphinx Relay]]&lt;br /&gt;
|Een applicatie die het mogelijk maakt om te chatten via het lightning netwerk en streaming payments implemeteert voor podcasts.&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|[[Ride the Lightning]]&lt;br /&gt;
|Een grafische interface om je lightning node te beheren.&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|[[Lightning Terminal]]&lt;br /&gt;
|Een grafische interface om je lightning node te beheren. Ook is het mogelijk om inkomende liquiditeit te kopen en uitgaande liquiditeit verkopen doormiddel van Lightning pool.&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|[[ThunderHub]]&lt;br /&gt;
|Een grafische interface om je lightning node te beheren.&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|[[LNbits]]&lt;br /&gt;
|Een open-source lightning wallet die het mogelijk maakt om meerdere lightningwallets te gebruiken op één node.&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|[[BTCPay Server]]&lt;br /&gt;
|Een paymentprocesor die het mogelijk maakt om Bitcoin en Lightning te accepteren zonder tussenkomst van een 3e partij.&lt;br /&gt;
|}&lt;br /&gt;
== Acties ==&lt;br /&gt;
Er zijn verschillende acties die je kan doen op/met je Umbrel-node. Hieronder staan er een aantal uitgelegd.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Je node key vinden (Node Key / Lightning Address / URI) ===&lt;br /&gt;
[[Bestand:Umbrel-Lightning-Address.jpg|miniatuur|Rechtsboven krijg je de optie &amp;quot;Lightning Address&amp;quot;]] &lt;br /&gt;
De termen Node Key, Node Pubkey, Lightning Address, Node ID en URI worden door elkaar heen gebruikt. Een node key ziet eruit als &#039;&#039;&#039;03e691f81f08c56fa876cc4ef5c9e8b727bd682cf35605be25d48607a802526053&#039;&#039;&#039; @ &#039;&#039;&#039;ug6wkjdnp5fq2iiyakjn7uewn2eyghpqyapzkgvh7hbsq6acmxtt6lqd.onion:9735&#039;&#039;&#039;. Het deel voor de @ is de node key. Het deel na de @ is de verbindingsinformatie.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
In het Lightningscherm van Umbrel moet je op de 3 puntjes klikken (zie ook het plaatje) om je Lightning Address te vinden.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Inloggen via SSH ===&lt;br /&gt;
Een hoop commando&#039;s dienen via SSH te gebeuren. Dit is een manier om je node te beheren via een tekst-interface.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==== Vanaf een Windows 10-computer ====&lt;br /&gt;
Open PowerShell (WIN-R, powershell, enter) en typ onderstaand commando. Als het niet werkt, download dan [https://www.chiark.greenend.org.uk/~sgtatham/putty/latest.html PuTTY].&lt;br /&gt;
&amp;lt;pre&amp;gt;ssh -t umbrel@umbrel.local&amp;lt;/pre&amp;gt;&lt;br /&gt;
Voer het wachtwoord in (zelfde als inlogwachtwoord van de webpagina), je zal niet zien &#039;&#039;dat&#039;&#039; je het wachtwoord aan het invoeren bent.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==== Vanaf een Mac of Linux-computer ====&lt;br /&gt;
Open je Terminal en typ onderstaand commando:&lt;br /&gt;
&amp;lt;pre&amp;gt;ssh -t umbrel@umbrel.local&amp;lt;/pre&amp;gt;&lt;br /&gt;
Voer het wachtwoord in (zelfde als inlogwachtwoord van de webpagina), je zal niet zien &#039;&#039;dat&#039;&#039; je het wachtwoord aan het invoeren bent.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Alias (naam) en kleur instellen ===&lt;br /&gt;
Wil je een alias instellen voor je node? Besef eerst dat de informatie publiek wordt! &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Let op: op dit moment wordt bij elke update de LND configuratie teruggezet naar de standaardinstellingen en zal je je alias opnieuw moeten invoeren.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
# Log in op je node via SSH &lt;br /&gt;
# Open het config bestand: &#039;&#039;&#039;sudo nano umbrel/lnd/lnd.conf&#039;&#039; (dat is LND klein geschreven, niet iND). Hij zal je weer om je wachtwoord vragen (hetzelfde als eerder), en je zult weer niet zien dat je het wachtwoord invoert.&lt;br /&gt;
# U bent nu in de editor. Voeg &#039;&#039;&#039;alias=SOMENAME&#039;&#039;&#039; toe. Dit moet worden toegevoegd aan de eerste paragraaf. Ergens onder het blok &#039;&#039;&#039;[Application Options]&#039;&#039;&#039;, niet in een ander blok. &lt;br /&gt;
# (Optioneel) zet &#039;&#039;&#039;color=#ff0000&#039;&#039;&#039; of een andere hex kleur, op een nieuwe regel, net onder alias. [https://www.color-hex.com/ vind een mooie kleur].&lt;br /&gt;
# Onderaan zie je de commando&#039;s die je kunt geven. Het dakje &#039;&#039;&#039;^&#039;&#039;&#039; betekent CTRL toets. &#039;&#039;&#039;^X&#039;&#039; is eXit, dus gebruik CTRL-X om het bestand te verlaten. Bevestig dat je de buffer wilt opslaan met Y. Druk enter voor de bestandsnaam (niet veranderen).&lt;br /&gt;
# Nadat je de editor hebt verlaten, type &#039;&#039;&#039;cat umbrel/lnd/lnd.conf&#039;&#039; om naar de inhoud van het bestand te kijken.&lt;br /&gt;
# Start vervolgens de Umbrel node opnieuw op. Je kunt dit goed doen vanuit de Umbrel webinterface (Instellingen, Herstart)&lt;br /&gt;
# Als je publieke kanalen hebt, duurt het (max) 2 dagen voordat de nieuwe node zichtbaar is op [https://1ml.com 1ml.com]. &lt;br /&gt;
# Als je [[RTL]] geïnstalleerd hebt, zou je de nieuwe node naam direct moeten zien na een herstart van RTL, of na opnieuw in te loggen. Een schone herstart van een node (via de webinterface) zou RTL ook opnieuw moeten starten.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Als je terminal bevriest, heb je misschien CTRL-S ingedrukt. Maak het bevriezen ongedaan met CTRL-Q.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Bekijken hoe veel routes je node kent ===&lt;br /&gt;
Log in via SSH en doe daarna&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;code&amp;gt;~/umbrel/bin/lncli describegraph | grep channel_id | wc -l&amp;lt;/code&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Je krijgt het aantal kanalen terug, dit moeten er zeker meer dan 35 000 zijn. Zo niet, dan moet je nog even wachten totdat je node via het [[Lightning#Concepten|roddelcircuit]] de kanalen doorkrijgt. Het is hiervoor nodig dat je minstens 1 actief kanaal hebt en het kan tot 2 dagen duren. Hoe meer kanalen, hoe sneller het gaat.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Eerder gedownloade blockchaindata gebruiken ===&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Mocht je overstappen van andere nodesoftware of heb je de bitcoin blockchain al eerder gedownload, dan kan je deze overzetten op je nieuwe installatie. Dit scheelt je de blockhaindata opnieuw downloaden.&lt;br /&gt;
Bron: Umbrel GitHub [https://github.com/getumbrel/umbrel-os/issues/119]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
# Zorg dat je de installatie hebt voltooid en Umbrel al een keer hebt opgestart met de externe schijf aangesloten.&lt;br /&gt;
# Sluit Umbrel af via de Settings pagina, haal de stekker uit het stopcontact en verwijder de externe schijf.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Omdat de externe schrijf nu als EXT4 geformatteerd is, kan deze niet in Windows / macOS gelezen worden. &lt;br /&gt;
Als je geen linux hebt, kan je ook een Virtual Machine (VM) gebruiken of een live CD/USB. De live optie heeft bijna elke desktop installatie , zoals &amp;quot;Raspberry Pi Desktop for PC and Mac&amp;quot; [https://www.raspberrypi.org/software/]. Maak een VM aan in VirtualBox of zet hem op een USB stick.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
# Kopieer de mappen &amp;quot;blocks&amp;quot; en &amp;quot;chainstate&amp;quot; van de eerdere installatie en plaats/vervang ze in /umbrel/bitcoin/ op je externe schijf.&lt;br /&gt;
# Ontkoppel de externe schijf, verbind hem weer met je nieuwe Umbrel node en start deze weer op.&lt;br /&gt;
# De blockchaindata wordt gecontroleerd voordat hij gebruikt kan worden, dus het kan even duren voordat je het inlogscherm te zien krijgt.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Ruimtegebrek op een custom install ===&lt;br /&gt;
Mocht je Umbrel niet op een Raspberry Pi hebben geïnstalleerd en je komt er later achter dat ruimte tekort komt, dan is het verplaatsen van de blockchaindata naar een andere locatie en optie (bijvoorbeeld een externe schijf). Zo hoef je niet opnieuw te beginnen met downloaden.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Stop Umbrel&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;code&amp;gt;cd /INSTALLATIEMAP/UMBREL&amp;lt;/code&amp;gt; bijvoorbeeld &amp;lt;code&amp;gt;cd /home/gebruiker/umbrel&amp;lt;/code&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;code&amp;gt;sudo ./scripts/stop&amp;lt;/code&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Kopieer de mappen &amp;quot;blocks&amp;quot; en &amp;quot;chainstate&amp;quot; naar een nieuwe locatie.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;code&amp;gt;cp -r /ORIGINEEL/umbrel/bitcoin/blocks /NIEUW/umbrel/blocks&amp;lt;/code&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;code&amp;gt;cp -r /ORIGINEEL/umbrel/bitcoin/chainstate /NIEUW/umbrel/chainstate&amp;lt;/code&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Bijvoorbeeld&lt;br /&gt;
&amp;lt;code&amp;gt;cp -r /home/gebruiker/umbrel/bitcoin/blocks /mnt/harddisk/umbrel/blocks&amp;lt;/code&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Controleer of er geen verschil is tussen de nieuwe en oude mappen. Bij geen antwoord is er geen verschil.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;code&amp;gt;diff -qr /ORIGINEEL/umbrel/bitcoin/blocks /NIEUW/umbrel/blocks&amp;lt;/code&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;code&amp;gt;diff -qr /ORIGINEEL/umbrel/bitcoin/chainstate /NIEUW/umbrel/chainstate&amp;lt;/code&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Verwijder de originele mappen als je hebt bevestigd dat de nieuwe map niet verschillend is.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;code&amp;gt;rm -r /ORIGINEEL/umbrel/bitcoin/blocks&amp;lt;/code&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;code&amp;gt;rm -r /ORIGINEEL/umbrel/bitcoin/chainstate&amp;lt;/code&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Verwijs naar de nieuwe plek op de originele locatie met een symbolische of softlink&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;code&amp;gt;ln -s /NIEUW/umbrel/blocks /ORIGINEEL/umbrel/bitcoin/blocks&amp;lt;/code&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;code&amp;gt;ln -s /NIEUW/umbrel/chainstate /ORIGINEEL/umbrel/bitcoin/chainstate&amp;lt;/code&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Controleer of de symbolische link goed gelukt is. Het komt er in een andere kleur te staan, met het symbool -&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;code&amp;gt;ls -la /ORIGINEEL/umbrel/bitcoin&amp;lt;/code&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Reboot en enjoy the free disk space!&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;code&amp;gt;sudo reboot&amp;lt;/code&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Een handmatige update doen ===&lt;br /&gt;
Als je Umbrel blijft [https://github.com/getumbrel/umbrel/issues/593#issuecomment-787518502 hangen], dan kan je een handmatige update doen. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Log in via SSH (zie hierboven) en doe:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;code&amp;gt;cd ~/umbrel &amp;amp;&amp;amp; sudo scripts/update/update --repo getumbrel/umbrel&amp;lt;/code&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Umbrel zal nu updaten naar de laatste versie.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Bitcoin-cli commando&#039;s draaien ===&lt;br /&gt;
Verbind via SSH (ssh umbrel@umbrel.local) met je Umbrel node. Je kunt je bitcoin-cli commando&#039;s uitvoeren met &amp;lt;code&amp;gt;~/umbrel/bin/bitcoin-cli&amp;lt;/code&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== LND-cli commando&#039;s draaien ===&lt;br /&gt;
Verbind via SSH (ssh umbrel@umbrel.local) met je Umbrel node. Je kunt je bitcoin-cli commando&#039;s uitvoeren met &amp;lt;code&amp;gt;~/umbrel/bin/lncli&amp;lt;/code&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Bijvoorbeeld de status van je node&lt;br /&gt;
&amp;lt;pre&amp;gt;~/umbrel/bin/lncli getinfo&amp;lt;/pre&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Een bericht tekenen ===&lt;br /&gt;
Dit kan via de [[RTL]]-app, of op de commandline (via SSH):&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Log in via SSH (zie boven) en doe:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;code&amp;gt;~/umbrel/bin/lncli signmessage HETBERICHT&amp;lt;/code&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Je krijgt dan je signature terug, hij staat tussen aanhalingstekens. De aanhalingstekens horen niet bij de signature/handtekening.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Een geïnstalleerde app via de commandline gebruiken ===&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Je kan de verschillende apps ook via de commandline aanroepen. Bijvoorbeeld om extra features te gebruiken die (nog) niet in de GUI zitten. Het werkt iets anders dan normaal, omdat ze geïnstalleerd zijn in docker containers. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Lijst met geïnstalleerde apps / docker containers&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;code&amp;gt;~/umbrel/scripts/app ls-installed&amp;lt;/code&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Voer op de volgende manier commando&#039;s uit&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;code&amp;gt;~/umbrel/scripts/app compose APPNAAM exec COMMANDO&amp;lt;/code&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Let op: sommige apps hebben de toevoeging web nodig na exec.&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Stijn</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://bitcoinwiki.nl/index.php?title=Lightning&amp;diff=1514</id>
		<title>Lightning</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://bitcoinwiki.nl/index.php?title=Lightning&amp;diff=1514"/>
		<updated>2021-03-16T17:23:03Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Stijn: /* Umbrel */&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;Met Lightning kan je razendsnel goedkope microbetalingen in [[Bitcoin|bitcoin]] doen. Aflevering 14-18 van de [[Beginnen met Bitcoin]]-podcast leggen de basis uit. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;Zie [[#Lightning gebruiken]] als je meteen wilt beginnen.&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Bitcoin transacties zijn relatief kostbaar. Dat komt omdat er maar een beperkte ruimte is op de blockchain: zo&#039;n 1500 transacties per blok (per 10 minuten). Oftewel zo&#039;n 9000 transacties per uur. (Credit card firmart Visa kan 10-duizenden transacties &#039;&#039;per seconde&#039;&#039; aan.)&lt;br /&gt;
Kortom, Bitcoin is geen snelheidsmonster. Alle mensen die een Bitcoin-transactie aanbieden, concurreren om een plaatsje in een blok op de blockchain. Dit drijft de prijs voor een &#039;toegangskaartje&#039; (&#039;fee&#039;) naar de blockchain op. (Tot wel enige tientallen euro&#039;s per transactie in hectische perioden).&lt;br /&gt;
Om toch meer transacties mogelijk te maken, is een systeem ontwikkeld dat de transacties (tijdelijk) niet via Bitcoin&#039;s blockchain laat lopen.  Een analogie ter verduidelijking:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
:Iemand zit aan de bar en bestelt een biertje. De barman (m/v) turft dit af op een kaart. De avond verstrijkt, en er worden nog wat drankjes verorbert. Halverwege de avond blijkt 1 biertje bedorven: de barman streept de bijbehorende &#039;turf&#039; door op de kaart. Als de klant naar huis gaat, vraagt de barman de klant de rekening te betalen.  Er zijn misschien wel 10 drankjes besteld, en er was 1 restitutie, maar er vindt maar 1 geld-transactie plaats. We kunnen de kaart van de barman met een Lightning &#039;kanaal&#039; vergelijken en de bank-transactie met een on-chain Bitcoin transactie. Ziehier een analogie ter verduidelijking van het Lightning Netwerk.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Wat als onze bierdrinkende klant weggaat zonder te betalen?  Een remedie zou kunnen zijn dat klanten die op de pof bestellen eerst een borg betalen, bijv 50 euro op de bar leggen.  Maar wat als de barman zich niet netjes gedraagt en de 50 euro pakt en de zaak sluit voordat ie ook maar één biertje heeft geschonken?  Met al dat soort grens-gevallen moet het Lightning Protocol rekening houden en oplossen, wil het een serieus betalingsnetwerk worden.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&#039;&#039;Er is een grote community van Nederlanders met een Lightning node. Je vindt de groep [https://t.me/lightningnl op Telegram].&#039;&#039;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
= Concepten =&lt;br /&gt;
&#039;&#039;Aflevering 14-18 van de [[Beginnen met Bitcoin]]-podcast leggen de basis uit.&#039;&#039;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
; Peers (nodes)&lt;br /&gt;
:De deelnemers aan het Lightning-netwerk. Als je zelf een node hebt dan ben je ook een peer. Als je verbindt met een andere node, dan heb je een &#039;&#039;&#039;peer-to-peer&#039;&#039;&#039;-connectie gemaakt. Als je enkel een wallet hebt dan wordt dat meestal niet als peer/node gezien; jouw telefoon is niet 24x7 online en helpt niet met het routeren van betalingen.&lt;br /&gt;
; Kanalen&lt;br /&gt;
:De basis van Lightning zijn kanalen. Simpel gezegd zijn dit afspraken tussen twee &#039;&#039;&#039;peers&#039;&#039;&#039;, bijvoorbeeld Alies en Bob. Alies heeft 0.1 bitcoin (10 miljoen [[Satoshi|sats]]) op haar node gezet, en gaat een kanaal openen van deze 10 miljoen sat. Ze geeft aan een kanaal met Bob te willen openen, en de nodes maken een on-chain Opentransactie transactie met een capaciteit van 10 miljoen sat. Hiermee zetten ze 10 miljoen &amp;quot;vast&amp;quot;.&lt;br /&gt;
; Balans&lt;br /&gt;
:De capaciteit van het kanaal is altijd verdeeld tussen de peers. In het voorbeeld staat na openen 10 miljoen sats aan de kant van Alies, en 0 sats aan de kant van Bob. Dit kanaal is overigens &amp;quot;uit balans&amp;quot;, en door transacties te doen van Alies naar Bob, zullen de balansen veranderen.&lt;br /&gt;
; Capaciteit&lt;br /&gt;
:Het aantal satoshi dat wordt vastgezet voor een kanaal is de capaciteit. De capaciteit kan niet veranderen. In het begin staat de capaciteit in principe aan de &amp;quot;kant&amp;quot; van de opener: als het kanaal gesloten wordt dan komen die sats terug naar de opener.&lt;br /&gt;
; Commit Fee&lt;br /&gt;
:Bij het openen van een kanaal zal niet de volledige capaciteit te gebruiken zijn voor transacties. Een deel van de satoshi is gereserveerd voor wanneer er een éénzijdige sluittransactie (force close) voordoet. De hoogte van de reservering is dynamisch en afhankelijk van de actuele hoogte van de kosten om de sluittransactie te publiceren.&lt;br /&gt;
;[[Liquiditeit|Inkomende liquiditeit]]&lt;br /&gt;
:Toen Alies haar kanaal van 10 miljoen sats opende, stonden al die sats &amp;quot;aan haar kant&amp;quot; (zie &#039;&#039;&#039;Balans&#039;&#039;&#039;). Ze kon 10 miljoen sats overmaken. Ze had hier uitgaande liquiditeit. Het voorbeeldkanaal gaf haar echter geen inkomende liquiditeit. Er stonden geen sats aan de andere kant van dit kanaal, om te kunnen ontvangen. Dat is de basis van inkomende liquiditeit: dat je (als node) kanalen hebt met sats aan de andere kant van het kanaal. Als mensen kanalen naar jou openen krijg je inkomende liquiditeit. En als je betalingen doet, verschuiven sats naar de andere kant van het kanaal, en dat wordt dan ook inkomende liquiditeit.&lt;br /&gt;
; Invoice&lt;br /&gt;
