BitcoinWiki.nl - Gebruikersbijdragen [nl-informal]

Bitcoin in de media

2023-10-03T14:28:11Z

DediQated: Foutje in sjabloon oplossen

Er wordt regelmatig over [[Bitcoin]] geschreven in de Nederlandstalige pers. Vooral tijdens perioden van sterke koersstijgingen verschijnt er elke dag wel een artikel. De ervaring leert dat er veel '''onjuistheden''' worden gepubliceerd die tot misverstanden bij de lezer kunnen leiden.

Deze onjuistheden zetten we hier recht. Elk artikel wordt hieronder gelinkt, op een eigen pagina. Op elke pagina vind je vervolgens ons commentaar op het desbetreffende artikel.

Ben je zelf redacteur of journalist en bezig iets te schrijven over Bitcoin? Raadpleeg dan onze [[Checklist voor Redacteuren|gratis checklist]].
{{ZieOok|Nieuws over Bitcoin|Nieuws over Bitcoin}}{{ZieOok|Bitcoin in de Nederlandse politiek|Bitcoin in de Nederlandse politiek}}

=== Bitcoin in de media ===
* 2023-05-05: De Tijd: [[PUB:De bitcoin is geen munt, maar een speculatieve investering|De bitcoin is geen munt, maar een speculatieve investering]]
* 2023-03-29: UU.nl [[PUB:Bitcoin: hoe zit het echt?|Bitcoin: hoe zit het echt?]] (ouder artikel, geen datum benoemd)
*2022-05-06: VPRO: [[PUB:En nou is het afgelopen met crypto|En nou is het afgelopen met crypto]]
*2022-02-11: VEB: [[PUB:Column: één keer trek je de conclusie…|Column: één keer trek je de conclusie…]]
*2022-01-20: ED: [[PUB:Buurman wil Bitcoins delven en dus moet de hele straat open|Buurman wil Bitcoins delven en dus moet de hele straat open]]
*2022-01-13: Nu.nl: [[PUB:Aantrekkingskracht van bitcoin leidt tot meer uitstoot|Aantrekkingskracht van bitcoin leidt tot meer uitstoot]]
*2022-01-03: Digiconomist: [[Digiconomist|reacties op Digiconomist]]
*2021-09-29: De Volkskrant: [[PUB:Delven van bitcoins leidt tot enorme afvalberg van gedumpte computers|Delven van bitcoins leidt tot enorme afvalberg van gedumpte computers]]
* 2021-09-01: EW: [[PUB:Past libertarische fantasie van de bitcoin wel bij Nederland?|Past libertarische fantasie van de bitcoin wel bij Nederland?]]
* 2021-08-06: AVROTROS: [[PUB:ABN AMRO: 'Bitcoin ongeschikt als wereldwijd betaalmiddel'|'ABN AMRO: Bitcoin ongeschikt als wereldwijd betaalmiddel']]
* 2021-08-06: ABN AMRO: [[PUB:Cryptocurrencies deel 2 - Bitcoin|Cryptocurrencies deel 2 - Bitcoin]]
* 2021-07-30: De Volkskrant: [[PUB:'Bitcoin is een betaalmiddel – en voor sommigen nog veel meer. Zo werken cryptomunten'|'Bitcoin is een betaalmiddel en voor sommigen nog veel meer Zo werken cryptomunten']]
* 2021-07-27: RTL: [[PUB:'Crypto's kunnen overheid verlies bezorgen bij bankroet bedrijf'|'Crypto's kunnen overheid verlies bezorgen bij bankroet bedrijf']]
* 2021-06-11: FD: [[PUB:Nederland moet de bitcoin in de ban doen|Nederland moet de bitcoin in de ban doen]]
* 2021-06-10: NRC.nl: [[PUB:Bitcoin, een jojoënde cryptomunt die grote hoeveelheden energie slurpt|Bitcoin, een jojoënde cryptomunt die grote hoeveelheden energie slurpt]]
* 2021-06-09: NOS.nl: [[PUB:El Salvador maakt van bitcoin een wettig betaalmiddel|El Salvador maakt van bitcoin een wettig betaalmiddel]]
* 2021-05-27: De Volkskrant: [[PUB:Zouden bitcoins en andere cryptomunten moeten worden verboden?|Zouden bitcoins en andere cryptomunten moeten worden verboden?]]
* 2021-05-08: Wysnia's Week: [[PUB:Cryptocurrencies: gevaarlijk voor mens en milieu|Cryptocurrencies: gevaarlijk voor mens en milieu]]
* 2021-04-25: FD: [[PUB:Onbegrijpelijk dat handel in bitcoin vrij spel krijgt (opinie)|Onbegrijpelijk dat handel in bitcoin vrij spel krijgt (opinie)]]
* 2021-04-18: NOS: [[PUB:Bitcoins 'minen' lucratief, maar gevolgen voor stroomvoorziening groot|Bitcoins 'minen' lucratief, maar gevolgen voor stroomvoorziening groot]]
* 2021-04-06: Rabobank: [[PUB:De toekomst van de Bitcoin|De toekomst van de Bitcoin]]
* 2021-03-30: Business Insider: [[PUB:Tesla accepteert betalingen in bitcoin – waarom andere bedrijven die stap waarschijnlijk niet snel zullen wagen|Tesla accepteert betalingen in bitcoin – waarom andere bedrijven die stap waarschijnlijk niet snel zullen wagen]]
* 2021-03-20: Business Insider: [[PUB:Bitcoin verbruikt meer energie dan een grote luchtvaartmaatschappij die 200 miljoen passagiers per jaar vervoert, aldus nieuw onderzoek|Bitcoin verbruikt meer energie dan een grote luchtvaartmaatschappij die 200 miljoen passagiers per jaar vervoert, aldus nieuw onderzoek]]
* 2021-03-18: Volkskrant: [[PUB:Wat zegt de waarde van de bitcoin over Amerika's populairste exportproduct?|Wat zegt de waarde van de bitcoin over Amerika's populairste exportproduct?]]
* 2021-03-13: Telegraaf: [[PUB:Bitcoin piekt boven $60.000: ligt er een crash op de loer?|Bitcoin piekt boven $60.000: ligt er een crash op de loer?]]
* 2021-03-10: TechGirl: [[PUB:Waarom ik niet in bitcoin investeer|Waarom ik niet in bitcoin investeer]]
* 2021-03-08: Volkskrant: [[PUB:De vieze achterzijde van de schone bitcoin: een stroomverbruik waar Nederland een jaar mee toekan|De vieze achterzijde van de schone bitcoin: een stroomverbruik waar Nederland een jaar mee toekan]]
* 2021-03-04: DvhN: [[PUB:'Dummy' Rosa investeert in bitcoin en andere cryptomunten: moet ik verkopen, of juist meer muntjes aanschaffen? 'Jij kunt je geld net zo goed uitgeven in een casino'|'Dummy' Rosa investeert in bitcoin en andere cryptomunten: moet ik verkopen, of juist meer muntjes aanschaffen? 'Jij kunt je geld net zo goed uitgeven in een casino']]
* 2021-03-05: Joop: [[PUB:Bitcoin maakt meer kapot dan je lief is|Bitcoin maakt meer kapot dan je lief is]]
* 2021-03-03: FD.nl: [[PUB:Meedoen aan de bitcoinbubbel?|Meedoen aan de bitcoinbubbel?]]
* 2021-03-03: FD.nl: [[PUB:Bitcoins: de nieuwe kleren van de keizer|Bitcoins: de nieuwe kleren van de keizer]]
* 2021-03-01: NRC: [[PUB:China gaat de ‘bitcoinmijnen’ in Binnen-Mongolië sluiten|China gaat de ‘bitcoinmijnen’ in Binnen-Mongolië sluiten]]
* 2021-03-01: FD.nl: [[PUB:Slapend rijk met bitcoins|Slapend rijk met bitcoins]]
* 2021-03-01: FD.nl: [[PUB:Bedrijven worstelen met bitcoin op de balans|Bedrijven worstelen met bitcoin op de balans]]
* 2021-02-25: NRC.nl: [[PUB:Bitcoin is een middel op niet slapend arm te worden|Bitcoin is een middel op niet slapend arm te worden]]
* 2021-02-25: AD.nl: [[PUB:‘Bitcoin is in potentie een perfect betaalmiddel’ (maar delven kost meer energie dan heel Tsjechië)|‘Bitcoin is in potentie een perfect betaalmiddel’ (maar delven kost meer energie dan heel Tsjechië)]]
* 2021-02-23: Reformatorisch Dagblad: [[PUB:Populaire bitcoin nachtmerrie voor milieu en klimaat|Populaire bitcoin nachtmerrie voor milieu en klimaat]]
* 2021-02-22: IEXprofx.nl: [[PUB:Optimisme kent geen grenzen|Optimisme kent geen grenzen]] (Column)
* 2021-02-19: NRC.nl [[PUB:Bitcoin saboteert het systeem|Bitcoin saboteert het systeem]]
* 2021-02-19: AD.nl: [[PUB:‘In bitcoin beleggen? Alleen om te verkopen aan een gek die er nóg meer voor wil betalen’|‘In bitcoin beleggen? Alleen om te verkopen aan een gek die er nóg meer voor wil betalen’]]
* 2021-02-17: DeMorgen (B): [[PUB:Waarom de klap van de bitcoin even hoorbaar zal zijn als dynamiet|'Waarom de klap van de bitcoin even hoorbaar zal zijn als dynamiet']]
* 2021-02-16: Volkskrant: [[PUB:'Ik heb nooit een bitcoin gekocht. Ik blijf het gebakken lucht vinden'|'Ik heb nooit een bitcoin gekocht. Ik blijf het gebakken lucht vinden']]
* 2021-02-16: Tweakers.net: [[PUB:Bitcoin is 50.000 dollar waard|Bitcoin is 50.000 dollar waard]]
* 2021-02-12: Telegraaf: [[PUB:‘Populariteit van bitcoin heeft ook schaduwzijde’|‘Populariteit van bitcoin heeft ook schaduwzijde’]]
* 2121-02-12: BNR: [[PUB:Bitcoin versus de Dollar (podcast) | Bitcoin versus de Dollar (podcast)]]
* 2021-02-12: FD: [[PUB:Bitcoinmarketing|Bitcoinmarketing]]
* 2021-02-11: AD: [[PUB:Econoom Rabobank: 'De bitcoin kan alle kanten op stuiteren'|Econoom Rabobank: 'De bitcoin kan alle kanten op stuiteren']]
* 2021-02-11: Coindesk: [[PUB:Nouriel Roubini over Tesla's Bitcoin aankoop|Nouriel Roubini over Tesla's Bitcoin aankoop]]
* 2021-02-10: NOS: [[De koers stijgt en stijgt, maar 'bitcoin kopen blijft een gokspelletje']]
* 2021-02-10: Telegraaf [[PUB:Waarom kost Bitcoin USD 48000?|Waarom kost Bitcoin USD 48000?]]
* 2021-02-09: Volkskrant: [[PUB:Is dit het moment om bitcoins in te slaan en slapend rijk te worden|Is dit het moment om bitcoins in te slaan en slapend rijk te worden]]
* 2021-02-09: IEX Geld: [[PUB:2 redenen om niet in bitcoin te beleggen|2 redenen om niet in bitcoin te beleggen]]
* 2021-01-04: RTL Nieuws: [[PUB:Bitcoin in vrije val: 'Kleine transacties beïnvloeden de prijs enorm'|Bitcoin in vrije val: 'Kleine transacties beïnvloeden de prijs enorm']]
* 2020-12-28: NOS.nl: [[PUB:Bitcoin maakt comeback in 2020, munt 'is nieuwe fase ingegaan']]
* 2019: Wijzer in Geldzaken: [[PUB:Wijzer in geldzaken:Beleggen in Bitcoins en ander cryptogeld|Beleggen in Bitcoins en ander cryptogeld]]

=== Artikelen toevoegen ===
'''Korte versie''': Maak een nieuwe pagina (met '''PUB:''' ervoor), en voeg slablonen '''Nieuwsbericht''' (1x), '''Quote''' en '''Reactie''' zo vaak toe als nodig.

'''Lenge versie''': Als je een artikel hebt gevonden waar je commentaar op wil geven, voeg het dan toe. Hieronder de stappen:

#[[BTC_Wiki_NL:Over#Bewerkersaccount_aanvragen|Vraag een account aan om te kunnen bewerken]]
# Open het artikel in een tabblad en bekijk (1) de link, (2) de titel, (3) de auteur, (4) de datum, (5) de experts (indien van toepassing) en (6) de naam van de publicatie:[[Bestand:Artikel-Uploaden-Stap-1.png|gecentreerd|miniatuur|401x401px|Stap 1]]
# Maak een archieflink door een screenshot/plaatje/foto van het artikel te uploaden, of door de link (1) in te voeren op [https://archive.org/ archive.org] of [https://telegra.ph/ telegra.ph].
# Kopiëer de letterlijke titel van het artikel, en zet het hier in de zoekbalk met '''PUB:''' ervoor. Als het goed is, vindt hij NIET de pagina (want je gaat hem toevoegen!). Klik in de zoekresultatenpagina op '''Maak de pagina "PUB:Titel van het artikel" op deze wiki!'''. [[Bestand:Artikel uploaden Stap 2.png|gecentreerd|miniatuur]]
# Je bent op de bewerk-pagina. Klik op Invoegen --> Sjabloon. Voeg het sjabloon voor Nieuwsartikel in. Vul de velden in.[[Bestand:Image.png|gecentreerd|miniatuur|Sjabloon invoegen]][[Bestand:Nieuwsartikel Sjabloon.png|gecentreerd|miniatuur|Nieuwsartikel]][[Bestand:Velden invoeren.png|gecentreerd|miniatuur]]
# Vul nu de quotes in en geef tegenargumenten. Voeg steeds '''Quote'''-sjablonen in. Verwijs eventueel naar [[Mythes]]. Voeg zo veel quotes toe als je wil, maar kopiëer niet grotere stukken dan nodig om je punt te maken.[[Bestand:Quote invoegen.png|gecentreerd|miniatuur|Gebruik veld "1" voor alle quotes.]]
# Zet onder je quotes de tegenargumenten, gebruik het '''Reactie'''-sjabloon.
# Druk op '''Wijzigingen opslaan'''.
# Pas deze pagina ([[Bitcoin in de media]]) aan met een link naar je artikel
Kom bij vragen in de [https://t.me/BTCWikiNL Telegramgroep].

Bitcoin in de media

2023-10-03T14:27:13Z

DediQated: Gebruik gemaakt van 'zie ook' sjabloon voor 'nieuws over Bitcoin'. Tevens 'zie ook: bitcoin in nederlandse politiek toegevoegd'.

Er wordt regelmatig over [[Bitcoin]] geschreven in de Nederlandstalige pers. Vooral tijdens perioden van sterke koersstijgingen verschijnt er elke dag wel een artikel. De ervaring leert dat er veel '''onjuistheden''' worden gepubliceerd die tot misverstanden bij de lezer kunnen leiden.

Deze onjuistheden zetten we hier recht. Elk artikel wordt hieronder gelinkt, op een eigen pagina. Op elke pagina vind je vervolgens ons commentaar op het desbetreffende artikel.

Ben je zelf redacteur of journalist en bezig iets te schrijven over Bitcoin? Raadpleeg dan onze [[Checklist voor Redacteuren|gratis checklist]].

{{ZieOok|Nieuws over Bitcoin|Nieuws over Bitcoin}}{{ZieOok|Bitcoin in de Nederlandse politiek|Bitcoin in de Nederlandse politiek}}

=== Bitcoin in de media ===
* 2023-05-05: De Tijd: [[PUB:De bitcoin is geen munt, maar een speculatieve investering|De bitcoin is geen munt, maar een speculatieve investering]]
* 2023-03-29: UU.nl [[PUB:Bitcoin: hoe zit het echt?|Bitcoin: hoe zit het echt?]] (ouder artikel, geen datum benoemd)
*2022-05-06: VPRO: [[PUB:En nou is het afgelopen met crypto|En nou is het afgelopen met crypto]]
*2022-02-11: VEB: [[PUB:Column: één keer trek je de conclusie…|Column: één keer trek je de conclusie…]]
*2022-01-20: ED: [[PUB:Buurman wil Bitcoins delven en dus moet de hele straat open|Buurman wil Bitcoins delven en dus moet de hele straat open]]
*2022-01-13: Nu.nl: [[PUB:Aantrekkingskracht van bitcoin leidt tot meer uitstoot|Aantrekkingskracht van bitcoin leidt tot meer uitstoot]]
*2022-01-03: Digiconomist: [[Digiconomist|reacties op Digiconomist]]
*2021-09-29: De Volkskrant: [[PUB:Delven van bitcoins leidt tot enorme afvalberg van gedumpte computers|Delven van bitcoins leidt tot enorme afvalberg van gedumpte computers]]
* 2021-09-01: EW: [[PUB:Past libertarische fantasie van de bitcoin wel bij Nederland?|Past libertarische fantasie van de bitcoin wel bij Nederland?]]
* 2021-08-06: AVROTROS: [[PUB:ABN AMRO: 'Bitcoin ongeschikt als wereldwijd betaalmiddel'|'ABN AMRO: Bitcoin ongeschikt als wereldwijd betaalmiddel']]
* 2021-08-06: ABN AMRO: [[PUB:Cryptocurrencies deel 2 - Bitcoin|Cryptocurrencies deel 2 - Bitcoin]]
* 2021-07-30: De Volkskrant: [[PUB:'Bitcoin is een betaalmiddel – en voor sommigen nog veel meer. Zo werken cryptomunten'|'Bitcoin is een betaalmiddel en voor sommigen nog veel meer Zo werken cryptomunten']]
* 2021-07-27: RTL: [[PUB:'Crypto's kunnen overheid verlies bezorgen bij bankroet bedrijf'|'Crypto's kunnen overheid verlies bezorgen bij bankroet bedrijf']]
* 2021-06-11: FD: [[PUB:Nederland moet de bitcoin in de ban doen|Nederland moet de bitcoin in de ban doen]]
* 2021-06-10: NRC.nl: [[PUB:Bitcoin, een jojoënde cryptomunt die grote hoeveelheden energie slurpt|Bitcoin, een jojoënde cryptomunt die grote hoeveelheden energie slurpt]]
* 2021-06-09: NOS.nl: [[PUB:El Salvador maakt van bitcoin een wettig betaalmiddel|El Salvador maakt van bitcoin een wettig betaalmiddel]]
* 2021-05-27: De Volkskrant: [[PUB:Zouden bitcoins en andere cryptomunten moeten worden verboden?|Zouden bitcoins en andere cryptomunten moeten worden verboden?]]
* 2021-05-08: Wysnia's Week: [[PUB:Cryptocurrencies: gevaarlijk voor mens en milieu|Cryptocurrencies: gevaarlijk voor mens en milieu]]
* 2021-04-25: FD: [[PUB:Onbegrijpelijk dat handel in bitcoin vrij spel krijgt (opinie)|Onbegrijpelijk dat handel in bitcoin vrij spel krijgt (opinie)]]
* 2021-04-18: NOS: [[PUB:Bitcoins 'minen' lucratief, maar gevolgen voor stroomvoorziening groot|Bitcoins 'minen' lucratief, maar gevolgen voor stroomvoorziening groot]]
* 2021-04-06: Rabobank: [[PUB:De toekomst van de Bitcoin|De toekomst van de Bitcoin]]
* 2021-03-30: Business Insider: [[PUB:Tesla accepteert betalingen in bitcoin – waarom andere bedrijven die stap waarschijnlijk niet snel zullen wagen|Tesla accepteert betalingen in bitcoin – waarom andere bedrijven die stap waarschijnlijk niet snel zullen wagen]]
* 2021-03-20: Business Insider: [[PUB:Bitcoin verbruikt meer energie dan een grote luchtvaartmaatschappij die 200 miljoen passagiers per jaar vervoert, aldus nieuw onderzoek|Bitcoin verbruikt meer energie dan een grote luchtvaartmaatschappij die 200 miljoen passagiers per jaar vervoert, aldus nieuw onderzoek]]
* 2021-03-18: Volkskrant: [[PUB:Wat zegt de waarde van de bitcoin over Amerika's populairste exportproduct?|Wat zegt de waarde van de bitcoin over Amerika's populairste exportproduct?]]
* 2021-03-13: Telegraaf: [[PUB:Bitcoin piekt boven $60.000: ligt er een crash op de loer?|Bitcoin piekt boven $60.000: ligt er een crash op de loer?]]
* 2021-03-10: TechGirl: [[PUB:Waarom ik niet in bitcoin investeer|Waarom ik niet in bitcoin investeer]]
* 2021-03-08: Volkskrant: [[PUB:De vieze achterzijde van de schone bitcoin: een stroomverbruik waar Nederland een jaar mee toekan|De vieze achterzijde van de schone bitcoin: een stroomverbruik waar Nederland een jaar mee toekan]]
* 2021-03-04: DvhN: [[PUB:'Dummy' Rosa investeert in bitcoin en andere cryptomunten: moet ik verkopen, of juist meer muntjes aanschaffen? 'Jij kunt je geld net zo goed uitgeven in een casino'|'Dummy' Rosa investeert in bitcoin en andere cryptomunten: moet ik verkopen, of juist meer muntjes aanschaffen? 'Jij kunt je geld net zo goed uitgeven in een casino']]
* 2021-03-05: Joop: [[PUB:Bitcoin maakt meer kapot dan je lief is|Bitcoin maakt meer kapot dan je lief is]]
* 2021-03-03: FD.nl: [[PUB:Meedoen aan de bitcoinbubbel?|Meedoen aan de bitcoinbubbel?]]
* 2021-03-03: FD.nl: [[PUB:Bitcoins: de nieuwe kleren van de keizer|Bitcoins: de nieuwe kleren van de keizer]]
* 2021-03-01: NRC: [[PUB:China gaat de ‘bitcoinmijnen’ in Binnen-Mongolië sluiten|China gaat de ‘bitcoinmijnen’ in Binnen-Mongolië sluiten]]
* 2021-03-01: FD.nl: [[PUB:Slapend rijk met bitcoins|Slapend rijk met bitcoins]]
* 2021-03-01: FD.nl: [[PUB:Bedrijven worstelen met bitcoin op de balans|Bedrijven worstelen met bitcoin op de balans]]
* 2021-02-25: NRC.nl: [[PUB:Bitcoin is een middel op niet slapend arm te worden|Bitcoin is een middel op niet slapend arm te worden]]
* 2021-02-25: AD.nl: [[PUB:‘Bitcoin is in potentie een perfect betaalmiddel’ (maar delven kost meer energie dan heel Tsjechië)|‘Bitcoin is in potentie een perfect betaalmiddel’ (maar delven kost meer energie dan heel Tsjechië)]]
* 2021-02-23: Reformatorisch Dagblad: [[PUB:Populaire bitcoin nachtmerrie voor milieu en klimaat|Populaire bitcoin nachtmerrie voor milieu en klimaat]]
* 2021-02-22: IEXprofx.nl: [[PUB:Optimisme kent geen grenzen|Optimisme kent geen grenzen]] (Column)
* 2021-02-19: NRC.nl [[PUB:Bitcoin saboteert het systeem|Bitcoin saboteert het systeem]]
* 2021-02-19: AD.nl: [[PUB:‘In bitcoin beleggen? Alleen om te verkopen aan een gek die er nóg meer voor wil betalen’|‘In bitcoin beleggen? Alleen om te verkopen aan een gek die er nóg meer voor wil betalen’]]
* 2021-02-17: DeMorgen (B): [[PUB:Waarom de klap van de bitcoin even hoorbaar zal zijn als dynamiet|'Waarom de klap van de bitcoin even hoorbaar zal zijn als dynamiet']]
* 2021-02-16: Volkskrant: [[PUB:'Ik heb nooit een bitcoin gekocht. Ik blijf het gebakken lucht vinden'|'Ik heb nooit een bitcoin gekocht. Ik blijf het gebakken lucht vinden']]
* 2021-02-16: Tweakers.net: [[PUB:Bitcoin is 50.000 dollar waard|Bitcoin is 50.000 dollar waard]]
* 2021-02-12: Telegraaf: [[PUB:‘Populariteit van bitcoin heeft ook schaduwzijde’|‘Populariteit van bitcoin heeft ook schaduwzijde’]]
* 2121-02-12: BNR: [[PUB:Bitcoin versus de Dollar (podcast) | Bitcoin versus de Dollar (podcast)]]
* 2021-02-12: FD: [[PUB:Bitcoinmarketing|Bitcoinmarketing]]
* 2021-02-11: AD: [[PUB:Econoom Rabobank: 'De bitcoin kan alle kanten op stuiteren'|Econoom Rabobank: 'De bitcoin kan alle kanten op stuiteren']]
* 2021-02-11: Coindesk: [[PUB:Nouriel Roubini over Tesla's Bitcoin aankoop|Nouriel Roubini over Tesla's Bitcoin aankoop]]
* 2021-02-10: NOS: [[De koers stijgt en stijgt, maar 'bitcoin kopen blijft een gokspelletje']]
* 2021-02-10: Telegraaf [[PUB:Waarom kost Bitcoin USD 48000?|Waarom kost Bitcoin USD 48000?]]
* 2021-02-09: Volkskrant: [[PUB:Is dit het moment om bitcoins in te slaan en slapend rijk te worden|Is dit het moment om bitcoins in te slaan en slapend rijk te worden]]
* 2021-02-09: IEX Geld: [[PUB:2 redenen om niet in bitcoin te beleggen|2 redenen om niet in bitcoin te beleggen]]
* 2021-01-04: RTL Nieuws: [[PUB:Bitcoin in vrije val: 'Kleine transacties beïnvloeden de prijs enorm'|Bitcoin in vrije val: 'Kleine transacties beïnvloeden de prijs enorm']]
* 2020-12-28: NOS.nl: [[PUB:Bitcoin maakt comeback in 2020, munt 'is nieuwe fase ingegaan']]
* 2019: Wijzer in Geldzaken: [[PUB:Wijzer in geldzaken:Beleggen in Bitcoins en ander cryptogeld|Beleggen in Bitcoins en ander cryptogeld]]

=== Artikelen toevoegen ===
'''Korte versie''': Maak een nieuwe pagina (met '''PUB:''' ervoor), en voeg slablonen '''Nieuwsbericht''' (1x), '''Quote''' en '''Reactie''' zo vaak toe als nodig.