:Een betaalverzoek. Zowel nodes als wallets kunnen deze betaalverzoeken maken. Het is een lang stuk tekst dat begint met lnbc1, en meestal wordt het ook een QR-code. De betaler scant de invoice, zijn wallet of node berekent een route en betaalt.&lt;br /&gt;
; Lightningtransacties&lt;br /&gt;
:Zodra het kanaal open is (3 bevestigingen van de Opentransactie), kunnen er betalingen worden gedaan. Alies kan met dit open kanaal een betaling doen naar Bob, omdat zij sats aan haar kant van het kanaal heeft staan. Bob kan (in dit kanaal) geen betalingen doen naar Alies, er staan namelijk geen sats aan zijn kant om naar Alies te verschuiven. Als Alies een betaling doet, van bijvoorbeeld 100 000 sat, dan zullen de balansen verschuiven. Waar Alies eerst 10 miljoen, en Bob 0 sats had, zijn de balansen na de betaling van 100 000 sat anders: Alies heeft nu nog 9 900 000 sat en Bob heeft nu 100 000 sat. Deze nieuwe &#039;&#039;&#039;kanaalstatus&#039;&#039;&#039; wordt tussen de peers afgesproken. Ook maken Alies en Bob een sluit-transactie. De sluittransactie zegt: &amp;quot;Van de vastgezette 10 miljoen sats uit de Openingstransactie, krijgt Alies 9 900 000 sats en Bob 100 000 sats&amp;quot;. De sluit-transactie wordt door beiden getekend. Deze sluit-transactie publiceren ze NIET op de blockchain. Ze bewaren hem voor als er wat misgaat.&lt;br /&gt;
; Netwerk&lt;br /&gt;
:Alle nodes samen maken het netwerk. Het mooie van Lightning is dat Alies in bovenstaand scenario ook naar Charles kan sturen, als Bob een kanaal met Charles heeft. De betaling neemt dan de &#039;&#039;&#039;route&#039;&#039;&#039; Alies -&amp;gt; Bob -&amp;gt; Charles.&lt;br /&gt;
; Opentransactie&lt;br /&gt;
:Bij het openen van een kanaal spreken de twee nodes een transactie af. In de basis staat in deze transactie: &amp;quot;Alies krijgt 10 miljoen sats terug bij het sluiten van dit kanaal, Bob krijgt niks&amp;quot;. Alies heeft namelijk recht op haar 10 miljoen sats, het waren per slot van rekening haar sats (bitcoin) die ze gebruikte voor het openen. We noemen dit de &#039;&#039;&#039;kanaalstatus&#039;&#039;&#039;.&lt;br /&gt;
; Roddelen&lt;br /&gt;
:Nodes geven elkaar continu kanaalinformatie door met een proces dat Gossipping (roddelen) heet. Elke node moet alle kanalen (gaan) kennen. Zeker als je net een node bent begonnen, zal je merken dat het 1 of 2 dagen kan duren na het openen van je kanaal, voordat jouw node hoogte krijgt van het hele netwerk. Hoe meer kanalen (peers) je hebt, hoe meer/sneller je kan roddelen, en hoe sneller je kanaalinfo doorkrijgt.&lt;br /&gt;
; Routes&lt;br /&gt;
:Betalingen over het Lightningnetwerk nemen routes. In het voorbeeld hierboven hebben Alies en Bob een kanaal, net als Bob en Charles. Alies kan Charles betalen met de route Alies -&amp;gt; Bob -&amp;gt; Charles. Het is hierbij nodig dat: (1) Alle kanalen voldoende capaciteit hebben, (2) De routes niet te duur zijn, en (3) Alle kanalen actief zijn (geen offline peers).&lt;br /&gt;
:Als aan deze voorwaarden is voldaan, kan de betaling gebeuren. Als één van deze dingen mist, of Alies weet bijvoorbeeld niet van het kanaal van Bob naar Charles (zie &#039;&#039;&#039;roddelen&#039;&#039;&#039;), dan zal ze een NO ROUTE-fout krijgen: er is geen route waar de betaling overheen kan.&lt;br /&gt;
; Routing Fee en Hops&lt;br /&gt;
:Wanneer Alies Charles betaalt via Bob, zoals in het voorbeeld hierboven (Alies -&amp;gt; Bob -&amp;gt; Charles), is er sprake van een Hop (sprongetje) via Bob. Bob kan voor deze Hop een provisie rekenen, de Routing Fee. Door zijn node beschikbaar te stellen als tussenstap en daar een vergoeding tegenover te zetten, kan hij verdienen aan het routeren van transacties. Deze fees kunnen algemeen ingesteld worden voor de gehele node of per kanaal verschillen. Zo kan er aangemoedigd dan wel ontmoedigd worden om een specifiek kanaal te gebruiken, bijvoorbeeld op basis van de balans van het kanaal.&lt;br /&gt;
; Sluittransactie&lt;br /&gt;
:Als de peers klaar zijn met het kanaal, kunnen ze de sluittransactie publiceren en zo onchain hun &amp;quot;echte bitcoin&amp;quot; terugkrijgen. Ze krijgen de bitcoin terug volgens de laatste status. Als de twee nodes het eens zijn over de status (en (dus) allebei online zijn), dan zal dit een cooperatieve close zijn. Als er één van de twee offline is, zal het een force close zijn, waar de meest recente status wordt gepubliceerd. Deze force closes zijn duurder dan cooperative closes.&lt;br /&gt;
; Valsspelen&lt;br /&gt;
:Peers kunnen proberen vals te spelen. Alies zou bijvoorbeeld kunnen proberen 10 miljoen sats (in plaats van haar werkelijke 9 900 000 sats) te claimen door de oude kanaalstatus te publiceren (de transactie van haar schijf op de blockchain publiceren). Gelukkig houdt de node van Bob houdt continu de transacties bij. Als hij ziet dat Alies een oneerlijke claim doet, kan hij dit bewijzen aan het netwerk door de nieuwere status te laten zien, Bob heeft namelijk een sluittransactie met nieuwere status, en die transactie is zelfs getekend door Alies (toen ze de vorige Lightningtransactie deden)! Bob mag nu de gehele capaciteit claimen. Zo blijft Lightning eerlijk.&lt;br /&gt;
:Echter, wanneer de node van Bob offline is kan deze niet de laatste, meest actuele status verzenden. Dit is een risico waardoor Alies alsnog de oneerlijke claim kan doen. Eén van de oplossingen voor dit probleem zijn Watchtowers (uitkijktorens). Dit zijn nodes beheerd door een derde partij die voor jou de laatste status van de kanalen bijhoudt en een bericht stuurt wanneer er een &#039;breach&#039;/ongeldige publicatie wordt gedaan. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
= Lightning gebruiken =&lt;br /&gt;
Er zijn grofweg twee manieren om Lightning te gebruiken. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
* Een &#039;&#039;&#039;wallet&#039;&#039;&#039; is het makkelijkst. Je zet er bitcoin op, zet die bitcoin om naar Lightning-bitcoin en kan Lightning gebruiken. Zie [[BlueWallet]] voor een simpel beginnetje.&lt;br /&gt;
* Geavanceerde gebruikers kunnen zelf een node opzetten. Een &#039;&#039;&#039;node&#039;&#039;&#039; is altijd online, routeert betalingen en heeft wat werk nodig om op te zetten. [[Umbrel lightning node|Umbrel]] is een makkelijker manier om een node op te zetten.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Wallet ==&lt;br /&gt;
Het makkelijkst is om [[BlueWallet]] op je telefoon te installeren, als je Lightning wil gebruiken. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Node ==&lt;br /&gt;
[[Bestand:Nederlandse Nodes.png|miniatuur|Nodes in Nederland (archiefplaatje)]]&lt;br /&gt;
Zelf een node draaien is leuk om te doen en je draagt bij aan de Bitcoin [[blockchain]]. Met een Raspberry Pi computer, opslag voor de [[Blockchain]] en Node-software (zoals [[Umbrel]], [https://mynodebtc.com/ MyNode], [https://raspiblitz.org/ RaspiBlitz]) kan je zelf een node draaien.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Vrij veel Nederlanders draaien zelf een node, zie [https://lightningwiki.net/g/?g=-1001254160094&amp;amp;t=LightningNL%20%F0%9F%87%B3%F0%9F%87%B1%F0%9F%87%A7%F0%9F%87%AA deze graaf]. Als je in het Telegramkanaal [https://t.me/lightningnl LightningNL] komt kijken kan je jouw node toevoegen.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Hardware ===&lt;br /&gt;
{| class=&amp;quot;wikitable&amp;quot; &lt;br /&gt;
|- style=&amp;quot;font-weight:bold;&amp;quot;&lt;br /&gt;
! &lt;br /&gt;
! Langzaam &lt;br /&gt;
(Ongeveer 150 euro)&lt;br /&gt;
! Snel &lt;br /&gt;
(Ongeveer 250 euro)&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| Computer&lt;br /&gt;
| [https://tweakers.net/pricewatch/1414470/raspberry-pi-4-model-b-4gb-ram.html Raspberry Pi 4B (4GB)] &lt;br /&gt;
(60 euro)&lt;br /&gt;
| [https://tweakers.net/pricewatch/1562568/raspberry-pi-4-model-b-8gb-ram.html Raspberry Pi 4B (8GB)] &lt;br /&gt;
(90 euro)&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| SD-kaart &lt;br /&gt;
| colspan=&amp;quot;2&amp;quot; style=&amp;quot;text-align:center;&amp;quot;| [https://tweakers.net/pricewatch/986595/sandisk-ultra-microsdxc-class-10-uhs-i-a1-uhs-class-1-64gb-+-sd-adapter.html 64GB SD-kaart] &lt;br /&gt;
(12 euro)&lt;br /&gt;
Om besturingssysteem op te zetten &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| Voeding &lt;br /&gt;
| colspan=&amp;quot;2&amp;quot; style=&amp;quot;text-align:center;&amp;quot;| [https://tweakers.net/pricewatch/1415202/raspberry-pi-153w-usb-c-power-supply.html 15W USB-C voeding]&lt;br /&gt;
(10 euro)&lt;br /&gt;
Tip: koop geen andere &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| Blockchain opslag&lt;br /&gt;
| [https://tweakers.net/pricewatch/339768/wd-elements-portable-usb-30-1tb-zwart.html Harde Schijf] &lt;br /&gt;
(50 euro)&lt;br /&gt;
Blockchain syncen duurt een paar weken&lt;br /&gt;
| [https://tweakers.net/pricewatch/942129/samsung-portable-ssd-t5-1tb-zwart.html SSD] &lt;br /&gt;
(125 euro)&lt;br /&gt;
Blockchain syncen duurt een paar dagen&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| Heatsink &lt;br /&gt;
| colspan=&amp;quot;2&amp;quot; style=&amp;quot;text-align:center;&amp;quot;| [https://www.kiwi-electronics.nl/com-3101?search=Raspberry%20pi&amp;amp;description=true Alu heatsink] of [https://www.sossolutions.nl/raspberry-pi-4-aluminium-koeling-heatsink deze] &lt;br /&gt;
(15 euro)&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| Netwerk (Optioneel)&lt;br /&gt;
| colspan=&amp;quot;2&amp;quot; style=&amp;quot;text-align:center;&amp;quot;| [https://tweakers.net/pricewatch/305850/gembird-pp6-15m-cat6-15m-grijs-wit.html 1.5m UTP cable] &lt;br /&gt;
(1 euro)&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| HDMI (Optioneel)&lt;br /&gt;
| colspan=&amp;quot;2&amp;quot; style=&amp;quot;text-align:center;&amp;quot;| [https://tweakers.net/pricewatch/389208/startech-punt-com-hdmiadmm3-zwart.html HDMI cable] &lt;br /&gt;
(5 euro)&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| (Kanalen)&lt;br /&gt;
| colspan=&amp;quot;2&amp;quot; style=&amp;quot;text-align:center;&amp;quot;| Reserveer ook wat geld voor kanalen, dat raak je niet kwijt, maar is nodig om betalingen mee te doen. Bijvoorbeeld 100 euro.&lt;br /&gt;
|}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Node-software ===&lt;br /&gt;
==== Umbrel ====&lt;br /&gt;
[[Umbrel lightning node|Umbrel]] is één van de gemakkelijkste en gebruiksvriendelijkste manieren om een node te draaien op een Raspberry Pi. Hiermee kan je binnen een aantal stappen zowel een bitcoin node als een lightning network node opzetten.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==== Alternatieven ====&lt;br /&gt;
Momenteel is Umbrel één van de meest gebruikte node softwares in Nederland. Er zijn echter meer aanbieders van dit soort installatiepakketten, bijvoorbeeld: [https://mynodebtc.com/ MyNode] en [https://raspiblitz.org/ RaspiBlitz]. Wil jij jouw node geheel zelfstandig installeren, dan zou je kunnen kijken naar de gebruikshandleiding van [https://docs.theroadtonode.com/ The Road to Node].&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==== Applicaties/Interfaces ====&lt;br /&gt;
Middels CLI kan je [[commando&#039;s]] geven om kanalen te openen, fees aan te passen of betalingen te doen. Voor iemand die niet thuis is in de command line zijn er alternatieven die het makkelijker maken om eerdergenoemde acties uit te voeren. [[RTL|Ride The Lightning]] (RTL) en [[ThunderHub]] (TH) zijn interfaces die eenvoudig te installeren zijn in bijvoorbeeld Umbrel of MyNode. Elke interface heeft zijn eigen voordelen maar de meeste, en sowieso de belangrijkste, functionaliteiten kunnen uitgevoerd worden.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Lightning gebruiken ==&lt;br /&gt;
De Raspberry Pi staat aan, Umbrel is geïnstalleerd, de [[Blockchain|Initial Block Download]] is afgerond en je hebt de seed van de wallet van je Lightning Node veilig [[Geheime sleutel|opgeslagen]]. Wat nu? Een logische vervolgstap zou zijn om een kanaal te openen naar een goed verbonden node/peer. Hiermee wordt jouw node ook onderdeel van het netwerk en kan je routeren of betalingen uitvoeren.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Peer uitzoeken ===&lt;br /&gt;
Het is aan te raden om een kanaal te maken met een goed verbonden peer. In de [[Community|Nederlandstalige community]] is er de [https://bitcoinlightning.nl/lightningnl_superhub/ SuperHub], dit zijn een aantal grote nodes die onderling hebben afgesproken om de routing fees onderling laag te houden. Door met één of meer van deze nodes te verbinden ben je direct al goed verbonden met de rest van de wereld. Methoden om een geschikte peer uit te zoeken zijn:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
* Een node uit de [https://bitcoinlightning.nl/lightningnl_superhub/ SuperHub] kiezen of vragen in de Telegram groep [https://t.me/lightningNL @LightningNL].&lt;br /&gt;
* Een hoog gekwalificeerde node uitzoeken op [https://1ml.com/ 1ML].&lt;br /&gt;
* Een node uit de BOS-lijst kiezen. Deze lijst staat in [[ThunderHub]] maar is ook [https://lightningwiki.net/bos/ hier] te vinden.&lt;br /&gt;
* De tool van [https://moneni.com/mcb/nodematch Moneni] te gebruiken. (Hier heb je al wel een bestaand kanaal voor nodig.)&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Kanaal openen ===&lt;br /&gt;
&amp;lt;Concept&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Foutmeldingen ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== No Route-probleem ===&lt;br /&gt;
Er zit een aantal voorwaarden voor betalingen:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
# Kent je node alle routes van het netwerk? Je node krijgt via gossip (roddelen) binnen een paar uur/dagen de netwerkinformatie door. Als je node de netwerkinformatie nog niet heeft, kan hij nog geen route berekenen. Op Umbrel kan je op [[Umbrel lightning node#Bekijken hoe veel routes je node kent|deze manier]] controleren hoeveel kanalen je node kent.&lt;br /&gt;
# Heb je [[Liquiditeit|uitgaande liquiditeit]]?&lt;br /&gt;
#* Je hebt kanalen nodig met lokale balans. Als jij een kanaal hebt geopend staat het balans aan jouw kant (goed).&lt;br /&gt;
#* &#039;&#039;&#039;Kanaalreserve:&#039;&#039;&#039; Er moet altijd ongeveer 1% van de balans aan iedere kant van het kanaal blijven. Ook wordt er een reservering gemaakt voor het geval het kanaal gesloten wordt. Dit betekent dat er altijd een percentage &amp;lt;5% niet-verzendbaar is. Het zorgt dat mensen beide partijen &amp;quot;iets te verliezen&amp;quot; hebben als ze valsspelen. Behalve on-chain fees ben je nog WEL eigenaar van deze sats en krijg je ze gewoon terug bij sluiten.&lt;br /&gt;
#* De uitgaande route is mogelijk te duur. Als degenen met wie je kanalen hebt te hoge uitgaande fees hebben, zal jouw wallet niet willen betalen.&lt;br /&gt;
#* Zijn je peers online?&lt;br /&gt;
&#039;&#039;&#039;Als/zodra je 2 dagen een publiek kanaal hebt, dan moeten de meeste problemen verdwijnen&#039;&#039;&#039;. Als je meerdere kanalen hebt krijg je sneller netwerkingormatie door en gaat dat sneller.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;comments /&amp;gt;&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Stijn</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://bitcoinwiki.nl/index.php?title=Lightning&amp;diff=1513</id>
		<title>Lightning</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://bitcoinwiki.nl/index.php?title=Lightning&amp;diff=1513"/>
		<updated>2021-03-16T17:21:12Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Stijn: Umbrel apps toegevoegd&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;Met Lightning kan je razendsnel goedkope microbetalingen in [[Bitcoin|bitcoin]] doen. Aflevering 14-18 van de [[Beginnen met Bitcoin]]-podcast leggen de basis uit. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;Zie [[#Lightning gebruiken]] als je meteen wilt beginnen.&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Bitcoin transacties zijn relatief kostbaar. Dat komt omdat er maar een beperkte ruimte is op de blockchain: zo&#039;n 1500 transacties per blok (per 10 minuten). Oftewel zo&#039;n 9000 transacties per uur. (Credit card firmart Visa kan 10-duizenden transacties &#039;&#039;per seconde&#039;&#039; aan.)&lt;br /&gt;
Kortom, Bitcoin is geen snelheidsmonster. Alle mensen die een Bitcoin-transactie aanbieden, concurreren om een plaatsje in een blok op de blockchain. Dit drijft de prijs voor een &#039;toegangskaartje&#039; (&#039;fee&#039;) naar de blockchain op. (Tot wel enige tientallen euro&#039;s per transactie in hectische perioden).&lt;br /&gt;
Om toch meer transacties mogelijk te maken, is een systeem ontwikkeld dat de transacties (tijdelijk) niet via Bitcoin&#039;s blockchain laat lopen.  Een analogie ter verduidelijking:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
:Iemand zit aan de bar en bestelt een biertje. De barman (m/v) turft dit af op een kaart. De avond verstrijkt, en er worden nog wat drankjes verorbert. Halverwege de avond blijkt 1 biertje bedorven: de barman streept de bijbehorende &#039;turf&#039; door op de kaart. Als de klant naar huis gaat, vraagt de barman de klant de rekening te betalen.  Er zijn misschien wel 10 drankjes besteld, en er was 1 restitutie, maar er vindt maar 1 geld-transactie plaats. We kunnen de kaart van de barman met een Lightning &#039;kanaal&#039; vergelijken en de bank-transactie met een on-chain Bitcoin transactie. Ziehier een analogie ter verduidelijking van het Lightning Netwerk.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Wat als onze bierdrinkende klant weggaat zonder te betalen?  Een remedie zou kunnen zijn dat klanten die op de pof bestellen eerst een borg betalen, bijv 50 euro op de bar leggen.  Maar wat als de barman zich niet netjes gedraagt en de 50 euro pakt en de zaak sluit voordat ie ook maar één biertje heeft geschonken?  Met al dat soort grens-gevallen moet het Lightning Protocol rekening houden en oplossen, wil het een serieus betalingsnetwerk worden.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&#039;&#039;Er is een grote community van Nederlanders met een Lightning node. Je vindt de groep [https://t.me/lightningnl op Telegram].&#039;&#039;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
= Concepten =&lt;br /&gt;
&#039;&#039;Aflevering 14-18 van de [[Beginnen met Bitcoin]]-podcast leggen de basis uit.&#039;&#039;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
; Peers (nodes)&lt;br /&gt;
:De deelnemers aan het Lightning-netwerk. Als je zelf een node hebt dan ben je ook een peer. Als je verbindt met een andere node, dan heb je een &#039;&#039;&#039;peer-to-peer&#039;&#039;&#039;-connectie gemaakt. Als je enkel een wallet hebt dan wordt dat meestal niet als peer/node gezien; jouw telefoon is niet 24x7 online en helpt niet met het routeren van betalingen.&lt;br /&gt;
; Kanalen&lt;br /&gt;
:De basis van Lightning zijn kanalen. Simpel gezegd zijn dit afspraken tussen twee &#039;&#039;&#039;peers&#039;&#039;&#039;, bijvoorbeeld Alies en Bob. Alies heeft 0.1 bitcoin (10 miljoen [[Satoshi|sats]]) op haar node gezet, en gaat een kanaal openen van deze 10 miljoen sat. Ze geeft aan een kanaal met Bob te willen openen, en de nodes maken een on-chain Opentransactie transactie met een capaciteit van 10 miljoen sat. Hiermee zetten ze 10 miljoen &amp;quot;vast&amp;quot;.&lt;br /&gt;
; Balans&lt;br /&gt;
:De capaciteit van het kanaal is altijd verdeeld tussen de peers. In het voorbeeld staat na openen 10 miljoen sats aan de kant van Alies, en 0 sats aan de kant van Bob. Dit kanaal is overigens &amp;quot;uit balans&amp;quot;, en door transacties te doen van Alies naar Bob, zullen de balansen veranderen.&lt;br /&gt;
; Capaciteit&lt;br /&gt;