'''Lenge versie''': Als je een artikel hebt gevonden waar je commentaar op wil geven, voeg het dan toe. Hieronder de stappen:

#[[BTC_Wiki_NL:Over#Bewerkersaccount_aanvragen|Vraag een account aan om te kunnen bewerken]]
# Open het artikel in een tabblad en bekijk (1) de link, (2) de titel, (3) de auteur, (4) de datum, (5) de experts (indien van toepassing) en (6) de naam van de publicatie:[[Bestand:Artikel-Uploaden-Stap-1.png|gecentreerd|miniatuur|401x401px|Stap 1]]
# Maak een archieflink door een screenshot/plaatje/foto van het artikel te uploaden, of door de link (1) in te voeren op [https://archive.org/ archive.org] of [https://telegra.ph/ telegra.ph].
# Kopiëer de letterlijke titel van het artikel, en zet het hier in de zoekbalk met '''PUB:''' ervoor. Als het goed is, vindt hij NIET de pagina (want je gaat hem toevoegen!). Klik in de zoekresultatenpagina op '''Maak de pagina "PUB:Titel van het artikel" op deze wiki!'''. [[Bestand:Artikel uploaden Stap 2.png|gecentreerd|miniatuur]]
# Je bent op de bewerk-pagina. Klik op Invoegen --> Sjabloon. Voeg het sjabloon voor Nieuwsartikel in. Vul de velden in.[[Bestand:Image.png|gecentreerd|miniatuur|Sjabloon invoegen]][[Bestand:Nieuwsartikel Sjabloon.png|gecentreerd|miniatuur|Nieuwsartikel]][[Bestand:Velden invoeren.png|gecentreerd|miniatuur]]
# Vul nu de quotes in en geef tegenargumenten. Voeg steeds '''Quote'''-sjablonen in. Verwijs eventueel naar [[Mythes]]. Voeg zo veel quotes toe als je wil, maar kopiëer niet grotere stukken dan nodig om je punt te maken.[[Bestand:Quote invoegen.png|gecentreerd|miniatuur|Gebruik veld "1" voor alle quotes.]]
# Zet onder je quotes de tegenargumenten, gebruik het '''Reactie'''-sjabloon.
# Druk op '''Wijzigingen opslaan'''.
# Pas deze pagina ([[Bitcoin in de media]]) aan met een link naar je artikel
Kom bij vragen in de [https://t.me/BTCWikiNL Telegramgroep].

Bitcoin in de Nederlandse politiek

2023-10-03T14:03:30Z

DediQated: Aanmaak van pagina: "Bitcoin in de Nederlandse politiek". Tabel Tweede Kamerverkiezingen 2023.

== Tweede Kamerverkiezingen 2023 ==
Tabel met het standpunt over Bitcoin van Nederlandse politieke partijen tijdens de Tweede Kamerverkiezingen van 2023. In deze lijst worden alleen publicaties op de eigen websites van de politieke partijen vermeld die betrekking hebben op de periode voorafgaand aan de Tweede Kamerverkiezingen van 2023.
{| class="wikitable"
|+
!Partij
!Stanpunt over Bitcoin
|-
|50PLUS
|Geen<ref>https://50pluspartij.nl/verkiezingsprogramma-2021-2025</ref>
|-
|BBB
|Geen<ref>https://boerburgerbeweging.nl/wp-content/uploads/2023/09/BBB_VERKIEZINGSPROGRAMMA_NOV2023_DEF.pdf</ref>
|-
|BIJ1
|Geen (concept partijprogramma)<ref>https://bij1.org/wp-content/uploads/2023/09/BIJ1-Concept-Partijprogramma-Tweede-Kamer-2023.pdf</ref>
|-
|BVNL
|Geen<ref>https://bvnl.nl/standpunten/</ref>, accepteert wel bitcoin donaties<ref>https://bvnl.nl/product-category/b/</ref>
|-
|CDA
|Geen<ref>https://d14uo0i7wmc99w.cloudfront.net/CDA/2023/CDA_ontwerpverkiezingsprogramma%2023-27%20aangepast.pdf</ref>
|-
|CU
|Geen<ref>https://insite.christenunie.nl/l/library/download/urn:uuid:451ab66c-b8f0-44ba-91d3-49cd88b6577d/conceptverkiezingsprogramma+christenunie+2023-2028.pdf</ref>
|-
|D66
|Geen<ref>https://d66.nl/wp-content/uploads/2023/09/D66_VKP2023_2023-2027.pdf</ref>
|-
|DENK
|Onbekend
|-
|FVD
|Versoepeling regelgeving met betrekking tot crypto currency.<ref>https://fvd.nl/FVD_het_programma_van_hoop_optimisme_en_herstel_2023-2027.pdf</ref>
|-
|GL/PvdA
|Op Europees niveau maken we ons sterk voor ecodesignregels die het gebruik van data en rekenkracht voor ... cryptomunten aan banden leggen (concept partijprogramma).<ref>https://groenlinkspvda.nl/wp-content/uploads/2023/09/GL-PvdA-VKP-Ongenummerd-189.pdf</ref>
|-
|JA21
|Open internet en individuele economische vrijheid: innovatie Bitcoin omarmen, cash betalen in stand houden, geen digitale Euro, geen EU Digital Wallet.<ref>https://ja21.nl/standpunten/informatie-en-privacy</ref>
|-
|NSC
|Geen<ref>https://nscpartij.nl/wp-content/uploads/2023/09/Basisdocument-politieke-lijn-Groep-Omtzigt-definitief.pdf</ref>
|-
|PvdD
|Geen<ref>https://assets.partijvoordedieren.nl/assets/algemeen/Verkiezingsprogramma-Partij-voor-de-Dieren-Tweede-Kamerverkiezingen-2021.pdf</ref>
|-
|PVV
|Geen<ref>https://www.pvv.nl/images/2023/PVV-Verkiezingsprogramma-2023.pdf</ref>
|-
|SGP
|Geen<ref>https://sgp.nl/standpunten</ref>
|-
|SP
|Geen<ref>https://www.sp.nl/standpunten</ref>
|-
|VVD
|Geen (concept partijprogramma)<ref>https://www.vvd.nl/wp-content/uploads/2023/09/Verkiezingsprogramma-VVD-2023-2027.pdf</ref>
|-
|Volt
|Geen<ref>https://voltnederland.org/storage/doc/voltnederland_verkiezingsprogramma_2023.pdf</ref>
|}

== Referentielijst ==
<references />

Bitonic

2023-04-13T11:23:13Z

DediQated: Anagram, documentaire, tekstverbetering

[https://bitonic.nl/ Bitonic] is een bedrijf waar je [[Bitcoin kopen|bitcoin kunt kopen]] en verkopen. Het is het eerste bedrijf dat in Nederland bitcoin begon aan te bieden in 2012. De naam Bitonic is een anagram van het woord Bitcoin.

=== Bitonic.nl ===
Op [https://bitonic.nl/ bitonic.nl] kan je eenvoudig bitcoin kopen. Je geeft aan hoeveel bitcoin je wilt kopen, doet een iDeal-betaling en na [[Verificatie-eisen|verificatie]] ontvang je jeouw bitcoin. Ook kan je hier je bitcoin verkopen voor euro's.

=== Bl3p ===
[https://bl3p.eu Bl3p.eu] is een exchange waar je orders kan plaatsen om bitcoin te kopen of te verkopen tegen euro's.

=== Documentaire ===
In het jaar 2022 vierde Bitonic haar tienjarig bestaan en legde de focus op innovatie en nieuwe producten. Als afsluiting van het jubileumjaar werd er een documentaire geproduceerd over de ontstaansgeschiedenis van Bitonic en daarmee ook de opkomst van de Nederlandse Bitcoin-markt. De documentaire is [https://10y.bitonic.nl/en/ hier] te zien.

Eerste hulp bij bitcoin kopen

2023-04-05T20:06:03Z

DediQated: Enkele taalkundige dingetjes

Er zijn verschillende redenen waarom mensen [[bitcoin]] willen [[Bitcoin kopen|kopen]]. Redenen zijn niet per se goed of fout, maar er zijn wel dingen om op te letten. Er zijn wel aandachtspunten om op te letten. Hieronder staan een aantal overwegingen, let wel op dat deze ook deels subjectief van aard zijn.

=== Waarom wil jij bitcoin kopen? ===

* '''Snel geld verdienen'''
** Dit is de reden die het vaakst voorkomt waarom mensen bitcoin willen kopen. Wij zien bitcoin als een langetermijninvestering die [[Een betere wereld met en door Bitcoin|de wereld beter maakt]], onder andere omdat Bitcoin de [[Energieverbruik|wereld groener]] maakt.
** Als dit je motivatie is: prima, maar laat je vooral niet gekmaken door [[En Ethereum en andere altcoins dan?|andere munten en grote beloftes]]
* '''Ik wil mezelf beschermen tegen inflatie/economische crises'''
** Deze reden wordt steeds vaker genoemd vanwege de hoge inflatie, zo was de consumenteninflatie in september 2022 14,5% volgens het CBS<ref>https://www.cbs.nl/nl-nl/visualisaties/dashboard-economie/prijzen/inflatie</ref>.
** Zorg dat je begrijpt wat je koopt en minstens de basisconcepten van Bitcoin duidelijk zijn (zie: [[Bitcoin]]).
*'''Ik vind het technisch interessant'''
** Fantastisch als je geïnteresseerd bent in de technologie achter Bitcoin. Besef dat je geen bitcoin hoeft te kopen om er mee bezig te zijn.

=== '''Let goed op deze dingen''' ===

* Zorg dat je begrijpt wat je koopt en minstens de basisconcepten van Bitcoin duidelijk zijn (zie: [[Bitcoin]]).
* Let op [[Let op voor oplichting|oplichting]], vooral door schreeuwerige websites.
* Denk vóór het kopen goed na hoe je je bitcoin wilt opslaan. Onthoud: [[Not your keys, not your coins]].
* Overweeg een [[DCA]]-strategie waar je wekelijks of maandelijks koopt in plaats van alles in één keer. Zo heb je minder last van koerswisselingen.
* Denk na over je investeringshorizon. Heb je snel weer euro's nodig, dan is (veel) bitcoin kopen misschien niet zo handig. Wil je investeren? Dan is langer vasthouden waarschijnlijk een goed idee, dit wordt [[Bitcoin Memes#Hodl|HODLing]] genoemd.
''Zie ook: [[Belangrijkste dingen om te weten voordat je met Bitcoin aan de slag gaat]]''

=== Het voelt nog steeds goed, wat nu? ===
Fijn! Alvast welkom, nieuwe Bitcoiner! Stel je vragen gerust in een [[community]].

Het kan heel eenvoudig zijn:

# Lees je in en snap wat je koopt (dat ben je nu, goed bezig!)
# Koop een [[hardware wallet]] om je bitcoin op te slaan. Lees de instructies goed.
# [[Bitcoin kopen|Koop bitcoin]] bij een handelskantoor en stuur het naar je eigen wallet.

'''Referenties:'''

Eerste hulp bij bitcoin kopen

2023-04-05T20:03:09Z

DediQated: Referenties

Er zijn verschillende redenen waarom mensen [[bitcoin]] willen [[Bitcoin kopen|kopen]]. Redenen zijn niet per se goed of fout, maar er zijn wel dingen om op te letten. Er zijn wel aandachtspunten om op te letten. Hieronder staan een aantal overwegingen, let wel op dat deze ook deels meningen bevatten.

=== Waarom wil jij bitcoin kopen? ===

* '''Snel geld verdienen'''
** Dit is de reden die het vaakst voorkomt waarom mensen bitcoin willen kopen. Wij zien bitcoin als een langetermijninvestering die [[Een betere wereld met en door Bitcoin|de wereld beter maakt]], onder andere omdat Bitcoin de [[Energieverbruik|wereld groener]] maakt.
** Als dit je motivatie is: prima, maar laat je vooral niet gekmaken door [[En Ethereum en andere altcoins dan?|andere munten en grote beloftes]]
* '''Ik wil mezelf beschermen tegen inflatie/economische crises'''
** Deze reden wordt steeds vaker genoemd vanwege de hoge inflatie, zo was de inflatie voor consumenten in september 2022 14,5% volgens het CBS<ref>https://www.cbs.nl/nl-nl/visualisaties/dashboard-economie/prijzen/inflatie</ref>.
** Zorg dat je begrijpt wat je koopt en minstens de basisconcepten van Bitcoin duidelijk zijn (zie: [[Bitcoin]]).
*'''Ik vind het technisch interessant'''
** Fantastisch als je geïnteresseerd bent in de technologie achter Bitcoin. Besef dat je geen bitcoin hoeft te kopen om er mee bezig te zijn.

=== '''Let goed op deze dingen''' ===

* Zorg dat je begrijpt wat je koopt en minstens de basisconcepten van Bitcoin duidelijk zijn (zie: [[Bitcoin]]).
* Let op [[Let op voor oplichting|oplichting]], vooral door schreeuwerige websites.
* Denk vóór het kopen goed na hoe je je bitcoin wilt opslaan. Onthoud: [[Not your keys, not your coins]].
* Overweeg een [[DCA]]-strategie waar je wekelijks of maandelijks koopt in plaats van alles in één keer. Zo heb je minder last van koerswisselingen.
* Denk na over je investeringshorizon. Heb je snel weer euro's nodig, dan is (veel) bitcoin kopen misschien niet zo handig. Wil je investeren? Dan is langer vasthouden waarschijnlijk een goed idee, dit wordt [[Bitcoin Memes#Hodl|HODLing]] genoemd
''Zie ook: [[Belangrijkste dingen om te weten voordat je met Bitcoin aan de slag gaat]]''

=== Het voelt nog steeds goed, wat nu? ===
Fijn! Alvast welkom, nieuwe Bitcoiner! Stel je vragen gerust in een [[community]].

Het kan heel eenvoudig zijn:

# Lees je in en snap wat je koopt (dat ben je nu, goed bezig!)
# Koop een [[hardware wallet]] om je bitcoin op te slaan. Lees de instructies goed.
# [[Bitcoin kopen|Koop bitcoin]] bij een handelskantoor en stuur het naar je eigen wallet.

'''Referenties:'''

Eerste hulp bij bitcoin kopen

2023-04-05T20:02:13Z

DediQated: Tekstverbetering

Er zijn verschillende redenen waarom mensen [[bitcoin]] willen [[Bitcoin kopen|kopen]]. Redenen zijn niet per se goed of fout, maar er zijn wel dingen om op te letten. Er zijn wel aandachtspunten om op te letten. Hieronder staan een aantal overwegingen, let wel op dat deze ook deels meningen bevatten.

=== Waarom wil jij bitcoin kopen? ===

* '''Snel geld verdienen'''
** Dit is de reden die het vaakst voorkomt waarom mensen bitcoin willen kopen. Wij zien bitcoin als een langetermijninvestering die [[Een betere wereld met en door Bitcoin|de wereld beter maakt]], onder andere omdat Bitcoin de [[Energieverbruik|wereld groener]] maakt.
** Als dit je motivatie is: prima, maar laat je vooral niet gekmaken door [[En Ethereum en andere altcoins dan?|andere munten en grote beloftes]]
* '''Ik wil mezelf beschermen tegen inflatie/economische crises'''
** Deze reden wordt steeds vaker genoemd vanwege de hoge inflatie, zo was de inflatie voor consumenten in september 2022 14,5% volgens het CBS<ref>https://www.cbs.nl/nl-nl/visualisaties/dashboard-economie/prijzen/inflatie</ref>.
** Zorg dat je begrijpt wat je koopt en minstens de basisconcepten van Bitcoin duidelijk zijn (zie: [[Bitcoin]]).
*'''Ik vind het technisch interessant'''
** Fantastisch als je geïnteresseerd bent in de technologie achter Bitcoin. Besef dat je geen bitcoin hoeft te kopen om er mee bezig te zijn.

=== '''Let goed op deze dingen''' ===

* Zorg dat je begrijpt wat je koopt en minstens de basisconcepten van Bitcoin duidelijk zijn (zie: [[Bitcoin]]).
* Let op [[Let op voor oplichting|oplichting]], vooral door schreeuwerige websites.
* Denk vóór het kopen goed na hoe je je bitcoin wilt opslaan. Onthoud: [[Not your keys, not your coins]].
* Overweeg een [[DCA]]-strategie waar je wekelijks of maandelijks koopt in plaats van alles in één keer. Zo heb je minder last van koerswisselingen.
* Denk na over je investeringshorizon. Heb je snel weer euro's nodig, dan is (veel) bitcoin kopen misschien niet zo handig. Wil je investeren? Dan is langer vasthouden waarschijnlijk een goed idee, dit wordt [[Bitcoin Memes#Hodl|HODLing]] genoemd
''Zie ook: [[Belangrijkste dingen om te weten voordat je met Bitcoin aan de slag gaat]]''

=== Het voelt nog steeds goed, wat nu? ===
Fijn! Alvast welkom, nieuwe Bitcoiner! Stel je vragen gerust in een [[community]].

Het kan heel eenvoudig zijn:

# Lees je in en snap wat je koopt (dat ben je nu, goed bezig!)
# Koop een [[hardware wallet]] om je bitcoin op te slaan. Lees de instructies goed.
# [[Bitcoin kopen|Koop bitcoin]] bij een handelskantoor en stuur het naar je eigen wallet.

Bitcoin in El Salvador

2023-01-07T10:28:37Z

DediQated: Dagelijks 1 btc

==Voorgeschiedenis ==

=== Dollarisatie El Salvador===
De colón (SVC) was van 1892 tot aan 2011 de munteenheid van El Salvador. De colón was vernoemd naar Christopher Columbus (Cristóbal ''Colón'' in het Spaans)''.'' Op 1 januari 2001 werd de United States dollar (USD) wettig betaalmiddel in El Salvador. Hiermee verloor El Salvador de regie over het eigen monetair beleid. Dit omdat het monetaire beleid ten aanzien van de USD door de Federal Reserve in de Verenigde Staten wordt gemaakt.

De dollarisatie heeft op twee wijzen invloed op de latere invoering van [[Bitcoin]]. Ten eerste heeft het land El Salvador sindsdien geen eigen munt meer, dus geen controle over het monetaire beleid. De invoering van Bitcoin is dus iets minder vreemd dan voor een land dat wél een eigen munt heeft. Dit is de positieve invloed.

In negatieve zin heeft de dollarisatie delen van de bevolking argwanend gemaakt voor verandering van de munt. De El Salvadoranen waren een bepaalde koers beloofd bij de omzetting van hun spaartegoeden, maar de uiteindelijke koers bleek veel slechter. Hierdoor zijn de El Salvadoranen bang dat dit weer gaat gebeuren, alleen dan nu met Bitcoin.

===President Bukele===
{{Infobox persoon|naam=Nayib Bukele|volledige naam=Nayib Armando Bukele Ortez|geboren=24-07-1981|geboorteplaats=San Salvador, El Salvador|beroep=President van El Salvador}}
Nayib Bukele is de president van El Salvador sinds 01-06-2019 na het winnen van de verkiezingen van 2019. De als 'populistisch' bestempelde president haalde 53% van de stemmen en verkreeg daarmee een absolute meerderheid in beide kamers van het parlement.<ref>https://www.nytimes.com/2019/02/03/world/americas/salvador-bukele-election.html</ref> Bukele is met 40 jaar (in 2021) een van de jongste presidenten op aarde.

Bukele is onder meer populair geworden door de effectieve bestrijding van het straatgeweld en het aanpakken van oude, corrupte machtsstructuren die naar verluidt de elite de hand boven het hoofd en in het zadel van de macht houden.

Er is veel kritiek op Bukele, ook vanuit het Westen. Gewezen wordt op de autocratische trekken van de president. Zo heeft hij rechters vervangen en met militair vertoon in het parlement wetten doorgedrukt om geld vrij te maken voor bestrijding van criminaliteit.

Ondanks dat hij zich opwerpt als man van het volk komt hij uit een gezin behorend tot de bovenlaag van het land.

=== Eerste Bitcoin-experiment: El Zonte/Bitcoin Beach ===
Mike Petereson, een surfer neergestreken in het kustplaatsje El Zonte, zette daar sinds 2018 een circulaire lokale Bitcoin-economie op, waaraan een duizendtal mensen en een honderdtal winkels deelnamen. De infrastructuur bestond in essentie uit één Lightning Node. De mensen gebruikten een Lightning-wallet, omdat on-chain fees te duur zijn voor Salvadoranen en de transacties te traag voor gebruik in winkels en dergelijke. Dit is redelijk succesvol gaan draaien en zo ontstond ook de bijnaam van El Zonte: '''Bitcoin Beach''<nowiki/>'. Uiteindelijk heeft ook president Bukele dit fenomeen ter plaatse leren kennen. Dit bracht hem op het idee om deze opzet van Bitcoin Beach over het hele land uit te rollen. Anders gezegd, zonder deze surfer in El Zonte was bitcoin nu bijna zeker geen wettig betaalmiddel in El Salvador geweest.
==== Details Bitcoin Beach ====
:Een anoniem gebleven persoon vond zijn USB-stick terug met daarop bitcoin, ooit gekocht voor 15 dollarcent. Hij zocht een goed doel ervoor en sloot een partnerschap af met surfer dude Michael (Mike) Peterson. Peterson kreeg van hem een flinke donatie, op voorwaarde dat de bitcoins gebruikt werden om een circulaire Bitcoin-economie op te zetten, en niet direct te verkopen voor fiat. <ref>https://medium.com/@Bixin/el-salvadors-cryptocurrency-journey-from-anonymous-donation-to-bitcoin-adoption-6c35c2fb3cb6</ref>

:Peterson kwam namelijk al jaren in het kustplaatsje El Zonte om te surfen. Hij en zijn vrouw kochten een huis en gingen er permanent wonen. Ze zagen dat de lokale armere bevolking geen bankrekening had en puur op content geld leeft. Over afstand geld sturen of ontvangen is voor 70% van de bevolking onbereikbaar.

:Peterson overwoog Bitcoin (on chain) te introduceren maar zag daar van af wegens de lage transactiesnelheid en hoge fee kosten. Hij vond de tijd rijp om Lightning in het dorp te introduceren: alle mensen die mee wilden doen (kleine eettentjes e.d.) dienden de Satoshi (Lightning-only) Wallet te installeren op hun telefoon. Peterson zette een Lightning node onder eigen beheer op. De hele lokale Bitcoin economie draait in feite op deze node. Om twijfelende mensen over de streep te trekken beloofde Peterson te allen tijde sats terug om te wisselen voor contante USD.

==Invoering bitcoin als wettig betaalmiddel==

===Aankondiging van de Bitcoinwet tijdens Bitcoin Miami Convention===
Jack Mallers (CEO van Strike) hield op 5 juni een [https://www.youtube.com/watch?v=_59hrgTiRJU presentatie] op Bitcoin Miami Convention 2021, tijdens deze presentatie haalde hij problemen aan die volgens hem verkeerd gaan in de macro-economie. Hierna vertelde Mallers wat emotioneel welke nadelen het gebruik van de USD voor El Salvador, bijvoorbeeld de kosten van [[Bitcoin in El Salvador#Remittances|remittances]]. Tijdens zijn bijna drie maandelijkse verblijf in El Salvador hielp en leerde hij de El Salvadoranen met betrekking tot Bitcoin. Mallers kreeg een bericht van Bukele met de vraag om mee te helpen aan het plan om bitcoin als wettig betaalmiddel te maken in El Salvador. Tijdens deze presentatie liet Mallers een [https://youtu.be/_59hrgTiRJU?t=799 video] van Bukele zien, hierin vertelde Bukele dat hij volgende week een wetsvoorstel inbrengt die bitcoin als wettig betaalmiddel zal beschouwen.

===Wetsvoorstel===
Vier dagen na de aankondiging van de Bitcoinwet, op 9 juni, nam het congres het wetsvoorstel aan met een overgrote meerderheid van 62 uit 84 stemmen<ref name=":0">https://twitter.com/nayibbukele/status/1402507224916836352</ref>. El Salvador gaf aan dat zij negentig dagen nodig hadden om het land voor te bereiden op de ingang van deze wet. Op 7 september 2021 ging de Bitcoin Wet in. Met de inwerkingtreding van deze wet is El Salvador het eerste land ter wereld dat bitcoin als wettig betaalmiddel accepteert.

===De Bitcoinwet===
In een [https://twitter.com/nayibbukele/status/1402446890466217985 tweet van Bukele (Engelse versie)] liet hij zien wat de inhoud van ''<nowiki/>'the Bitcoin Law'<nowiki/>'' of '''Ley Bitcoin''<nowiki/>' (de Bitcoinwet) is.

[https://bitcoinmagazine.nl/nieuws/bitcoin-wet-in-el-salvador-gaat-vandaag-in-dit-is-wat-je-moet-weten Bitcoin Magazine] vatte de Bitcoin Wet als volgt samen:

#Het doel van het wetsvoorstel is om van Bitcoin een wettig betaalmiddel te maken;
#De prijs tussen Bitcoin en de dollar wordt volledig overgelaten aan de vrije markt;
#Prijzen mogen worden uitgedrukt in Bitcoin;
#Belastingen mogen worden betaald in Bitcoin;
# Uitwisseling van Bitcoin voor andere valuta is belastingvrij, zoals het hoort;
# De Amerikaanse dollar wordt gebruikt in de boekhouding als referentievaluta;
#Alle aanbieders van producten of diensten moeten Bitcoin accepteren als dat als betaalmiddel wordt aangeboden;
#Winkels kunnen een bitcoin wallet via de overheid aanmaken;
#De staat zal via de Banco de Desarollo de El Salvador (BENDESAL) gegarandeerd de uitwisseling tussen de Amerikaanse dollar en Bitcoin faciliteren;
#Er komt een fonds (trust) van $150 miljoen dat wordt gebruikt om uitwisselingen te faciliteren en de kosten te dekken.

===Chivo wallet en Chivo ATM===
Bij ingang van de wet bood El Salvador twee producten aan; de Chivo wallet en de Chivo ATM. '<nowiki/>''Chivo''<nowiki/>' is in El Salvador jargon voor het woord '''cool''<nowiki/>'.
[[Bestand:Chivo ATM.jpg|miniatuur|Een Chivo ATM in El Salvador]]

====Chivo Wallet====
De Chivo wallet is een door de El Salvadoraanse staat uitgebrachte bitcoin (telefoon-)[[wallet]], waarmee je bitcoin kan ontvangen en verzenden. Deze wallet maakt gebruik van [[Lightning]], waarmee je instant en zo goed als kosteloos bitcoin kunt verzenden en ontvangen door middel van bijvoorbeeld het scannen van een QR-code. Om bitcoingebruik onder de bevolking te stimuleren kon elke gebruiker gratis $30 aan bitcoin ontvangen in de Chivo Wallet. Het gebruik van de Chivo wallet is niet verplicht, iedereen is vrij te kiezen welke bitcoin wallet hij of zij gebruikt.

====Chivo ATM====
De Chivo ATM is een apparaat waarmee men zijn of haar bitcoin zonder commissie kan kopen of verkopen tegen cash USD. Naast de uitrol in El Salvador van de Chivo ATM, zijn er ook Chivo ATM's geplaatst in de Verenigde Staten. Op 29-09-2021 waren er in totaal 231 Chivo ATM's geplaatst.<ref>https://coinatmradar.com/manufacturer/128/chivo-atm-bitcoin-atm-producer/</ref> Alle Chivo ATM's zijn geplaatst door de El Salvadoraanse staat.

=== Remittances ===
Remittances is Engels voor het overmaken van geld van het buitenland naar je eigen thuisland. Veel El Salvadoranen werken in het buitenland om geld te verdienen, ze maken dit geld over naar El Salvador. In de Verenigde Staten werken er ongeveer twee miljoen El Salvadoranen. Deze remittances maakten in 2020 24%<ref>https://data.worldbank.org/indicator/BX.TRF.PWKR.DT.GD.ZS?locations=SV</ref> deel uit van het bruto binnenlands product (bbp) van El Salvador. De kosten van deze remittances kan oplopen tot wel 50% op de traditionele manier. Door het sturen van bitcoin van het buitenland naar El Salvador (bijvoorbeeld via de [[Bitcoin in El Salvador#Chivo wallet|Chivo Wallet]]) zijn er zo goed als geen kosten voor deze transacties. Dankzij deze methode zal het bbp in El Salvador significant kunnen stijgen, wat dus goed is voor de El Salvadoraanse economie. Nog een probleem op de traditionele manier is om deze remittances (in cash) te ontvangen in El Salvador. Men moet vaak uren in de rij staan. Met bitcoin is dit niet het geval, omdat je bitcoin wereldwijd instant kan verzenden en ontvangen.

===Reactie vanuit de Bitcoin-community===
Op Reddit verscheen er een [https://www.reddit.com/r/Bitcoin/comments/phgtq2/so_we_all_buying_30_worth_of_bitcoin_on_tuesday/ post] die voorstelde om met de gehele community op de dag van de ingang van de wet (7 september) $30 aan bitcoin te kopen, om de bevolking in El Salvador te steunen. Het bedrag van $30 was gekozen, omdat dit het equivalent was aan het bedrag dat elke El Salvadoraan kreeg aan bitcoin. Het voorstel van deze Reddit-gebruiker werd groots omarmt. De Reddit-post kreeg duizenden reacties, maar ook op andere sociale media werd het bericht groots opgepikt. Vele mensen lieten weten dat ze bitcoin op deze dag gingen kopen en riepen ook anderen op dit te doen. Zie bijvoorbeeld [https://twitter.com/michael_saylor/status/1434850362943438852 deze tweet van Michael Saylor] die meer dan 90.000 stemmen kreeg op een poll.

=== Protesten tegen de Bitcoinwet ===
Naast voorstanders waren er ook tegenstanders van de Bitcoinwet in El Salvador. Mensen gingen de straat op om te demonstreren tegen de nieuwe Bitcoinwet. Ze gaven onder andere aan bang te zijn voor de koersschommelingen. Ook werd er een [[Bitcoin in El Salvador#Chivo ATM|Chivo ATM]] in de hoofdstad San Salvador in brand gestoken. <ref>https://www.businessinsider.nl/demonstranten-in-el-salvador-steken-bitcoin-pinautomaat-in-brand-duizenden-mensen-protesteren-tegen-de-invoering-van-de-cryptomunt-als-betaalmiddel/</ref>

=== Kritiek en Wantrouwen ===
Er was van het begin af aan al veel kritiek en wantrouwen over de Bitcoin plannen van Bukele. Enkele van de vragen die links en rechts gesteld worden:
*Wat is zijn intentie, is dat daadwerkelijk de unbanked te helpen?
*Misschien wil Bukele een vrijhaven voor geld-witwassers creëren? Een modernere versie van Panama?
*Als El Salvador geen USD meer heeft (en sommigen beweren dat dat aanstonds is), komt de gegarandeerde BTC naar USD-omzetting niet in gevaar? Of krijgen mensen dan een IOU (schuldpapier)?
* De Chivo wallet is nu optioneel, elke Bitcoin/Lightning wallet kan gebruikt worden. Maar blijft dat zo?
*De meeste tweets van Bukele over Bitcoin zijn in het Engels, over de hoofden van de eigen bevolking heen. "Heeft Bukele wel ons welzijn in gedachten?" is dus een logische vraag bij de bewoners van El Salvador.
*De 700 Bitcoins die El Salvador heeft aangekocht, hoe ging dat in zijn werk? Wie beheert die bitcoins? Welke wettige maatregelen en controle-mechanismen zijn er opdat deze bitcoins niet deels voor privé-doeleinden worden gebruikt?
*Vooral [[Bitcoin in El Salvador#De Bitcoin Wet|punt #7 in de Bitcoin Wet]] van heeft kritiek gekregen: de verplichting past niet erg bij het 'vrijheidsethos' van Bitcoin. Die verplichting is overigens wel gecompenseerd door een andere voorziening in de wet: dat voor die partijen die (nog) niet in staat zijn om Bitcoin te accepteren (om bijv. technische redenen) de verplichting nog niet geldt. En dat de overheid hulp biedt met bijvoorbeeld educatie om de invoering van de voorzieningen door winkeliers en dergelijke te vergemakkelijken.

Zoals te zien zijn er veel vragen van het kaliber "what if Bukele turns nasty?". Dat is een vraag waarin het antwoord al besloten ligt. Dan gaat de situatie negatieve wending krijgen. Maar dit is tot dus ver niet het geval.

===FAQ over de invoering van Bitcoin in El Salvador===

====Is de invoering van Bitcoin economisch gezien positief voor de bevolking?====

Ja, mensen kunnen nu dankzij bitcoin sparen. Veel mensen hadden vaak alleen cash geld (omdat ze geen bankrekening hebben), wat direct werd uitgegeven. Ook zal het de El Salvadoranen veel geld schelen bij het doen van [[Bitcoin in El Salvador#Remittances|remittances]].

====Verloopt de introductie van Bitcoin vlekkeloos?====

De introductie wordt over het algemeen als te haastig met te weinig voorbereiding beoordeeld.

Er kwam na het verzenden van bitcoin niet altijd USD uit een Chivo ATM rollen.<ref>https://twitter.com/AaronvanW/status/1442257975729537026</ref>

Ook waren de servers waarmee de Chivo-sfdwallets werken overbelast, waardoor de wallets geen response gaven.

De komende maanden zullen uitwijzen of Bukele en zijn team de volharding en skills hebben om de rimpels glad te strijken voordat het publiek teleurgesteld het hele Bitcoin systeem de rug toekeert.

====Hoe zit het met de gratis $30 in bitcoin 'airdrop'?====

Elke volwassen staatsburger van El Salvador ontvangt $30 aan Bitcoin in zijn of haar Chivo wallet. De benodigde bitcoin werden door de staat gekocht en betaald met belastinggeld. Daags erna stonden lange rijen bij de ATM's om de $30 aan bitcoin te cashen in contante dollars. Dat lijkt dus oppervlakkig gezien een niet zinvolle actie. Bij nader inzien is het echter een goede zet geweest, want zowat elke volwassen Salvadoriaan heeft nu een bitcoin wallet op z'n telefoon. Het belang hiervan blijkt uit het volume van de remittances: dat is nu (01-10-2021) al $1,000,000 per dag.<ref>https://twitter.com/nayibbukele/status/1443767018226917376</ref>

====Kan Bukele bitcoin van het volk stelen of anders misbruiken?====

Daar lijkt het niet op, want naast de staats-wallet Chivo (die een misbruik-mogelijkheid ingebouwd zou kunnen hebben) kunnen El Salvadoranen elke andere Bitcoin wallet gebruiken, waar de regering geen grip op heeft.

====Straalt het negatief op Bitcoin af dat juist een land als El Salvador Bitcoin omarmt?====

Sommige mensen hebben een negatieve associatie met president Bukele. Echter, zijn er in het verleden vele voorbeelden te noemen waarbij innovaties werden omarmt door sectoren waarbij men een negatieve associatie hadden. Denk bijvoorbeeld aan de VHS-tape en de porno-industrie. Overigens is Bitcoin een decentraal netwerk. El Salvador is op geen enkele mogelijkheid eigenaar van Bitcoin.

==== De introductie van Bitcoin in El Salvador wordt gevolgd door een crash in de koers. Ligt daar een oorzakelijk verband?====

Er is mogelijk een verband, dit kan mogelijk een geval zijn geweest van 'koop het gerucht en verkoop het nieuws'. Echter, is dit maar een korte koersschommeling. Op lange termijn zal dit niet als significant worden beschouwen.

==== Waaruit staan de bezwaren van de lokale tegenstanders en zijn deze bezwaren terecht?====

Vanuit een ter plaatse [https://satoshiradio.nl/2021/09/11/171-special-een-gesprek-over-de-geschiedenis-van-el-salvador/ live-verslag] in El Salvador bleek dat er meerdere redenen zijn bij de inwoners van El Salvador om tegen Bitcoin te zijn:
*Gebrek aan kennis: Men begrijpt niet wat Bitcoin is (laat staan Lightning), snapt niet hoe het werkt, denkt dat het een speeltje is van rijke Westerlingen en ziet een volatiele koers.
*Politieke mening: Men is (fel) tegenstander van Bukele en zijn autoritaire acties. Bitcoin is dan meer een stok om de gehate president mee te slaan.
En aan dat laatste is weinig te doen. Aan het gebrek aan kennis over bitcoin des te meer, hopelijk zal het begrip van Bitcoin in de loop van de tijd toenemen en de angst voor Bitcoin bij de bevolking daardoor afnemen.
===Succes of gefaald experiment?===

Hoe zal het verder gaan met Bitcoin in El Salvador? Er zijn genoeg partijen die er belang bij hebben dat dit experiment gaat falen, namelijk alle instanties die macht gaan verliezen als Bitcoin gemeengoed wordt: IMF, FED, Wereldbank, Visa/Mastercard etcetera. Sabotagepogingen zijn te verwachten.

Maar er zijn ook voldoende intrinsieke factoren die een succesvol verloop van dit experiment in de weg staan: de vijandigheid van delen van de bevolking tegen Bitcoin, het wantrouwen jegens president Bukele.

Maar ook de lage penetratiegraad van (mobiel) internet is een probleem voor het werken met Bitcoin en Lightning in El Salvador. Niet voor niets is enkele jaren geleden een betaalsysteem in Afrika ingevoerd op basis van SMS-berichten, hetgeen veel laagdrempeliger is.

Wellicht is El Savador de lakmoestest voor Bitcoin; met een president die Bitcoin niet alleen gedoogt maar zelfs ook aanmoedigt.
==Bitcoin op de balans van El Salvador ==
El Salvador heeft zelf heeft bitcoin op de balans staan.

Voor de actuele balans: zie [[Bitcoin Data#Landen en bedrijven met bitcoin op de balans|landen en bedrijven met bitcoin op de balans]].

== Bitcoin City ==
President Bukele kondigde op 21-11-2021 aan om de eerste Bitcoin stad van de wereld te maken in El Salvador, ten oosten van de regio La Union. Het project gaat gefinancierd worden door volledig gedekte bitcoin obligaties met een destijdse waarde van 500 miljoen dollar. De stad zal de vorm van een circel aannemen en het centrale plein van de stad zal in de vorm van een 'B' zijn. Vanuit de lucht zal de stad er uit moeten gaan zien als het Bitcoin logo.<ref name=":1">https://www.reuters.com/markets/rates-bonds/el-salvador-plans-first-bitcoin-city-backed-by-bitcoin-bonds-2021-11-21/</ref>

==Tijdlijn belangrijke gebeurtenissen==
{| class="wikitable"
|+
! Datum
!Gebeurtenis
|-
|05-06-2021
|Aankondiging van Bukele van het wetsvoorstel om bitcoin een wetting betaalmiddel te maken.<ref>https://www.youtube.com/watch?v=_59hrgTiRJU&t=799s</ref>
|-
|09-06-2021
|Congres stemt voor het wetsvoorstel om bitcoin een wettig betaalmiddel te maken.<ref name=":0" />
|-
|09-06-2021
|Bukele kondigt aan bitcoin te willen [[Mining|minen]] met de energie uit vulkanen.<ref>https://twitter.com/nayibbukele/status/1402680890057166858</ref>
|-
|06-09-2021
|El Salvador koopt zijn eerste 200 bitcoins.<ref>https://twitter.com/nayibbukele/status/1434968475928248331</ref>
|-
|07-09-2021
|Bitcoin is een wettig betaalmiddel in El Salvador. Hiermee tevens het eerste land waarin bitcoin een wettig betaalmiddel is.<ref>https://www.coindesk.com/policy/2021/09/07/bitcoin-now-legal-tender-in-el-salvador-marking-world-first/</ref>
|-
|26-09-2021
|2.1 miljoen Salvadoranen gebruiken de Chivo wallet. Dit zijn meer gebruikers dan welke bank dan ook in El Salvador.<ref>https://twitter.com/nayibbukele/status/1441846960332361730</ref>
|-
|01-10-2021
| 1 miljoen USD per dag aan [[Bitcoin in El Salvador#Remittances|remittances]] stromen met Bitcoin El Salvador binnen, meldt president Bukele.<ref>https://twitter.com/nayibbukele/status/1443767018226917376?s=21</ref>
|-
|01-10-2021
|El Salvador start met het minen van bitcoin door middel van vulkaanenergie.<ref>https://www.cnbc.com/2021/10/01/el-salvador-just-started-mining-bitcoin-with-volcanoes-for-the-first-time-ever-and-theyve-already-made-269.html</ref>

|-
|06-10-2021
|El Salvadoranen stoppen meer cash in de Chivo ATMs dan dat zij cash er uit halen. Dit betekend dus dat de El Salvadoranen meer bitcoin kopen dan verkopen via de ATMs. Als je het aantal in remittances hier in meetelt is dit een viervoud van het aantal cash dat mensen uit de ATMs halen.<ref>https://twitter.com/nayibbukele/status/1445923488083107845?s=20</ref>
|-
|09-10-2021
|Bukele kondigt aan een dierenziekenhuis te gaan bouwen met de winst die El Salvador met bitcoin maakt.<ref>https://twitter.com/nayibbukele/status/1447032344800632834</ref>
|-
|21-11-2021
|Bukele kondigt '[[Bitcoin in El Salvador#Bitcoin City|Bitcoin City]]' aan.<ref name=":1" />
|-
|17-11-2022
|Bukele kondigt aan dat El Salvador vanaf 18-11-22 elke dag één bitcoin koopt.<ref>https://twitter.com/nayibbukele/status/1593113857261965312</ref>
|}
==BITCOIN in EL SALVADOR, The Movie ==

Bitcoin in El Salvador! Hoe ging het er aan toe in de weken voor, tijdens en na ''Bitcoin Legal Tender Day''? In deze documentaire neemt Arnold Hubach je mee op reis tijdens zijn ervaringen in het Centraal-Amerikaanse land...

Premiere 10-10-2021 in samenwerking met Bitcoin Magazine.

Kijk op [https://www.youtube.com/watch?v=TWDQOz8qP2E YouTube] (engels ondertiteld).
[[Bestand:BitcoinElSalvador-themovie.jpg|gecentreerd|miniatuur]]

==Referenties==
<references />

Energieverbruik

2022-09-02T09:52:24Z

DediQated: Kopjes aangepast (andere formaten)

Voor het [[Mining|minen]] van [[bitcoin]] is elektriciteit nodig. Minen wordt gedaan door heel veel computers verspreid over de wereld. En omdat al deze computers elektriciteit nodig hebben, wordt er energie verbruikt. Het energieverbruik binnen Bitcoin is nodig voor het maken van een nieuw blok in de blockchain. Dit proces levert de miners bitcoin op en heet ook wel [[Proof of Work]], wat het bewijs dat is dat een miner energie heeft verbruikt.

Het energieverbruik van Bitcoin is groot en stijgt waardoor regelmatig de kritiek of vraag naar boven komt of Bitcoin niet zuiniger kan. Als je van mening bent dat Bitcoin waardeloos is en dus niet zorgt voor [[Een betere wereld met en door Bitcoin|een betere wereld]], dan is elke joule die aan Bitcoin wordt besteed verspilde energie. Het energieverbruik van Bitcoin kun je wel rechtvaardigen als Bitcoin voor jou wel waarde heeft.

Voor een goed begrip is het belangrijk dat '''energie'''verbruik en '''elektriciteits'''/'''stroom'''verbruik goed onderscheiden worden.

== Omvang energieverbruik ==

=== Energieverbruik Bitcoin ===
Alle miners verbruiken grof geschat ongeveer 96 terrawattuur (TWh) aan elektriciteit per jaar (sept. 2022).<ref name=":0">https://ccaf.io/cbeci/index (sept. 2022)</ref> Bitcoin is extreem transparant, waardoor er een schatting gemaakt kan worden doormiddel van verschillende parameters, onder andere: de hashrate van het Bitcoin netwerk, de waarde van bitcoin, elektriciteitskosten, efficiëntie van mining-apparatuur.<ref>https://ccaf.io/cbeci/index/methodology</ref> Bij het maken van deze schatting door de [https://ccaf.io/cbeci/index Cambridge Bitcoin Electricity Consumption Index] is een behoorlijke marge aanwezig (tussen de 42 en 192 TWh).<ref name=":0" />

De [https://digiconomist.net/bitcoin-energy-consumption Bitcoin Energy Consumption Index] schat het verbruik van Bitcoin op 132 TWh aan elektriciteit per jaar, met in ieder geval een minimum verbruik van 66 TWh (sept. 2022).<ref>https://digiconomist.net/bitcoin-energy-consumption (sept. 2022)</ref>

=== Mondiale energieverbruik ===
De gehele wereld verbruikt ongeveer 165.320 TWh aan energie per jaar,<ref>https://ourworldindata.org/energy-production-consumption</ref> dit betekent dat het Bitcoin netwerk, nog geen 0,1% van het mondiale verbruik voor zijn rekening neemt.
=== Energieverbruik Nederland ===
Het ''energie''verbruik van Nederland in 2021 was 3024 Petajoules (PJ),<ref>https://www.clo.nl/indicatoren/nl0052-energieverbruik-per-sector?ond=20881</ref> dit is omgerekend 840 TWh. Het ''elektriciteits''verbruik van Nederland in 2021 was 122 TWh.<ref>https://www.clo.nl/indicatoren/nl0020-aanbod-en-verbruik-van-elektriciteit?ond=20881</ref> Het elektriciteitsverbruik van Bitcoin is mogelijk vergelijkbaar met die van Nederland. Het energieverbruik in Nederland is significant meer dan die van Bitcoin.

=== Verwachtingen komende jaren ===
De exploitanten van mining-apparatuur betalen het stroomverbruik uit de opbrengsten. De opbrengsten (''block reward'') bestaan uit de blocksubsidie plus de transactiefees (deze laatste zijn momenteel een fractie van de totale reward).

* Als de prijs van Bitcoin stijgt, loont het voor miners om meer rekenkracht in te zetten. Het elektriciteitsverbruik wordt daarmee hoger. Ook als de [[netwerkkosten]] per transactie stijgen, gebeurt hetzelfde;
* Doordat de subsidie elke 4 jaren gehalveerd wordt, ontvangen de miners steeds minder bitcoin per blok, en dus minder budget om aan stroom te besteden;

Beide effecten treden continu en tegelijkertijd op. Het is daarom moeilijk te voorspellen welke van deze effecten uiteindelijk doorslaggevend zal zijn. Het huidige beeld is dat het energieverbruik de komende jaren meegroeit met de populariteit en dus waarde van Bitcoin. De verwachting is wel dat uiteindelijk dit een plateau zal gaan bereiken en niet eindeloos zal blijven doorgroeien (want de halveringen winnen het uiteindelijk van de prijsstijgingen).

== Argumenten tegen het energiegebruik van Bitcoin ==
=== "Bitcoin gebruikt te veel energie" ===
De achtergrond van deze stelling is vaak: Bitcoin gebruikt '''te''' veel energie, omdat Bitcoin gezien wordt als iets nutteloos. Het is hier belangrijk te beseffen dat dit een waardeargument is. Verschillende mensen kennen verschillende waarden toe aan Bitcoin. Iemand die Bitcoin waardeloos vindt, zal elk energieverbruik te groot vinden. Diegenen die Bitcoin waardevol vinden, omdat ze [[Een betere wereld met en door Bitcoin|een betere wereld voor zich zien met Bitcoin]], het dagelijks gebruiken voor betalingen, of door Bitcoin hun spaargeld veilig willen stellen, zullen het energieverbruik eerder accepteren.

De milieu- en energiekosten van [[Mining|mining]] dienen te worden afgewogen tegen de voordelen die Bitcoin brengt. Als je vraagtekens zet bij Bitcoin vanwege het elektriciteitsgebruik, moet je je ook afvragen: Zal Bitcoin de economische groei bevorderen door de handel vrij te maken? Zal dit het tempo van technologische innovatie versnellen? Zal dit leiden tot een snellere ontwikkeling van groene technologieën? Zal Bitcoin nieuwe, grensoverschrijdende [[wikipedia:Smart_grid|smart-grid]]-technieken mogelijk maken?

Bitcoin afwijzen vanwege de kosten, terwijl de voordelen worden genegeerd, is een onzuiver argument. In feite is elk klimaatargument van dit type oneerlijk, niet alleen als het om Bitcoin gaat. Op dezelfde wijze kan men beweren dat windturbines slecht zijn voor klimaat, omdat het maken van de staalconstructie energie kost.

Zie verder [[Een betere wereld met en door Bitcoin]].

=== "Bitcoin gebruikt net zo veel energie als land X!" ===
[[Bestand:Btc-electr-usage-compared.png|miniatuur|Elektriciteitsverbruik Bitcoin in vergelijk]]
Het energiegebruik van Bitcoin wordt vaak vergeleken met dat van een land om een indruk te geven hoeveel het is. In veel gevallen is dat misleidend, omdat het '''energie'''verbruik van Bitcoin wordt vergeleken met het '''elektriciteits'''verbruik van een land. Bitcoin verbruikt ongeveer evenveel energie als Nederland aan elektriciteit verbruikt ([https://digiconomist.net/bitcoin-energy-consumption/ maart 2021]). In een eerlijke vergelijking zou je echter Bitcoin energieverbruik vergelijken met het energieverbruik van een land. Dat ligt in Nederland nog 8 tot 10 keer zo hoog. De meeste energie verbruiken we namelijk in de vorm van olie en gas (transport en verwarming). Kortom, Bitcoin verbruikt ongeveer 10-15% van de energie in Nederland ([https://www.iea.org/data-and-statistics?country=NETHLAND&fuel=Energy%20consumption&indicator=TFCShareBySector maart 2021]).

Er is groot verschil tussen het energieverbruik van verschillende landen, simpelweg omdat ze enorm van omvang verschillen. Tussen Nederland en China zit ongeveer een factor 80 in inwoners en energieverbruik. Het vergelijken met een land doet het goed voor de verontwaardiging, maar is een tamelijk vage meetlat.

Bitcoin is een fundamenteel wereldwijde technologie: het bestaat slechts wereldwijd. Het kost niet meer energie als er meer landen (of mensen) gebruik van gaan maken. Zelfs de wereldwijde internet-infrastructuur (450 TWh per jaar, zo'n 6 keer zo veel als Bitcoin, [https://www.iea.org/reports/data-centres-and-data-transmission-networks maart 2021]) is daarom geen goede vergelijking, die groeit sterk mee met het aantal gebruikers en de intensiviteit van het gebruik.