:Het aantal satoshi dat wordt vastgezet voor een kanaal is de capaciteit. De capaciteit kan niet veranderen. In het begin staat de capaciteit in principe aan de &amp;quot;kant&amp;quot; van de opener: als het kanaal gesloten wordt dan komen die sats terug naar de opener.&lt;br /&gt;
; Commit Fee&lt;br /&gt;
:Bij het openen van een kanaal zal niet de volledige capaciteit te gebruiken zijn voor transacties. Een deel van de satoshi is gereserveerd voor wanneer er een éénzijdige sluittransactie (force close) voordoet. De hoogte van de reservering is dynamisch en afhankelijk van de actuele hoogte van de kosten om de sluittransactie te publiceren.&lt;br /&gt;
;[[Liquiditeit|Inkomende liquiditeit]]&lt;br /&gt;
:Toen Alies haar kanaal van 10 miljoen sats opende, stonden al die sats &amp;quot;aan haar kant&amp;quot; (zie &#039;&#039;&#039;Balans&#039;&#039;&#039;). Ze kon 10 miljoen sats overmaken. Ze had hier uitgaande liquiditeit. Het voorbeeldkanaal gaf haar echter geen inkomende liquiditeit. Er stonden geen sats aan de andere kant van dit kanaal, om te kunnen ontvangen. Dat is de basis van inkomende liquiditeit: dat je (als node) kanalen hebt met sats aan de andere kant van het kanaal. Als mensen kanalen naar jou openen krijg je inkomende liquiditeit. En als je betalingen doet, verschuiven sats naar de andere kant van het kanaal, en dat wordt dan ook inkomende liquiditeit.&lt;br /&gt;
; Invoice&lt;br /&gt;
:Een betaalverzoek. Zowel nodes als wallets kunnen deze betaalverzoeken maken. Het is een lang stuk tekst dat begint met lnbc1, en meestal wordt het ook een QR-code. De betaler scant de invoice, zijn wallet of node berekent een route en betaalt.&lt;br /&gt;
; Lightningtransacties&lt;br /&gt;
:Zodra het kanaal open is (3 bevestigingen van de Opentransactie), kunnen er betalingen worden gedaan. Alies kan met dit open kanaal een betaling doen naar Bob, omdat zij sats aan haar kant van het kanaal heeft staan. Bob kan (in dit kanaal) geen betalingen doen naar Alies, er staan namelijk geen sats aan zijn kant om naar Alies te verschuiven. Als Alies een betaling doet, van bijvoorbeeld 100 000 sat, dan zullen de balansen verschuiven. Waar Alies eerst 10 miljoen, en Bob 0 sats had, zijn de balansen na de betaling van 100 000 sat anders: Alies heeft nu nog 9 900 000 sat en Bob heeft nu 100 000 sat. Deze nieuwe &#039;&#039;&#039;kanaalstatus&#039;&#039;&#039; wordt tussen de peers afgesproken. Ook maken Alies en Bob een sluit-transactie. De sluittransactie zegt: &amp;quot;Van de vastgezette 10 miljoen sats uit de Openingstransactie, krijgt Alies 9 900 000 sats en Bob 100 000 sats&amp;quot;. De sluit-transactie wordt door beiden getekend. Deze sluit-transactie publiceren ze NIET op de blockchain. Ze bewaren hem voor als er wat misgaat.&lt;br /&gt;
; Netwerk&lt;br /&gt;
:Alle nodes samen maken het netwerk. Het mooie van Lightning is dat Alies in bovenstaand scenario ook naar Charles kan sturen, als Bob een kanaal met Charles heeft. De betaling neemt dan de &#039;&#039;&#039;route&#039;&#039;&#039; Alies -&amp;gt; Bob -&amp;gt; Charles.&lt;br /&gt;
; Opentransactie&lt;br /&gt;
:Bij het openen van een kanaal spreken de twee nodes een transactie af. In de basis staat in deze transactie: &amp;quot;Alies krijgt 10 miljoen sats terug bij het sluiten van dit kanaal, Bob krijgt niks&amp;quot;. Alies heeft namelijk recht op haar 10 miljoen sats, het waren per slot van rekening haar sats (bitcoin) die ze gebruikte voor het openen. We noemen dit de &#039;&#039;&#039;kanaalstatus&#039;&#039;&#039;.&lt;br /&gt;
; Roddelen&lt;br /&gt;
:Nodes geven elkaar continu kanaalinformatie door met een proces dat Gossipping (roddelen) heet. Elke node moet alle kanalen (gaan) kennen. Zeker als je net een node bent begonnen, zal je merken dat het 1 of 2 dagen kan duren na het openen van je kanaal, voordat jouw node hoogte krijgt van het hele netwerk. Hoe meer kanalen (peers) je hebt, hoe meer/sneller je kan roddelen, en hoe sneller je kanaalinfo doorkrijgt.&lt;br /&gt;
; Routes&lt;br /&gt;
:Betalingen over het Lightningnetwerk nemen routes. In het voorbeeld hierboven hebben Alies en Bob een kanaal, net als Bob en Charles. Alies kan Charles betalen met de route Alies -&amp;gt; Bob -&amp;gt; Charles. Het is hierbij nodig dat: (1) Alle kanalen voldoende capaciteit hebben, (2) De routes niet te duur zijn, en (3) Alle kanalen actief zijn (geen offline peers).&lt;br /&gt;
:Als aan deze voorwaarden is voldaan, kan de betaling gebeuren. Als één van deze dingen mist, of Alies weet bijvoorbeeld niet van het kanaal van Bob naar Charles (zie &#039;&#039;&#039;roddelen&#039;&#039;&#039;), dan zal ze een NO ROUTE-fout krijgen: er is geen route waar de betaling overheen kan.&lt;br /&gt;
; Routing Fee en Hops&lt;br /&gt;
:Wanneer Alies Charles betaalt via Bob, zoals in het voorbeeld hierboven (Alies -&amp;gt; Bob -&amp;gt; Charles), is er sprake van een Hop (sprongetje) via Bob. Bob kan voor deze Hop een provisie rekenen, de Routing Fee. Door zijn node beschikbaar te stellen als tussenstap en daar een vergoeding tegenover te zetten, kan hij verdienen aan het routeren van transacties. Deze fees kunnen algemeen ingesteld worden voor de gehele node of per kanaal verschillen. Zo kan er aangemoedigd dan wel ontmoedigd worden om een specifiek kanaal te gebruiken, bijvoorbeeld op basis van de balans van het kanaal.&lt;br /&gt;
; Sluittransactie&lt;br /&gt;
:Als de peers klaar zijn met het kanaal, kunnen ze de sluittransactie publiceren en zo onchain hun &amp;quot;echte bitcoin&amp;quot; terugkrijgen. Ze krijgen de bitcoin terug volgens de laatste status. Als de twee nodes het eens zijn over de status (en (dus) allebei online zijn), dan zal dit een cooperatieve close zijn. Als er één van de twee offline is, zal het een force close zijn, waar de meest recente status wordt gepubliceerd. Deze force closes zijn duurder dan cooperative closes.&lt;br /&gt;
; Valsspelen&lt;br /&gt;
:Peers kunnen proberen vals te spelen. Alies zou bijvoorbeeld kunnen proberen 10 miljoen sats (in plaats van haar werkelijke 9 900 000 sats) te claimen door de oude kanaalstatus te publiceren (de transactie van haar schijf op de blockchain publiceren). Gelukkig houdt de node van Bob houdt continu de transacties bij. Als hij ziet dat Alies een oneerlijke claim doet, kan hij dit bewijzen aan het netwerk door de nieuwere status te laten zien, Bob heeft namelijk een sluittransactie met nieuwere status, en die transactie is zelfs getekend door Alies (toen ze de vorige Lightningtransactie deden)! Bob mag nu de gehele capaciteit claimen. Zo blijft Lightning eerlijk.&lt;br /&gt;
:Echter, wanneer de node van Bob offline is kan deze niet de laatste, meest actuele status verzenden. Dit is een risico waardoor Alies alsnog de oneerlijke claim kan doen. Eén van de oplossingen voor dit probleem zijn Watchtowers (uitkijktorens). Dit zijn nodes beheerd door een derde partij die voor jou de laatste status van de kanalen bijhoudt en een bericht stuurt wanneer er een &#039;breach&#039;/ongeldige publicatie wordt gedaan. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
= Lightning gebruiken =&lt;br /&gt;
Er zijn grofweg twee manieren om Lightning te gebruiken. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
* Een &#039;&#039;&#039;wallet&#039;&#039;&#039; is het makkelijkst. Je zet er bitcoin op, zet die bitcoin om naar Lightning-bitcoin en kan Lightning gebruiken. Zie [[BlueWallet]] voor een simpel beginnetje.&lt;br /&gt;
* Geavanceerde gebruikers kunnen zelf een node opzetten. Een &#039;&#039;&#039;node&#039;&#039;&#039; is altijd online, routeert betalingen en heeft wat werk nodig om op te zetten. [[Umbrel lightning node|Umbrel]] is een makkelijker manier om een node op te zetten.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Wallet ==&lt;br /&gt;
Het makkelijkst is om [[BlueWallet]] op je telefoon te installeren, als je Lightning wil gebruiken. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Node ==&lt;br /&gt;
[[Bestand:Nederlandse Nodes.png|miniatuur|Nodes in Nederland (archiefplaatje)]]&lt;br /&gt;
Zelf een node draaien is leuk om te doen en je draagt bij aan de Bitcoin [[blockchain]]. Met een Raspberry Pi computer, opslag voor de [[Blockchain]] en Node-software (zoals [[Umbrel]], [https://mynodebtc.com/ MyNode], [https://raspiblitz.org/ RaspiBlitz]) kan je zelf een node draaien.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Vrij veel Nederlanders draaien zelf een node, zie [https://lightningwiki.net/g/?g=-1001254160094&amp;amp;t=LightningNL%20%F0%9F%87%B3%F0%9F%87%B1%F0%9F%87%A7%F0%9F%87%AA deze graaf]. Als je in het Telegramkanaal [https://t.me/lightningnl LightningNL] komt kijken kan je jouw node toevoegen.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Hardware ===&lt;br /&gt;
{| class=&amp;quot;wikitable&amp;quot; &lt;br /&gt;
|- style=&amp;quot;font-weight:bold;&amp;quot;&lt;br /&gt;
! &lt;br /&gt;
! Langzaam &lt;br /&gt;
(Ongeveer 150 euro)&lt;br /&gt;
! Snel &lt;br /&gt;
(Ongeveer 250 euro)&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| Computer&lt;br /&gt;
| [https://tweakers.net/pricewatch/1414470/raspberry-pi-4-model-b-4gb-ram.html Raspberry Pi 4B (4GB)] &lt;br /&gt;
(60 euro)&lt;br /&gt;
| [https://tweakers.net/pricewatch/1562568/raspberry-pi-4-model-b-8gb-ram.html Raspberry Pi 4B (8GB)] &lt;br /&gt;
(90 euro)&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| SD-kaart &lt;br /&gt;
| colspan=&amp;quot;2&amp;quot; style=&amp;quot;text-align:center;&amp;quot;| [https://tweakers.net/pricewatch/986595/sandisk-ultra-microsdxc-class-10-uhs-i-a1-uhs-class-1-64gb-+-sd-adapter.html 64GB SD-kaart] &lt;br /&gt;
(12 euro)&lt;br /&gt;
Om besturingssysteem op te zetten &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| Voeding &lt;br /&gt;
| colspan=&amp;quot;2&amp;quot; style=&amp;quot;text-align:center;&amp;quot;| [https://tweakers.net/pricewatch/1415202/raspberry-pi-153w-usb-c-power-supply.html 15W USB-C voeding]&lt;br /&gt;
(10 euro)&lt;br /&gt;
Tip: koop geen andere &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| Blockchain opslag&lt;br /&gt;
| [https://tweakers.net/pricewatch/339768/wd-elements-portable-usb-30-1tb-zwart.html Harde Schijf] &lt;br /&gt;
(50 euro)&lt;br /&gt;
Blockchain syncen duurt een paar weken&lt;br /&gt;
| [https://tweakers.net/pricewatch/942129/samsung-portable-ssd-t5-1tb-zwart.html SSD] &lt;br /&gt;
(125 euro)&lt;br /&gt;
Blockchain syncen duurt een paar dagen&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| Heatsink &lt;br /&gt;
| colspan=&amp;quot;2&amp;quot; style=&amp;quot;text-align:center;&amp;quot;| [https://www.kiwi-electronics.nl/com-3101?search=Raspberry%20pi&amp;amp;description=true Alu heatsink] of [https://www.sossolutions.nl/raspberry-pi-4-aluminium-koeling-heatsink deze] &lt;br /&gt;
(15 euro)&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| Netwerk (Optioneel)&lt;br /&gt;
| colspan=&amp;quot;2&amp;quot; style=&amp;quot;text-align:center;&amp;quot;| [https://tweakers.net/pricewatch/305850/gembird-pp6-15m-cat6-15m-grijs-wit.html 1.5m UTP cable] &lt;br /&gt;
(1 euro)&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| HDMI (Optioneel)&lt;br /&gt;
| colspan=&amp;quot;2&amp;quot; style=&amp;quot;text-align:center;&amp;quot;| [https://tweakers.net/pricewatch/389208/startech-punt-com-hdmiadmm3-zwart.html HDMI cable] &lt;br /&gt;
(5 euro)&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| (Kanalen)&lt;br /&gt;
| colspan=&amp;quot;2&amp;quot; style=&amp;quot;text-align:center;&amp;quot;| Reserveer ook wat geld voor kanalen, dat raak je niet kwijt, maar is nodig om betalingen mee te doen. Bijvoorbeeld 100 euro.&lt;br /&gt;
|}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Node-software ===&lt;br /&gt;
==== Umbrel ====&lt;br /&gt;
[[Umbrel lightning node|Umbrel]] is één van de gemakkelijkste en gebruiksvriendelijkste manieren om een node te draaien op een Raspberry Pi. Hiermee kan je binnen een aantal stappen zowel een bitcoin node als een lightning network node opzetten. Ook bevat Umbrel een appstore waarop een aantal uitbreidingen te vinden zijn voor je node.&lt;br /&gt;
{| class=&amp;quot;wikitable&amp;quot;&lt;br /&gt;
|+Apps in de Umbrel appstore&lt;br /&gt;
!Naam&lt;br /&gt;
!Beschrijving&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|[[Mempool.space]]&lt;br /&gt;
|Een lokale blokexplorer die de data gebruikt van je node&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|[[BTC RPC Explorer]]&lt;br /&gt;
|Een lokale blokexplorer die de data gebruikt van je node&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|[[Samourai|Samourai Server]]&lt;br /&gt;
|Een eigen server voor de Samourai Wallet&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|[[Specter|Specter Desktop]]&lt;br /&gt;
|Een wallet die het makkelijkt maakt om bijvoorbeeld een multisig setup te maken&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|[[Sphinx Relay]]&lt;br /&gt;
|Een applicatie die het mogelijk maakt om te chatten via het lightning netwerk en streaming payments implemeteert voor podcasts.&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|[[Ride the Lightning]]&lt;br /&gt;
|Een grafische interface om je lightning node te beheren.&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|[[Lightning Terminal]]&lt;br /&gt;
|Een grafische interface om je lightning node te beheren. Ook is het mogelijk om inkomende liquiditeit te kopen en uitgaande liquiditeit verkopen doormiddel van Lightning pool.&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|[[ThunderHub]]&lt;br /&gt;
|Een grafische interface om je lightning node te beheren.&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|[[LNbits]]&lt;br /&gt;
|Een open-source lightning wallet die het mogelijk maakt om meerdere lightningwallets te gebruiken op één node.&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|[[BTCPay Server]]&lt;br /&gt;
|Een paymentprocesor die het mogelijk maakt om Bitcoin en Lightning te accepteren zonder tussenkomst van een 3e partij.&lt;br /&gt;
|}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==== Alternatieven ====&lt;br /&gt;
Momenteel is Umbrel één van de meest gebruikte node softwares in Nederland. Er zijn echter meer aanbieders van dit soort installatiepakketten, bijvoorbeeld: [https://mynodebtc.com/ MyNode] en [https://raspiblitz.org/ RaspiBlitz]. Wil jij jouw node geheel zelfstandig installeren, dan zou je kunnen kijken naar de gebruikshandleiding van [https://docs.theroadtonode.com/ The Road to Node].&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==== Applicaties/Interfaces ====&lt;br /&gt;
Middels CLI kan je [[commando&#039;s]] geven om kanalen te openen, fees aan te passen of betalingen te doen. Voor iemand die niet thuis is in de command line zijn er alternatieven die het makkelijker maken om eerdergenoemde acties uit te voeren. [[RTL|Ride The Lightning]] (RTL) en [[ThunderHub]] (TH) zijn interfaces die eenvoudig te installeren zijn in bijvoorbeeld Umbrel of MyNode. Elke interface heeft zijn eigen voordelen maar de meeste, en sowieso de belangrijkste, functionaliteiten kunnen uitgevoerd worden.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Lightning gebruiken ==&lt;br /&gt;
De Raspberry Pi staat aan, Umbrel is geïnstalleerd, de [[Blockchain|Initial Block Download]] is afgerond en je hebt de seed van de wallet van je Lightning Node veilig [[Geheime sleutel|opgeslagen]]. Wat nu? Een logische vervolgstap zou zijn om een kanaal te openen naar een goed verbonden node/peer. Hiermee wordt jouw node ook onderdeel van het netwerk en kan je routeren of betalingen uitvoeren.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Peer uitzoeken ===&lt;br /&gt;
Het is aan te raden om een kanaal te maken met een goed verbonden peer. In de [[Community|Nederlandstalige community]] is er de [https://bitcoinlightning.nl/lightningnl_superhub/ SuperHub], dit zijn een aantal grote nodes die onderling hebben afgesproken om de routing fees onderling laag te houden. Door met één of meer van deze nodes te verbinden ben je direct al goed verbonden met de rest van de wereld. Methoden om een geschikte peer uit te zoeken zijn:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
* Een node uit de [https://bitcoinlightning.nl/lightningnl_superhub/ SuperHub] kiezen of vragen in de Telegram groep [https://t.me/lightningNL @LightningNL].&lt;br /&gt;
* Een hoog gekwalificeerde node uitzoeken op [https://1ml.com/ 1ML].&lt;br /&gt;
* Een node uit de BOS-lijst kiezen. Deze lijst staat in [[ThunderHub]] maar is ook [https://lightningwiki.net/bos/ hier] te vinden.&lt;br /&gt;
* De tool van [https://moneni.com/mcb/nodematch Moneni] te gebruiken. (Hier heb je al wel een bestaand kanaal voor nodig.)&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Kanaal openen ===&lt;br /&gt;
&amp;lt;Concept&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Foutmeldingen ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== No Route-probleem ===&lt;br /&gt;
Er zit een aantal voorwaarden voor betalingen:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
# Kent je node alle routes van het netwerk? Je node krijgt via gossip (roddelen) binnen een paar uur/dagen de netwerkinformatie door. Als je node de netwerkinformatie nog niet heeft, kan hij nog geen route berekenen. Op Umbrel kan je op [[Umbrel lightning node#Bekijken hoe veel routes je node kent|deze manier]] controleren hoeveel kanalen je node kent.&lt;br /&gt;
# Heb je [[Liquiditeit|uitgaande liquiditeit]]?&lt;br /&gt;
#* Je hebt kanalen nodig met lokale balans. Als jij een kanaal hebt geopend staat het balans aan jouw kant (goed).&lt;br /&gt;
#* &#039;&#039;&#039;Kanaalreserve:&#039;&#039;&#039; Er moet altijd ongeveer 1% van de balans aan iedere kant van het kanaal blijven. Ook wordt er een reservering gemaakt voor het geval het kanaal gesloten wordt. Dit betekent dat er altijd een percentage &amp;lt;5% niet-verzendbaar is. Het zorgt dat mensen beide partijen &amp;quot;iets te verliezen&amp;quot; hebben als ze valsspelen. Behalve on-chain fees ben je nog WEL eigenaar van deze sats en krijg je ze gewoon terug bij sluiten.&lt;br /&gt;
#* De uitgaande route is mogelijk te duur. Als degenen met wie je kanalen hebt te hoge uitgaande fees hebben, zal jouw wallet niet willen betalen.&lt;br /&gt;
#* Zijn je peers online?&lt;br /&gt;
&#039;&#039;&#039;Als/zodra je 2 dagen een publiek kanaal hebt, dan moeten de meeste problemen verdwijnen&#039;&#039;&#039;. Als je meerdere kanalen hebt krijg je sneller netwerkingormatie door en gaat dat sneller.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;comments /&amp;gt;&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Stijn</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://bitcoinwiki.nl/index.php?title=Blockchain&amp;diff=1502</id>
		<title>Blockchain</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://bitcoinwiki.nl/index.php?title=Blockchain&amp;diff=1502"/>
		<updated>2021-03-14T18:26:58Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Stijn: &lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;Blockchain is de onderliggende technologie van bitcoin. De blockchain is een reeks van blokken.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Blokken ==&lt;br /&gt;
Blokken kan je zien als bestandjes van ongeveer een megabyte groot, met daarin:&lt;br /&gt;
* [[Transacties|Transactie-informatie]]&lt;br /&gt;
* Een uitkering van nieuwe bitcoin naar [[Mining|de vinder]] van het blok&lt;br /&gt;
* Een verwijzing naar het vorige blok.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Wat maakt de blockchain een blockchain ==&lt;br /&gt;
* Het allereerste blok ooit was blok 0 ([[genesis Blok]]) met hash 0000..e26f, gemaakt door [[Satoshi Nakamoto]].&lt;br /&gt;