Als je al een vergelijking zou willen maken dan zou het moeten zijn met het alternatief, namelijk het systeem van bankkantoren, geldautomaten en gouddelving waar wereldwijd tientallen miljoenen mensen werken die dagelijks met hun auto naar het werk rijden. Het verschil is dat je het energieverbruik van Bitcoin makkelijk kunt aflezen, en van het banksysteem niet.

=== "Bitcoin gebruikt (vuile) stroom (en draagt daarom bij aan het klimaatprobleem)" ===
[[Bestand:Energiemix Bitcoin.png|miniatuur|Energiemix Bitcoin]]
Bitcoin vinden gebruikt veel energie, zie boven.

* Een steeds groter deel van bitcoinmining gebeurt op groene (vooral waterkracht) of anders verspilde (zoals afgefakkeld gas) energie. (bijvoorbeeld [https://www.coindesk.com/russian-oil-drilling-giant-opens-mining-farm Russian Oil Drilling Giant Opens a Crypto Mining Farm Run on Gas Energy])
* Een groeiend deel van bitcoinmining vindt op afgelegen locaties plaats: IJsland, Siberië, Noord-China. Het argument "die energie had nuttiger gebruikt kunnen worden" geldt daarom steeds minder: elektriciteit kun je niet zonder aanzienlijk verlies over grote afstanden transporteren. De elektriciteit opgewekt in Siberië is alleen daar te gebruiken. Bitcoinmining concurreert steeds minder met ander gebruik van dezelfde elektriciteitsbron.

Mining is een zeer concurrerende, dynamische, bijna [https://en.wikipedia.org/wiki/Perfect_competition perfecte markt]. Mininginstallaties kunnen bijna overal ter wereld met relatief gemak worden opgezet en afgebroken. De marktkrachten duwen de mijnbouwactiviteit dus voortdurend naar "plaatsen" en "tijden" waar de marginale prijs van elektriciteit laag of nul is. Deze elektriciteitsproducten zijn niet voor niets goedkoop. Vaak is dat omdat de elektriciteit moeilijk te vervoeren of op te slaan is, of omdat er weinig vraag is en een groot aanbod. De anders verspilde energie inzetten voor bitcoinmining is uiteindelijk veel minder verspillend dan zomaar lukraak een mijnbouwinstallatie op het net aan te sluiten.

IJsland produceert bijvoorbeeld een overvloed aan elektriciteit uit hernieuwbare bronnen, maar heeft geen mogelijkheid om elektriciteit te exporteren door zijn afgelegen ligging. Het is denkbaar dat bitcoinminen in de toekomst alleen winstgevend zal zijn in locaties als IJsland en niet op locaties als Midden-Europa waar elektriciteit voornamelijk afkomstig is van kernenergie en fossiele brandstoffen.

De marktwerking zou er zelfs toe kunnen leiden dat de miningindustrie innovatieve oplossingen bedenkt met een effectief elektriciteitsverbruik van ''nul''. Mining produceert altijd warmte die gelijk is aan de verbruikte energie. 1000 watt mijnbouwapparatuur produceert bijvoorbeeld evenveel warmte als een verwarmingselement van 1000 watt dat wordt gebruikt in een elektrische kachel, een warm bad, een boiler of een soortgelijk toestel. Iemand die al bereid is de kosten van elektriciteit te betalen voor de warmtewaarde alleen, zou mijnbouwapparatuur kunnen gebruiken die speciaal ontworpen is om bitcoin te delven, terwijl hij de geproduceerde warmte opvangt en gebruikt, zonder energiekosten te maken buiten wat hij al van plan was uit te geven aan verwarming.

=== "De stroom wordt niet nuttig gebruikt" ===
Dit hangt samen met de vraag of je Bitcoin [[#"Bitcoin_gebruik_te_veel_energie"|nuttig vindt]]. Iemand die Bitcoin niet nuttig vindt, zal stellen dat zij het energieverbruik daarom niet nuttig besteed vindt. Hetzelfde geldt voor iemand die zegt dat respectievelijk kerstverlichting, Netflix kijken, vliegtuigen, en verwarming niet nuttig zijn.

{{Quote|If people find that electricity is worth paying for, the electricity has not been wasted. Those who expend this electricity are rewarded with the Bitcoin currency. -- Saifedean Ammous }}

Wie bepaalt wat 'verspilling' is en wat 'nuttig' gebruik? Bitcoin is nuttig en wordt steeds nuttiger. Het is daarom beter om het te vergelijken met het huidige systeem, zie hieronder.

=== "Bitcoin en het energieverbruik is niet nodig want euro/goud/... werkt prima!" ===
[[Bestand:Vergelijk energie.png|miniatuur|Vergelijk energieverbruik]]
Verschillende mensen hebben verschillende wensen, voor sommigen zal de euro goed (blijven) werken, anderen hebben mogelijk geen toegang tot een goed geldsysteem, hebben last van hun overheid of censuur van hun transacties. Voor die laatste groepen geldt dat Bitcoin (en daarmee het energiegebruik) nodig is.

Daarnaast kost goud, overheden en het bankensysteem [https://twitter.com/danheld/status/1348347812161835010 veel meer energie dan Bitcoin].
Bitcoin is minder verspillend dan het delven en raffineren van goud om het vervolgens om te smelten en in baren te verdelen, waarna het weer onder de grond in kluizen word opgeslagen. Om nog maar te zwijgen over de bouw van grote luxe gebouwen, de verspilling van energie bij het drukken en slaan van alle verschillende fiatvaluta, het vervoer ervan in gepantserde auto's door niet minder dan twee veiligheidsagenten, enz.[[Afbeelding:Energy-usage-compared.jpg|miniatuur|Energieconsumptie]]

Zie verder [[Mythes#Mythe:_Bitcoin_lost_geen_probleem_op.2C_goud_.2F_ons_huidige_geldsysteem_is_prima|Mythes]].

=== "Eén bitcointransactie verbruikt heel veel stroom!" ===
Deze bewering wordt vaak (ten onrechte) gemaakt door het totale hoeveelheid stroom (in kWh) in een bepaald tijdsbestek te delen door de totale hoeveelheid transacties in die periode. Dit is echter een onterechte toerekening methode. Laten we even inzoomen:

* 1 blok bevat ongeveer 1500 transacties (maar zie verder beneden voor verdere details)
* 1 blok genereert 6,25 nieuwe bitcoin, de subsidie voor de miner die het blok gegenereerd heeft

De opbrengst aan fees is (medio febr. 2021) 7 miljoen dollar per dag = 30.000 dollar per blok

De opbrengst aan block reward per blok: 6,25x$50.000 = $31.2500.

De fees brengen voor de miner momenteel dus maar ~ 1/10e op van de block reward.

De reden dat miners bereid zijn zoveel stroom te verstoken is de reward, niet de fees. En de nieuwe bitcoin worden aan de totale voorraad toegevoegd en kunnen daarna nog honderden jaren gebruikt worden. (Vergelijk dit met een gouden munt: deze kost veel om te delven, maar kan vervolgens letterlijk duizenden jaren gebruikt worden in waardeopslag en transacties).

Als in het jaar 2032 99,2% van de bitcoin gemined zijn, is de blockreward nog maar 0,78125 BTC / blok (een factor 8 lager, 3 halvings na nu). De miners zullen dan hun elektriciteitskosten voornamelijk met de opbrengsten van de fees moeten bekostigen.

Tegen die tijd is er mogelijk wel een argument om de stroomkosten van één blok te delen door het aantal transacties in dat blok. Tenzij de koers van Bitcoin dan met een factor 8 gestegen is ten opzichte van $50.000 (hier boven genoemde voorbeeld), dus naar zo'n $400.000, want dan is de krimp in block reward geheel gecompenseerd door de koersstijging. Maar, uiteindelijk komt er een moment dat de fees de belangrijkste inkomstenbron voor miners vormen en dan zal het stroomverbruik vermoedelijk een stuk dalen.

==== Energieverbruik bitcoin transacties en betalingen ====
Als men het energieverbruik van alle bitcoin transacties en alle betalingen op de [[2nd layer oplossingen|tweede laag]] op Bitcoin wilt uitrekenen; zou men naast alle bitcoin transacties ook van (onder andere) de betalingen via het [[Lightning|Lightningnetwerk]] mee moeten rekenen. Er worden veel (bitcoin-)Lightning betalingen gedaan, die van zich zelf bijna geen energie verbruiken. Men kan niet zien hoeveel transacties er over het Lightningnetwerk gedaan worden. Één bitcoin transactie kan tot een '''oneindig''' aantal Lightning betalingen vertegenwoordigen.

=== Een bitcointransactie is niet te vergelijken met een banktransactie ===

==== Een banktransactie versus een bitcointransactie ====
:Als je een banktransactie doet naar een vriend, kost dit inderdaad minder stroom, tijd en geld dan het uitvoeren van diezelfde transactie op het Bitcoin-netwerk. Een banktransactie is echter iets heel anders dan een bitcointransactie.

==== Vertrouwen versus oncensureerbaarheid ====
Banken berusten op vertrouwen, bitcoin is peer-to-peer en oncensureerbaar. Het energiegebruik is nodig voor decentraal oncensureerbaar geld (bitcoin).

==== Één transactie versus meerdere transacties ====
:Een banktransactie heeft maar één transactie in zich. Één transactie op het Bitcoin-netwerk kan in theorie een oneindige hoeveelheid betalingen of transacties achter zich hebben (via [[Lightning|het Lightningnetwerk]], custodial solutions, transaction batching en liquid network).

==== Transactie of smart contract? ====
: Uitleg over dat een transactie op het Bitcoin netwerk niet eens een normale transactie hoeft te zijn, maar ook een smart contract kan bevatten. Alleen al om deze reden zijn transacties niet vergelijkbaar.

==== De verschillende lagen van geld ====
:Geld heeft meerdere lagen. Bitcoin is 'base money', zoals goud, en moet dus ook daarmee vergeleken worden. Een banktransactie gebeurt een heleboel lagen bovenop goud of staatsobligaties. Bitcoin heeft dit alles in zich: clearing, overboeken en opslag. Dit kan allemaal in één transactie zitten. Ergo: een bitcointransactie betekent meer dan een banktransactie.

==== Je kunt een banktransactie ook voor bitcoin gebruiken ====
: Voortvloeisel uit het vorige argument. Je kunt bitcoin ook bij je bank opslaan, en dan op dezelfde manier als je euro's debiteren en crediteren van je rekening. Op die manier kost een "bitcointransactie" op alle mogelijke manieren exact hetzelfde als je huidige banktransactie. Het is dan echter geen bitcointransactie meer.

==== Elk nieuwe blok bevestigt 500+ miljoen transacties ====
:Elk nieuwe blok bevestigt op zijn beurt ook de transacties die eerder gedaan zijn, dat zijn er op het moment van schrijven honderden miljoenen. Elke bevestiging zorgt dat historische transacties [[Zwaktes#Een_aanvaller_met_veel_computerkracht|steeds lastiger]] uitgegeven kunnen worden.

==== Een blok maken kost evenveel energie, onafhankelijk van het aantal bitcoin ====
:Het doet er niet toe hoe veel transacties er in een blok zitten. Elk blok kost evenveel energie, het maakt niet uit of er 10 of 1000 transacties in zitten.

== Argumenten vóór het energiegebruik van Bitcoin ==
Er zijn meerdere argumenten voor het besteden van energie aan Bitcoin:

===Bitcoin is nuttig===
Op de pagina [[Een betere wereld met en door Bitcoin]] staat een overzicht van factoren die Bitcoin '''nuttig''' maken.

===Bitcoin helpt elektriciteitscentrales '''groener''' te worden.===
Ten eerste met ''stranded gas mining''. Mobiele Bitcoin mining-installaties verbranden gas dat anders afgefakkeld zou worden. Dit is anders niet lonend. Dit wordt uitgelegd in onderstaande animatie.

Bij het boren naar olie, komt gas vrij dat niet commercieel getransporteerd kan worden naar plaatsen waar het verbruikt zou kunnen worden. Dit gas wordt dan in de regel ook afgefakkeld 'flaring'). Dat affakkelen wordt gedaan om methaan, een zeer sterk broeikasgas, om te zetten naar CO2, een veel minder sterk broeikasgas. Het affakkelen is geen schoon proces, er komt ook roet bij vrij.

Stranded gas Bitcoin mining bedrijven (o.a. Great American Mining en de samenwerking tussen Validus Power en HUT8) zorgen er nu echter voor dat dit afgefakkelde gas in een turbine gebruikt kan worden om bitcoin te minen. De milieu-impact hiervan is zelfs kleiner dan nul, omdat het gas wat in een turbine gebruikt wordt een hogere mate van efficiëntie heeft dan het simpelweg affakkelen. En de gassen worden gefilterd op roet.
[[Bestand:Mining met 'stranded' gas' - animatie.gif|gecentreerd|miniatuur|600x600px|Animatie stranded gas]]

Deze vergroening is zelfs zo sterk dat er subsidie op verkregen kan worden.

NB: De omvang van gas affakkelen is erg groot. Al het afgefakkelde gas verspilt 5x meer energie dan het mondiale Bitcoin netwerk (!).

===Bitcoin maakt elektriciteitscentrales '''kleiner'''===
Een elektriciteitscentrale is altijd over-gedimensioneerd. Een centrale moet immers een piekbelasting kunnen leveren als er veel vraag is en de alternatieve energiebronnen weinig tot niets leveren (geen wind, noch zon). Als wind en/of zon wel stroom produceren, draaien de centrales op gereduceerde capaciteit, ze draaien dan minder efficiënt en (dus) minder groen.

Bitcoin mining firma's zijn een unieke soort klanten voor elektriciteitscentrales: ze willen zo goedkoop mogelijke stroom, maar ze kunnen akkoord gaan met heel flexibele afname-condities. Bijv. "neem op ons (centrale) verzoek de helft of geen stroom af". Anders gezegd, als er veel vraag is gaan de Bitcoiners desgevraagd niet in de weg zitten met hun afname, maar als er weinig overige vraag is, kunnen de centrales op optimale belasting draaien. Dit heeft een netto vergroenend effect.

===Bitcoin verbruikt '''minder''' energie dan banken===
Volgens meerdere studies verbruikt Bitcoin minder energie dan het klassieke monetaire en betaalsysteem, zie [[Energieverbruik#Studies en rapporten over (groene) energie en bitcoinmining|studies]] hier onder.

==Studies en rapporten over (groene) energie en bitcoinmining==
{| class="wikitable"
|+
!Jaar
!Door
!Titel
!Type
!Belangrijkste punten
!Link
|-
|2022
|[https://arcane.no Arcane]
|How Bitcoin Mining Can Transform the Energy Industry
|Studie
|
*Veel van de Bitcoin critici hebben geen verstand van Bitcoin tevens energiesystemen
*Versterken van het electriciteitsnetwerk dankzij bitcoin mining
*Het verbeteren van de economie van hernieuwbare energie dankzij bitcoin mining
* Affakkelen van aardgas verminderen dankzij bitcoin mining
*Restwarmte van bitcoin-mining kan hergebruikt worden

|[https://arcane.no/research/reports/how-bitcoin-mining-can-transform-the-energy-industry Link]
|-
|2022
|[https://bitcoinminingcouncil.com/ BMC]
|Q2 Bitcoin Mining Council Survey Confirms Year on Year Improvements in Sustainable Power Mix and Technological Efficiency
|Rapportage
|
*BMC leden minen bitcoin met een gemiddeld 66,8% groene energie.
*Geschat wordt dat wereldwijd op 59,5% groene stroom bitcoin wordt gemined.
*Bitcoinmining wordt elk jaar ongeveer 6% groener.
*Toename van efficiëntie: rekenkracht steeg met 137%, echter nam het energieverbruik slechts met 63% toe.
|[https://bitcoinminingcouncil.com/bitcoin-mining-electricity-mix-increased-to-59-5-sustainable-in-q2-2022/ Link]
|-
|2022
|[https://www.valuechain.pro/ Michel Khazzaka]
|Bitcoin: Cryptopayments Energy Efficiency
|Studie
|
*Bitcoin gebruikt 56x minder energie dan het klassieke systeem (zelfs zonder [[Lightning]]).

* Bitcoin [[Proof of Work]] is gemiddeld 1.2× meer energie efficiënt dan het een klassieke elektronische betaling, dit kan tot 5x meer efficiënt worden bij meer Bitcoin adoptie en efficiëntere mining apparatuur.
*Lightning kan Bitcoin194 miljoen × meer energie efficiënt maken dan een klassieke betaling.
* De studie van De Nederlandsche Bank (2021) is onjuist, omdat zij niet Proof of Work hebben vergeleken met het klassieke monetaire en betalingssysteem.
|[https://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=4125499 Link]
|-
|2022
|[https://arcane.no/ Arcane]
|Bitcoin mining around the world: Norway
| Rapportage
|
*In Noorwegen wordt er met 100% groene energie bitcoin gemined.
|[https://arcane.no/research/bitcoin-mining-around-the-world-norway Link]
|-
|2021
|[https://www.dnb.nl/ DNB]
|The carbon footprint of bitcoin
|Studie
|
*Elke bitcointransactie stoot 402 kg CO2 uit.
|[https://www.dnb.nl/media/1ftd2xjl/the-carbon-footprint-of-bitcoin.pdf Link]
|-
|2019
|[https://coinshares.com/ CoinShares]
|THE BITCOIN MINING NETWORK Trends, Average Creation Costs, Electricity Consumption & Sources
|Studie
|
*Bitcoinmining wordt met 74% groene energie gedaan.
|[https://coinshares.com/assets/resources/Research/bitcoin-mining-network-june-2019-fidelity-foreword.pdf Link]
|}

==Zie verder==
*Op LekkerCryptisch.nl [https://lekkercryptisch.nl/kennisbank/artikelen/2021/02/15/Bitcoin-gebruikt-veel-teveel-energie-een-klimaatramp Bitcoin gebruikt veel teveel energie een klimaatramp]
<references />

Energieverbruik

2022-09-02T09:48:24Z

DediQated: Bronvermeldingen over energieverbruik Bitcoin, Nederland en mondiaal toegevoegd. Meest recente cijfers toegevoegd. Enige andere veranderingen in tekst aangebracht (minder blog-achtig), meer feit.

Voor het [[Mining|minen]] van [[bitcoin]] is elektriciteit nodig. Minen wordt gedaan door heel veel computers verspreid over de wereld. En omdat al deze computers elektriciteit nodig hebben, wordt er energie verbruikt. Het energieverbruik binnen Bitcoin is nodig voor het maken van een nieuw blok in de blockchain. Dit proces levert de miners bitcoin op en heet ook wel [[Proof of Work]], wat het bewijs dat is dat een miner energie heeft verbruikt.

Het energieverbruik van Bitcoin is groot en stijgt waardoor regelmatig de kritiek of vraag naar boven komt of Bitcoin niet zuiniger kan. Als je van mening bent dat Bitcoin waardeloos is en dus niet zorgt voor [[Een betere wereld met en door Bitcoin|een betere wereld]], dan is elke joule die aan Bitcoin wordt besteed verspilde energie. Het energieverbruik van Bitcoin kun je wel rechtvaardigen als Bitcoin voor jou wel waarde heeft.

Voor een goed begrip is het belangrijk dat '''energie'''verbruik en '''elektriciteits'''/'''stroom'''verbruik goed onderscheiden worden.

== Omvang energieverbruik ==

=== Energieverbruik Bitcoin ===
Alle miners verbruiken grof geschat ongeveer 96 terrawattuur (TWh) aan elektriciteit per jaar (sept. 2022).<ref name=":0">https://ccaf.io/cbeci/index (sept. 2022)</ref> Bitcoin is extreem transparant, waardoor er een schatting gemaakt kan worden doormiddel van verschillende parameters, onder andere: de hashrate van het Bitcoin netwerk, de waarde van bitcoin, elektriciteitskosten, efficiëntie van mining-apparatuur.<ref>https://ccaf.io/cbeci/index/methodology</ref> Bij het maken van deze schatting door de [https://ccaf.io/cbeci/index Cambridge Bitcoin Electricity Consumption Index] is een behoorlijke marge aanwezig (tussen de 42 en 192 TWh).<ref name=":0" />

De [https://digiconomist.net/bitcoin-energy-consumption Bitcoin Energy Consumption Index] schat het verbruik van Bitcoin op 132 TWh aan elektriciteit per jaar, met in ieder geval een minimum verbruik van 66 TWh (sept. 2022).<ref>https://digiconomist.net/bitcoin-energy-consumption (sept. 2022)</ref>

=== Mondiale energieverbruik ===
De gehele wereld verbruikt ongeveer 165.320 TWh aan energie per jaar,<ref>https://ourworldindata.org/energy-production-consumption</ref> dit betekent dat het Bitcoin netwerk, nog geen 0,1% van het mondiale verbruik voor zijn rekening neemt.
=== Energieverbruik Nederland ===
Het ''energie''verbruik van Nederland in 2021 was 3024 Petajoules (PJ),<ref>https://www.clo.nl/indicatoren/nl0052-energieverbruik-per-sector?ond=20881</ref> dit is omgerekend 840 TWh. Het ''elektriciteits''verbruik van Nederland in 2021 was 122 TWh.<ref>https://www.clo.nl/indicatoren/nl0020-aanbod-en-verbruik-van-elektriciteit?ond=20881</ref> Het elektriciteitsverbruik van Bitcoin is mogelijk vergelijkbaar met die van Nederland. Het energieverbruik in Nederland is significant meer dan die van Bitcoin.

=== Verwachtingen komende jaren ===
De exploitanten van mining-apparatuur betalen het stroomverbruik uit de opbrengsten. De opbrengsten (''block reward'') bestaan uit de blocksubsidie plus de transactiefees (deze laatste zijn momenteel een fractie van de totale reward).

* Als de prijs van Bitcoin stijgt, loont het voor miners om meer rekenkracht in te zetten. Het elektriciteitsverbruik wordt daarmee hoger. Ook als de [[netwerkkosten]] per transactie stijgen, gebeurt hetzelfde;
* Doordat de subsidie elke 4 jaren gehalveerd wordt, ontvangen de miners steeds minder bitcoin per blok, en dus minder budget om aan stroom te besteden;

Beide effecten treden continu en tegelijkertijd op. Het is daarom moeilijk te voorspellen welke van deze effecten uiteindelijk doorslaggevend zal zijn. Het huidige beeld is dat het energieverbruik de komende jaren meegroeit met de populariteit en dus waarde van Bitcoin. De verwachting is wel dat uiteindelijk dit een plateau zal gaan bereiken en niet eindeloos zal blijven doorgroeien (want de halveringen winnen het uiteindelijk van de prijsstijgingen).

= Argumenten tegen het energiegebruik van Bitcoin =
== "Bitcoin gebruikt te veel energie" ==
De achtergrond van deze stelling is vaak: Bitcoin gebruikt '''te''' veel energie, omdat Bitcoin gezien wordt als iets nutteloos. Het is hier belangrijk te beseffen dat dit een waardeargument is. Verschillende mensen kennen verschillende waarden toe aan Bitcoin. Iemand die Bitcoin waardeloos vindt, zal elk energieverbruik te groot vinden. Diegenen die Bitcoin waardevol vinden, omdat ze [[Een betere wereld met en door Bitcoin|een betere wereld voor zich zien met Bitcoin]], het dagelijks gebruiken voor betalingen, of door Bitcoin hun spaargeld veilig willen stellen, zullen het energieverbruik eerder accepteren.

De milieu- en energiekosten van [[Mining|mining]] dienen te worden afgewogen tegen de voordelen die Bitcoin brengt. Als je vraagtekens zet bij Bitcoin vanwege het elektriciteitsgebruik, moet je je ook afvragen: Zal Bitcoin de economische groei bevorderen door de handel vrij te maken? Zal dit het tempo van technologische innovatie versnellen? Zal dit leiden tot een snellere ontwikkeling van groene technologieën? Zal Bitcoin nieuwe, grensoverschrijdende [[wikipedia:Smart_grid|smart-grid]]-technieken mogelijk maken?

Bitcoin afwijzen vanwege de kosten, terwijl de voordelen worden genegeerd, is een onzuiver argument. In feite is elk klimaatargument van dit type oneerlijk, niet alleen als het om Bitcoin gaat. Op dezelfde wijze kan men beweren dat windturbines slecht zijn voor klimaat, omdat het maken van de staalconstructie energie kost.

Zie verder [[Een betere wereld met en door Bitcoin]].

== "Bitcoin gebruikt net zo veel energie als land X!" ==
[[Bestand:Btc-electr-usage-compared.png|miniatuur|Elektriciteitsverbruik Bitcoin in vergelijk]]
Het energiegebruik van Bitcoin wordt vaak vergeleken met dat van een land om een indruk te geven hoeveel het is. In veel gevallen is dat misleidend, omdat het '''energie'''verbruik van Bitcoin wordt vergeleken met het '''elektriciteits'''verbruik van een land. Bitcoin verbruikt ongeveer evenveel energie als Nederland aan elektriciteit verbruikt ([https://digiconomist.net/bitcoin-energy-consumption/ maart 2021]). In een eerlijke vergelijking zou je echter Bitcoin energieverbruik vergelijken met het energieverbruik van een land. Dat ligt in Nederland nog 8 tot 10 keer zo hoog. De meeste energie verbruiken we namelijk in de vorm van olie en gas (transport en verwarming). Kortom, Bitcoin verbruikt ongeveer 10-15% van de energie in Nederland ([https://www.iea.org/data-and-statistics?country=NETHLAND&fuel=Energy%20consumption&indicator=TFCShareBySector maart 2021]).

Er is groot verschil tussen het energieverbruik van verschillende landen, simpelweg omdat ze enorm van omvang verschillen. Tussen Nederland en China zit ongeveer een factor 80 in inwoners en energieverbruik. Het vergelijken met een land doet het goed voor de verontwaardiging, maar is een tamelijk vage meetlat.

Bitcoin is een fundamenteel wereldwijde technologie: het bestaat slechts wereldwijd. Het kost niet meer energie als er meer landen (of mensen) gebruik van gaan maken. Zelfs de wereldwijde internet-infrastructuur (450 TWh per jaar, zo'n 6 keer zo veel als Bitcoin, [https://www.iea.org/reports/data-centres-and-data-transmission-networks maart 2021]) is daarom geen goede vergelijking, die groeit sterk mee met het aantal gebruikers en de intensiviteit van het gebruik.

Als je al een vergelijking zou willen maken dan zou het moeten zijn met het alternatief, namelijk het systeem van bankkantoren, geldautomaten en gouddelving waar wereldwijd tientallen miljoenen mensen werken die dagelijks met hun auto naar het werk rijden. Het verschil is dat je het energieverbruik van Bitcoin makkelijk kunt aflezen, en van het banksysteem niet.

== "Bitcoin gebruikt (vuile) stroom (en draagt daarom bij aan het klimaatprobleem)" ==
[[Bestand:Energiemix Bitcoin.png|miniatuur|Energiemix Bitcoin]]
Bitcoin vinden gebruikt veel energie, zie boven.

* Een steeds groter deel van bitcoinmining gebeurt op groene (vooral waterkracht) of anders verspilde (zoals afgefakkeld gas) energie. (bijvoorbeeld [https://www.coindesk.com/russian-oil-drilling-giant-opens-mining-farm Russian Oil Drilling Giant Opens a Crypto Mining Farm Run on Gas Energy])
* Een groeiend deel van bitcoinmining vindt op afgelegen locaties plaats: IJsland, Siberië, Noord-China. Het argument "die energie had nuttiger gebruikt kunnen worden" geldt daarom steeds minder: elektriciteit kun je niet zonder aanzienlijk verlies over grote afstanden transporteren. De elektriciteit opgewekt in Siberië is alleen daar te gebruiken. Bitcoinmining concurreert steeds minder met ander gebruik van dezelfde elektriciteitsbron.

Mining is een zeer concurrerende, dynamische, bijna [https://en.wikipedia.org/wiki/Perfect_competition perfecte markt]. Mininginstallaties kunnen bijna overal ter wereld met relatief gemak worden opgezet en afgebroken. De marktkrachten duwen de mijnbouwactiviteit dus voortdurend naar "plaatsen" en "tijden" waar de marginale prijs van elektriciteit laag of nul is. Deze elektriciteitsproducten zijn niet voor niets goedkoop. Vaak is dat omdat de elektriciteit moeilijk te vervoeren of op te slaan is, of omdat er weinig vraag is en een groot aanbod. De anders verspilde energie inzetten voor bitcoinmining is uiteindelijk veel minder verspillend dan zomaar lukraak een mijnbouwinstallatie op het net aan te sluiten.

IJsland produceert bijvoorbeeld een overvloed aan elektriciteit uit hernieuwbare bronnen, maar heeft geen mogelijkheid om elektriciteit te exporteren door zijn afgelegen ligging. Het is denkbaar dat bitcoinminen in de toekomst alleen winstgevend zal zijn in locaties als IJsland en niet op locaties als Midden-Europa waar elektriciteit voornamelijk afkomstig is van kernenergie en fossiele brandstoffen.

De marktwerking zou er zelfs toe kunnen leiden dat de miningindustrie innovatieve oplossingen bedenkt met een effectief elektriciteitsverbruik van ''nul''. Mining produceert altijd warmte die gelijk is aan de verbruikte energie. 1000 watt mijnbouwapparatuur produceert bijvoorbeeld evenveel warmte als een verwarmingselement van 1000 watt dat wordt gebruikt in een elektrische kachel, een warm bad, een boiler of een soortgelijk toestel. Iemand die al bereid is de kosten van elektriciteit te betalen voor de warmtewaarde alleen, zou mijnbouwapparatuur kunnen gebruiken die speciaal ontworpen is om bitcoin te delven, terwijl hij de geproduceerde warmte opvangt en gebruikt, zonder energiekosten te maken buiten wat hij al van plan was uit te geven aan verwarming.

== "De stroom wordt niet nuttig gebruikt" ==
Dit hangt samen met de vraag of je Bitcoin [[#"Bitcoin_gebruik_te_veel_energie"|nuttig vindt]]. Iemand die Bitcoin niet nuttig vindt, zal stellen dat zij het energieverbruik daarom niet nuttig besteed vindt. Hetzelfde geldt voor iemand die zegt dat respectievelijk kerstverlichting, Netflix kijken, vliegtuigen, en verwarming niet nuttig zijn.

{{Quote|If people find that electricity is worth paying for, the electricity has not been wasted. Those who expend this electricity are rewarded with the Bitcoin currency. -- Saifedean Ammous }}

Wie bepaalt wat 'verspilling' is en wat 'nuttig' gebruik? Bitcoin is nuttig en wordt steeds nuttiger. Het is daarom beter om het te vergelijken met het huidige systeem, zie hieronder.

== "Bitcoin en het energieverbruik is niet nodig want euro/goud/... werkt prima!" ==
[[Bestand:Vergelijk energie.png|miniatuur|Vergelijk energieverbruik]]
Verschillende mensen hebben verschillende wensen, voor sommigen zal de euro goed (blijven) werken, anderen hebben mogelijk geen toegang tot een goed geldsysteem, hebben last van hun overheid of censuur van hun transacties. Voor die laatste groepen geldt dat Bitcoin (en daarmee het energiegebruik) nodig is.

Daarnaast kost goud, overheden en het bankensysteem [https://twitter.com/danheld/status/1348347812161835010 veel meer energie dan Bitcoin].
Bitcoin is minder verspillend dan het delven en raffineren van goud om het vervolgens om te smelten en in baren te verdelen, waarna het weer onder de grond in kluizen word opgeslagen. Om nog maar te zwijgen over de bouw van grote luxe gebouwen, de verspilling van energie bij het drukken en slaan van alle verschillende fiatvaluta, het vervoer ervan in gepantserde auto's door niet minder dan twee veiligheidsagenten, enz.[[Afbeelding:Energy-usage-compared.jpg|miniatuur|Energieconsumptie]]

Zie verder [[Mythes#Mythe:_Bitcoin_lost_geen_probleem_op.2C_goud_.2F_ons_huidige_geldsysteem_is_prima]].

== "Eén bitcointransactie verbruikt heel veel stroom!" ==
Deze bewering wordt vaak (ten onrechte) gemaakt door het totale hoeveelheid stroom (in kWh) in een bepaald tijdsbestek te delen door de totale hoeveelheid transacties in die periode. Dit is echter een onterechte toerekening methode. Laten we even inzoomen:

* 1 blok bevat ongeveer 1500 transacties (maar zie verder beneden voor verdere details)
* 1 blok genereert 6,25 nieuwe bitcoin, de subsidie voor de miner die het blok gegenereerd heeft

De opbrengst aan fees is (medio febr. 2021) 7 miljoen dollar per dag = 30.000 dollar per blok

De opbrengst aan block reward per blok: 6,25x$50.000 = $31.2500.

De fees brengen voor de miner momenteel dus maar ~ 1/10e op van de block reward.

De reden dat miners bereid zijn zoveel stroom te verstoken is de reward, niet de fees. En de nieuwe bitcoin worden aan de totale voorraad toegevoegd en kunnen daarna nog honderden jaren gebruikt worden. (Vergelijk dit met een gouden munt: deze kost veel om te delven, maar kan vervolgens letterlijk duizenden jaren gebruikt worden in waardeopslag en transacties).

Als in het jaar 2032 99,2% van de bitcoin gemined zijn, is de blockreward nog maar 0,78125 BTC / blok (een factor 8 lager, 3 halvings na nu). De miners zullen dan hun elektriciteitskosten voornamelijk met de opbrengsten van de fees moeten bekostigen.

Tegen die tijd is er mogelijk wel een argument om de stroomkosten van één blok te delen door het aantal transacties in dat blok. Tenzij de koers van Bitcoin dan met een factor 8 gestegen is ten opzichte van $50.000 (hier boven genoemde voorbeeld), dus naar zo'n $400.000, want dan is de krimp in block reward geheel gecompenseerd door de koersstijging. Maar, uiteindelijk komt er een moment dat de fees de belangrijkste inkomstenbron voor miners vormen en dan zal het stroomverbruik vermoedelijk een stuk dalen.

=== Energieverbruik bitcoin transacties en betalingen ===
Als men het energieverbruik van alle bitcoin transacties en alle betalingen op de [[2nd layer oplossingen|tweede laag]] op Bitcoin wilt uitrekenen; zou men naast alle bitcoin transacties ook van (onder andere) de betalingen via het [[Lightning|Lightningnetwerk]] mee moeten rekenen. Er worden veel (bitcoin-)Lightning betalingen gedaan, die van zich zelf bijna geen energie verbruiken. Men kan niet zien hoeveel transacties er over het Lightningnetwerk gedaan worden. Één bitcoin transactie kan tot een '''oneindig''' aantal Lightning betalingen vertegenwoordigen.

=== Een bitcointransactie is niet te vergelijken met een banktransactie ===

===== Een banktransactie versus een bitcointransactie =====
:Als je een banktransactie doet naar een vriend, kost dit inderdaad minder stroom, tijd en geld dan het uitvoeren van diezelfde transactie op het Bitcoin-netwerk. Een banktransactie is echter iets heel anders dan een bitcointransactie.

==== Vertrouwen versus oncensureerbaarheid ====
Banken berusten op vertrouwen, bitcoin is peer-to-peer en oncensureerbaar. Het energiegebruik is nodig voor decentraal oncensureerbaar geld (bitcoin).

==== Één transactie versus meerdere transacties ====
:Een banktransactie heeft maar één transactie in zich. Één transactie op het Bitcoin-netwerk kan in theorie een oneindige hoeveelheid betalingen of transacties achter zich hebben (via [[Lightning|het Lightningnetwerk]], custodial solutions, transaction batching en liquid network).

==== Transactie of smart contract? ====
: Uitleg over dat een transactie op het Bitcoin netwerk niet eens een normale transactie hoeft te zijn, maar ook een smart contract kan bevatten. Alleen al om deze reden zijn transacties niet vergelijkbaar.

==== De verschillende lagen van geld ====
:Geld heeft meerdere lagen. Bitcoin is 'base money', zoals goud, en moet dus ook daarmee vergeleken worden. Een banktransactie gebeurt een heleboel lagen bovenop goud of staatsobligaties. Bitcoin heeft dit alles in zich: clearing, overboeken en opslag. Dit kan allemaal in één transactie zitten. Ergo: een bitcointransactie betekent meer dan een banktransactie.

==== Je kunt een banktransactie ook voor bitcoin gebruiken ====
: Voortvloeisel uit het vorige argument. Je kunt bitcoin ook bij je bank opslaan, en dan op dezelfde manier als je euro's debiteren en crediteren van je rekening. Op die manier kost een "bitcointransactie" op alle mogelijke manieren exact hetzelfde als je huidige banktransactie. Het is dan echter geen bitcointransactie meer.

==== Elk nieuwe blok bevestigt 500+ miljoen transacties ====
:Elk nieuwe blok bevestigt op zijn beurt ook de transacties die eerder gedaan zijn, dat zijn er op het moment van schrijven honderden miljoenen. Elke bevestiging zorgt dat historische transacties [[Zwaktes#Een_aanvaller_met_veel_computerkracht|steeds lastiger]] uitgegeven kunnen worden.

==== Een blok maken kost evenveel energie, onafhankelijk van het aantal bitcoin ====
:Het doet er niet toe hoe veel transacties er in een blok zitten. Elk blok kost evenveel energie, het maakt niet uit of er 10 of 1000 transacties in zitten.

= Argumenten vóór het energiegebruik van Bitcoin =
Er zijn meerdere argumenten voor het besteden van energie aan Bitcoin:

==Bitcoin is nuttig==
Op de pagina [[Een betere wereld met en door Bitcoin]] staat een overzicht van factoren die Bitcoin '''nuttig''' maken.

==Bitcoin helpt elektriciteitscentrales '''groener''' te worden.==
Ten eerste met ''stranded gas mining''. Mobiele Bitcoin mining-installaties verbranden gas dat anders afgefakkeld zou worden. Dit is anders niet lonend. Dit wordt uitgelegd in onderstaande animatie.

Bij het boren naar olie, komt gas vrij dat niet commercieel getransporteerd kan worden naar plaatsen waar het verbruikt zou kunnen worden. Dit gas wordt dan in de regel ook afgefakkeld 'flaring'). Dat affakkelen wordt gedaan om methaan, een zeer sterk broeikasgas, om te zetten naar CO2, een veel minder sterk broeikasgas. Het affakkelen is geen schoon proces, er komt ook roet bij vrij.

Stranded gas Bitcoin mining bedrijven (o.a. Great American Mining en de samenwerking tussen Validus Power en HUT8) zorgen er nu echter voor dat dit afgefakkelde gas in een turbine gebruikt kan worden om bitcoin te minen. De milieu-impact hiervan is zelfs kleiner dan nul, omdat het gas wat in een turbine gebruikt wordt een hogere mate van efficiëntie heeft dan het simpelweg affakkelen. En de gassen worden gefilterd op roet.
[[Bestand:Mining met 'stranded' gas' - animatie.gif|gecentreerd|miniatuur|600x600px|Animatie stranded gas]]

Deze vergroening is zelfs zo sterk dat er subsidie op verkregen kan worden.

NB: De omvang van gas affakkelen is erg groot. Al het afgefakkelde gas verspilt 5x meer energie dan het mondiale Bitcoin netwerk (!).

==Bitcoin maakt elektriciteitscentrales '''kleiner'''==
Een elektriciteitscentrale is altijd over-gedimensioneerd. Een centrale moet immers een piekbelasting kunnen leveren als er veel vraag is en de alternatieve energiebronnen weinig tot niets leveren (geen wind, noch zon). Als wind en/of zon wel stroom produceren, draaien de centrales op gereduceerde capaciteit, ze draaien dan minder efficiënt en (dus) minder groen.

Bitcoin mining firma's zijn een unieke soort klanten voor elektriciteitscentrales: ze willen zo goedkoop mogelijke stroom, maar ze kunnen akkoord gaan met heel flexibele afname-condities. Bijv. "neem op ons (centrale) verzoek de helft of geen stroom af". Anders gezegd, als er veel vraag is gaan de Bitcoiners desgevraagd niet in de weg zitten met hun afname, maar als er weinig overige vraag is, kunnen de centrales op optimale belasting draaien. Dit heeft een netto vergroenend effect.

==Bitcoin verbruikt '''minder''' energie dan banken==
Volgens meerdere studies verbruikt Bitcoin minder energie dan het klassieke monetaire en betaalsysteem, zie [[Energieverbruik#Studies en rapporten over (groene) energie en bitcoinmining|studies]] hier onder.

=Studies en rapporten over (groene) energie en bitcoinmining=
{| class="wikitable"
|+
!Jaar
!Door
!Titel
!Type
!Belangrijkste punten
!Link
|-
|2022
|[https://arcane.no Arcane]
|How Bitcoin Mining Can Transform the Energy Industry
|Studie
|
*Veel van de Bitcoin critici hebben geen verstand van Bitcoin tevens energiesystemen
*Versterken van het electriciteitsnetwerk dankzij bitcoin mining
*Het verbeteren van de economie van hernieuwbare energie dankzij bitcoin mining
* Affakkelen van aardgas verminderen dankzij bitcoin mining
*Restwarmte van bitcoin-mining kan hergebruikt worden

|[https://arcane.no/research/reports/how-bitcoin-mining-can-transform-the-energy-industry Link]
|-
|2022
|[https://bitcoinminingcouncil.com/ BMC]
|Q2 Bitcoin Mining Council Survey Confirms Year on Year Improvements in Sustainable Power Mix and Technological Efficiency
|Rapportage
|
*BMC leden minen bitcoin met een gemiddeld 66,8% groene energie.
*Geschat wordt dat wereldwijd op 59,5% groene stroom bitcoin wordt gemined.
*Bitcoinmining wordt elk jaar ongeveer 6% groener.
*Toename van efficiëntie: rekenkracht steeg met 137%, echter nam het energieverbruik slechts met 63% toe.
|[https://bitcoinminingcouncil.com/bitcoin-mining-electricity-mix-increased-to-59-5-sustainable-in-q2-2022/ Link]
|-
|2022
|[https://www.valuechain.pro/ Michel Khazzaka]
|Bitcoin: Cryptopayments Energy Efficiency
|Studie
|
*Bitcoin gebruikt 56x minder energie dan het klassieke systeem (zelfs zonder [[Lightning]]).

* Bitcoin [[Proof of Work]] is gemiddeld 1.2× meer energie efficiënt dan het een klassieke elektronische betaling, dit kan tot 5x meer efficiënt worden bij meer Bitcoin adoptie en efficiëntere mining apparatuur.
*Lightning kan Bitcoin194 miljoen × meer energie efficiënt maken dan een klassieke betaling.
* De studie van De Nederlandsche Bank (2021) is onjuist, omdat zij niet Proof of Work hebben vergeleken met het klassieke monetaire en betalingssysteem.
|[https://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=4125499 Link]
|-
|2022
|[https://arcane.no/ Arcane]
|Bitcoin mining around the world: Norway
| Rapportage
|
*In Noorwegen wordt er met 100% groene energie bitcoin gemined.
|[https://arcane.no/research/bitcoin-mining-around-the-world-norway Link]
|-
|2021
|[https://www.dnb.nl/ DNB]
|The carbon footprint of bitcoin
|Studie
|
*Elke bitcointransactie stoot 402 kg CO2 uit.
|[https://www.dnb.nl/media/1ftd2xjl/the-carbon-footprint-of-bitcoin.pdf Link]
|-
|2019
|[https://coinshares.com/ CoinShares]
|THE BITCOIN MINING NETWORK Trends, Average Creation Costs, Electricity Consumption & Sources
|Studie
|
*Bitcoinmining wordt met 74% groene energie gedaan.
|[https://coinshares.com/assets/resources/Research/bitcoin-mining-network-june-2019-fidelity-foreword.pdf Link]
|}

=Zie verder=
*Op LekkerCryptisch.nl [https://lekkercryptisch.nl/kennisbank/artikelen/2021/02/15/Bitcoin-gebruikt-veel-teveel-energie-een-klimaatramp Bitcoin gebruikt veel teveel energie een klimaatramp]
<references />

Veelgestelde vragen

2022-09-02T00:11:46Z

DediQated: Tekstverbetering (stijl, interpunctie, spelling), meer future proof en enkele kleine wijzigingen

Sommige vragen over [[Bitcoin]] blijven terugkomen. Hieronder een overzicht. [[BTC_Wiki_NL:Over#Wat_is_er_te_doen_.2F_hoe_kan_ik_helpen.3F|Zoek ons op]] als je een vraag mist en deze wilt stellen aan ons.

=== Hoe begin ik met Bitcoin? ===
* Je kunt beginnen met het lezen op de [[Bitcoin|Bitcoinpagina]] en blijven klikken op de woorden die je nog niet begrijpt
* [[Studiemateriaal/Literatuur|Lees een boek over Bitcoin]]
* [[Studiemateriaal/Literatuur#Podcasts|Luister een educatieve podcast]]
Zodra je de concepten snapt en, kun je beslissen om bitcoin te [[Bitcoin kopen|kopen]] en hoe je[[Bitcoin opslaan| jouw bitcoin wil opslaan]].

=== Waarom duurt het zo lang voordat mijn transactie is bevestigd? ===
Gemiddeld elke tien minuten worden er ongeveer 2.000-2.500 transacties bevestigd. De transacties waarvoor een hogere fee wordt betaald, worden als eerst [[Mining|bevestigd]]. Transacties met een lage [[Transacties#Kosten|fee]] komen later dan transacties met een hoge fee. Als jouw transactie een lage fee heeft dan kan het dus langer duren. Als je een transactie-ID hebt kan je deze invoeren in een [[Links#Block_explorers|block explorer]] om jouw transactie te volgen.

=== Moet ik (nu) bitcoin kopen? ===
Het antwoord op deze vraag kunt het beste van jezelf komen. Als iemand anders (''of een wiki'') zegt dat je bitcoin (of andere munten) moet kopen, wees dan wantrouwend. Doe je eigen onderzoek, kom zelf tot je conclusies. Zorg dat je eerst weet wat je koopt, door bijvoorbeeld door het [[Community|anderen]] te vragen of hier op internet over te lezen (zoals deze wiki).

Zie verder [[Bitcoin kopen#Moet ik nu .28ver.29kopen.3F|deze pagina]].

=== Ben ik te laat met bitcoin kopen? ===
Als je denkt dat bitcoin alleen nog maar omlaag gaat in waarde op de lange termijn, dan is het antwoord 'ja'. Als je denkt dat bitcoin omhoog gaat in waarde op de lange termijn, dan is het antwoord op deze vraag 'nee'. Er zijn [[Modellen en voorspellingen|verschillende modellen]] die prijzen van meer dan $100.000 voorspellen. Echter, kunt niemand dit zeker weten, aangezien niemand de toekomst kunt voorspellen. Helpen aan een [[Een betere wereld met en door Bitcoin|betere wereld]] kan een goede reden zijn om bitcoin te kopen.

Zie verder [[Bitcoin kopen#Moet ik nu .28ver.29kopen.3F|deze pagina]].

=== Hoe kom ik aan een bitcoinadres? ===
Een [[Bitcoin opslaan|bitcoin wallet]] geeft je een bitcoinadres. Je hebt dus een wallet nodig voordat je bitcoin kunt ontvangen.

=== Hoe kom ik aan bitcoin? ===
Zie [[Bitcoin kopen|Bitcoin kopen.]]

=== Is bitcoin anoniem? ===
Bitcoin is deels anoniem. Zie [[Anonimiteit]].

=== Moet ik mijn bitcoin opgeven voor de belasting? ===
Ja, bitcoin behoren tot vermogen in box 3. Voor iedereen geldt in box 3 een heffingsvrij vermogen, die afhankelijk is van persoonlijke omstandigheden. Als het vermogen niet hoger is dan het heffingsvrij vermogen dan hoef je geen belasting te betalen in box 3, en hoef je niet aan te geven wat de waarde is van je bitcoin. Ondanks dat je geen belasting hoeft te betalen moet je wel aangegeven dat je 'overige bezittingen' in box 3 hebt.

Zie [https://www.belastingdienst.nl/wps/wcm/connect/nl/werk-en-inkomen/content/cryptovaluta de informatie van de belastingdienst] voor meer informatie.

=== Wat gebeurt er als ik een transactie maak met een extreem lage fee van 1 sat/vB? ===
* Dit is afhankelijk van de huidige drukte en geboden fees op het Bitcoin netwerk.
*Als jouw transactie niet snel gemined wordt, blijft je [[Transacties|transactie]] geldig, maar wordt na verloop van tijd uit de [[Mempool|mempools]] gegooid. Meestal is dat als de transactie twee weken lang niet bevestigd is, maar dat is geen harde regel.
* Je zult moeten wachten tot je transactie aan de beurt komt
* Je kunt bij sommige wallets [[RBF|replace by fee]] gebruiken om de fee te verhogen. Dit is de goedkoopste optie.
* Je kunt versnellen door de outputs (waar de bitcoin naartoe gaan) uit te geven. Dit heet [[CPFP]]. Deze optie is wat duurder dan replace by fee.

=== Is de prijs / de koers van Bitcoin belangrijk? ===
Ja, de prijs is de weerslag van de adoptie: hoe meer mensen bitcoin aanhouden, des te hoger de koers.

Een hogere koers verhoogd ook de veiligheid van het netwerk. Miners kunnen meer apparatuur aanschaffen hetgeen de hashing power tot ongekende hoogten opstuwt. (Zie [[51% aanval]])

Echter, een in korte tijd spectaculair omhoog schietende prijs is niet per se nodig en draagt bij aan de vergelijkingen met [[Tulpenbollen|'tulpenbollen manie']] en andere opmerkingen in de pers. Het is daarom gezonder als de koers van bitcoin gestaag omhoog zou stijgen. Maar dat kan nu eenmaal niet altijd in een vrij markt zonder sturing.

Indien de prijs van bitcoin voor lange tijd zou dalen en op een steeds lager niveau zou verkeren, dan zou dat betekenen dat het aantal mensen dat bitcoin wil aanhouden af zou nemen. Maar er zijn geen redenen om aan te nemen dat dit gaat gebeuren. Bitcoin is te nuttig als oppotmiddel (store of value), om waarde door de tijd te transporteren en ook te nuttig om aan inflatie te ontsnappen, vooral in landen met een zwakke munt als Turkije en Argentinië.

=== Kunt de overheid Bitcoin verbieden? ===
In de westerse wereld niet echt. Transacties kun je zien als vrijheid van informatie, wat we in de westerse wereld heel belangrijk vinden. De overheid zou winkels kunnen verbieden bitcoin aan te nemen, maar als iedereen bitcoin wil blijven gebruiken dan kan het toch gebeuren.

Technisch kunt bitcoin niet zomaar worden gestopt en een idee kun je niet doden.