* Het eropvolgende blok was blok 1 met hash 0000..6048, met een verwijzing terug naar hash 0000..e26f, een terugverwijzing naar blok 0 dus.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Blokken hebben zelf geen nummer, enkel een hash en een terugverwijzing naar het vorige blok. Doordat alle blokken naar elkaar terug verwijzen kan je een ketting maken. Het nummer is iets dat alle [[Bitcoin node|nodes]] zelf toevoegen. We noemen het nummer ook wel de &#039;&#039;&#039;blokhoogte&#039;&#039;&#039; (block height).&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Je kunt het vergelijken met een geheim dat steeds door 1 iemand naar 1 nadere wordt doorverteld. Als je blijft vragen: &amp;quot;van wie heb je het geheim gehoord&amp;quot;, kan je helemaal terug naar de bron van het geheim.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Initial Block Download ==&lt;br /&gt;
De &#039;Initial Block Download&#039; (IBD) is het proces van het voor de eerste keer downloaden van de blockchain door een nieuwe [[Bitcoin node|node]], zodat deze bij is tot de actuele blokhoogte. De informatie over de blokken wordt verstrekt door andere nodes in het bitcoinnetwerk. Een volledige node heeft hierdoor een kopie van de blockchain (ongeveer 400GB aan blokken) en kan alle [[transacties]] die ooit zijn gedaan volledig terugvolgen&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Zie ook ==&lt;br /&gt;
* [https://beginnenmetbitcoin.com/#ep5 Aflevering 5] van de [Beginnen met Bitcoin]-podcast legt dit verder uit.&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Stijn</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://bitcoinwiki.nl/index.php?title=Genesis_Blok&amp;diff=1501</id>
		<title>Genesis Blok</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://bitcoinwiki.nl/index.php?title=Genesis_Blok&amp;diff=1501"/>
		<updated>2021-03-14T18:25:46Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Stijn: /Genesis_Blok en /Genesis_blok samengevoegd&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;De [[blockchain]] bestaat uit een aantal blokken met gebundelde [[transacties]]. Gemiddeld elke 10 minuten wordt er een nieuw blok aan de &#039;ketting&#039; [[Mining|toegevoegd]]. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Het eerste blok wordt ook wel &#039;&#039;&#039;Genesis Block&#039;&#039;&#039; genoemd, met een verwijzing naar het bijbelse verhaal over het ontstaan van de aarde en het heelal. Huidige clients verwijzen naar dit block als block 0, al werd vroeger het genesis block gezien als block 1.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Het [https://mempool.space/block/000000000019d6689c085ae165831e934ff763ae46a2a6c172b3f1b60a8ce26f Bitcoin Genesis blok] is gemaakt op 3 januari 2009 en was het startsein voor de lancering van het Bitcoin netwerk.  Het Genesis blok wijkt op een aantal punten af van alle latere blokken:&lt;br /&gt;
* Het Genesis blok heeft (uiteraard) geen verwijzing naar een vorig blok&lt;br /&gt;
* Het Genesis blok staat in zijn geheel in code in de Bitcoin programmatuur, &#039;hard coded&#039;.&lt;br /&gt;
* De &#039;reward&#039; van het Genesis blok is verstuurd naar het adres [https://mempool.space/address/1A1zP1eP5QGefi2DMPTfTL5SLmv7DivfNa 1A1zP1eP5QGefi2DMPTfTL5SLmv7DivfNa], maar deze kan niet uitgegeven worden&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Bericht in de coinbase parameter ===&lt;br /&gt;
De tekenreeks &amp;lt;code&amp;gt;5468652054696D65732030332F4A616E2F32303039204368616E63656C6C6F72206F6E206272696E6B206F66207365636F6E64206261696C6F757420666F722062616E6B73&amp;lt;/code&amp;gt; die onder het veld coinbase van de transactie te vinden is bevat het bericht &amp;quot;The Times 03/Jan/2009 Chancellor on brink of second bailout for banks&amp;quot;, een verwijzing naar een krantenkop van de Britse krant The Times van die dag, waarin de minister van financiën van Groot Brittanië, &#039;op het punt staat voor de 2e keer banken te redden&#039;.  Het bericht is zowel een timestamping mechanisme (het block kon niet gemined worden voor de krantenkop gepubliceerd was) als een statement over het bestaande financiele stelsel, waarin banken door gemeenschapsgeld worden ondersteund.&lt;br /&gt;
: {{Quote|The Times 03/Jan/2009 Chancellor on brink of second bailout for banks}}&lt;br /&gt;
Algemeen wordt geconcludeerd dat Nakamoto hiermee aangaf dat Bitcoin als een alternatief voor het bancaire systeem bedoeld is, dat geen redding nodig heeft, sterker, niet &#039;gered&#039; kán worden,  omdat het Bitcoin systeem geen schulden herbergt.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Het duurde nog enkele dagen voordat [https://mempool.space/block/00000000839a8e6886ab5951d76f411475428afc90947ee320161bbf18eb6048 blok 1] werd gevonden.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Timestamp ===&lt;br /&gt;
Hoewel de gemiddelde tijd tussen Bitcoin blocks tien minuten is, is de timestamp van het volgende block een volle zes dagen na het genesis block. Een interpretatie hiervan is dat Satoshi al een tijd werkte aan Bitcoin en dat de &#039;&#039;The Times&#039;&#039; voorpagina hem activeerde om het netwerk te releasen. Hij zou toen het genesis block kunnen hebben gemined met de timestamp in verleden om met de headline te corresponderen. Een andere mogelijkheid is dat hij zes dagen gemined heeft om een zo laag mogelijk hash (zo veel mogelijk voorloopnullen) te vinden voor hij verder ging met block 1. De prenet hypothese stelt dat het genesis block op January 3 was gevonden, maar dat Satoshi zes dagen gebruikt heeft om de client te testen, om bij de release de testblokken die hij op het genesis block had gemined te verwijderen.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
===Transactie informatie===&lt;br /&gt;
&amp;lt;pre&amp;gt;{&lt;br /&gt;
    &amp;quot;hash&amp;quot;: &amp;quot;000000000019d6689c085ae165831e934ff763ae46a2a6c172b3f1b60a8ce26f&amp;quot;,&lt;br /&gt;
    &amp;quot;confirmations&amp;quot;: 672894,&lt;br /&gt;
    &amp;quot;strippedsize&amp;quot;: 285,&lt;br /&gt;
    &amp;quot;size&amp;quot;: 285,&lt;br /&gt;
    &amp;quot;weight&amp;quot;: 1140,&lt;br /&gt;
    &amp;quot;height&amp;quot;: 0,&lt;br /&gt;
    &amp;quot;version&amp;quot;: 1,&lt;br /&gt;
    &amp;quot;versionHex&amp;quot;: &amp;quot;00000001&amp;quot;,&lt;br /&gt;
    &amp;quot;merkleroot&amp;quot;: &amp;quot;4a5e1e4baab89f3a32518a88c31bc87f618f76673e2cc77ab2127b7afdeda33b&amp;quot;,&lt;br /&gt;
    &amp;quot;tx&amp;quot;: &amp;quot;See &#039;Transaction IDs&#039;&amp;quot;,&lt;br /&gt;
    &amp;quot;time&amp;quot;: 1231006505,&lt;br /&gt;
    &amp;quot;mediantime&amp;quot;: 1231006505,&lt;br /&gt;
    &amp;quot;nonce&amp;quot;: 2083236893,&lt;br /&gt;
    &amp;quot;bits&amp;quot;: &amp;quot;1d00ffff&amp;quot;,&lt;br /&gt;
    &amp;quot;difficulty&amp;quot;: 1,&lt;br /&gt;
    &amp;quot;chainwork&amp;quot;: &amp;quot;0000000000000000000000000000000000000000000000000000000100010001&amp;quot;,&lt;br /&gt;
    &amp;quot;nTx&amp;quot;: 1,&lt;br /&gt;
    &amp;quot;nextblockhash&amp;quot;: &amp;quot;00000000839a8e6886ab5951d76f411475428afc90947ee320161bbf18eb6048&amp;quot;,&lt;br /&gt;
    &amp;quot;coinbaseTx&amp;quot;: {&lt;br /&gt;
        &amp;quot;hex&amp;quot;: &amp;quot;01000000010000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000ffffffff0804ffff001d02fd04ffffffff0100f2052a01000000434104f5eeb2b10c944c6b9fbcfff94c35bdeecd93df977882babc7f3a2cf7f5c81d3b09a68db7f0e04f21de5d4230e75e6dbe7ad16eefe0d4325a62067dc6f369446aac00000000&amp;quot;,&lt;br /&gt;
        &amp;quot;txid&amp;quot;: &amp;quot;4a5e1e4baab89f3a32518a88c31bc87f618f76673e2cc77ab2127b7afdeda33b&amp;quot;,&lt;br /&gt;
        &amp;quot;hash&amp;quot;: &amp;quot;4a5e1e4baab89f3a32518a88c31bc87f618f76673e2cc77ab2127b7afdeda33b&amp;quot;,&lt;br /&gt;
        &amp;quot;size&amp;quot;: 204,&lt;br /&gt;
        &amp;quot;vsize&amp;quot;: 204,&lt;br /&gt;
        &amp;quot;version&amp;quot;: 1,&lt;br /&gt;
        &amp;quot;confirmations&amp;quot;: 672893,&lt;br /&gt;
        &amp;quot;vin&amp;quot;: [&lt;br /&gt;
            {&lt;br /&gt;
                &amp;quot;coinbase&amp;quot;: &amp;quot;04ffff001d0104455468652054696d65732030332f4a616e2f32303039204368616e63656c6c6f72206f6e206272696e6b206f66207365636f6e64206261696c6f757420666f722062616e6b73&amp;quot;,&lt;br /&gt;
                &amp;quot;sequence&amp;quot;: 4294967295&lt;br /&gt;
            }&lt;br /&gt;
        ],&lt;br /&gt;
        &amp;quot;vout&amp;quot;: [&lt;br /&gt;
            {&lt;br /&gt;
                &amp;quot;value&amp;quot;: 50,&lt;br /&gt;
                &amp;quot;n&amp;quot;: 0,&lt;br /&gt;
                &amp;quot;scriptPubKey&amp;quot;: {&lt;br /&gt;
                    &amp;quot;asm&amp;quot;: &amp;quot;04f5eeb2b10c944c6b9fbcfff94c35bdeecd93df977882babc7f3a2cf7f5c81d3b09a68db7f0e04f21de5d4230e75e6dbe7ad16eefe0d4325a62067dc6f369446a OP_CHECKSIG&amp;quot;,&lt;br /&gt;
                    &amp;quot;hex&amp;quot;: &amp;quot;4104f5eeb2b10c944c6b9fbcfff94c35bdeecd93df977882babc7f3a2cf7f5c81d3b09a68db7f0e04f21de5d4230e75e6dbe7ad16eefe0d4325a62067dc6f369446aac&amp;quot;,&lt;br /&gt;
                    &amp;quot;reqSigs&amp;quot;: 1,&lt;br /&gt;
                    &amp;quot;type&amp;quot;: &amp;quot;pubkey&amp;quot;,&lt;br /&gt;
                    &amp;quot;addresses&amp;quot;: [&lt;br /&gt;
                        &amp;quot;1A1zP1eP5QGefi2DMPTfTL5SLmv7DivfNa&amp;quot;&lt;br /&gt;
                    ]&lt;br /&gt;
                }&lt;br /&gt;
            }&lt;br /&gt;
        ],&lt;br /&gt;
        &amp;quot;blockhash&amp;quot;: &amp;quot;000000000019d6689c085ae165831e934ff763ae46a2a6c172b3f1b60a8ce26f&amp;quot;,&lt;br /&gt;
        &amp;quot;time&amp;quot;: 1230988505,&lt;br /&gt;
        &amp;quot;blocktime&amp;quot;: 1230988505&lt;br /&gt;
    },&lt;br /&gt;
    &amp;quot;totalFees&amp;quot;: &amp;quot;0&amp;quot;,&lt;br /&gt;
    &amp;quot;subsidy&amp;quot;: &amp;quot;50&amp;quot;,&lt;br /&gt;
    &amp;quot;miner&amp;quot;: {&lt;br /&gt;
        &amp;quot;name&amp;quot;: &amp;quot;Satoshi&amp;quot;,&lt;br /&gt;
        &amp;quot;link&amp;quot;: &amp;quot;https://bitcoin.org&amp;quot;,&lt;br /&gt;
        &amp;quot;identifiedBy&amp;quot;: &amp;quot;payout address 1A1zP1eP5QGefi2DMPTfTL5SLmv7DivfNa&amp;quot;&lt;br /&gt;
    }&lt;br /&gt;
}&amp;lt;/pre&amp;gt;&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Stijn</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://bitcoinwiki.nl/index.php?title=Bitcoin&amp;diff=1271</id>
		<title>Bitcoin</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://bitcoinwiki.nl/index.php?title=Bitcoin&amp;diff=1271"/>
		<updated>2021-03-04T17:55:21Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Stijn: /* Onomkeerbare transacties */&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;Het eerste en beste decentrale permissieloze geld! Het is de eerste gedecentraliseerde digitale munt die werkt zonder centrale bank of centrale beheerder. Het netwerk is [[Bitcoin node|peer-to-peer]] en de [[Transacties|transacties]] gebeuren tussen de gebruikers onderling, zonder tussenpersoon. Deze transacties worden geverifieerd via [[Bitcoin node#Netwerk|netwerk nodes]] door het gebruik van cryptografie en worden opgeslagen in een openbare gedistribueerde database: [[Blockchain|de blockchain]], waar gemiddeld eens in de 10 minuten een blok aan wordt [[Mining|toegevoegd]]. Bitcoin werd voor het eerst beschreven in de [[Whitepaper|whitepaper]].&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Consensusregels ===&lt;br /&gt;
Er zitten een aantal eigenschappen aan bitcoin.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
De regels liggen vast in de concensusregels. Dit zijn de regels waar iedereen die meedoet met bitcoin, aan moet voldoen.&lt;br /&gt;
* Een [[Mining|miner]] mag nooit meer bitcoin claimen dan is vastgelegd. Doet hij dat wel, dan is zijn blok ongeldig.&lt;br /&gt;
* Een gebruiker mag geen transactie doen waar hij bitcoin uitgeeft die al eerder is uitgegeven. Probeert hij dat wel, dan wordt de transactie niet geaccepteerd, want de rest van het netwerk houdt zich aan de consensusregels&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==== De Halvening / Halving ====&lt;br /&gt;
Bij elk [[Blockchain#Blokken|bitcoinblok]] hoort een blok subsidie. Deze blok subsidie wordt gecreëerd door het bitcoin algoritme en wordt vastgelegd door de &#039;winnende&#039; miner (of miningpool) in de eerste transactie van het blok (de [https://btcwiki.nl/wiki/Transacties#Coinbase coinbasetransactie]). Op basis van de coinbasetransactie wordt de subsidie verstuurd naar een bitcoin adres waar de &#039;winnende&#039; miner (of miningpool) de geheime sleutel van heeft.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
In de software die op alle deelnemende bitcoinnodes is geïnstalleerd, is vastgelegd dat elke 210.000 blokken, de subsidie wordt gehalveerd. Het moment waarop de subsidie gehalveerd wordt noemen we de &#039;&#039;&#039;halvening&#039;&#039;&#039;. Het proces heet &#039;&#039;&#039;halving&#039;&#039;&#039;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Omdat er gemiddeld elke 10 minuten een blok gevonden wordt, vindt de Halvening dus elke 4 jaar plaats. (Zie de oranje lijn in de grafiek hieronder). De bloksubsidie was in het eerste blok (in januari 2009) 50 bitcoin. Gemiddeld elke 10 minuten kwamen er dus 50 nieuwe bitcoin bij. Na de eerste Halvening werd dat 25 bitcoin per blok en na de tweede 12,5. Na 3 Halvenings kan elke miner die nu een blok vindt zichzelf 6,25 bitcoin toe-eigenen.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==== Maximaal 21 miljoen bitcoin ====&lt;br /&gt;
Doordat de subsidie steeds halveert, komt er steeds minder bitcoin bij. De Halvening ligt vast in de regels van de bitcoinsoftware. Het plaatje hieronder laat zien hoe de creatie van nieuwe bitcoin verliep en zal verlopen.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[Bestand:Bitcoin-supply-and-inflation-rate.png|Grafiek die laat zien hoe de Halvening van bitcoin plaats (zullen) vinden|800px]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Het proces van halveren loopt door tot het jaar 2140. Dan is de subsidie zo klein geworden dat deze niet meer verder te halveren is. Het resultaat is een lijn van bitcoincreatie die asymptotisch naar de 21 miljoen bitcoin neigt. (Zie de blauwe lijn).&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Onomkeerbare transacties ===&lt;br /&gt;
Van een [[Transacties|transactie]] op het bitcoinnetwerk kan je na ongeveer één uur stellen dat deze onomkeerbaar is, (mits er voldoende fee is meegestuurd met de transactie).&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Zodra een transactie één [[Blockchain#Bevestigingen|bevestiging]] heeft gekregen begint geleidelijk zekerheid te ontstaan dat de transactie niet meer kan worden teruggedraaid. Elke bevestiging die daarna volgt, maakt de transactie steeds moeilijker omkeerbaar:&lt;br /&gt;
# Één bevestiging. Het komt voor, ongeveer eens per week, dat één bevestiging van een transactie ongedaan wordt gemaakt. (Er vindt dan een tijdelijke splitsing in het netwerk plaats, die praktisch altijd in het volgende blok wordt rechtgetrokken);&lt;br /&gt;
# Twee bevestigingen. Nu is de kans op een herschikking van de blockchain al héél erg klein geworden;&lt;br /&gt;
# Zes bevestigingen. Dit is het aantal dat over het algemeen wordt gezien als &amp;quot;volledig onomkeerbaar&amp;quot;. Het is in de praktijk onmogelijk dat een kwaadwillende partij één uur mining-werk inzet, dat krachtiger is dan de rest van het wereldwijde miningnetwerk, om de blockchain in te halen, om transacties terug te kunnen draaien.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
De bovenstaande uitleg geldt voor transacties op de [[Blockchain|blockchain]] (&amp;quot;On-chain&amp;quot;), want transacties op het Bitcoin [[Lightning|lightning netwerk]] zijn binnen enkele seconden definitief bevestigd en dus onomkeerbaar.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Het is belangrijk om je te realiseren dat het onomkeerbaar maken van een transactie binnen één uur, zoals Bitcoin dat doet, een prestatie is die vele malen beter is dan wat traditionele betaalnetwerken bieden. En PIN-betaling mag dan wel definitief lijken, deze is het niet. Elke banktransactie is onderhevig aan controle door banken. Dagen later kunnen deze nog worden teruggeboekt. En bij credit cards loopt het zogenaamde &amp;quot;Charge back risico&amp;quot; zelfs op tot maanden.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Custodial versus non-custodial ===&lt;br /&gt;
[[Bitcoin opslaan|Wat is het verschil tussen &amp;quot;Custodial&amp;quot; en &amp;quot;Non-custodial&amp;quot;]] opslag van je bitcoin?&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Dit heeft een direct verband met de uitspraak [[Bitcoin_opslaan#.22Not_your_keys.2C_not_your_coins.22|&amp;quot;Not your keys, not your coins&amp;quot;.]].&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== BIPs ===&lt;br /&gt;
BIP staat voor Bitcoin Improvement Proposal. Het zijn voorstellen om Bitcoin te verbeteren. Het is uiteindelijk aan het netwerk (zowel de gebruikers als de [[Mining|miners]]) om te bepalen welke verbeteringen worden doorgevoerd.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Voorbeelden van BIPs zijn [[SegWit]] en [[Taproot-Schnorr]].&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Bitcoinmantra&#039;s, woorden en cultuur ===&lt;br /&gt;
==== Do your own research ====&lt;br /&gt;
Dit betekent simpelweg: zorg dat je weet waar je het over hebt. Koop niet zomaar munten, maar informeer jezelf eerst. Er is een [[Community]] om je te helpen.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==== Don&#039;t trust, Verify ====&lt;br /&gt;
Vertrouw geen derden met je bitcoin, of om je correcte informatie te geven. Je kunt alleen jezelf vertrouwen, draai daarom zelf een [[Bitcoin node]] om [[Transacties|transacties]] te controleren.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==== Eenheden ====&lt;br /&gt;
Één bitcoin bestaat uit 100 000 000 &#039;&#039;&#039;Satoshis&#039;&#039;&#039;, ook wel &#039;&#039;&#039;sats&#039;&#039;&#039;.  Een satoshi is dus 0.00000001 bitcoin.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Één bitcoin bestaat uit 100 000 &#039;&#039;&#039;Bits&#039;&#039;&#039;. Een bit is dus 0.000001 bitcoin.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Één Bit is 100 satoshis.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
* 1 Satoshi 	= 0.00000001 ฿ 	&lt;br /&gt;
* 10 Satoshi 	= 0.00000010 ฿ 	&lt;br /&gt;
* 100 Satoshi 	= 0.00000100 ฿ 	= 1 &#039;&#039;&#039;Bit&#039;&#039;&#039; &lt;br /&gt;
* 1,000 Satoshi 	= 0.00001000 ฿ 	&lt;br /&gt;
* 10,000 Satoshi 	= 0.00010000 ฿ 	&lt;br /&gt;
* 100,000 Satoshi 	= 0.00100000 ฿ 	= 1 mBTC&lt;br /&gt;
* 1,000,000 Satoshi 	= 0.01000000 ฿ 	= 1 cBTC&lt;br /&gt;
* 10,000,000 Satoshi 	= 0.10000000 ฿ 	&lt;br /&gt;
* 100,000,000 Satoshi 	= 1.00000000 ฿&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Bij een koers van 1 bitcoin = 43454 euro kost een chique biertje van 4 euro je 0.00009 bitcoin, 9205 sat, of 92 bit.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==== Moeilijkheid ====&lt;br /&gt;
Moeilijkheid, beter bekend als Difficulty (van het hashen). Zie ook [[Mining#Moeilijkheid|Mining]].&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==== Populaire afkortingen en termen ====&lt;br /&gt;
HODL, PoW, SoV enzovoorts, kortom [[Bitcoinjargon]].&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Iets met bitcoin doen ===&lt;br /&gt;
* [[Studiemateriaal/Literatuur|Lezen over bitcoin]]&lt;br /&gt;
* [[Bitcoin kopen|Bitcoin kopen]]&lt;br /&gt;
* [[Bitcoin opslaan|Wat is voor jou de beste strategie om bitcoin op te slaan?]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Overige ===&lt;br /&gt;