In het verleden hebben overheden dit al meermaals geprobeerd. Maar de handhaving blijkt keer op keer lastig. Een voorbeeld hiervan is Nigeria. Eerder heeft de overheid actief geprobeerd om Bitcoin te verbieden omdat ze moesten toegeven dat door het grootschalige gebruik van [https://bitcoin.nl/nieuws/in-nigeria-neemt-de-adoptie-van-bitcoin-explosief-toe-tot-zorgen-van-de-overheid-546 Bitcoin in Nigeria], hun eigen valuta waardeloos aan het worden was. Hierop volgde een ban, maar deze is meest recentelijk alweer opgeheven waarna de overheid heeft besloten om [https://www.financemagnates.com/cryptocurrency/regulation/nigerian-sec-scraps-plan-for-crypto-regulation-after-central-bank-ban/ Bitcoin te reguleren]. Vergelijkbare landen hierbij zijn geweest: Egypte, Marokko, Iran en Rusland.

=== Waarom is blok X leeg? Er zitten zat transacties in de [[Mempool]]! ===
Zie [[Mining#Lege_blokken|Lege Blokken]]

=== Staan de bitcoin op mijn wallet? ===
Zie [[Waar staan mijn bitcoin?]]

Anonimiteit

2022-09-01T23:28:25Z

DediQated: Taal/tekst verbeting

Alle transacties in de bitcoin blockchain zijn openbaar en gewoon in te zien. Daardoor is er niet echt sprake van anonimiteit: de eigenschap dat de identiteit van iets of iemand onbekend is. Bitcoin is eerder pseudoniem: transacties en adressen zijn te volgen, maar op zichzelf niet herleidbaar tot een persoon. Echter, met behulp van extra informatie kan dat wel mogelijk worden.

== Bitcoin volgen op de [[Blockchain|blockchain]] ==
Alle [[Transacties|transacties]] op de [[Blockchain|blockchain]] zijn openbaar. Ze hebben allemaal inputs en outputs: een oorsprong van verzonden bitcoin en een bestemming. Deze inputs en outputs zijn slechts adressen, geen namen.

Doordat de blockchain publiek is, kunnen transacties worden gevolgd. Er zijn meerdere bedrijven die dit doen, en samenwerken met belastingdiensten en overheden. Het doel van deze bedrijven is om de adressen van de transacties te koppelen aan personen.

Iemand die bitcoin [[Bitcoin kopen|koopt]] via een partij die valt onder [[Handelshuizen met registratie bij DNB|toezicht van de DNB]] zal zich moeten identificeren. De partij maakt het geld over naar een adres van de koper. De partij waar de bitcoin gekocht, en elke overheid/belastingdienst die bij ze aanklopt, kan hierdoor de link leggen tussen het bitcoinadres en de identiteit van de koper.

Als iemand nu bijvoorbeeld een pizza koopt vanaf dit adres, bij Thuisbezorgd, dan weet Thuisbezorgd als bedrijf niet wie er bij deze transactie horen. De input van de transactie naar Thuisbezorgd is dan het adres van de aankoop, en Thuisbezorgd is de output.

Als een belastingdienst, of de volg-bedrijven, toegang hebben tot de identificatie-informatie van de bitcoinpartijen, kunnen ze de transacties linken aan een persoon.

== Adressen eenmalig gebruiken ==
Adreshergebruik verwijst naar het gebruik van hetzelfde [[Adressen|adress]] voor meerdere [[Transacties|transacties]]. Het is een ongewenste werkwijze, waarbij de privacy en de veiligheid van de deelnemers aan de transacties (en van de toekomstige houders) van hun bitcoin worden misbruikt.

De meest private en veilige manier om bitcoin te gebruiken is om een gloednieuw adres te sturen naar elke persoon die je betaalt. Nadat de ontvangen munten zijn uitgegeven, mag het adres nooit meer worden gebruikt. Vraag mensen ook altijd om een nieuw bitcoinadres als je ze geld stuurt.

Er wordt wel gezegd dat de term "bitcoin adres" een slechte naam is voor dit object. Een betere naam zou zoiets zijn als "bitcoin factuur".

Alle goede wallets hebben tegenwoordig een gebruikersinterface die het gemakkelijk en veilig maakt om veel wallet [[Adressen|adressen]] te hebben. Vroeger (voor ongeveer 2013) was dit niet het geval, omdat het aanmaken van nieuwe adressen backups ongeldig kon maken, wat tot verlies van geld kon leiden.

== Mixen en CoinJoin's ==
Zoals hierboven benoemd hebben [[Transacties|transacties]] een input en output. Doordat er vaak maar één of twee outputs zijn, is het makkelijk te volgen welke "stappen" bitcoin nemen. Dit verlaagt de fungibiliteit (homogeniteit) van bitcoin en kan zorgen voor privacy problemen. Er zijn hier verschillende oplossingen voor. Twee technieken die veel worden toegepast zijn Mixdiensten en Coinjoin's.

Mixdiensten zijn centrale partijen waar je je bitcoin naar toe kunt sturen. Zij sturen je dan vervolgens andere bitcoin terug. De mixer heeft in dit scenario dus informatie over de zender van de bitcoin en weet ook welke bitcoin er worden teruggestuurd. Dit zorgt voor problemen omdat deze servers centraal worden beheerd. Verschillende mixdiensten zijn in het verleden opgerold door autoriteiten.

Software zoals [https://www.wasabiwallet.io/ Wasabi wallet] en Samourai zijn CoinJoin diensten. Een CoinJoin verschilt van een mixdienst omdat het eigenlijk een complexe transactie is die bestaat uit meerdere inputs van verschillende participanten. In essentie komt er een groep mensen samen die hun bitcoin op een grote hoop gooit. Ze maken met vijftig of meer mensen hun bitcoin over naar dezelfde vijftig mensen, in één transactie. Deze transactie wordt een [[CoinJoin]] genoemd. Het doen van CoinJoin transacties breekt de heuristiek die wordt toegepast door chain surveillance bedrijven. Dit vergroot je privacy omdat het moeilijker te volgen wordt welke "stappen" de bitcoin hebben genomen en wanneer ze van eigenaar zijn verwisseld.

== Adreslabeling ==
Verschillende wallets, waaronder Bitcoin Core en Wasabi, staan je toe om adressen te labelen. Als je in deze wallets een ontvangstadres aanmaakt, geef je aan die kennis hebben van dit adres. Dit is dus de partij die naar je gaan overmaken, bijvoorbeeld je [[Bitcoin kopen|broker]].

Als je later bitcoin uitgeeft, kun je kiezen welke bitcoin je uitgeeft. Je krijgt een lijst met bitcoin die op je wallet staan, met daarbij de labels. Je kunt dan zelf kiezen welke bitcoin ([[Transacties#Termen|UTXO's]]) je uitgeeft.

Bitcoin in El Salvador

2022-09-01T23:18:41Z

DediQated: Comment sectie verwijderd

==Voorgeschiedenis ==

=== Dollarisatie El Salvador===
De colón (SVC) was van 1892 tot aan 2011 de munteenheid van El Salvador. De colón was vernoemd naar Christopher Columbus (Cristóbal ''Colón'' in het Spaans)''.'' Op 1 januari 2001 werd de United States dollar (USD) wettig betaalmiddel in El Salvador. Hiermee verloor El Salvador de regie over het eigen monetair beleid. Dit omdat het monetaire beleid ten aanzien van de USD door de Federal Reserve in de Verenigde Staten wordt gemaakt.

De dollarisatie heeft op twee wijzen invloed op de latere invoering van [[Bitcoin]]. Ten eerste heeft het land El Salvador sindsdien geen eigen munt meer, dus geen controle over het monetaire beleid. De invoering van Bitcoin is dus iets minder vreemd dan voor een land dat wél een eigen munt heeft. Dit is de positieve invloed.

In negatieve zin heeft de dollarisatie delen van de bevolking argwanend gemaakt voor verandering van de munt. De El Salvadoranen waren een bepaalde koers beloofd bij de omzetting van hun spaartegoeden, maar de uiteindelijke koers bleek veel slechter. Hierdoor zijn de El Salvadoranen bang dat dit weer gaat gebeuren, alleen dan nu met Bitcoin.

===President Bukele===
{{Infobox persoon|naam=Nayib Bukele|volledige naam=Nayib Armando Bukele Ortez|geboren=24-07-1981|geboorteplaats=San Salvador, El Salvador|beroep=President van El Salvador}}
Nayib Bukele is de president van El Salvador sinds 01-06-2019 na het winnen van de verkiezingen van 2019. De als 'populistisch' bestempelde president haalde 53% van de stemmen en verkreeg daarmee een absolute meerderheid in beide kamers van het parlement.<ref>https://www.nytimes.com/2019/02/03/world/americas/salvador-bukele-election.html</ref> Bukele is met 40 jaar (in 2021) een van de jongste presidenten op aarde.

Bukele is onder meer populair geworden door de effectieve bestrijding van het straatgeweld en het aanpakken van oude, corrupte machtsstructuren die naar verluidt de elite de hand boven het hoofd en in het zadel van de macht houden.

Er is veel kritiek op Bukele, ook vanuit het Westen. Gewezen wordt op de autocratische trekken van de president. Zo heeft hij rechters vervangen en met militair vertoon in het parlement wetten doorgedrukt om geld vrij te maken voor bestrijding van criminaliteit.

Ondanks dat hij zich opwerpt als man van het volk komt hij uit een gezin behorend tot de bovenlaag van het land.

=== Eerste Bitcoin-experiment: El Zonte/Bitcoin Beach ===
Mike Petereson, een surfer neergestreken in het kustplaatsje El Zonte, zette daar sinds 2018 een circulaire lokale Bitcoin-economie op, waaraan een duizendtal mensen en een honderdtal winkels deelnamen. De infrastructuur bestond in essentie uit één Lightning Node. De mensen gebruikten een Lightning-wallet, omdat on-chain fees te duur zijn voor Salvadoranen en de transacties te traag voor gebruik in winkels en dergelijke. Dit is redelijk succesvol gaan draaien en zo ontstond ook de bijnaam van El Zonte: '''Bitcoin Beach''<nowiki/>'. Uiteindelijk heeft ook president Bukele dit fenomeen ter plaatse leren kennen. Dit bracht hem op het idee om deze opzet van Bitcoin Beach over het hele land uit te rollen. Anders gezegd, zonder deze surfer in El Zonte was bitcoin nu bijna zeker geen wettig betaalmiddel in El Salvador geweest.
==== Details Bitcoin Beach ====
:Een anoniem gebleven persoon vond zijn USB-stick terug met daarop bitcoin, ooit gekocht voor 15 dollarcent. Hij zocht een goed doel ervoor en sloot een partnerschap af met surfer dude Michael (Mike) Peterson. Peterson kreeg van hem een flinke donatie, op voorwaarde dat de bitcoins gebruikt werden om een circulaire Bitcoin-economie op te zetten, en niet direct te verkopen voor fiat. <ref>https://medium.com/@Bixin/el-salvadors-cryptocurrency-journey-from-anonymous-donation-to-bitcoin-adoption-6c35c2fb3cb6</ref>

:Peterson kwam namelijk al jaren in het kustplaatsje El Zonte om te surfen. Hij en zijn vrouw kochten een huis en gingen er permanent wonen. Ze zagen dat de lokale armere bevolking geen bankrekening had en puur op content geld leeft. Over afstand geld sturen of ontvangen is voor 70% van de bevolking onbereikbaar.

:Peterson overwoog Bitcoin (on chain) te introduceren maar zag daar van af wegens de lage transactiesnelheid en hoge fee kosten. Hij vond de tijd rijp om Lightning in het dorp te introduceren: alle mensen die mee wilden doen (kleine eettentjes e.d.) dienden de Satoshi (Lightning-only) Wallet te installeren op hun telefoon. Peterson zette een Lightning node onder eigen beheer op. De hele lokale Bitcoin economie draait in feite op deze node. Om twijfelende mensen over de streep te trekken beloofde Peterson te allen tijde sats terug om te wisselen voor contante USD.

==Invoering bitcoin als wettig betaalmiddel==

===Aankondiging van de Bitcoinwet tijdens Bitcoin Miami Convention===
Jack Mallers (CEO van Strike) hield op 5 juni een [https://www.youtube.com/watch?v=_59hrgTiRJU presentatie] op Bitcoin Miami Convention 2021, tijdens deze presentatie haalde hij problemen aan die volgens hem verkeerd gaan in de macro-economie. Hierna vertelde Mallers wat emotioneel welke nadelen het gebruik van de USD voor El Salvador, bijvoorbeeld de kosten van [[Bitcoin in El Salvador#Remittances|remittances]]. Tijdens zijn bijna drie maandelijkse verblijf in El Salvador hielp en leerde hij de El Salvadoranen met betrekking tot Bitcoin. Mallers kreeg een bericht van Bukele met de vraag om mee te helpen aan het plan om bitcoin als wettig betaalmiddel te maken in El Salvador. Tijdens deze presentatie liet Mallers een [https://youtu.be/_59hrgTiRJU?t=799 video] van Bukele zien, hierin vertelde Bukele dat hij volgende week een wetsvoorstel inbrengt die bitcoin als wettig betaalmiddel zal beschouwen.

===Wetsvoorstel===
Vier dagen na de aankondiging van de Bitcoinwet, op 9 juni, nam het congres het wetsvoorstel aan met een overgrote meerderheid van 62 uit 84 stemmen<ref name=":0">https://twitter.com/nayibbukele/status/1402507224916836352</ref>. El Salvador gaf aan dat zij negentig dagen nodig hadden om het land voor te bereiden op de ingang van deze wet. Op 7 september 2021 ging de Bitcoin Wet in. Met de inwerkingtreding van deze wet is El Salvador het eerste land ter wereld dat bitcoin als wettig betaalmiddel accepteert.

===De Bitcoinwet===
In een [https://twitter.com/nayibbukele/status/1402446890466217985 tweet van Bukele (Engelse versie)] liet hij zien wat de inhoud van ''<nowiki/>'the Bitcoin Law'<nowiki/>'' of '''Ley Bitcoin''<nowiki/>' (de Bitcoinwet) is.

[https://bitcoinmagazine.nl/nieuws/bitcoin-wet-in-el-salvador-gaat-vandaag-in-dit-is-wat-je-moet-weten Bitcoin Magazine] vatte de Bitcoin Wet als volgt samen:

#Het doel van het wetsvoorstel is om van Bitcoin een wettig betaalmiddel te maken;
#De prijs tussen Bitcoin en de dollar wordt volledig overgelaten aan de vrije markt;
#Prijzen mogen worden uitgedrukt in Bitcoin;
#Belastingen mogen worden betaald in Bitcoin;
# Uitwisseling van Bitcoin voor andere valuta is belastingvrij, zoals het hoort;
# De Amerikaanse dollar wordt gebruikt in de boekhouding als referentievaluta;
#Alle aanbieders van producten of diensten moeten Bitcoin accepteren als dat als betaalmiddel wordt aangeboden;
#Winkels kunnen een bitcoin wallet via de overheid aanmaken;
#De staat zal via de Banco de Desarollo de El Salvador (BENDESAL) gegarandeerd de uitwisseling tussen de Amerikaanse dollar en Bitcoin faciliteren;
#Er komt een fonds (trust) van $150 miljoen dat wordt gebruikt om uitwisselingen te faciliteren en de kosten te dekken.

===Chivo wallet en Chivo ATM===
Bij ingang van de wet bood El Salvador twee producten aan; de Chivo wallet en de Chivo ATM. '<nowiki/>''Chivo''<nowiki/>' is in El Salvador jargon voor het woord '''cool''<nowiki/>'.
[[Bestand:Chivo ATM.jpg|miniatuur|Een Chivo ATM in El Salvador]]

====Chivo Wallet====
De Chivo wallet is een door de El Salvadoraanse staat uitgebrachte bitcoin (telefoon-)[[wallet]], waarmee je bitcoin kan ontvangen en verzenden. Deze wallet maakt gebruik van [[Lightning]], waarmee je instant en zo goed als kosteloos bitcoin kunt verzenden en ontvangen door middel van bijvoorbeeld het scannen van een QR-code. Om bitcoingebruik onder de bevolking te stimuleren kon elke gebruiker gratis $30 aan bitcoin ontvangen in de Chivo Wallet. Het gebruik van de Chivo wallet is niet verplicht, iedereen is vrij te kiezen welke bitcoin wallet hij of zij gebruikt.

====Chivo ATM====
De Chivo ATM is een apparaat waarmee men zijn of haar bitcoin zonder commissie kan kopen of verkopen tegen cash USD. Naast de uitrol in El Salvador van de Chivo ATM, zijn er ook Chivo ATM's geplaatst in de Verenigde Staten. Op 29-09-2021 waren er in totaal 231 Chivo ATM's geplaatst.<ref>https://coinatmradar.com/manufacturer/128/chivo-atm-bitcoin-atm-producer/</ref> Alle Chivo ATM's zijn geplaatst door de El Salvadoraanse staat.

=== Remittances ===
Remittances is Engels voor het overmaken van geld van het buitenland naar je eigen thuisland. Veel El Salvadoranen werken in het buitenland om geld te verdienen, ze maken dit geld over naar El Salvador. In de Verenigde Staten werken er ongeveer twee miljoen El Salvadoranen. Deze remittances maakten in 2020 24%<ref>https://data.worldbank.org/indicator/BX.TRF.PWKR.DT.GD.ZS?locations=SV</ref> deel uit van het bruto binnenlands product (bbp) van El Salvador. De kosten van deze remittances kan oplopen tot wel 50% op de traditionele manier. Door het sturen van bitcoin van het buitenland naar El Salvador (bijvoorbeeld via de [[Bitcoin in El Salvador#Chivo wallet|Chivo Wallet]]) zijn er zo goed als geen kosten voor deze transacties. Dankzij deze methode zal het bbp in El Salvador significant kunnen stijgen, wat dus goed is voor de El Salvadoraanse economie. Nog een probleem op de traditionele manier is om deze remittances (in cash) te ontvangen in El Salvador. Men moet vaak uren in de rij staan. Met bitcoin is dit niet het geval, omdat je bitcoin wereldwijd instant kan verzenden en ontvangen.

===Reactie vanuit de Bitcoin-community===
Op Reddit verscheen er een [https://www.reddit.com/r/Bitcoin/comments/phgtq2/so_we_all_buying_30_worth_of_bitcoin_on_tuesday/ post] die voorstelde om met de gehele community op de dag van de ingang van de wet (7 september) $30 aan bitcoin te kopen, om de bevolking in El Salvador te steunen. Het bedrag van $30 was gekozen, omdat dit het equivalent was aan het bedrag dat elke El Salvadoraan kreeg aan bitcoin. Het voorstel van deze Reddit-gebruiker werd groots omarmt. De Reddit-post kreeg duizenden reacties, maar ook op andere sociale media werd het bericht groots opgepikt. Vele mensen lieten weten dat ze bitcoin op deze dag gingen kopen en riepen ook anderen op dit te doen. Zie bijvoorbeeld [https://twitter.com/michael_saylor/status/1434850362943438852 deze tweet van Michael Saylor] die meer dan 90.000 stemmen kreeg op een poll.

=== Protesten tegen de Bitcoinwet ===
Naast voorstanders waren er ook tegenstanders van de Bitcoinwet in El Salvador. Mensen gingen de straat op om te demonstreren tegen de nieuwe Bitcoinwet. Ze gaven onder andere aan bang te zijn voor de koersschommelingen. Ook werd er een [[Bitcoin in El Salvador#Chivo ATM|Chivo ATM]] in de hoofdstad San Salvador in brand gestoken. <ref>https://www.businessinsider.nl/demonstranten-in-el-salvador-steken-bitcoin-pinautomaat-in-brand-duizenden-mensen-protesteren-tegen-de-invoering-van-de-cryptomunt-als-betaalmiddel/</ref>

=== Kritiek en Wantrouwen ===
Er was van het begin af aan al veel kritiek en wantrouwen over de Bitcoin plannen van Bukele. Enkele van de vragen die links en rechts gesteld worden:
*Wat is zijn intentie, is dat daadwerkelijk de unbanked te helpen?
*Misschien wil Bukele een vrijhaven voor geld-witwassers creëren? Een modernere versie van Panama?
*Als El Salvador geen USD meer heeft (en sommigen beweren dat dat aanstonds is), komt de gegarandeerde BTC naar USD-omzetting niet in gevaar? Of krijgen mensen dan een IOU (schuldpapier)?
* De Chivo wallet is nu optioneel, elke Bitcoin/Lightning wallet kan gebruikt worden. Maar blijft dat zo?
*De meeste tweets van Bukele over Bitcoin zijn in het Engels, over de hoofden van de eigen bevolking heen. "Heeft Bukele wel ons welzijn in gedachten?" is dus een logische vraag bij de bewoners van El Salvador.
*De 700 Bitcoins die El Salvador heeft aangekocht, hoe ging dat in zijn werk? Wie beheert die bitcoins? Welke wettige maatregelen en controle-mechanismen zijn er opdat deze bitcoins niet deels voor privé-doeleinden worden gebruikt?
*Vooral [[Bitcoin in El Salvador#De Bitcoin Wet|punt #7 in de Bitcoin Wet]] van heeft kritiek gekregen: de verplichting past niet erg bij het 'vrijheidsethos' van Bitcoin. Die verplichting is overigens wel gecompenseerd door een andere voorziening in de wet: dat voor die partijen die (nog) niet in staat zijn om Bitcoin te accepteren (om bijv. technische redenen) de verplichting nog niet geldt. En dat de overheid hulp biedt met bijvoorbeeld educatie om de invoering van de voorzieningen door winkeliers en dergelijke te vergemakkelijken.

Zoals te zien zijn er veel vragen van het kaliber "what if Bukele turns nasty?". Dat is een vraag waarin het antwoord al besloten ligt. Dan gaat de situatie negatieve wending krijgen. Maar dit is tot dus ver niet het geval.

===FAQ over de invoering van Bitcoin in El Salvador===

====Is de invoering van Bitcoin economisch gezien positief voor de bevolking?====

Ja, mensen kunnen nu dankzij bitcoin sparen. Veel mensen hadden vaak alleen cash geld (omdat ze geen bankrekening hebben), wat direct werd uitgegeven. Ook zal het de El Salvadoranen veel geld schelen bij het doen van [[Bitcoin in El Salvador#Remittances|remittances]].

====Verloopt de introductie van Bitcoin vlekkeloos?====

De introductie wordt over het algemeen als te haastig met te weinig voorbereiding beoordeeld.

Er kwam na het verzenden van bitcoin niet altijd USD uit een Chivo ATM rollen.<ref>https://twitter.com/AaronvanW/status/1442257975729537026</ref>

Ook waren de servers waarmee de Chivo-sfdwallets werken overbelast, waardoor de wallets geen response gaven.

De komende maanden zullen uitwijzen of Bukele en zijn team de volharding en skills hebben om de rimpels glad te strijken voordat het publiek teleurgesteld het hele Bitcoin systeem de rug toekeert.

====Hoe zit het met de gratis $30 in bitcoin 'airdrop'?====

Elke volwassen staatsburger van El Salvador ontvangt $30 aan Bitcoin in zijn of haar Chivo wallet. De benodigde bitcoin werden door de staat gekocht en betaald met belastinggeld. Daags erna stonden lange rijen bij de ATM's om de $30 aan bitcoin te cashen in contante dollars. Dat lijkt dus oppervlakkig gezien een niet zinvolle actie. Bij nader inzien is het echter een goede zet geweest, want zowat elke volwassen Salvadoriaan heeft nu een bitcoin wallet op z'n telefoon. Het belang hiervan blijkt uit het volume van de remittances: dat is nu (01-10-2021) al $1,000,000 per dag.<ref>https://twitter.com/nayibbukele/status/1443767018226917376</ref>

====Kan Bukele bitcoin van het volk stelen of anders misbruiken?====

Daar lijkt het niet op, want naast de staats-wallet Chivo (die een misbruik-mogelijkheid ingebouwd zou kunnen hebben) kunnen El Salvadoranen elke andere Bitcoin wallet gebruiken, waar de regering geen grip op heeft.

====Straalt het negatief op Bitcoin af dat juist een land als El Salvador Bitcoin omarmt?====

Sommige mensen hebben een negatieve associatie met president Bukele. Echter, zijn er in het verleden vele voorbeelden te noemen waarbij innovaties werden omarmt door sectoren waarbij men een negatieve associatie hadden. Denk bijvoorbeeld aan de VHS-tape en de porno-industrie. Overigens is Bitcoin een decentraal netwerk. El Salvador is op geen enkele mogelijkheid eigenaar van Bitcoin.

==== De introductie van Bitcoin in El Salvador wordt gevolgd door een crash in de koers. Ligt daar een oorzakelijk verband?====

Er is mogelijk een verband, dit kan mogelijk een geval zijn geweest van 'koop het gerucht en verkoop het nieuws'. Echter, is dit maar een korte koersschommeling. Op lange termijn zal dit niet als significant worden beschouwen.

==== Waaruit staan de bezwaren van de lokale tegenstanders en zijn deze bezwaren terecht?====

Vanuit een ter plaatse [https://satoshiradio.nl/2021/09/11/171-special-een-gesprek-over-de-geschiedenis-van-el-salvador/ live-verslag] in El Salvador bleek dat er meerdere redenen zijn bij de inwoners van El Salvador om tegen Bitcoin te zijn:
*Gebrek aan kennis: Men begrijpt niet wat Bitcoin is (laat staan Lightning), snapt niet hoe het werkt, denkt dat het een speeltje is van rijke Westerlingen en ziet een volatiele koers.
*Politieke mening: Men is (fel) tegenstander van Bukele en zijn autoritaire acties. Bitcoin is dan meer een stok om de gehate president mee te slaan.
En aan dat laatste is weinig te doen. Aan het gebrek aan kennis over bitcoin des te meer, hopelijk zal het begrip van Bitcoin in de loop van de tijd toenemen en de angst voor Bitcoin bij de bevolking daardoor afnemen.
===Succes of gefaald experiment?===

Hoe zal het verder gaan met Bitcoin in El Salvador? Er zijn genoeg partijen die er belang bij hebben dat dit experiment gaat falen, namelijk alle instanties die macht gaan verliezen als Bitcoin gemeengoed wordt: IMF, FED, Wereldbank, Visa/Mastercard etcetera. Sabotagepogingen zijn te verwachten.

Maar er zijn ook voldoende intrinsieke factoren die een succesvol verloop van dit experiment in de weg staan: de vijandigheid van delen van de bevolking tegen Bitcoin, het wantrouwen jegens president Bukele.

Maar ook de lage penetratiegraad van (mobiel) internet is een probleem voor het werken met Bitcoin en Lightning in El Salvador. Niet voor niets is enkele jaren geleden een betaalsysteem in Afrika ingevoerd op basis van SMS-berichten, hetgeen veel laagdrempeliger is.

Wellicht is El Savador de lakmoestest voor Bitcoin; met een president die Bitcoin niet alleen gedoogt maar zelfs ook aanmoedigt.
==Bitcoin op de balans van El Salvador ==
El Salvador heeft zelf heeft bitcoin op de balans staan.

Voor de actuele balans: zie [[Bitcoin Data#Landen en bedrijven met bitcoin op de balans|landen en bedrijven met bitcoin op de balans]].

== Bitcoin City ==
President Bukele kondigde op 21-11-2021 aan om de eerste Bitcoin stad van de wereld te maken in El Salvador, ten oosten van de regio La Union. Het project gaat gefinancierd worden door volledig gedekte bitcoin obligaties met een destijdse waarde van 500 miljoen dollar. De stad zal de vorm van een circel aannemen en het centrale plein van de stad zal in de vorm van een 'B' zijn. Vanuit de lucht zal de stad er uit moeten gaan zien als het Bitcoin logo.<ref name=":1">https://www.reuters.com/markets/rates-bonds/el-salvador-plans-first-bitcoin-city-backed-by-bitcoin-bonds-2021-11-21/</ref>

==Tijdlijn belangrijke gebeurtenissen==
{| class="wikitable"
|+
! Datum
!Gebeurtenis
|-
|05-06-2021
|Aankondiging van Bukele van het wetsvoorstel om bitcoin een wetting betaalmiddel te maken.<ref>https://www.youtube.com/watch?v=_59hrgTiRJU&t=799s</ref>
|-
|09-06-2021
|Congres stemt voor het wetsvoorstel om bitcoin een wettig betaalmiddel te maken.<ref name=":0" />
|-
|09-06-2021
|Bukele kondigt aan bitcoin te willen [[Mining|minen]] met de energie uit vulkanen.<ref>https://twitter.com/nayibbukele/status/1402680890057166858</ref>
|-
|06-09-2021
|El Salvador koopt zijn eerste 200 bitcoins.<ref>https://twitter.com/nayibbukele/status/1434968475928248331</ref>
|-
|07-09-2021
|Bitcoin is een wettig betaalmiddel in El Salvador. Hiermee tevens het eerste land waarin bitcoin een wettig betaalmiddel is.<ref>https://www.coindesk.com/policy/2021/09/07/bitcoin-now-legal-tender-in-el-salvador-marking-world-first/</ref>
|-
|26-09-2021
|2.1 miljoen Salvadoranen gebruiken de Chivo wallet. Dit zijn meer gebruikers dan welke bank dan ook in El Salvador.<ref>https://twitter.com/nayibbukele/status/1441846960332361730</ref>
|-
|01-10-2021
| 1 miljoen USD per dag aan [[Bitcoin in El Salvador#Remittances|remittances]] stromen met Bitcoin El Salvador binnen, meldt president Bukele.<ref>https://twitter.com/nayibbukele/status/1443767018226917376?s=21</ref>
|-
|01-10-2021
|El Salvador start met het minen van bitcoin door middel van vulkaanenergie.<ref>https://www.cnbc.com/2021/10/01/el-salvador-just-started-mining-bitcoin-with-volcanoes-for-the-first-time-ever-and-theyve-already-made-269.html</ref>

|-
|06-10-2021
|El Salvadoranen stoppen meer cash in de Chivo ATMs dan dat zij cash er uit halen. Dit betekend dus dat de El Salvadoranen meer bitcoin kopen dan verkopen via de ATMs. Als je het aantal in remittances hier in meetelt is dit een viervoud van het aantal cash dat mensen uit de ATMs halen.<ref>https://twitter.com/nayibbukele/status/1445923488083107845?s=20</ref>
|-
|09-10-2021
|Bukele kondigt aan een dierenziekenhuis te gaan bouwen met de winst die El Salvador met bitcoin maakt.<ref>https://twitter.com/nayibbukele/status/1447032344800632834</ref>
|-
|21-11-2021
|Bukele kondigt '[[Bitcoin in El Salvador#Bitcoin City|Bitcoin City]]' aan.<ref name=":1" />
|}
==BITCOIN in EL SALVADOR, The Movie ==

Bitcoin in El Salvador! Hoe ging het er aan toe in de weken voor, tijdens en na ''Bitcoin Legal Tender Day''? In deze documentaire neemt Arnold Hubach je mee op reis tijdens zijn ervaringen in het Centraal-Amerikaanse land...

Premiere 10-10-2021 in samenwerking met Bitcoin Magazine.

Kijk op [https://www.youtube.com/watch?v=TWDQOz8qP2E YouTube] (engels ondertiteld).
[[Bestand:BitcoinElSalvador-themovie.jpg|gecentreerd|miniatuur]]

==Referenties==
<references />

Energieverbruik

2022-09-01T23:15:05Z

DediQated: Klein foutje verbetert in layout

Voor het [[Mining|minen]] van bitcoin is elektriciteit nodig. Minen wordt gedaan door heel veel computers verspreid over de wereld. En omdat al deze computers elektriciteit nodig hebben, wordt energie verbruikt. Het energieverbruik binnen Bitcoin is nodig voor het maken van een nieuw blok in de blockchain. Dit proces levert de miners bitcoin op en heet ook wel [[Proof of Work]] wat het bewijs dat is dat een miner energie heeft verbruikt. Lees het hoofdartikel over [[Proof of Work]] waarin dit proces in detail is uitgelegd.

Het energieverbruik van Bitcoin is groot en lijkt te stijgen waardoor regelmatig de kritiek of vraag naar boven komt of het niet zuiniger kan. Een eerste belangrijke vraag is dan: is het nuttig? Wat is de waarde die Bitcoin levert? Als je van mening bent dat Bitcoin waardeloos is, en geen nuttige bijdrage levert aan onze maatschappij, dan is elke joule die aan Bitcoin wordt besteed verspilde energie. Het energieverbruik van Bitcoin kun je wel rechtvaardigen als Bitcoin voor jou wel waarde heeft.

Het doel van deze pagina is om wat inzicht te scheppen in het energieverbruik van Bitcoin zodat dit beter in perspectief kan worden geplaatst.

* NB: Voor een goed begrip is het belangrijk dat '''energie'''verbruik en '''elektriciteits'''verbruik (='''stroom'''verbruik) goed onderscheiden worden.
= Omvang energieverbruik =

== Mondiaal ==
Op dit moment (februari 2021) verbruiken alle miners bij elkaar tussen de 80 en 120 terawattuur (TWh) aan elektriciteit per jaar, een schatting op basis van de gemeten rekenkracht die aan het bitcoinnetwerk besteed wordt. Hoewel er een behoorlijke marge aanwezig is, is het feit dat deze inschatting überhaupt te maken is, eigenlijk best een bijzondere eigenschap. Bitcoin is in die zin extreem transparant. Uit de hashingpower en kenmerken van mining apparatuur is vrij eenvoudig een aardige inschatting te maken. De [https://cbeci.org/ Cambridge Bitcoin Electricity Consumption Index] heeft een website met het actuele energieverbruik met een uitgebreide uitleg van de gebruikte methodologie.

De gehele wereld verbruik 170,000 TWh aan energie per jaar, '''hetgeen betekent dat het Bitcoin netwerk, net geen 0,1% van het mondiale verbruik voor zijn rekening neemt.'''
[[Bestand:Grafiek Bitcoin's energieverbruik als deel van mondiaal verbruik.png|gecentreerd|kaderloos|600x600px]]

== Energieverbruik Nederland ==
Omgerekend naar TWh komt het totale ''energie''verbruik van Nederland op 900 TWh<ref>[https://www.clo.nl/indicatoren/nl020120-aanbod-en-verbruik-van-energiedragers]</ref>. Het jaarlijkse ''stroom''verbruik van Nederland is een deel daarvan en schommelt al enkele jaren rond de 100 TWh. Het elektriciteitsverbruik van Nederland is daarmee (toevallig) ongeveer van dezelfde omvang als dat van Bitcoin. Het totale ''energie''verbruik van Nederland is dus wel een orde groter.

== Verwachtingen komende jaren ==
De exploitanten van mining-apparatuur betalen het stroomverbruik uit de opbrengsten. De opbrengsten (''block reward'') bestaan uit de blocksubsidie plus de transactiefees (deze laatste zijn momenteel een fractie van de totale reward).

* Als de prijs van Bitcoin stijgt, loont het voor miners om meer rekenkracht in te zetten. Het elektriciteitsverbruik wordt daarmee hoger. Ook als de [[netwerkkosten]] per transactie stijgen, gebeurt hetzelfde;
* Doordat de subsidie elke 4 jaren gehalveerd wordt, ontvangen de miners steeds minder bitcoin per blok, en dus minder budget om aan stroom te besteden;

Beide effecten treden continu en tegelijkertijd op. Het is daarom moeilijk te voorspellen welke van deze effecten uiteindelijk doorslaggevend zal zijn. Het huidige beeld is dat het energieverbruik de komende jaren meegroeit met de populariteit en dus waarde van Bitcoin. De verwachting is wel dat uiteindelijk dit een plateau zal gaan bereiken en niet eindeloos zal blijven doorgroeien (want de halveringen winnen het uiteindelijk van de prijsstijgingen).

= Argumenten tegen het energiegebruik van Bitcoin =
== "Bitcoin gebruikt te veel energie" ==
De achtergrond van deze stelling is vaak: Bitcoin gebruikt '''te''' veel energie, omdat Bitcoin gezien wordt als iets nutteloos. Het is hier belangrijk te beseffen dat dit een waardeargument is. Verschillende mensen kennen verschillende waarden toe aan Bitcoin. Iemand die Bitcoin waardeloos vindt, zal elk energieverbruik te groot vinden. Diegenen die Bitcoin waardevol vinden, omdat ze [[Een betere wereld met en door Bitcoin|een betere wereld voor zich zien met Bitcoin]], het dagelijks gebruiken voor betalingen, of door Bitcoin hun spaargeld veilig willen stellen, zullen het energieverbruik eerder accepteren.

De milieu- en energiekosten van [[Mining|mining]] dienen te worden afgewogen tegen de voordelen die Bitcoin brengt. Als je vraagtekens zet bij Bitcoin vanwege het elektriciteitsgebruik, moet je je ook afvragen: Zal Bitcoin de economische groei bevorderen door de handel vrij te maken? Zal dit het tempo van technologische innovatie versnellen? Zal dit leiden tot een snellere ontwikkeling van groene technologieën? Zal Bitcoin nieuwe, grensoverschrijdende [[wikipedia:Smart_grid|smart-grid]]-technieken mogelijk maken?

Bitcoin afwijzen vanwege de kosten, terwijl de voordelen worden genegeerd, is een onzuiver argument. In feite is elk klimaatargument van dit type oneerlijk, niet alleen als het om Bitcoin gaat. Op dezelfde wijze kan men beweren dat windturbines slecht zijn voor klimaat, omdat het maken van de staalconstructie energie kost.

Zie verder [[Een betere wereld met en door Bitcoin]].

== "Bitcoin gebruikt net zo veel energie als land X!" ==
[[Bestand:Btc-electr-usage-compared.png|miniatuur|Elektriciteitsverbruik Bitcoin in vergelijk]]
Het energiegebruik van Bitcoin wordt vaak vergeleken met dat van een land om een indruk te geven hoeveel het is. In veel gevallen is dat misleidend, omdat het '''energie'''verbruik van Bitcoin wordt vergeleken met het '''elektriciteits'''verbruik van een land. Bitcoin verbruikt ongeveer evenveel energie als Nederland aan elektriciteit verbruikt ([https://digiconomist.net/bitcoin-energy-consumption/ maart 2021]). In een eerlijke vergelijking zou je echter Bitcoin energieverbruik vergelijken met het energieverbruik van een land. Dat ligt in Nederland nog 8 tot 10 keer zo hoog. De meeste energie verbruiken we namelijk in de vorm van olie en gas (transport en verwarming). Kortom, Bitcoin verbruikt ongeveer 10-15% van de energie in Nederland ([https://www.iea.org/data-and-statistics?country=NETHLAND&fuel=Energy%20consumption&indicator=TFCShareBySector maart 2021]).

Er is groot verschil tussen het energieverbruik van verschillende landen, simpelweg omdat ze enorm van omvang verschillen. Tussen Nederland en China zit ongeveer een factor 80 in inwoners en energieverbruik. Het vergelijken met een land doet het goed voor de verontwaardiging, maar is een tamelijk vage meetlat.

Bitcoin is een fundamenteel wereldwijde technologie: het bestaat slechts wereldwijd. Het kost niet meer energie als er meer landen (of mensen) gebruik van gaan maken. Zelfs de wereldwijde internet-infrastructuur (450 TWh per jaar, zo'n 6 keer zo veel als Bitcoin, [https://www.iea.org/reports/data-centres-and-data-transmission-networks maart 2021]) is daarom geen goede vergelijking, die groeit sterk mee met het aantal gebruikers en de intensiviteit van het gebruik.

Als je al een vergelijking zou willen maken dan zou het moeten zijn met het alternatief, namelijk het systeem van bankkantoren, geldautomaten en gouddelving waar wereldwijd tientallen miljoenen mensen werken die dagelijks met hun auto naar het werk rijden. Het verschil is dat je het energieverbruik van Bitcoin makkelijk kunt aflezen, en van het banksysteem niet.

== "Bitcoin gebruikt (vuile) stroom (en draagt daarom bij aan het klimaatprobleem)" ==
[[Bestand:Energiemix Bitcoin.png|miniatuur|Energiemix Bitcoin]]
Bitcoin vinden gebruikt veel energie, zie boven.

* Een steeds groter deel van bitcoinmining gebeurt op groene (vooral waterkracht) of anders verspilde (zoals afgefakkeld gas) energie. (bijvoorbeeld [https://www.coindesk.com/russian-oil-drilling-giant-opens-mining-farm Russian Oil Drilling Giant Opens a Crypto Mining Farm Run on Gas Energy])
* Een groeiend deel van bitcoinmining vindt op afgelegen locaties plaats: IJsland, Siberië, Noord-China. Het argument "die energie had nuttiger gebruikt kunnen worden" geldt daarom steeds minder: elektriciteit kun je niet zonder aanzienlijk verlies over grote afstanden transporteren. De elektriciteit opgewekt in Siberië is alleen daar te gebruiken. Bitcoinmining concurreert steeds minder met ander gebruik van dezelfde elektriciteitsbron.

Mining is een zeer concurrerende, dynamische, bijna [https://en.wikipedia.org/wiki/Perfect_competition perfecte markt]. Mininginstallaties kunnen bijna overal ter wereld met relatief gemak worden opgezet en afgebroken. De marktkrachten duwen de mijnbouwactiviteit dus voortdurend naar "plaatsen" en "tijden" waar de marginale prijs van elektriciteit laag of nul is. Deze elektriciteitsproducten zijn niet voor niets goedkoop. Vaak is dat omdat de elektriciteit moeilijk te vervoeren of op te slaan is, of omdat er weinig vraag is en een groot aanbod. De anders verspilde energie inzetten voor bitcoinmining is uiteindelijk veel minder verspillend dan zomaar lukraak een mijnbouwinstallatie op het net aan te sluiten.

IJsland produceert bijvoorbeeld een overvloed aan elektriciteit uit hernieuwbare bronnen, maar heeft geen mogelijkheid om elektriciteit te exporteren door zijn afgelegen ligging. Het is denkbaar dat bitcoinminen in de toekomst alleen winstgevend zal zijn in locaties als IJsland en niet op locaties als Midden-Europa waar elektriciteit voornamelijk afkomstig is van kernenergie en fossiele brandstoffen.

De marktwerking zou er zelfs toe kunnen leiden dat de miningindustrie innovatieve oplossingen bedenkt met een effectief elektriciteitsverbruik van ''nul''. Mining produceert altijd warmte die gelijk is aan de verbruikte energie. 1000 watt mijnbouwapparatuur produceert bijvoorbeeld evenveel warmte als een verwarmingselement van 1000 watt dat wordt gebruikt in een elektrische kachel, een warm bad, een boiler of een soortgelijk toestel. Iemand die al bereid is de kosten van elektriciteit te betalen voor de warmtewaarde alleen, zou mijnbouwapparatuur kunnen gebruiken die speciaal ontworpen is om bitcoin te delven, terwijl hij de geproduceerde warmte opvangt en gebruikt, zonder energiekosten te maken buiten wat hij al van plan was uit te geven aan verwarming.

== "De stroom wordt niet nuttig gebruikt" ==
Dit hangt samen met de vraag of je Bitcoin [[#"Bitcoin_gebruik_te_veel_energie"|nuttig vindt]]. Iemand die Bitcoin niet nuttig vindt, zal stellen dat zij het energieverbruik daarom niet nuttig besteed vindt. Hetzelfde geldt voor iemand die zegt dat respectievelijk kerstverlichting, Netflix kijken, vliegtuigen, en verwarming niet nuttig zijn.

{{Quote|If people find that electricity is worth paying for, the electricity has not been wasted. Those who expend this electricity are rewarded with the Bitcoin currency. -- Saifedean Ammous }}

Wie bepaalt wat 'verspilling' is en wat 'nuttig' gebruik? Bitcoin is nuttig en wordt steeds nuttiger. Het is daarom beter om het te vergelijken met het huidige systeem, zie hieronder.

== "Bitcoin en het energieverbruik is niet nodig want euro/goud/... werkt prima!" ==
[[Bestand:Vergelijk energie.png|miniatuur|Vergelijk energieverbruik]]
Verschillende mensen hebben verschillende wensen, voor sommigen zal de euro goed (blijven) werken, anderen hebben mogelijk geen toegang tot een goed geldsysteem, hebben last van hun overheid of censuur van hun transacties. Voor die laatste groepen geldt dat Bitcoin (en daarmee het energiegebruik) nodig is.

Daarnaast kost goud, overheden en het bankensysteem [https://twitter.com/danheld/status/1348347812161835010 veel meer energie dan Bitcoin].
Bitcoin is minder verspillend dan het delven en raffineren van goud om het vervolgens om te smelten en in baren te verdelen, waarna het weer onder de grond in kluizen word opgeslagen. Om nog maar te zwijgen over de bouw van grote luxe gebouwen, de verspilling van energie bij het drukken en slaan van alle verschillende fiatvaluta, het vervoer ervan in gepantserde auto's door niet minder dan twee veiligheidsagenten, enz.[[Afbeelding:Energy-usage-compared.jpg|miniatuur|Energieconsumptie]]

Zie verder [[Mythes#Mythe:_Bitcoin_lost_geen_probleem_op.2C_goud_.2F_ons_huidige_geldsysteem_is_prima]].

== "Eén bitcointransactie verbruikt heel veel stroom!" ==
Deze bewering wordt vaak (ten onrechte) gemaakt door het totale hoeveelheid stroom (in kWh) in een bepaald tijdsbestek te delen door de totale hoeveelheid transacties in die periode. Dit is echter een onterechte toerekening methode. Laten we even inzoomen:

* 1 blok bevat ongeveer 1500 transacties (maar zie verder beneden voor verdere details)
* 1 blok genereert 6,25 nieuwe bitcoin, de subsidie voor de miner die het blok gegenereerd heeft

De opbrengst aan fees is (medio febr. 2021) 7 miljoen dollar per dag = 30.000 dollar per blok

De opbrengst aan block reward per blok: 6,25x$50.000 = $31.2500.

De fees brengen voor de miner momenteel dus maar ~ 1/10e op van de block reward.

De reden dat miners bereid zijn zoveel stroom te verstoken is de reward, niet de fees. En de nieuwe bitcoin worden aan de totale voorraad toegevoegd en kunnen daarna nog honderden jaren gebruikt worden. (Vergelijk dit met een gouden munt: deze kost veel om te delven, maar kan vervolgens letterlijk duizenden jaren gebruikt worden in waardeopslag en transacties).

Als in het jaar 2032 99,2% van de bitcoin gemined zijn, is de blockreward nog maar 0,78125 BTC / blok (een factor 8 lager, 3 halvings na nu). De miners zullen dan hun elektriciteitskosten voornamelijk met de opbrengsten van de fees moeten bekostigen.

Tegen die tijd is er mogelijk wel een argument om de stroomkosten van één blok te delen door het aantal transacties in dat blok. Tenzij de koers van Bitcoin dan met een factor 8 gestegen is ten opzichte van $50.000 (hier boven genoemde voorbeeld), dus naar zo'n $400.000, want dan is de krimp in block reward geheel gecompenseerd door de koersstijging. Maar, uiteindelijk komt er een moment dat de fees de belangrijkste inkomstenbron voor miners vormen en dan zal het stroomverbruik vermoedelijk een stuk dalen.

=== Energieverbruik bitcoin transacties en betalingen ===
Als men het energieverbruik van alle bitcoin transacties en alle betalingen op de [[2nd layer oplossingen|tweede laag]] op Bitcoin wilt uitrekenen; zou men naast alle bitcoin transacties ook van (onder andere) de betalingen via het [[Lightning|Lightningnetwerk]] mee moeten rekenen. Er worden veel (bitcoin-)Lightning betalingen gedaan, die van zich zelf bijna geen energie verbruiken. Men kan niet zien hoeveel transacties er over het Lightningnetwerk gedaan worden. Één bitcoin transactie kan tot een '''oneindig''' aantal Lightning betalingen vertegenwoordigen.

=== Een bitcointransactie is niet te vergelijken met een banktransactie ===

===== Een banktransactie versus een bitcointransactie =====
:Als je een banktransactie doet naar een vriend, kost dit inderdaad minder stroom, tijd en geld dan het uitvoeren van diezelfde transactie op het Bitcoin-netwerk. Een banktransactie is echter iets heel anders dan een bitcointransactie.

==== Vertrouwen versus oncensureerbaarheid ====
Banken berusten op vertrouwen, bitcoin is peer-to-peer en oncensureerbaar. Het energiegebruik is nodig voor decentraal oncensureerbaar geld (bitcoin).

==== Één transactie versus meerdere transacties ====
:Een banktransactie heeft maar één transactie in zich. Één transactie op het Bitcoin-netwerk kan in theorie een oneindige hoeveelheid betalingen of transacties achter zich hebben (via [[Lightning|het Lightningnetwerk]], custodial solutions, transaction batching en liquid network).

==== Transactie of smart contract? ====
: Uitleg over dat een transactie op het Bitcoin netwerk niet eens een normale transactie hoeft te zijn, maar ook een smart contract kan bevatten. Alleen al om deze reden zijn transacties niet vergelijkbaar.

==== De verschillende lagen van geld ====
:Geld heeft meerdere lagen. Bitcoin is 'base money', zoals goud, en moet dus ook daarmee vergeleken worden. Een banktransactie gebeurt een heleboel lagen bovenop goud of staatsobligaties. Bitcoin heeft dit alles in zich: clearing, overboeken en opslag. Dit kan allemaal in één transactie zitten. Ergo: een bitcointransactie betekent meer dan een banktransactie.

==== Je kunt een banktransactie ook voor bitcoin gebruiken ====
: Voortvloeisel uit het vorige argument. Je kunt bitcoin ook bij je bank opslaan, en dan op dezelfde manier als je euro's debiteren en crediteren van je rekening. Op die manier kost een "bitcointransactie" op alle mogelijke manieren exact hetzelfde als je huidige banktransactie. Het is dan echter geen bitcointransactie meer.

==== Elk nieuwe blok bevestigt 500+ miljoen transacties ====
:Elk nieuwe blok bevestigt op zijn beurt ook de transacties die eerder gedaan zijn, dat zijn er op het moment van schrijven honderden miljoenen. Elke bevestiging zorgt dat historische transacties [[Zwaktes#Een_aanvaller_met_veel_computerkracht|steeds lastiger]] uitgegeven kunnen worden.

==== Een blok maken kost evenveel energie, onafhankelijk van het aantal bitcoin ====
:Het doet er niet toe hoe veel transacties er in een blok zitten. Elk blok kost evenveel energie, het maakt niet uit of er 10 of 1000 transacties in zitten.

= Argumenten vóór het energiegebruik van Bitcoin =
Er zijn meerdere argumenten voor het besteden van energie aan Bitcoin:

==Bitcoin is nuttig==
Op de pagina [[Een betere wereld met en door Bitcoin]] staat een overzicht van factoren die Bitcoin '''nuttig''' maken.

==Bitcoin helpt elektriciteitscentrales '''groener''' te worden.==
Ten eerste met ''stranded gas mining''. Mobiele Bitcoin mining-installaties verbranden gas dat anders afgefakkeld zou worden. Dit is anders niet lonend. Dit wordt uitgelegd in onderstaande animatie.