* [[De_Bitcoin_en_andere_stijlfouten|De Bitcoin en andere stijlfouten]]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Stijn</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://bitcoinwiki.nl/index.php?title=Bitcoin_kopen&amp;diff=1233</id>
		<title>Bitcoin kopen</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://bitcoinwiki.nl/index.php?title=Bitcoin_kopen&amp;diff=1233"/>
		<updated>2021-03-03T21:29:54Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Stijn: Neen -&amp;gt; nee (consistentie)&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;Bitcoin kan je kopen bij een broker of exchange. Zorg dat je [[Leren over Bitcoin|weet waar je in investeert voordat je koopt]], investeer nooit meer dan je kan missen en bedenk [[Bitcoin opslaan|hoe je jouw bitcoin wil opslaan]].&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{| class=&amp;quot;wikitable sortable&amp;quot;&lt;br /&gt;
|+ Partijen waar je als Nederlander Bitcoin kan kopen&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
! Aanbieder                                        !! Verkoopt bitcoin !! In NL gevestigd !! Opmerking                                         !!  [[Bitcoin_opslaan#Bitcoin_in_je_eigen_beheer:_Non-custodial|Custodial/Non-custodial]] !! Registratie DNB&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| [[Anycoin Direct]] || Simpele prijs || Ja              ||                                                   || Custodial, maar opnemen kan&lt;br /&gt;
|[[Handelshuizen met registratie bij DNB|Ja]]&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| [[Bisq]] || Simpele prijs || Nee             || Geen ID uploaden. Peer-to-peer, je koopt bitcoin van individuen || Non-custodial || N.v.t.&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| [[Bitcoin Meester]] || Simpele prijs &lt;br /&gt;
| Ja ||                                                   || Custodial, maar opnemen kan&lt;br /&gt;
|[[Handelshuizen met registratie bij DNB|Ja]]&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| [[BitMyMoney]] || Simpele prijs &lt;br /&gt;
| Ja || &amp;quot;Bitcoinsparen&amp;quot; mogelijk met automatische overschrijving || Custodial, maar opnemen kan || Ja&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| [[Bitonic]] || Simpele prijs || Ja              || 100% Bitcoin                                      || Non-custodial || [[Handelshuizen met registratie bij DNB|Ja]]&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| [[Bitvavo]] || Simpele prijs &lt;br /&gt;
| Ja ||                                                   || Custodial, maar opnemen kan&lt;br /&gt;
|[[Handelshuizen met registratie bij DNB|Ja]]&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| [[Bitonic#bl3p|Bl3p]] || Exchange || Ja              || 2 Markten: bitcoin en litecoin. Product van Bitonic || Custodial, maar opnemen kan || Ja&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| [[BLOX]] || Simpele prijs || Ja              || Product van BTC Direct                            || Custodial, en opnemen kan niet || [[Handelshuizen met registratie bij DNB|Ja]]&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| [[LiteBit]] || Simpele prijs &lt;br /&gt;
| Ja ||                                                   || Custodial, maar opnemen kan&lt;br /&gt;
|[[Handelshuizen met registratie bij DNB|Ja]]&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| [[Knaken]] || Simpele prijs &lt;br /&gt;
| Ja ||                                                   || Custodial, maar opnemen kan&lt;br /&gt;
| Ja&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| [[Relai]] || Simpele prijs || Nee             ||  Geen ID uploaden. 100% bitcoin                   || Non-custodial || N.v.t.&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| [[SATOS|Satos]] || Simpele prijs || Ja              ||                                                   || Non-custodial&lt;br /&gt;
|[[Handelshuizen met registratie bij DNB|Ja]]&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| [[VanEck|vanEck ETN]] || Tracker || Ja              ||  Tracker, aanschaffen via een reguliere broker, als deGiro of Binck. Je investering wordt gebackt door bitcoin op de balans van de broker. Je investering volgt dus de de koers van bitcoin, maar de bitcoins zijn technisch niet jouw eigendom. Let op; Bij de meeste brokers moet je een examen doen om aan te tonen dat je bekend bent met de risico&#039;s. Brokers rekenen bewaarkosten en zijn gehouden aan openingstijden van de beurs waarop de vanEck tracker is aangekocht. Onderzoek goed welke voorwaarden van toepassing zijn bij jouw broker.                                                 || Custodial || [[Handelshuizen met registratie bij DNB|Ja]]&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| [[Bitcoin Tracker Euro|Bitcoin Tracker One]]   || Tracker ETP   || Nee (Zweden)&lt;br /&gt;
  || Tracker, aanschaffen via een reguliere broker, als deGiro of Binck. Zie verder als bij VanEck &lt;br /&gt;
  || Custodial || [[Handelshuizen met registratie bij DNB|Ja]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Tips voor veilig handelen ==&lt;br /&gt;
* Gebruik nooit geadverteerde resultaten om naar een beurs te gaan&lt;br /&gt;
* Controleer altijd goed het domein waar je zit (je zit nu op btcwiki.nl), en of dat er juist uit ziet&lt;br /&gt;
* Controleer altijd of je https gebruikt (groen slotje)&lt;br /&gt;
* Gebruik goede 2-factor-beveiliging, bijvoorbeeld met een App. SMS is onveilig.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Strategie ==&lt;br /&gt;
Er worden verschillende strategieën gebruikt om bitcoin te kopen. Hieronder vind je er een aantal. Let op: De via/op de Website verstrekte informatie is geen aanbod, beleggingsadvies of financiële dienst. Deze is ook niet bedoeld om u aan te zetten tot het (ver)kopen van bitcoin of het afnemen van een dienst, noch als basis voor een beleggingsbeslissing. De waarde van beleggingen kan fluctueren.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Lump Sum ===&lt;br /&gt;
Dit betekent simpelweg: in één keer een groot bedrag kopen.&lt;br /&gt;
* Voordeel: één keer doen, niet naar omkijken&lt;br /&gt;
* Voordeel: eenmalig transactiekosten&lt;br /&gt;
* Nadeel: gevoeliger voor koersschommelingen.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== DCA: Periodiek kopen ===&lt;br /&gt;
DCA betekent dat je een vast moment afspreekt om te kopen, bijvoorbeeld elke woensdag voor 50 euro kopen. Als je periodiek koopt dan heb je op de langere termijn minder last van koersschommelingen. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
* Voordeel: Minder last van schommelingen&lt;br /&gt;
* Nadeel: Vaker transactiekosten maakt dit duurder. Oplossing kan zijn om te wachten totdat je een groot bedrag op een exchange hebt staan en dan pas (onchain) terug te sturen.&lt;br /&gt;
* Nadeel: Meer werk dan Lump Sum&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Er zijn verschillende diensten die je kunnen helpen:&lt;br /&gt;
* Custodial: [https://www.bitmymoney.com/crypto-sparen/ Cryptosparen op BitMyMoney] en [https://relai.ch/ Relai]. Let goed op de kosten. Doordat vrijwel alle DCA-diensten [[On-chain en Off-chain (2e laag-betalingen)|on-chain]] transacties doen zijn de kosten vaak hoog.&lt;br /&gt;
* Non-custodial: [[bitcoin-dca|bitcoin-dca]]-script, waarmee je op een server kan draaien om geregeld aankopen te doen.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Mix Lump Sum en DCA ===&lt;br /&gt;
Je zou een DCA-strategie kunnen aanhouden en bij een verlaging lagere eurowaarde Lump Sum extra bij kunnen kopen.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Op basis van Technische Analyse (TA) / markt timen ===&lt;br /&gt;
Er zijn mensen die beweren dat ze prijzen kunnen voorspellen, of de markt kunnen timen. Op de lange termijn is het de vraag of het werkt om aannames te doen over de markt. Om deze reden kiezen veel mensen die lange termijn in bitcoin gaan voor een DCA-strategie.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Moet ik nu (ver)kopen? ===&lt;br /&gt;
&#039;&#039;Variaties op deze vraag, met hetzelfde antwoord, zijn: &amp;quot;waar gaat de prijs naartoe?&amp;quot;, &amp;quot;Op welke prijs zal ik kopen?&amp;quot; en &amp;quot;Wat is een goeie prijs om te kopen?&amp;quot;&#039;&#039;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Er is niemand die je antwoord kan geven op die vraag. &#039;&#039;&#039;Geloof niemand die een prijsvoorspelling doet.&#039;&#039;&#039; Want niemand weet wat de prijs gaat doen. Ook Technische Analyse (TA) gaat je hier geen goed antwoord op geven.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Als je meer op de lange termijn kijkt kan het verstandig zijn om een DCA-strategie aan te nemen. Zie hierboven.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==Vergelijkingssites==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Enkele sites monitoren voortdurend de aan- en verkoopkoersen van Bitcoin (en andere cryptovaluta). Let op dat deze sites vaak verdienen aan jouw aankoop.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
* [https://www.goedkoopstebitcoin.nl/ goedkoopstebitcoin.nl]&lt;br /&gt;
* [https://www.bitcoinsvergelijken.nl/ bitcoinsvergelijken.nl]&lt;br /&gt;
* [https://cryptoprijzen.com/cryptovaluta/bitcoin-prijzen-vergelijken/ cryptoprijzen.com]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Stijn</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://bitcoinwiki.nl/index.php?title=Links&amp;diff=1224</id>
		<title>Links</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://bitcoinwiki.nl/index.php?title=Links&amp;diff=1224"/>
		<updated>2021-03-03T20:43:49Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Stijn: /* Sites */ Bitcoinuitleg.nl link toegevoegd&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;Nieuws en hulpmiddelen!&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
= Bitcoin-nieuws en discussie =&lt;br /&gt;
Nederlandse platforms die hoofdzakelijk over [[Bitcoin]] rapporteren. Zie [[Bitcoin in de media]] voor Bitcoin-nieuws in algemene media.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Sites ==&lt;br /&gt;
* [https://bitcoinmagazine.nl Bitcoin Magazine NL] — redactionele artikelen en nieuws&lt;br /&gt;
* [https://bitcoinuitleg.nl/ Bitcoin Uitleg] - Site van dienstverlener, maar met ook [https://bitcoinuitleg.nl/category/informatief/ artikelen]&lt;br /&gt;
* [https://pegulanten.nl/ Pegulanten] - Site over beleggen en vroeg financieel onafhankelijk worden (FIRE). Bovengemiddeld en positief aandacht voor Bitcoin&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Podcasts ==&lt;br /&gt;
* [[Satoshi Radio]] is de Nederlandstalige podcast waarin we je alles vertellen over cryptocurrency en blockchain&lt;br /&gt;
* [https://debitcoinshow.nl/ De Bitcoin Show] - discussie over Bitcoin en maatschappelijke wrijvingskrachten&lt;br /&gt;
* [https://anchor.fm/hupbitcoin Hup Bitcoin] - iedere week het belangrijkste Bitcoin nieuws, met zo nu en dan een gast waarmee we over een specifiek onderwerp doorpraten.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== YouTube ==&lt;br /&gt;
* [https://youtu.be/A2fLxoBg4dY YouTube-kanaal Madelon Vos]&lt;br /&gt;
* [https://www.youtube.com/playlist?list=PLweLX09dn_zBgpKCNeFnJTgMjTiL481U3 De Nodezaak - Leer je eigen Bitcoin-node op te zetten]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
= Educatie =&lt;br /&gt;
Zie [[Studiemateriaal/Literatuur]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
= Bitcoin-hulpmiddelen =&lt;br /&gt;
== Block explorers ==&lt;br /&gt;
Dit zijn sites waar je blokken en transacties kan bekijken. Als je een [[Bitcoin node]] hebt, hoef je sites als deze niet te gebruiken/vertrouwen.&lt;br /&gt;
* [https://mempool.space mempool.space] is een eenvoudige site waar je blokken en transacties kan bekijken&lt;br /&gt;
* [https://blockstream.info/ blockstream.info] is ook een eenvoudige site om informatie over bitcoin te bekijken&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Stijn</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://bitcoinwiki.nl/index.php?title=Satoshi_Radio&amp;diff=1223</id>
		<title>Satoshi Radio</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://bitcoinwiki.nl/index.php?title=Satoshi_Radio&amp;diff=1223"/>
		<updated>2021-03-03T20:42:25Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Stijn: /* Nodezaak */ Youtube link aangepast naar playlist ipv video&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;Satoshi Radio ([https://satoshiradio.nl/ satoshiradio.nl]) is een Nederlandstalige podcast over Bitcoin en andere cryptocurrencies. De podcast is te vinden op elk podcastplatform en er is een [https://t.me/satoshiradio Telegramgroep].&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Podcast ===&lt;br /&gt;
Zie [https://satoshiradio.nl/ satoshiradio.nl] voor links hoe te luisteren.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Nodezaak ===&lt;br /&gt;
Nodezaak is een YouTube-kanaal waar de host van Satoshi Radio uitlegt hoe je een Umbrel-node installeert. Je vindt het [https://youtube.com/playlist?list=PLweLX09dn_zBgpKCNeFnJTgMjTiL481U3 hier op YouTube].&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Stijn</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://bitcoinwiki.nl/index.php?title=Blockchain&amp;diff=1133</id>
		<title>Blockchain</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://bitcoinwiki.nl/index.php?title=Blockchain&amp;diff=1133"/>
		<updated>2021-03-02T22:16:36Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Stijn: naar genisis blok verwezen&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;Blockchain is de onderliggende technologie van bitcoin. De blockchain is een reeks van blokken.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Blokken ==&lt;br /&gt;
Blokken kan je zien als bestandjes van ongeveer een megabyte groot, met daarin:&lt;br /&gt;
* [[Transacties|Transactie-informatie]]&lt;br /&gt;
* Een uitkering van nieuwe bitcoin naar [[Mining|de vinder]] van het blok&lt;br /&gt;
* Een verwijzing naar het vorige blok.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Wat maakt de blockchain een blockchain ==&lt;br /&gt;
* Het allereerste blok ooit was blok 0 ([[genesis block]]) met hash 0000..e26f, gemaakt door [[Satoshi Nakamoto]].&lt;br /&gt;
* Het eropvolgende blok was blok 1 met hash 0000..6048, met een verwijzing terug naar hash 0000..e26f, een terugverwijzing naar blok 0 dus.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Blokken hebben zelf geen nummer, enkel een hash en een terugverwijzing naar het vorige blok. Doordat alle blokken naar elkaar terug verwijzen kan je een ketting maken. Het nummer is iets dat alle [[Bitcoin node|nodes]] zelf toevoegen. We noemen het nummer ook wel de &#039;&#039;&#039;blokhoogte&#039;&#039;&#039; (block height).&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Je kunt het vergelijken met een geheim dat steeds door 1 iemand naar 1 nadere wordt doorverteld. Als je blijft vragen: &amp;quot;van wie heb je het geheim gehoord&amp;quot;, kan je helemaal terug naar de bron van het geheim.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
= Zie ook =&lt;br /&gt;
* [https://beginnenmetbitcoin.com/#ep5 Aflevering 5] van de [Beginnen met Bitcoin]-podcast legt dit verder uit.&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Stijn</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://bitcoinwiki.nl/index.php?title=Bitcoin_kopen&amp;diff=1119</id>
		<title>Bitcoin kopen</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://bitcoinwiki.nl/index.php?title=Bitcoin_kopen&amp;diff=1119"/>
		<updated>2021-03-02T11:46:01Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Stijn: &lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;Bitcoin kan je kopen bij een broker of exchange. Zorg dat je [[Leren over Bitcoin|weet waar je in investeert voordat je koopt]], investeer nooit meer dan je kan missen en bedenk [[Bitcoin opslaan|hoe je jouw bitcoin wil opslaan]].&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{| class=&amp;quot;wikitable sortable&amp;quot;&lt;br /&gt;
|+ Partijen waar je als Nederlander Bitcoin kan kopen&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
! Aanbieder                                        !! Verkoopt bitcoin !! In NL gevestigd !! Opmerking                                         !!  [[Bitcoin_opslaan#Bitcoin_in_je_eigen_beheer:_Non-custodial|Custodial/Non-custodial]] !! Registratie DNB&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| [[Anycoin Direct]] || Simpele prijs || Ja              ||                                                   || Custodial, maar opnemen kan&lt;br /&gt;
|[[Handelshuizen met registratie bij DNB|Ja]]&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| [[Bisq]] || Simpele prijs || Nee             || Geen ID uploaden. Peer-to-peer, je koopt bitcoin van individuen || Non-custodial || N.v.t.&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| [[Bitcoin Meester]] || Simpele prijs &lt;br /&gt;
| Ja ||                                                   || Custodial, maar opnemen kan&lt;br /&gt;
|[[Handelshuizen met registratie bij DNB|Ja]]&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| [[BitMyMoney]] || Simpele prijs &lt;br /&gt;
| Ja || &amp;quot;Bitcoinsparen&amp;quot; mogelijk met automatische overschrijving || Custodial, maar opnemen kan || Ja&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| [[Bitonic]] || Simpele prijs || Ja              || 100% Bitcoin                                      || Non-custodial || [[Handelshuizen met registratie bij DNB|Ja]]&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| [[Bitvavo]] || Simpele prijs &lt;br /&gt;
| Ja ||                                                   || Custodial, maar opnemen kan&lt;br /&gt;
|[[Handelshuizen met registratie bij DNB|Ja]]&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| [[Bitonic#bl3p|Bl3p]] || Exchange || Ja              || 2 Markten: bitcoin en litecoin. Product van Bitonic || Custodial, maar opnemen kan || Ja&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| [[BLOX]] || Simpele prijs || Ja              || Product van BTC Direct                            || Custodial, en opnemen kan niet || [[Handelshuizen met registratie bij DNB|Ja]]&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| [[LiteBit]] || Simpele prijs &lt;br /&gt;
| Ja ||                                                   || Custodial, maar opnemen kan&lt;br /&gt;
|[[Handelshuizen met registratie bij DNB|Ja]]&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| [[Knaken]] || Simpele prijs &lt;br /&gt;
| Ja ||                                                   || Custodial, maar opnemen kan&lt;br /&gt;
| Ja&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| [[Relai]] || Simpele prijs || Nee             ||  Geen ID uploaden. 100% bitcoin                   || Non-custodial || N.v.t.&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| [[SATOS|Satos]] || Simpele prijs || Ja              ||                                                   || Non-custodial&lt;br /&gt;
|[[Handelshuizen met registratie bij DNB|Ja]]&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| [[VanEck|vanEck ETN]] || Tracker || Ja              ||  Tracker, aanschaffen via een reguliere broker, als deGiro of Binck. Je investering wordt gebackt door bitcoin op de balans van de broker. Je investering volgt dus de de koers van bitcoin, maar de bitcoins zijn technisch niet jouw eigendom. Let op; Bij de meeste brokers moet je een examen doen om aan te tonen dat je bekend bent met de risico&#039;s. Brokers rekenen bewaarkosten en zijn gehouden aan openingstijden van de beurs waarop de vanEck tracker is aangekocht. Onderzoek goed welke voorwaarden van toepassing zijn bij jouw broker.                                                 || Custodial || [[Handelshuizen met registratie bij DNB|Ja]]&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| [[Bitcoin Tracker Euro|Bitcoin Tracker One]]   || Tracker ETP   || Neen (Zweden) &lt;br /&gt;
  || Tracker, aanschaffen via een reguliere broker, als deGiro of Binck. Zie verder als bij VanEck &lt;br /&gt;
  || Custodial || [[Handelshuizen met registratie bij DNB|Ja]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Tips voor veilig handelen ==&lt;br /&gt;
* Gebruik nooit geadverteerde resultaten om naar een beurs te gaan&lt;br /&gt;
* Controleer altijd goed het domein waar je zit (je zit nu op btcwiki.nl), en of dat er juist uit ziet&lt;br /&gt;
* Controleer altijd of je https gebruikt (groen slotje)&lt;br /&gt;
* Gebruik goede 2-factor-beveiliging, bijvoorbeeld met een App. SMS is onveilig.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Strategie ==&lt;br /&gt;
Er worden verschillende strategieën gebruikt om bitcoin te kopen. Hieronder vind je er een aantal. Let op: De via/op de Website verstrekte informatie is geen aanbod, beleggingsadvies of financiële dienst. Deze is ook niet bedoeld om u aan te zetten tot het (ver)kopen van bitcoin of het afnemen van een dienst, noch als basis voor een beleggingsbeslissing. De waarde van beleggingen kan fluctueren.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Lump Sum ===&lt;br /&gt;
Dit betekent simpelweg: in één keer een groot bedrag kopen.&lt;br /&gt;
* Voordeel: één keer doen, niet naar omkijken&lt;br /&gt;
* Voordeel: eenmalig transactiekosten&lt;br /&gt;
* Nadeel: gevoeliger voor koersschommelingen.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== DCA: Periodiek kopen ===&lt;br /&gt;
DCA betekent dat je een vast moment afspreekt om te kopen, bijvoorbeeld elke woensdag voor 50 euro kopen. Als je periodiek koopt dan heb je op de langere termijn minder last van koersschommelingen. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
* Voordeel: Minder last van schommelingen&lt;br /&gt;
* Nadeel: Vaker transactiekosten maakt dit duurder. Oplossing kan zijn om te wachten totdat je een groot bedrag op een exchange hebt staan en dan pas (onchain) terug te sturen.&lt;br /&gt;
* Nadeel: Meer werk dan Lump Sum&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Er zijn verschillende diensten die je kunnen helpen:&lt;br /&gt;
* Custodial: [https://www.bitmymoney.com/crypto-sparen/ Cryptosparen op BitMyMoney] en [https://relai.ch/ Relai]. Let goed op de kosten. Doordat vrijwel alle DCA-diensten [[On-chain en Off-chain (2e laag-betalingen)|on-chain]] transacties doen zijn de kosten vaak hoog.&lt;br /&gt;
* Non-custodial: [[bitcoin-dca|bitcoin-dca]]-script, waarmee je op een server kan draaien om geregeld aankopen te doen.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Mix Lump Sum en DCA ===&lt;br /&gt;
Je zou een DCA-strategie kunnen aanhouden en bij een verlaging lagere eurowaarde Lump Sum extra bij kunnen kopen.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Op basis van Technische Analyse (TA) / markt timen ===&lt;br /&gt;
Er zijn mensen die beweren dat ze prijzen kunnen voorspellen, of de markt kunnen timen. Op de lange termijn is het de vraag of het werkt om aannames te doen over de markt. Om deze reden kiezen veel mensen die lange termijn in bitcoin gaan voor een DCA-strategie.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Moet ik nu (ver)kopen? ===&lt;br /&gt;
&#039;&#039;Variaties op deze vraag, met hetzelfde antwoord, zijn: &amp;quot;waar gaat de prijs naartoe?&amp;quot;, &amp;quot;Op welke prijs zal ik kopen?&amp;quot; en &amp;quot;Wat is een goeie prijs om te kopen?&amp;quot;&#039;&#039;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Er is niemand die je antwoord kan geven op die vraag. &#039;&#039;&#039;Geloof niemand die een prijsvoorspelling doet.&#039;&#039;&#039; Want niemand weet wat de prijs gaat doen. Ook Technische Analyse (TA) gaat je hier geen goed antwoord op geven.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Als je meer op de lange termijn kijkt kan het verstandig zijn om een DCA-strategie aan te nemen. Zie hierboven.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==Vergelijkingssites==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Enkele sites monitoren voortdurend de aan- en verkoopkoersen van Bitcoin (en andere cryptovaluta). Let op dat deze sites vaak verdienen aan jouw aankoop.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
* [https://www.goedkoopstebitcoin.nl/ goedkoopstebitcoin.nl]&lt;br /&gt;
* [https://www.bitcoinsvergelijken.nl/ bitcoinsvergelijken.nl]&lt;br /&gt;
* [https://cryptoprijzen.com/cryptovaluta/bitcoin-prijzen-vergelijken/ cryptoprijzen.com]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Stijn</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://bitcoinwiki.nl/index.php?title=Bitcoin_kopen&amp;diff=1118</id>
		<title>Bitcoin kopen</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://bitcoinwiki.nl/index.php?title=Bitcoin_kopen&amp;diff=1118"/>
		<updated>2021-03-02T11:45:38Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Stijn: Alle vakjes in de tabel zijn gevuld&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;Bitcoin kan je kopen bij een broker of exchange. Zorg dat je [[Leren over Bitcoin|weet waar je in investeert voordat je koopt]], investeer nooit meer dan je kan missen en bedenk [[Bitcoin opslaan|hoe je jouw bitcoin wil opslaan]].&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{| class=&amp;quot;wikitable sortable&amp;quot;&lt;br /&gt;
|+ Partijen waar je als Nederlander Bitcoin kan kopen&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
! Aanbieder                                        !! Verkoopt bitcoin !! In NL gevestigd !! Opmerking                                         !!  [[Bitcoin_opslaan#Bitcoin_in_je_eigen_beheer:_Non-custodial|Custodial/Non-custodial]] !! Registratie DNB&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| [[Anycoin Direct]] || Simpele prijs || Ja              ||                                                   || Custodial, maar opnemen kan&lt;br /&gt;
|[[Handelshuizen met registratie bij DNB|Ja]]&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| [[Bisq]] || Simpele prijs || Nee             || Geen ID uploaden. Peer-to-peer, je koopt bitcoin van individuen || Non-custodial || N.v.t.&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| [[Bitcoin Meester]] || Simpele prijs &lt;br /&gt;
| Ja ||                                                   || Custodial, maar opnemen kan&lt;br /&gt;
|[[Handelshuizen met registratie bij DNB|Ja]]&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| [[BitMyMoney]] || Simpele prijs &lt;br /&gt;
| Ja || &amp;quot;Bitcoinsparen&amp;quot; mogelijk met automatische overschrijving || Custodial, maar opnemen kan || Ja&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| [[Bitonic]] || Simpele prijs || Ja              || 100% Bitcoin                                      || Non-custodial || [[Handelshuizen met registratie bij DNB|Ja]]&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| [[Bitvavo]] || Simpele prijs &lt;br /&gt;
| Ja ||                                                   || Custodial, maar opnemen kan&lt;br /&gt;
|[[Handelshuizen met registratie bij DNB|Ja]]&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| [[Bitonic#bl3p|Bl3p]] || Exchange || Ja              || 2 Markten: bitcoin en litecoin. Product van Bitonic || Custodial, maar opnemen kan || Ja&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| [[BLOX]] || Simpele prijs || Ja              || Product van BTC Direct                            || Custodial, en opnemen kan niet || [[Handelshuizen met registratie bij DNB|Ja]]&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| [[LiteBit]] || Simpele prijs &lt;br /&gt;
| Ja ||                                                   || Custodial, maar opnemen kan&lt;br /&gt;
|[[Handelshuizen met registratie bij DNB|Ja]]&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| [[Knaken]] ||  || Ja              ||                                                   || Custodial, maar opnemen kan&lt;br /&gt;
| Ja&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| [[Relai]] || Simpele prijs || Nee             ||  Geen ID uploaden. 100% bitcoin                   || Non-custodial || N.v.t.&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| [[SATOS|Satos]] || Simpele prijs || Ja              ||                                                   || Non-custodial&lt;br /&gt;
|[[Handelshuizen met registratie bij DNB|Ja]]&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| [[VanEck|vanEck ETN]] || Tracker || Ja              ||  Tracker, aanschaffen via een reguliere broker, als deGiro of Binck. Je investering wordt gebackt door bitcoin op de balans van de broker. Je investering volgt dus de de koers van bitcoin, maar de bitcoins zijn technisch niet jouw eigendom. Let op; Bij de meeste brokers moet je een examen doen om aan te tonen dat je bekend bent met de risico&#039;s. Brokers rekenen bewaarkosten en zijn gehouden aan openingstijden van de beurs waarop de vanEck tracker is aangekocht. Onderzoek goed welke voorwaarden van toepassing zijn bij jouw broker.                                                 || Custodial || [[Handelshuizen met registratie bij DNB|Ja]]&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| [[Bitcoin Tracker Euro|Bitcoin Tracker One]]   || Tracker ETP   || Neen (Zweden) &lt;br /&gt;
  || Tracker, aanschaffen via een reguliere broker, als deGiro of Binck. Zie verder als bij VanEck &lt;br /&gt;
  || Custodial || [[Handelshuizen met registratie bij DNB|Ja]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Tips voor veilig handelen ==&lt;br /&gt;
* Gebruik nooit geadverteerde resultaten om naar een beurs te gaan&lt;br /&gt;
* Controleer altijd goed het domein waar je zit (je zit nu op btcwiki.nl), en of dat er juist uit ziet&lt;br /&gt;
* Controleer altijd of je https gebruikt (groen slotje)&lt;br /&gt;
* Gebruik goede 2-factor-beveiliging, bijvoorbeeld met een App. SMS is onveilig.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Strategie ==&lt;br /&gt;
Er worden verschillende strategieën gebruikt om bitcoin te kopen. Hieronder vind je er een aantal. Let op: De via/op de Website verstrekte informatie is geen aanbod, beleggingsadvies of financiële dienst. Deze is ook niet bedoeld om u aan te zetten tot het (ver)kopen van bitcoin of het afnemen van een dienst, noch als basis voor een beleggingsbeslissing. De waarde van beleggingen kan fluctueren.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Lump Sum ===&lt;br /&gt;
Dit betekent simpelweg: in één keer een groot bedrag kopen.&lt;br /&gt;
* Voordeel: één keer doen, niet naar omkijken&lt;br /&gt;
* Voordeel: eenmalig transactiekosten&lt;br /&gt;
* Nadeel: gevoeliger voor koersschommelingen.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== DCA: Periodiek kopen ===&lt;br /&gt;
DCA betekent dat je een vast moment afspreekt om te kopen, bijvoorbeeld elke woensdag voor 50 euro kopen. Als je periodiek koopt dan heb je op de langere termijn minder last van koersschommelingen. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
* Voordeel: Minder last van schommelingen&lt;br /&gt;
* Nadeel: Vaker transactiekosten maakt dit duurder. Oplossing kan zijn om te wachten totdat je een groot bedrag op een exchange hebt staan en dan pas (onchain) terug te sturen.&lt;br /&gt;
* Nadeel: Meer werk dan Lump Sum&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Er zijn verschillende diensten die je kunnen helpen:&lt;br /&gt;
* Custodial: [https://www.bitmymoney.com/crypto-sparen/ Cryptosparen op BitMyMoney] en [https://relai.ch/ Relai]. Let goed op de kosten. Doordat vrijwel alle DCA-diensten [[On-chain en Off-chain (2e laag-betalingen)|on-chain]] transacties doen zijn de kosten vaak hoog.&lt;br /&gt;
* Non-custodial: [[bitcoin-dca|bitcoin-dca]]-script, waarmee je op een server kan draaien om geregeld aankopen te doen.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Mix Lump Sum en DCA ===&lt;br /&gt;
Je zou een DCA-strategie kunnen aanhouden en bij een verlaging lagere eurowaarde Lump Sum extra bij kunnen kopen.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Op basis van Technische Analyse (TA) / markt timen ===&lt;br /&gt;
Er zijn mensen die beweren dat ze prijzen kunnen voorspellen, of de markt kunnen timen. Op de lange termijn is het de vraag of het werkt om aannames te doen over de markt. Om deze reden kiezen veel mensen die lange termijn in bitcoin gaan voor een DCA-strategie.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Moet ik nu (ver)kopen? ===&lt;br /&gt;
&#039;&#039;Variaties op deze vraag, met hetzelfde antwoord, zijn: &amp;quot;waar gaat de prijs naartoe?&amp;quot;, &amp;quot;Op welke prijs zal ik kopen?&amp;quot; en &amp;quot;Wat is een goeie prijs om te kopen?&amp;quot;&#039;&#039;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Er is niemand die je antwoord kan geven op die vraag. &#039;&#039;&#039;Geloof niemand die een prijsvoorspelling doet.&#039;&#039;&#039; Want niemand weet wat de prijs gaat doen. Ook Technische Analyse (TA) gaat je hier geen goed antwoord op geven.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Als je meer op de lange termijn kijkt kan het verstandig zijn om een DCA-strategie aan te nemen. Zie hierboven.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==Vergelijkingssites==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Enkele sites monitoren voortdurend de aan- en verkoopkoersen van Bitcoin (en andere cryptovaluta). Let op dat deze sites vaak verdienen aan jouw aankoop.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
* [https://www.goedkoopstebitcoin.nl/ goedkoopstebitcoin.nl]&lt;br /&gt;
* [https://www.bitcoinsvergelijken.nl/ bitcoinsvergelijken.nl]&lt;br /&gt;
* [https://cryptoprijzen.com/cryptovaluta/bitcoin-prijzen-vergelijken/ cryptoprijzen.com]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Stijn</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://bitcoinwiki.nl/index.php?title=Bitcoin_kopen&amp;diff=1117</id>
		<title>Bitcoin kopen</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://bitcoinwiki.nl/index.php?title=Bitcoin_kopen&amp;diff=1117"/>
		<updated>2021-03-02T11:26:44Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Stijn: &lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;Bitcoin kan je kopen bij een broker of exchange. Zorg dat je [[Leren over Bitcoin|weet waar je in investeert voordat je koopt]], investeer nooit meer dan je kan missen en bedenk [[Bitcoin opslaan|hoe je jouw bitcoin wil opslaan]].&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{| class=&amp;quot;wikitable sortable&amp;quot;&lt;br /&gt;
|+ Partijen waar je als Nederlander Bitcoin kan kopen&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
! Aanbieder                                        !! Verkoopt bitcoin !! In NL gevestigd !! Opmerking                                         !!  [[Bitcoin_opslaan#Bitcoin_in_je_eigen_beheer:_Non-custodial|Custodial/Non-custodial]] !! Registratie DNB&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| [[Anycoin Direct]] || Simpele prijs || Ja              ||                                                   || || [[Handelshuizen met registratie bij DNB|Ja]]&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| [[Bisq]] || Simpele prijs || Nee             || Geen ID uploaden. Peer-to-peer, je koopt bitcoin van individuen || Non-custodial || N.v.t.&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| [[Bitcoin Meester]] ||  || Ja              ||                                                   || || [[Handelshuizen met registratie bij DNB|Ja]]&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| [[BitMyMoney]] ||  || Ja              || &amp;quot;Bitcoinsparen&amp;quot; mogelijk met automatische overschrijving || Custodial, maar opnemen kan || Ja&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| [[Bitonic]] || Simpele prijs || Ja              || 100% Bitcoin                                      || Non-custodial || [[Handelshuizen met registratie bij DNB|Ja]]&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| [[Bitvavo]] || Simpele prijs &lt;br /&gt;
| Ja ||                                                   || Custodial, maar opnemen kan&lt;br /&gt;
|[[Handelshuizen met registratie bij DNB|Ja]]&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| [[Bitonic#bl3p|Bl3p]] || Exchange || Ja              || 2 Markten: bitcoin en litecoin. Product van Bitonic || Custodial, maar opnemen kan || Ja&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| [[BLOX]] || Simpele prijs || Ja              || Product van BTC Direct                            || Custodial, en opnemen kan niet || [[Handelshuizen met registratie bij DNB|Ja]]&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| [[LiteBit]] || Simpele prijs &lt;br /&gt;
| Ja ||                                                   || || [[Handelshuizen met registratie bij DNB|Ja]]&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| [[Knaken]] ||  || Ja              ||                                                   || || Ja&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| [[Relai]] || Simpele prijs || Nee             ||  Geen ID uploaden. 100% bitcoin                   || Non-custodial || N.v.t.&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| [[SATOS|Satos]] || Simpele prijs || Ja              ||                                                   || || [[Handelshuizen met registratie bij DNB|Ja]]&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| [[VanEck|vanEck ETN]] || Tracker || Ja              ||  Tracker, aanschaffen via een reguliere broker, als deGiro of Binck. Je investering wordt gebackt door bitcoin op de balans van de broker. Je investering volgt dus de de koers van bitcoin, maar de bitcoins zijn technisch niet jouw eigendom. Let op; Bij de meeste brokers moet je een examen doen om aan te tonen dat je bekend bent met de risico&#039;s. Brokers rekenen bewaarkosten en zijn gehouden aan openingstijden van de beurs waarop de vanEck tracker is aangekocht. Onderzoek goed welke voorwaarden van toepassing zijn bij jouw broker.                                                 || Custodial || [[Handelshuizen met registratie bij DNB|Ja]]&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| [[Bitcoin Tracker Euro|Bitcoin Tracker One]]   || Tracker ETP   || Neen (Zweden) &lt;br /&gt;
  || Tracker, aanschaffen via een reguliere broker, als deGiro of Binck. Zie verder als bij VanEck &lt;br /&gt;
  || Custodial || [[Handelshuizen met registratie bij DNB|Ja]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Tips voor veilig handelen ==&lt;br /&gt;
* Gebruik nooit geadverteerde resultaten om naar een beurs te gaan&lt;br /&gt;
* Controleer altijd goed het domein waar je zit (je zit nu op btcwiki.nl), en of dat er juist uit ziet&lt;br /&gt;
* Controleer altijd of je https gebruikt (groen slotje)&lt;br /&gt;
* Gebruik goede 2-factor-beveiliging, bijvoorbeeld met een App. SMS is onveilig.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Strategie ==&lt;br /&gt;
Er worden verschillende strategieën gebruikt om bitcoin te kopen. Hieronder vind je er een aantal. Let op: De via/op de Website verstrekte informatie is geen aanbod, beleggingsadvies of financiële dienst. Deze is ook niet bedoeld om u aan te zetten tot het (ver)kopen van bitcoin of het afnemen van een dienst, noch als basis voor een beleggingsbeslissing. De waarde van beleggingen kan fluctueren.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Lump Sum ===&lt;br /&gt;
Dit betekent simpelweg: in één keer een groot bedrag kopen.&lt;br /&gt;
* Voordeel: één keer doen, niet naar omkijken&lt;br /&gt;
* Voordeel: eenmalig transactiekosten&lt;br /&gt;
* Nadeel: gevoeliger voor koersschommelingen.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== DCA: Periodiek kopen ===&lt;br /&gt;
DCA betekent dat je een vast moment afspreekt om te kopen, bijvoorbeeld elke woensdag voor 50 euro kopen. Als je periodiek koopt dan heb je op de langere termijn minder last van koersschommelingen. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
* Voordeel: Minder last van schommelingen&lt;br /&gt;
* Nadeel: Vaker transactiekosten maakt dit duurder. Oplossing kan zijn om te wachten totdat je een groot bedrag op een exchange hebt staan en dan pas (onchain) terug te sturen.&lt;br /&gt;
* Nadeel: Meer werk dan Lump Sum&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Er zijn verschillende diensten die je kunnen helpen:&lt;br /&gt;
* Custodial: [https://www.bitmymoney.com/crypto-sparen/ Cryptosparen op BitMyMoney] en [https://relai.ch/ Relai]. Let goed op de kosten. Doordat vrijwel alle DCA-diensten [[On-chain en Off-chain (2e laag-betalingen)|on-chain]] transacties doen zijn de kosten vaak hoog.&lt;br /&gt;
* Non-custodial: [[bitcoin-dca|bitcoin-dca]]-script, waarmee je op een server kan draaien om geregeld aankopen te doen.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Mix Lump Sum en DCA ===&lt;br /&gt;
Je zou een DCA-strategie kunnen aanhouden en bij een verlaging lagere eurowaarde Lump Sum extra bij kunnen kopen.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Op basis van Technische Analyse (TA) / markt timen ===&lt;br /&gt;
Er zijn mensen die beweren dat ze prijzen kunnen voorspellen, of de markt kunnen timen. Op de lange termijn is het de vraag of het werkt om aannames te doen over de markt. Om deze reden kiezen veel mensen die lange termijn in bitcoin gaan voor een DCA-strategie.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Moet ik nu (ver)kopen? ===&lt;br /&gt;
&#039;&#039;Variaties op deze vraag, met hetzelfde antwoord, zijn: &amp;quot;waar gaat de prijs naartoe?&amp;quot;, &amp;quot;Op welke prijs zal ik kopen?&amp;quot; en &amp;quot;Wat is een goeie prijs om te kopen?&amp;quot;&#039;&#039;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Er is niemand die je antwoord kan geven op die vraag. &#039;&#039;&#039;Geloof niemand die een prijsvoorspelling doet.&#039;&#039;&#039; Want niemand weet wat de prijs gaat doen. Ook Technische Analyse (TA) gaat je hier geen goed antwoord op geven.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Als je meer op de lange termijn kijkt kan het verstandig zijn om een DCA-strategie aan te nemen. Zie hierboven.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==Vergelijkingssites==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Enkele sites monitoren voortdurend de aan- en verkoopkoersen van Bitcoin (en andere cryptovaluta). Let op dat deze sites vaak verdienen aan jouw aankoop.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
* [https://www.goedkoopstebitcoin.nl/ goedkoopstebitcoin.nl]&lt;br /&gt;
* [https://www.bitcoinsvergelijken.nl/ bitcoinsvergelijken.nl]&lt;br /&gt;
* [https://cryptoprijzen.com/cryptovaluta/bitcoin-prijzen-vergelijken/ cryptoprijzen.com]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Stijn</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://bitcoinwiki.nl/index.php?title=Bitcoin_node&amp;diff=1083</id>
		<title>Bitcoin node</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://bitcoinwiki.nl/index.php?title=Bitcoin_node&amp;diff=1083"/>
		<updated>2021-03-01T23:21:26Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Stijn: /* Fee en transactie-grootte */ 1MB toegevoegd&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;Nodes vormen het hart van het bitcoinnetwerk en houden de [[Blockchain|blockchain]] bij. Als je zelf een node hebt zie je alle [[Transacties|transacties]] en (door [[Mining|miners]] gevonden) [[Blockchain#Blokken|blokken]] voorbij komen. Je kan als node-eigenaar je eigen transacties controleren, je hoeft geen derde partij meer te vertrouwen om jou goede informatie te geven.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Wat doet een node ==&lt;br /&gt;
Alle nodes ontvangen blok-informatie van anderen. Ze ontvangen nieuwe blokken, en controleren of deze zich aan [[Bitcoin#Consensusregels|de regels]] houden. Niet-geldige blokken worden genegeerd.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Volledige node ===&lt;br /&gt;
Een volledige node is een volwaardig lid van het bitcoinnetwerk. Deze node heeft een volledige kopie van de [[Blockchain|blockchain]] (ongeveer 400GB aan [[Blockchain#Blokken|blokken]]) en kan alle [[Transacties|transacties]] die ooit zijn gedaan volledig terugvolgen. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Zelf een volledige node draaien is de enige manier om geen andere partijen te hoeven vertrouwen dat jouw transacties op een juiste manier gebeuren.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Lichtgewicht node ===&lt;br /&gt;
Een lichtgewicht node ontvangt óók alle blokken, maar slaat ze niet volledig op. De node controleert of de blokken zich grofweg aan de regels houden en gooit daarna bijna alle transactie-informatie weg. De node bewaart enkel transactie-informatie van transacties die hem aangaan.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Een lichtgewicht node zal, als hij meer informatie nodig heeft, bijvoorbeeld over niet-opgeslagen transacties, altijd een derde partij moeten raadplegen.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Bij een lichtgewicht node stel je zelf in hoe veel data je wil opslaan, bijvoorbeeld 5GB.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Netwerk ==&lt;br /&gt;
Alle nodes samen vormen het bitcoinnetwerk.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Mempool ==&lt;br /&gt;
De mempool bevat [[Transacties|transacties]] die nog niet in [[Blockchain|Blokken]] zijn opgenomen. Als jij een transactie ontvangt in je [[Bitcoin opslaan|wallet]] dan zal die die eerst zien als onbevestigde transactie. Dit betekent dat de transactie slechts nog in de mempool zit. Je kan er nog niet van uitgaan dat de bitcoin veilig, van jou, is. Een [[Mining|miner]] zal de transactie toevoegen aan de [[Blockchain|blockchain]]. Zodra de transactie gevonden is zit het in een blok en noemen we het een bevestigde (confirmed) transactie (1 confirmation). Als er daarna weer een blok wordt gevonden heeft de transctie 2 bevestigingen (confirmations).&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Fee ==&lt;br /&gt;
Om een transactie een plek in een van de komende blokken te geven, dient de gebruiker die de transactie maakt (dwz Bitcoin stuurt naar een adres) een fee mee te sturen. De miners stellen een blok samen uit een deel van de transacties die in de mempool in de wacht staan.  Miner software is ingericht om de winst te maximaliseren, dus zullen transacties met de hoogste fees de grootste kans krijgen om in het aankomende blok te worden opgenomen. &lt;br /&gt;
In drukke tijden, als er een groot aanbod is van transacties, lopen de fees op. (Vergelijk dit met de prijzen van vliegtickets (pre/post corona)). Hier een grafiek van die een indicatie geeft van de hoogte van de fees, periode feb2020-feb2021.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[Bestand:Mempoolsize-01mrt2020-01mrt2021.png|600px|Mempool drukte]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Langs de Y-as de grootte in MB, de kleur geeft een indicatie voor de fee-hoogte.&lt;br /&gt;
Bron: [https://jochen-hoenicke.de/queue/#BTC,1y jochen-hoenicke.de]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==Fee en transactie-grootte==&lt;br /&gt;
We zijn gewend dat fees vaak afhangen van de &#039;&#039;waarde&#039;&#039; van de transactie. Bijv. bij credit cards betaalt de winkelier een percentage bovenop het bedrag van de aankoop door de klant.&lt;br /&gt;
Het is even wennen, maar bij Bitcoin werkt dat zo niet. De schaarste is gegeven door het feit dat er maar 1 blok per 10 minuten is en dat elk blok maar zo&#039;n 1 MB groot mag zijn ≈ 1.500 transacties.&lt;br /&gt;
Niet elke transactie is even groot. Eén transactie van een exchange kan bijv een flink aantal uitbetalingen aan meerdere adressen (klanten) bevatten. Zo&#039;n transactie is omvangrijker in bytes gemeten en neemt in een blok de plaats in van meerdere enkelvoudige transacties.  Maar er wel degelijk een kostenbesparing te realiseren door een exchange door meerdere uitbetalingen te combineren. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Fees worden uitgedrukt in Satoshi&#039;s per (virtual) Bytes. Een typische basis-transactie heeft een omvang van ~400 bytes en bij een fee niveau van 70 Sats/Byte kost een transactie 70x400=28.000 Sats. Bij een koers van 40.000eu per Bitcoin komt dit neer op ongeveer op 40.000 / 100 miljoen * 28.000 = 11,20euro.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Er zijn diverse sites om fees te berekenen, bijvoorbeeld [https://www.buybitcoinworldwide.com/fee-calculator/ fee-calculator]. Wallets hebben meestal, om het de gebruiker niet te ingewikkeld te maken, een instelling met als keuze &#039;low&#039;, &#039;medium&#039; en &#039;high&#039;.  Deze waardes zijn relatief en de werkelijke fees gaan mee omhoog en omlaag met de drukte in de mempool.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Zie ook ==&lt;br /&gt;
* [https://beginnenmetbitcoin.com/#ep4 Aflevering 4] van de [[Beginnen met Bitcoin]]-podcast.&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Stijn</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://bitcoinwiki.nl/index.php?title=Bitcoin_opslaan&amp;diff=1072</id>
		<title>Bitcoin opslaan</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://bitcoinwiki.nl/index.php?title=Bitcoin_opslaan&amp;diff=1072"/>
		<updated>2021-03-01T13:58:25Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Stijn: Links naar wallets toegevoegd&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;Bitcoin kan op twee manieren worden bewaard. Door anderen of in eigen beheer. De site [https://storingbitcoin.info/ StoringBitcoin.info] kan je helpen een strategie te bepalen voor het opslaan van jouw bitcoin, door het beantwoorden van een aantal vragen. Er is ook altijd een [[Community|community]] om je te helpen.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;quot;Je bitcoin bewaren&amp;quot; is een deels verwarrende zin. In werkelijkheid gaat het erom wie de sleutels tot jouw bitcoin bezit, niet de Bitcoin zelf. De bitcoin zelf staan namelijk in de [[Blockchain]]. Op [[Waar staan mijn bitcoin?|deze pagina]] staat meer uitleg over deze verwarring.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;strong&amp;gt;&amp;quot;Not your keys, not your coins&amp;quot;&amp;lt;/strong&amp;gt;&lt;br /&gt;
Dit is een bekend gezegde, dat je er op wijst dat &#039;&#039;&#039;alleen als je de privé sleutels van jouw bitcoin in je bezit hebt, de bitcoin daadwerkelijk van jou is&#039;&#039;&#039;. D.w.z. ze zitten in jouw (hardware) wallet en bevinden zich niet bij een derde partij. Ervaren bitcoiners hebben dit vaak als voorkeur.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Bitcoin in je eigen beheer: Non-custodial ==&lt;br /&gt;
Er is geen andere partij die jouw bitcoin voor jou bewaart. Je bewaart je bitcoin zelf op bijvoorbeeld een hardware wallet, een wallet op je mobiele telefoon of je desktop computer. Ook de paper wallet valt in de categorie non-custodial.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Hardwarewallet ===&lt;br /&gt;
Een hardwarewallet is een specifiek apparaatje dat [[Waar staan mijn bitcoin?|&amp;quot;jouw bitcoin bewaart&amp;quot;]]. Voor de meeste scenario&#039;s wordt dit gezien als een veilige manier. Je [[Private key]] is opgeslagen in een speciaal daarvoor bestemde chip en zal ook enkel op de hardwarewallet blijven.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Voorbeelden van wallets:&lt;br /&gt;
* [https://www.ledger.com/ Ledger]&lt;br /&gt;
* [https://trezor.io/ Trezor]&lt;br /&gt;
* [https://keepkey.myshopify.com/ KeepKee]&lt;br /&gt;
* [https://coldcardwallet.com/ ColdCard]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Er bestaan ook OpenDimes. Dit zijn een soort USB-sticks waar je, na inpluggen op een computer, enkel een bestandje vindt met het bitcoinadres. Zodra je fysiek een gat doorsteekt op de OpenDime, zal je pas het tweede bestandje zien. In het tweede bestandje staan de [[Geheime sleutel|geheime sleutels]] waar je de bitcoin die op het adres staan mee kan uitgeven. Opendimes worden gebruikt voor makkelijk doorgeven van fysieke bitcoin, niet voor langetermijnopslag. Dit is voornamelijk omdat je geen backup kan maken en volledig afhankelijk bent van je het apparaat.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Softwarewallet ===&lt;br /&gt;
Dit is bijvoorbeeld een wallet die je op je telefoon of computer draait. Je [[Private key]] staat hier als bestand opgeslagen. Als je telefoon of computer wordt gehackt of in verkeerde handen komt, kunnen mensen bij je bitcoin.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Papieren wallet ===&lt;br /&gt;
Je zou de [[Private key]] ook op papier zetten. Dit noemen we een papieren wallet of paper wallet. Uitgeven van bitcoin op een papieren wallet gebeurde vroeger wel, maar is nu absoluut niet aan te raden omdat er diverse nadelen aan kleven. Op het moment dat je vanaf een Papieren wallet Bitcoin betaald is het moeilijk om een [[Change address]] op te geven. Hierdoor is de kans groter dat je een deel van je Bitcoin kwijtraakt. Ook het printen van de Papieren wallet is minder veilig. Als je dit met je huis-tuin-en-keuken-printer doet, is een grotere kans dat de [[Private key]] van de wallet toch in handen van iemand anders komt.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Beveiliging ==&lt;br /&gt;
=== Versleuteling van je wallet ===&lt;br /&gt;
Dit is van toepassing op softwarewallets; bij deze wallets staan er bestanden met je [[Geheime sleutel|geheime sleutels]] zomaar op je schijf. Als de machine (telefon, computer) waar dat bestand op staat wordt gestolen kunnen je bitcoin worden gestolen. Een oplossing is het versleutelen van dit bestand. Hierdoor is het bestand niet leesbaar zonder een wachtwoord. Als je wallet je toestaat om een wachtwoord in te stellen (voor encryptie) zorg dus dat het een goed wachtwoord is, en besef dat zonder het wachtwoord je bitcoin niet terug te halen zijn.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Multisig ===&lt;br /&gt;
Zie aparte pagina [[Multisig]].&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Bitcoin beheerd door anderen: Custodial ==&lt;br /&gt;
Een aanbieder bewaart &#039;jouw&#039; bitcoin voor jou. Hij is de &#039;&#039;&#039;custodian&#039;&#039;&#039;, de beheerder van jouw bitcoin. In de werkelijkheid is het niet jouw bitcoin, want je bent afhankelijk van die aanbieder. Als er iets mis gaat dan ben je jouw bitcoin kwijt. Bedenk goed of je dit wil. Er zijn legio voorbeelden waar het in het verleden mis is gegaan en mensen hun tegoeden kwijt zijn geraakt.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Voorbeelden van custodial wallets zijn:&lt;br /&gt;
* De wallet van je exchange, waar je bitcoin (even) staan na aankoop&lt;br /&gt;
* &amp;quot;Kluizen&amp;quot; op sites van bitcoinaanbieders waar je niet de de [[Seed|geheime sleutels]] krijgt&lt;br /&gt;
* Software wallets die je installeert maar waar je niet de de [[Seed|geheime sleutels]] krijgt&lt;br /&gt;
* Partijen die gespecialiseerd zijn in het opslaan van bitcoin&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;strong&amp;gt;Wat kan er misgaan bij custodial wallets&amp;lt;/strong&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Onderstaande scenario&#039;s zijn allemaal eerder voorgekomen.&lt;br /&gt;
* De aanbieder kan worden gehackt&lt;br /&gt;
* De aanbieder kan failliet gaan&lt;br /&gt;
* De aanbieder kan met de noorderzon verdwijnen&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
= Zie verder =&lt;br /&gt;
* [https://beginnenmetbitcoin.com/#ep2 Aflevering 2] van de podcast [[Beginnen met Bitcoin]]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Stijn</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://bitcoinwiki.nl/index.php?title=PUB:Bitcoin_saboteert_het_systeem&amp;diff=671</id>
		<title>PUB:Bitcoin saboteert het systeem</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://bitcoinwiki.nl/index.php?title=PUB:Bitcoin_saboteert_het_systeem&amp;diff=671"/>
		<updated>2021-02-20T07:50:16Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Stijn: Bedankt auteur 2x weggehaald&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;{{Nieuwsartikel&lt;br /&gt;
|titel=Bitcoin saboteert het systeem (opinie)&lt;br /&gt;
|bronnaam=NRC&lt;br /&gt;
|datum=19 feb 2021&lt;br /&gt;
|bronurl=https://www.nrc.nl/nieuws/2021/02/19/met-de-bitcoin-hollen-we-achteruit-a4032499&lt;br /&gt;
|archief=https://web.archive.org/web/20210219131638/https://www.nrc.nl/nieuws/2021/02/19/met-de-bitcoin-hollen-we-achteruit-a4032499&lt;br /&gt;
|auteur=Thijs van der Valk&lt;br /&gt;
|deskundigen=Geen&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{Quote|[H]oe kan iets dat niet tastbaar is, zoveel waard zijn? Dit aspect maakt de bitcoin niet uniek, want bij alle valuta, digitaal of fysiek, is de vertegenwoordigde waarde (van het ruilmiddel) hoger dan de waarde van de drager van de valuta (een stukje papier of elektronische enen en nullen). Het gaat er bij valuta om of een ander er in ‘gelooft’.}}&lt;br /&gt;
* Zie [[Mythes#Bitcoin_heeft_geen_intrinsieke_waarde_.28maar_andere_dingen_wel.29|Bitcoin heeft geen intrinsieke waarde (maar andere dingen wel)]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{Quote|Nu zijn er wel veel andere aspecten van de bitcoin die nieuw zijn en vragen oproepen.}}&lt;br /&gt;
* Zie [[De Bitcoin en andere stijlfouten]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{Quote|De beperkte kritiek die er op de bitcoin is, gaat vaak over de gigantische energieconsumptie. Voor het ‘delven’ van de munt is een enorme hoeveelheid computerkracht en dus energie nodig. Dat is pijnlijk in tijden van klimaatverandering. De enorme financiële schade hiervan zal hoe dan ook met name de allerarmsten hard raken.}}&lt;br /&gt;
* Bitcoin zorgt dat groene energie juist beter gebruikt wordt en zorgt voor een systeem waar groene energie meer geld oplevert.&lt;br /&gt;
* Zie [[Energieverbruik]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{Quote|Het is dan ook pervers en buitengewoon hypocriet dat een bedrijf als Tesla, met de allerrijkste man van de wereld aan het roer, onlangs anderhalf miljard dollar heeft gestoken in de bitcoin. Dit staat niet alleen haaks op zijn eigen missie („to accelarate the world’s transition to sustainable energy”), het betekent ook weinig goeds voor duurzame beleggers: omdat Tesla een van de grootste bedrijven in de wereld is en dus te vinden in vrijwel elke beleggingsportefeuille, maakt het bedrijf ons, onder andere als pensioengerechtigden, hiermee medeplichtig aan het niet behalen van het streven naar maximaal anderhalve graad opwarming.}}&lt;br /&gt;
* De auteur lijkt te denken dat bitcoin (vooral?) met vuile stroom wordt opgewekt, dit is incorrect.&lt;br /&gt;
* Zie ook [[Energieverbruik#.22Bitcoin_gebruikt_.28vuile.29_stroom_.28en_draagt_daarom_bij_aan_het_klimaatprobleem.29.22|&amp;quot;Bitcoin gebruikt (vuile) stroom (en draagt daarom bij aan het klimaatprobleem)&amp;quot;]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{Quote|Dat de bitcoin in deze zin een stap terug betekent naar het steenkolentijdperk mag duidelijk zijn. Ook voor de traditionele functies van geld, is de bitcoin een stap terug: als ruil-, reken- en oppotmiddel.}}&lt;br /&gt;
* Dat is maar net hoe je het ziet. Bitcoin is het eerste en enige permissieloze decentrale geld, dit is voor veel mensen (zeker in landen waar de munt onder druk staat) extreem waardevol en onmogelijk haalbaar met hun lokale munteenheid.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{Quote|Als ruilmiddel heb je weinig aan de bitcoin: je kan er vooralsnog weinig mee kopen. Dat zou kunnen veranderen, maar het is niet te verwachten dat centrale banken dit snel zullen toestaan.}}&lt;br /&gt;
* Er zijn duizenden winkels (ook een hoop Nederlandse winkels) waar je bitcoin kan uitgeven. Velen accepteren bitcoin Relatief gezien wordt de euro uiteraard meer geaccepteerd.&lt;br /&gt;
* De centrale bank hoeft bitcoin niet toe te staan.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{Quote|Door het ontwerp van de blockchain zijn de gemiddelde transactietijden van een overboeking veel langer (gemiddeld tien minuten) en dus zijn de transactiekosten veel hoger dan bij traditionele valuta.}}&lt;br /&gt;
* De auteur lijkt niet op de hoogte van 2e-laag oplossingen en stelt dit zonder kennis van zaken. Op de 2e laag ([[Lightning]]) zijn miljoenen transacties per seconde nodig die direct bevestigd zijn (binnen 2 seconden).&lt;br /&gt;
* Zie [[Bitcoin_gebruiken#Uitgeven_als_betaalmiddel:_.22Medium_of_exchange.22|Bitcoin uitgeven als betaalmiddel]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{Quote|Voor de bitcoin als rekenmiddel geldt dat de beweeglijkheid veel te groot is en dus de waarde te onstabiel om betrouwbaar te zijn.}}&lt;br /&gt;
* Zie [[Mythes#Winkels_kunnen_hun_prijzen_niet_in_bitcoin_neerzetten_want_de_prijs_is_volatiel|Winkels kunnen hun prijzen niet in bitcoin neerzetten want de prijs is volatiel]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{Quote|In tijden van economische en financiële crises is centraal gezag juist nodig om de stabiliteit van het systeem te waarborgen. Stel je de coronacrisis eens voor zonder de mogelijkheid van vergaande steunmaatregelen van centrale banken: de gemiddelde ondernemer zou nog meer de dupe zijn.}}&lt;br /&gt;
* Het systeem waarin wij leven wordt met de dag minder stabiel. Door de grote hoeveelheid geld die wordt bijgedrukt raken we allemaal in de problemen. &lt;br /&gt;
* Bitcoin draait prima, zeker in deze onrustige tijden. Koopkracht blijft bewaard.&lt;br /&gt;
* Een munt die naar 1000 miljard aan waarde gaat zal altijd wat schoeerkig omhoog gaan.&lt;br /&gt;
* &#039;&#039;&#039;MEER TOEVOEGEN&#039;&#039;&#039;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{Quote|De bitcoin is namelijk net als goud schaars en functioneel nutteloos, zo heet het. Maar dat geldt voor wel meer dingen. Het gaat er om of de bitcoinmarkt zich net zo gedraagt als de goudmarkt. Daar kunnen we kort over zijn: nee. De correlatie tussen goud en bitcoin is daarvoor veel te laag en de beweeglijkheid van de bitcoinprijs vergeleken met goud veel te groot.}}&lt;br /&gt;
* Bitcoin is zeker geen goud, dat klopt. Van goud wordt meer op de markt gebracht als de prijs omhoog gaat, van bitcoin bijvoorbeeld niet.&lt;br /&gt;
* Dat er geen correlatie is doet niet af aan de waarde van bitcoin?&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{Quote|De eerste aardplaat is het agressief-expansieve monetaire beleid van centrale banken wereldwijd sinds de financiële crisis. Het massale opkopen van staats- en bedrijfsleningen heeft ertoe geleid dat een enorme hoeveelheid geld die niet direct in de reële economie terechtkomt maar, in de zoektocht naar rendement, allerlei financiële waarden heeft opgeblazen. Simpel gezegd: het geld moet ergens heen.}}&lt;br /&gt;
* Helemaal correct. En een heel goed argument voor bitcoin. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{Quote|Bedrijven als Uber en Facebook hebben de wereld veroverd door onethisch ondernemen waarbij de kosten veelal bij de maatschappij zijn terechtgekomen en de opbrengsten bij een kleine club miljardairs. Het opmerkelijke is dat deze bedrijven in razend tempo zijn omarmd, niet in de laatste plaats door diezelfde club jonge tech-fans die ook de bitcoin hebben gepromoot}}&lt;br /&gt;
* Het centrale karakter van deze megabedrijven zijn juist tegen het zere been van bitcoiners die op zoek zijn naar een eerlijker en decentraler systeem. Het zijn NIET dezelfde club mensen die fan zijn van beiden.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{Quote|Is de overheid er voor de burger, of is het andersom? In deze dynamiek past ook de libertarische inslag van veel bitcoin-fanatici: niemand is te vertrouwen, zeker de overheid niet. Complotdenken ligt op de loer.}}&lt;br /&gt;
* Weer een goed argument voor bitcoin.&lt;br /&gt;
* Zie [[Mythes#Bitcoiners_zijn_wappies.2Fgekkies.2Fcomplotdenkers|Bitcoiners zijn wappies/gekkies/complotdenkers]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{Quote|De vraag of de bitcoin ‘here to stay’ is, is wat mij betreft zinloos. Niet alleen zijn bubbels van alle tijden, tevens is de echte vraag: hoe krijgen we de geest weer terug in de fles? Hoe krijgen we meer aandacht voor de morele aspecten van nieuwe technologie? En ook: hoe herstellen we het vertrouwen in centrale regie?}}&lt;br /&gt;
* Bitcoin is een antwoord op het probleem van centrale regie. Er lijkt geen oplossing in zicht. Dit is de reden dat steeds meer mensen hun vermogen graag in bitcoin opslaan.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{Quote|Want wat vooral blijkt uit alle aandacht voor de cryptovaluta in de media is dat er een grote behoefte is om een middelvinger op te steken naar het algemeen belang. Speculanten in de bitcoin tonen zich niets anders dan de bestormers van het Capitool die, met dollartekens in de ogen, de ‘nuttige idioten’ zijn in de narcistische sketch van een clown. Dit keer heeft die clown de naam Elon Musk, een man die rijk is geworden door precies het systeem dat hij nu saboteert.}}&lt;br /&gt;
* Extreem generaliserend statement, tevens onwaar.&lt;br /&gt;
* In bitcoin zijn duizenden mensen bezig een systeem te bouwen dat eerlijker is dan het huidige systeem, voor iedereen. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;comments /&amp;gt;&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Stijn</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://bitcoinwiki.nl/index.php?title=Vertaling_Engelse_woorden&amp;diff=208</id>
		<title>Vertaling Engelse woorden</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://bitcoinwiki.nl/index.php?title=Vertaling_Engelse_woorden&amp;diff=208"/>
		<updated>2021-02-11T16:45:13Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Stijn: &lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;{{Beginnetje}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[Category:VertalingGevraagd]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{| class=&amp;quot;wikitable sortable&amp;quot;&lt;br /&gt;
|+ Voorstel vertaling Engelse woorden&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
! Engels woord !! Nederlandse vertaling !! Uitleg&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| Wallet || Portemonnee || Software om je bitcoin in op te slaan&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| Network fee || Netwerkkosten || De hoeveelheid bitcoin die je extra betaalt voor het laten minen van je transactie, vaak uitgedrukt in sats per byte &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| Private Key || Privésleutel || Je geheime sleutel tot je bitcoin, vaak uitgedrukt in een unieke combinatie van 12 tot 24 woorden&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| (bitcoin) holders || bezitters || gebruikers / bitcoin houders&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| (lack of) coincidence of wants || gebrek aan samenkomst van wensen || OF toevallige samenkomst van wensen&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| (natural) resources || (natuurlijke) hulpbronnen || (natuurlijke) grondstoffen / Let op: Hulpbronnen = Grondstof &amp;amp; .. &amp;amp; .. (Afhankelijk van context: Tijd is een Hulpbron, geen Grondstof) Desondanks, kan resource als grondstof vertaald worden&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| asset || vermogen || eigenschap (andere context) / activa&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| Austrian economics || Oostenrijkse (economische) school || ? &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| backed by (gold) || gedekt door (goud) || bekrachtigd / ondersteund&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| balance of payments (BOP) crisis || valutacrisis || valutacrisis / Betalingsbalans crisis&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| base money || geldhoeveelheid, M0 || geldbasis / (geld gecreeerd door de centrale bank. )&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| Bitcoin ledger || Bitcoingrootboek || ?  &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| Bitcoin miners || Bitcoinminers || Bitcoin mijners / Bitcoin delvers.  &amp;quot;Computers in het bitcoin netwerk die concureren om het volgende blok data te mogen leveren, en daarvoor een beloning ontvangen.&amp;quot;&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| Bitcoin wallet || Bitcoinwallet || ?  &amp;quot;software voor het maken en bijhouden van transacties, en het bewaren van bitcoin adressen&amp;quot;&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| block reward (fees + subsidy) || block/blok beloning || ?  &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| block subsidy || block/bloksubsidie || beloning voor miners / vergoeding per block/blok&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| blockchain || blockchain || blokketen / &amp;quot;een digitaal register van alle transacties, waarbij transacties gegroepeerd zijn in blokken data die cryptografisch herleidbaar zijn&amp;quot;&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| bubble || bubbel || zeepbel / bubble&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| censorship-resistance || censuurresistentie || weerbaarheid tegen censuur  &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| clearing and settlement || &#039;verrekening&#039; en &#039;verevening&#039; || ? / https://www.afm.nl/nl-nl/professionals/doelgroepen/handels-afwikkelplatformen/afwikkelplatformen/clearing-settlement&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| cold storage || coldstorage || ?  &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| commodities || koopwaar (goederen &amp;amp; grondstoffen) || grondstoffen / goederen&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| consumable commodity || consumptiegoederen || ?  &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| creation of Bitcoin || realisatie van bitcoin || ?  totstandkoming, implementatie, verwezelijking, ...&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| custodial service || bewaardienst || ?  &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| cyberspace || digitale wereld || ?  &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| cypherpunk movement || ? || ?  Cypherpunk hoeft men m.i. te vertalen, is een naam van een beweging, wel verklaren&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| debase, debasement || devalueren || degradatie, devaluatie / aantasting, ontwaarding, afwaardering&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| digital cash || digitaal contant (geld) || ?  Let op: Contant is hierin essentieel; dat is wat het onderscheid maakt tussen digital money (Euro) en digital cash (Bitcoin) ; Final Settlement&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| digital currency || digitale valuta || digitaal betaalmiddel  &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| double-spending problem || dubbele-uitgaven probleem || ?  editor: engels aanhouden is denk ik het beste&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| easy money || gemakkelijk geld v.s. krap geld politiek || ?  &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| easy money trap || valstrik van gemakkelijk geld || Aanbod kan gemakkelijk worden verhoogd&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| excludable goods * || uitsluitbare goederen || exclusieve goederen  &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| finale settlement || definitieve verrekening || ? &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| gold standard || gouden standaard  || goudstandaard / gouden standaard&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| gratification || voldoening || bevrediging  &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| hard money || hard geld || echt geld  &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| hoodie-clad hoodlumns || rebellerende (zwart-geklede) capuchondragers || capuchontuig&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| human history || geschiedenis van de mensheid || onze geschiedenis &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| human time || onze tijd || menselijke tijd &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| immutable || niet wijzigbaar || onveranderlijkheid (immutability) / niet-manipuleerbaar&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| incentive || drijfveer || drijfveer, stimulans, prikkel&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| individual sovereignty || individuele soevereiniteit || ? &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| ledger || grootboek || boekhouding &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| Lightning Network || Lightning Netwerk || Bliksemnetwerk / De kans is m.i. klein dat we in de toekomst over Bliksemnetwerk spreken, net zoals we ook Bitcoin ipv Bitmunt zullen zeggen&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| liquidity pool || liquiditeitspoule? liquiditeitsbron? || beschikbare liquiditeit? / plek met beschikbare liquiditeit&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| loanable funds || ? || ? &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| lowering time preference || tijdsvoorkeur verlagen || tijdsperspectief verlagen / ontwikkelen van lange termijnvisie&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| marginal utility || marginaal nut || marginale bruikbaarheid &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| market bubble || zeepbel || ? &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| means of exchange || ruilmiddel || ?&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| mining || mijnen || ontginnen &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| monetary medium || monetaire medium || ? &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| money supply || geldhoeveelheid || geldvoorraad / aanbod (afhankelijk van context)&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| netting and settling payments || ? || het samenvoegen en afwikkelen van betalingen (verrekenen van?)&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| node (to run a node) || node (een node runnen / beheren) || knooppunt  / linguee geeft ook &#039;node&#039; als mogelijke vertaling, dus evt kunnen we gewoon &#039;node&#039; behouden (zoals in &amp;quot;een node draaien&amp;quot; / &amp;quot;node beheren&amp;quot; ).  &amp;quot;Een computer in het bitcoin netwerk die tot doel heeft transacties op juistheid te controleren.&amp;quot;&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| notes || notas || notities / waardepapier&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| opportunity costs || alternatieve kosten || ?&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| paper receipt || papieren tegoeden ||  waardepapier&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| peer-to-peer network || peer-to-peer netwerk || van mens tot mens, zonder derde persoon,&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| physical cash || fysieke contanten || fysiek geld &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| private / public key || privé &amp;amp; publieke sleutel || ?&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| processing power || rekenkracht || ?&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| proven reserves || aantoonbare reserves || aantoonbare voorraden &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| raw materials || grondstoffen || ruwe materialen &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| rival goods * || concurerende goederen || rivaliserende goederen &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| routing fee || geleidingskosten || passagekosten (evt péagekosten (naar analogie met de Franse autosnelwegen? Je mag voorbij maar je moet betalen voor het gebruik)) / transactiekosten&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| salable || verhandelbaar || verkoopbaar &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| salable over time, space and scale || verkoopbaarheid -door tijd, -over afstand en -op schaal ||  langdurig verhandelbaar, verhandelbaar in een groot gebied en te gebruiken voor elke omvang&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| saving technology / technology for saving || technologie om te sparen || spaarmethode&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| scaling solutions / problem || schalingsoplossing, schaalcapaciteit,  || ? &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| settlement || afwikkeling || afhandeling / https://www.afm.nl/nl-nl/professionals/doelgroepen/handels-afwikkelplatformen/afwikkelplatformen/clearing-settlement&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| sound money || solide vs onsolide geld (Ch1) || gezond geld / degelijk geld, betrouwbaar geld, veilig geld&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| soundness || soliditeit (Ch1) || degelijkheid &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| sovereign base money || soeverein basisgeld || ? &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| stock‐to‐flow ratio || stock‐to‐flow ratio || stock-flow verhouding (Ch1) / &amp;quot;de verhouding tussen de reserves en het gebruik van een goed in een periode&amp;quot;&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| store of value || (medium voor) waardeopslag || oppotmiddel (opslagmedium) / beleggingsmiddel, oppotmiddel, waardevoorraad&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| time preference || tijdsvoorkeur    || tijdsperspectief / lange termijnvoorkeur / korte termijnvoorkeur  &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| trustless transactions || vertrouwenloze transacties || ? / bedoeld wordt : transacties waarvoor geen vertrouwen (in een derde partij) nodig is&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| unit of account || rekeneenheid || ? &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| unit of measure || maateenheid || meeteenheid &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| unsound money || onsolide geld (Ch1), ondeugdelijk geld || onbetrouwbaar geld / ongezond, onverantwoord , niet-solide&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| wallet addresses || walletadressen || bitcoinadressen &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| fork || fork || ? &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| node-operator || ? || ? &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| consensus rules || consensusregels || ? &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| networkparticipants || ? || ? &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|}&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Stijn</name></author>
	</entry>
</feed>