Bij het boren naar olie, komt gas vrij dat niet commercieel getransporteerd kan worden naar plaatsen waar het verbruikt zou kunnen worden. Dit gas wordt dan in de regel ook afgefakkeld 'flaring'). Dat affakkelen wordt gedaan om methaan, een zeer sterk broeikasgas, om te zetten naar CO2, een veel minder sterk broeikasgas. Het affakkelen is geen schoon proces, er komt ook roet bij vrij.

Stranded gas Bitcoin mining bedrijven (o.a. Great American Mining en de samenwerking tussen Validus Power en HUT8) zorgen er nu echter voor dat dit afgefakkelde gas in een turbine gebruikt kan worden om bitcoin te minen. De milieu-impact hiervan is zelfs kleiner dan nul, omdat het gas wat in een turbine gebruikt wordt een hogere mate van efficiëntie heeft dan het simpelweg affakkelen. En de gassen worden gefilterd op roet.
[[Bestand:Mining met 'stranded' gas' - animatie.gif|gecentreerd|miniatuur|600x600px|Animatie stranded gas]]

Deze vergroening is zelfs zo sterk dat er subsidie op verkregen kan worden.

NB: De omvang van gas affakkelen is erg groot. Al het afgefakkelde gas verspilt 5x meer energie dan het mondiale Bitcoin netwerk (!).

==Bitcoin maakt elektriciteitscentrales '''kleiner'''==
Een elektriciteitscentrale is altijd over-gedimensioneerd. Een centrale moet immers een piekbelasting kunnen leveren als er veel vraag is en de alternatieve energiebronnen weinig tot niets leveren (geen wind, noch zon). Als wind en/of zon wel stroom produceren, draaien de centrales op gereduceerde capaciteit, ze draaien dan minder efficiënt en (dus) minder groen.

Bitcoin mining firma's zijn een unieke soort klanten voor elektriciteitscentrales: ze willen zo goedkoop mogelijke stroom, maar ze kunnen akkoord gaan met heel flexibele afname-condities. Bijv. "neem op ons (centrale) verzoek de helft of geen stroom af". Anders gezegd, als er veel vraag is gaan de Bitcoiners desgevraagd niet in de weg zitten met hun afname, maar als er weinig overige vraag is, kunnen de centrales op optimale belasting draaien. Dit heeft een netto vergroenend effect.

==Bitcoin verbruikt '''minder''' energie dan banken==
Volgens meerdere studies verbruikt Bitcoin minder energie dan het klassieke monetaire en betaalsysteem, zie [[Energieverbruik#Studies en rapporten over (groene) energie en bitcoinmining|studies]] hier onder.

=Studies en rapporten over (groene) energie en bitcoinmining=
{| class="wikitable"
|+
!Jaar
!Door
!Titel
!Type
!Belangrijkste punten
!Link
|-
|2022
|[https://arcane.no Arcane]
|How Bitcoin Mining Can Transform the Energy Industry
|Studie
|
*Veel van de Bitcoin critici hebben geen verstand van Bitcoin tevens energiesystemen
*Versterken van het electriciteitsnetwerk dankzij bitcoin mining
*Het verbeteren van de economie van hernieuwbare energie dankzij bitcoin mining
* Affakkelen van aardgas verminderen dankzij bitcoin mining
*Restwarmte van bitcoin-mining kan hergebruikt worden

|[https://arcane.no/research/reports/how-bitcoin-mining-can-transform-the-energy-industry Link]
|-
|2022
|[https://bitcoinminingcouncil.com/ BMC]
|Q2 Bitcoin Mining Council Survey Confirms Year on Year Improvements in Sustainable Power Mix and Technological Efficiency
|Rapportage
|
*BMC leden minen bitcoin met een gemiddeld 66,8% groene energie.
*Geschat wordt dat wereldwijd op 59,5% groene stroom bitcoin wordt gemined.
*Bitcoinmining wordt elk jaar ongeveer 6% groener.
*Toename van efficiëntie: rekenkracht steeg met 137%, echter nam het energieverbruik slechts met 63% toe.
|[https://bitcoinminingcouncil.com/bitcoin-mining-electricity-mix-increased-to-59-5-sustainable-in-q2-2022/ Link]
|-
|2022
|[https://www.valuechain.pro/ Michel Khazzaka]
|Bitcoin: Cryptopayments Energy Efficiency
|Studie
|
*Bitcoin gebruikt 56x minder energie dan het klassieke systeem (zelfs zonder [[Lightning]]).

* Bitcoin [[Proof of Work]] is gemiddeld 1.2× meer energie efficiënt dan het een klassieke elektronische betaling, dit kan tot 5x meer efficiënt worden bij meer Bitcoin adoptie en efficiëntere mining apparatuur.
*Lightning kan Bitcoin194 miljoen × meer energie efficiënt maken dan een klassieke betaling.
* De studie van De Nederlandsche Bank (2021) is onjuist, omdat zij niet Proof of Work hebben vergeleken met het klassieke monetaire en betalingssysteem.
|[https://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=4125499 Link]
|-
|2022
|[https://arcane.no/ Arcane]
|Bitcoin mining around the world: Norway
| Rapportage
|
*In Noorwegen wordt er met 100% groene energie bitcoin gemined.
|[https://arcane.no/research/bitcoin-mining-around-the-world-norway Link]
|-
|2021
|[https://www.dnb.nl/ DNB]
|The carbon footprint of bitcoin
|Studie
|
*Elke bitcointransactie stoot 402 kg CO2 uit.
|[https://www.dnb.nl/media/1ftd2xjl/the-carbon-footprint-of-bitcoin.pdf Link]
|-
|2019
|[https://coinshares.com/ CoinShares]
|THE BITCOIN MINING NETWORK Trends, Average Creation Costs, Electricity Consumption & Sources
|Studie
|
*Bitcoinmining wordt met 74% groene energie gedaan.
|[https://coinshares.com/assets/resources/Research/bitcoin-mining-network-june-2019-fidelity-foreword.pdf Link]
|}

=Zie verder=
*Op LekkerCryptisch.nl [https://lekkercryptisch.nl/kennisbank/artikelen/2021/02/15/Bitcoin-gebruikt-veel-teveel-energie-een-klimaatramp Bitcoin gebruikt veel teveel energie een klimaatramp]
<references />

Energieverbruik

2022-09-01T23:14:18Z

DediQated: Verbeteren layout-stijl. Verbeteren kleine taalstijlen.

Voor het [[Mining|minen]] van bitcoin is elektriciteit nodig. Minen wordt gedaan door heel veel computers verspreid over de wereld. En omdat al deze computers elektriciteit nodig hebben, wordt energie verbruikt. Het energieverbruik binnen Bitcoin is nodig voor het maken van een nieuw blok in de blockchain. Dit proces levert de miners bitcoin op en heet ook wel [[Proof of Work]] wat het bewijs dat is dat een miner energie heeft verbruikt. Lees het hoofdartikel over [[Proof of Work]] waarin dit proces in detail is uitgelegd.

Het energieverbruik van Bitcoin is groot en lijkt te stijgen waardoor regelmatig de kritiek of vraag naar boven komt of het niet zuiniger kan. Een eerste belangrijke vraag is dan: is het nuttig? Wat is de waarde die Bitcoin levert? Als je van mening bent dat Bitcoin waardeloos is, en geen nuttige bijdrage levert aan onze maatschappij, dan is elke joule die aan Bitcoin wordt besteed verspilde energie. Het energieverbruik van Bitcoin kun je wel rechtvaardigen als Bitcoin voor jou wel waarde heeft.

Het doel van deze pagina is om wat inzicht te scheppen in het energieverbruik van Bitcoin zodat dit beter in perspectief kan worden geplaatst.

* NB: Voor een goed begrip is het belangrijk dat '''energie'''verbruik en '''elektriciteits'''verbruik (='''stroom'''verbruik) goed onderscheiden worden.
= Omvang energieverbruik =

== Mondiaal ==
Op dit moment (februari 2021) verbruiken alle miners bij elkaar tussen de 80 en 120 terawattuur (TWh) aan elektriciteit per jaar, een schatting op basis van de gemeten rekenkracht die aan het bitcoinnetwerk besteed wordt. Hoewel er een behoorlijke marge aanwezig is, is het feit dat deze inschatting überhaupt te maken is, eigenlijk best een bijzondere eigenschap. Bitcoin is in die zin extreem transparant. Uit de hashingpower en kenmerken van mining apparatuur is vrij eenvoudig een aardige inschatting te maken. De [https://cbeci.org/ Cambridge Bitcoin Electricity Consumption Index] heeft een website met het actuele energieverbruik met een uitgebreide uitleg van de gebruikte methodologie.

De gehele wereld verbruik 170,000 TWh aan energie per jaar, '''hetgeen betekent dat het Bitcoin netwerk, net geen 0,1% van het mondiale verbruik voor zijn rekening neemt.'''
[[Bestand:Grafiek Bitcoin's energieverbruik als deel van mondiaal verbruik.png|gecentreerd|kaderloos|600x600px]]

== Energieverbruik Nederland ==
Omgerekend naar TWh komt het totale ''energie''verbruik van Nederland op 900 TWh<ref>[https://www.clo.nl/indicatoren/nl020120-aanbod-en-verbruik-van-energiedragers]</ref>. Het jaarlijkse ''stroom''verbruik van Nederland is een deel daarvan en schommelt al enkele jaren rond de 100 TWh. Het elektriciteitsverbruik van Nederland is daarmee (toevallig) ongeveer van dezelfde omvang als dat van Bitcoin. Het totale ''energie''verbruik van Nederland is dus wel een orde groter.

== Verwachtingen komende jaren ==
De exploitanten van mining-apparatuur betalen het stroomverbruik uit de opbrengsten. De opbrengsten (''block reward'') bestaan uit de blocksubsidie plus de transactiefees (deze laatste zijn momenteel een fractie van de totale reward).

* Als de prijs van Bitcoin stijgt, loont het voor miners om meer rekenkracht in te zetten. Het elektriciteitsverbruik wordt daarmee hoger. Ook als de [[netwerkkosten]] per transactie stijgen, gebeurt hetzelfde;
* Doordat de subsidie elke 4 jaren gehalveerd wordt, ontvangen de miners steeds minder bitcoin per blok, en dus minder budget om aan stroom te besteden;

Beide effecten treden continu en tegelijkertijd op. Het is daarom moeilijk te voorspellen welke van deze effecten uiteindelijk doorslaggevend zal zijn. Het huidige beeld is dat het energieverbruik de komende jaren meegroeit met de populariteit en dus waarde van Bitcoin. De verwachting is wel dat uiteindelijk dit een plateau zal gaan bereiken en niet eindeloos zal blijven doorgroeien (want de halveringen winnen het uiteindelijk van de prijsstijgingen).

= Argumenten tegen het energiegebruik van Bitcoin =
== "Bitcoin gebruikt te veel energie" ==
De achtergrond van deze stelling is vaak: Bitcoin gebruikt '''te''' veel energie, omdat Bitcoin gezien wordt als iets nutteloos. Het is hier belangrijk te beseffen dat dit een waardeargument is. Verschillende mensen kennen verschillende waarden toe aan Bitcoin. Iemand die Bitcoin waardeloos vindt, zal elk energieverbruik te groot vinden. Diegenen die Bitcoin waardevol vinden, omdat ze [[Een betere wereld met en door Bitcoin|een betere wereld voor zich zien met Bitcoin]], het dagelijks gebruiken voor betalingen, of door Bitcoin hun spaargeld veilig willen stellen, zullen het energieverbruik eerder accepteren.

De milieu- en energiekosten van [[Mining|mining]] dienen te worden afgewogen tegen de voordelen die Bitcoin brengt. Als je vraagtekens zet bij Bitcoin vanwege het elektriciteitsgebruik, moet je je ook afvragen: Zal Bitcoin de economische groei bevorderen door de handel vrij te maken? Zal dit het tempo van technologische innovatie versnellen? Zal dit leiden tot een snellere ontwikkeling van groene technologieën? Zal Bitcoin nieuwe, grensoverschrijdende [[wikipedia:Smart_grid|smart-grid]]-technieken mogelijk maken?

Bitcoin afwijzen vanwege de kosten, terwijl de voordelen worden genegeerd, is een onzuiver argument. In feite is elk klimaatargument van dit type oneerlijk, niet alleen als het om Bitcoin gaat. Op dezelfde wijze kan men beweren dat windturbines slecht zijn voor klimaat, omdat het maken van de staalconstructie energie kost.

Zie verder [[Een betere wereld met en door Bitcoin]].

== "Bitcoin gebruikt net zo veel energie als land X!" ==
[[Bestand:Btc-electr-usage-compared.png|miniatuur|Elektriciteitsverbruik Bitcoin in vergelijk]]
Het energiegebruik van Bitcoin wordt vaak vergeleken met dat van een land om een indruk te geven hoeveel het is. In veel gevallen is dat misleidend, omdat het '''energie'''verbruik van Bitcoin wordt vergeleken met het '''elektriciteits'''verbruik van een land. Bitcoin verbruikt ongeveer evenveel energie als Nederland aan elektriciteit verbruikt ([https://digiconomist.net/bitcoin-energy-consumption/ maart 2021]). In een eerlijke vergelijking zou je echter Bitcoin energieverbruik vergelijken met het energieverbruik van een land. Dat ligt in Nederland nog 8 tot 10 keer zo hoog. De meeste energie verbruiken we namelijk in de vorm van olie en gas (transport en verwarming). Kortom, Bitcoin verbruikt ongeveer 10-15% van de energie in Nederland ([https://www.iea.org/data-and-statistics?country=NETHLAND&fuel=Energy%20consumption&indicator=TFCShareBySector maart 2021]).

Er is groot verschil tussen het energieverbruik van verschillende landen, simpelweg omdat ze enorm van omvang verschillen. Tussen Nederland en China zit ongeveer een factor 80 in inwoners en energieverbruik. Het vergelijken met een land doet het goed voor de verontwaardiging, maar is een tamelijk vage meetlat.

Bitcoin is een fundamenteel wereldwijde technologie: het bestaat slechts wereldwijd. Het kost niet meer energie als er meer landen (of mensen) gebruik van gaan maken. Zelfs de wereldwijde internet-infrastructuur (450 TWh per jaar, zo'n 6 keer zo veel als Bitcoin, [https://www.iea.org/reports/data-centres-and-data-transmission-networks maart 2021]) is daarom geen goede vergelijking, die groeit sterk mee met het aantal gebruikers en de intensiviteit van het gebruik.

Als je al een vergelijking zou willen maken dan zou het moeten zijn met het alternatief, namelijk het systeem van bankkantoren, geldautomaten en gouddelving waar wereldwijd tientallen miljoenen mensen werken die dagelijks met hun auto naar het werk rijden. Het verschil is dat je het energieverbruik van Bitcoin makkelijk kunt aflezen, en van het banksysteem niet.

== "Bitcoin gebruikt (vuile) stroom (en draagt daarom bij aan het klimaatprobleem)" ==
[[Bestand:Energiemix Bitcoin.png|miniatuur|Energiemix Bitcoin]]
Bitcoin vinden gebruikt veel energie, zie boven.

* Een steeds groter deel van bitcoinmining gebeurt op groene (vooral waterkracht) of anders verspilde (zoals afgefakkeld gas) energie. (bijvoorbeeld [https://www.coindesk.com/russian-oil-drilling-giant-opens-mining-farm Russian Oil Drilling Giant Opens a Crypto Mining Farm Run on Gas Energy])
* Een groeiend deel van bitcoinmining vindt op afgelegen locaties plaats: IJsland, Siberië, Noord-China. Het argument "die energie had nuttiger gebruikt kunnen worden" geldt daarom steeds minder: elektriciteit kun je niet zonder aanzienlijk verlies over grote afstanden transporteren. De elektriciteit opgewekt in Siberië is alleen daar te gebruiken. Bitcoinmining concurreert steeds minder met ander gebruik van dezelfde elektriciteitsbron.

Mining is een zeer concurrerende, dynamische, bijna [https://en.wikipedia.org/wiki/Perfect_competition perfecte markt]. Mininginstallaties kunnen bijna overal ter wereld met relatief gemak worden opgezet en afgebroken. De marktkrachten duwen de mijnbouwactiviteit dus voortdurend naar "plaatsen" en "tijden" waar de marginale prijs van elektriciteit laag of nul is. Deze elektriciteitsproducten zijn niet voor niets goedkoop. Vaak is dat omdat de elektriciteit moeilijk te vervoeren of op te slaan is, of omdat er weinig vraag is en een groot aanbod. De anders verspilde energie inzetten voor bitcoinmining is uiteindelijk veel minder verspillend dan zomaar lukraak een mijnbouwinstallatie op het net aan te sluiten.

IJsland produceert bijvoorbeeld een overvloed aan elektriciteit uit hernieuwbare bronnen, maar heeft geen mogelijkheid om elektriciteit te exporteren door zijn afgelegen ligging. Het is denkbaar dat bitcoinminen in de toekomst alleen winstgevend zal zijn in locaties als IJsland en niet op locaties als Midden-Europa waar elektriciteit voornamelijk afkomstig is van kernenergie en fossiele brandstoffen.

De marktwerking zou er zelfs toe kunnen leiden dat de miningindustrie innovatieve oplossingen bedenkt met een effectief elektriciteitsverbruik van ''nul''. Mining produceert altijd warmte die gelijk is aan de verbruikte energie. 1000 watt mijnbouwapparatuur produceert bijvoorbeeld evenveel warmte als een verwarmingselement van 1000 watt dat wordt gebruikt in een elektrische kachel, een warm bad, een boiler of een soortgelijk toestel. Iemand die al bereid is de kosten van elektriciteit te betalen voor de warmtewaarde alleen, zou mijnbouwapparatuur kunnen gebruiken die speciaal ontworpen is om bitcoin te delven, terwijl hij de geproduceerde warmte opvangt en gebruikt, zonder energiekosten te maken buiten wat hij al van plan was uit te geven aan verwarming.

== "De stroom wordt niet nuttig gebruikt" ==
Dit hangt samen met de vraag of je Bitcoin [[#"Bitcoin_gebruik_te_veel_energie"|nuttig vindt]]. Iemand die Bitcoin niet nuttig vindt, zal stellen dat zij het energieverbruik daarom niet nuttig besteed vindt. Hetzelfde geldt voor iemand die zegt dat respectievelijk kerstverlichting, Netflix kijken, vliegtuigen, en verwarming niet nuttig zijn.

{{Quote|If people find that electricity is worth paying for, the electricity has not been wasted. Those who expend this electricity are rewarded with the Bitcoin currency. -- Saifedean Ammous }}

Wie bepaalt wat 'verspilling' is en wat 'nuttig' gebruik? Bitcoin is nuttig en wordt steeds nuttiger. Het is daarom beter om het te vergelijken met het huidige systeem, zie hieronder.

== "Bitcoin en het energieverbruik is niet nodig want euro/goud/... werkt prima!" ==
[[Bestand:Vergelijk energie.png|miniatuur|Vergelijk energieverbruik]]
Verschillende mensen hebben verschillende wensen, voor sommigen zal de euro goed (blijven) werken, anderen hebben mogelijk geen toegang tot een goed geldsysteem, hebben last van hun overheid of censuur van hun transacties. Voor die laatste groepen geldt dat Bitcoin (en daarmee het energiegebruik) nodig is.

Daarnaast kost goud, overheden en het bankensysteem [https://twitter.com/danheld/status/1348347812161835010 veel meer energie dan Bitcoin].
Bitcoin is minder verspillend dan het delven en raffineren van goud om het vervolgens om te smelten en in baren te verdelen, waarna het weer onder de grond in kluizen word opgeslagen. Om nog maar te zwijgen over de bouw van grote luxe gebouwen, de verspilling van energie bij het drukken en slaan van alle verschillende fiatvaluta, het vervoer ervan in gepantserde auto's door niet minder dan twee veiligheidsagenten, enz.[[Afbeelding:Energy-usage-compared.jpg|miniatuur|Energieconsumptie]]

Zie verder [[Mythes#Mythe:_Bitcoin_lost_geen_probleem_op.2C_goud_.2F_ons_huidige_geldsysteem_is_prima]].

== "Eén bitcointransactie verbruikt heel veel stroom!" ==
Deze bewering wordt vaak (ten onrechte) gemaakt door het totale hoeveelheid stroom (in kWh) in een bepaald tijdsbestek te delen door de totale hoeveelheid transacties in die periode. Dit is echter een onterechte toerekening methode. Laten we even inzoomen:

* 1 blok bevat ongeveer 1500 transacties (maar zie verder beneden voor verdere details)
* 1 blok genereert 6,25 nieuwe bitcoin, de subsidie voor de miner die het blok gegenereerd heeft

De opbrengst aan fees is (medio febr. 2021) 7 miljoen dollar per dag = 30.000 dollar per blok

De opbrengst aan block reward per blok: 6,25x$50.000 = $31.2500.

De fees brengen voor de miner momenteel dus maar ~ 1/10e op van de block reward.

De reden dat miners bereid zijn zoveel stroom te verstoken is de reward, niet de fees. En de nieuwe bitcoin worden aan de totale voorraad toegevoegd en kunnen daarna nog honderden jaren gebruikt worden. (Vergelijk dit met een gouden munt: deze kost veel om te delven, maar kan vervolgens letterlijk duizenden jaren gebruikt worden in waardeopslag en transacties).

Als in het jaar 2032 99,2% van de bitcoin gemined zijn, is de blockreward nog maar 0,78125 BTC / blok (een factor 8 lager, 3 halvings na nu). De miners zullen dan hun elektriciteitskosten voornamelijk met de opbrengsten van de fees moeten bekostigen.

Tegen die tijd is er mogelijk wel een argument om de stroomkosten van één blok te delen door het aantal transacties in dat blok. Tenzij de koers van Bitcoin dan met een factor 8 gestegen is ten opzichte van $50.000 (hier boven genoemde voorbeeld), dus naar zo'n $400.000, want dan is de krimp in block reward geheel gecompenseerd door de koersstijging. Maar, uiteindelijk komt er een moment dat de fees de belangrijkste inkomstenbron voor miners vormen en dan zal het stroomverbruik vermoedelijk een stuk dalen.

=== Energieverbruik bitcoin transacties en betalingen ===
Als men het energieverbruik van alle bitcoin transacties en alle betalingen op de [[2nd layer oplossingen|tweede laag]] op Bitcoin wilt uitrekenen; zou men naast alle bitcoin transacties ook van (onder andere) de betalingen via het [[Lightning|Lightningnetwerk]] mee moeten rekenen. Er worden veel (bitcoin-)Lightning betalingen gedaan, die van zich zelf bijna geen energie verbruiken. Men kan niet zien hoeveel transacties er over het Lightningnetwerk gedaan worden. Één bitcoin transactie kan tot een '''oneindig''' aantal Lightning betalingen vertegenwoordigen.

=== Een bitcointransactie is niet te vergelijken met een banktransactie ===

===== Een banktransactie versus een bitcointransactie =====
:Als je een banktransactie doet naar een vriend, kost dit inderdaad minder stroom, tijd en geld dan het uitvoeren van diezelfde transactie op het Bitcoin-netwerk. Een banktransactie is echter iets heel anders dan een bitcointransactie.

==== Vertrouwen versus oncensureerbaarheid ====:Banken berusten op vertrouwen, bitcoin is peer-to-peer en oncensureerbaar. Het energiegebruik is nodig voor decentraal oncensureerbaar geld (bitcoin).

==== Één transactie versus meerdere transacties ====
:Een banktransactie heeft maar één transactie in zich. Één transactie op het Bitcoin-netwerk kan in theorie een oneindige hoeveelheid betalingen of transacties achter zich hebben (via [[Lightning|het Lightningnetwerk]], custodial solutions, transaction batching en liquid network).

==== Transactie of smart contract? ====
: Uitleg over dat een transactie op het Bitcoin netwerk niet eens een normale transactie hoeft te zijn, maar ook een smart contract kan bevatten. Alleen al om deze reden zijn transacties niet vergelijkbaar.

==== De verschillende lagen van geld ====
:Geld heeft meerdere lagen. Bitcoin is 'base money', zoals goud, en moet dus ook daarmee vergeleken worden. Een banktransactie gebeurt een heleboel lagen bovenop goud of staatsobligaties. Bitcoin heeft dit alles in zich: clearing, overboeken en opslag. Dit kan allemaal in één transactie zitten. Ergo: een bitcointransactie betekent meer dan een banktransactie.

==== Je kunt een banktransactie ook voor bitcoin gebruiken ====
: Voortvloeisel uit het vorige argument. Je kunt bitcoin ook bij je bank opslaan, en dan op dezelfde manier als je euro's debiteren en crediteren van je rekening. Op die manier kost een "bitcointransactie" op alle mogelijke manieren exact hetzelfde als je huidige banktransactie. Het is dan echter geen bitcointransactie meer.

==== Elk nieuwe blok bevestigt 500+ miljoen transacties ====
:Elk nieuwe blok bevestigt op zijn beurt ook de transacties die eerder gedaan zijn, dat zijn er op het moment van schrijven honderden miljoenen. Elke bevestiging zorgt dat historische transacties [[Zwaktes#Een_aanvaller_met_veel_computerkracht|steeds lastiger]] uitgegeven kunnen worden.

==== Een blok maken kost evenveel energie, onafhankelijk van het aantal bitcoin ====
:Het doet er niet toe hoe veel transacties er in een blok zitten. Elk blok kost evenveel energie, het maakt niet uit of er 10 of 1000 transacties in zitten.

= Argumenten vóór het energiegebruik van Bitcoin =
Er zijn meerdere argumenten voor het besteden van energie aan Bitcoin:

==Bitcoin is nuttig==
Op de pagina [[Een betere wereld met en door Bitcoin]] staat een overzicht van factoren die Bitcoin '''nuttig''' maken.

==Bitcoin helpt elektriciteitscentrales '''groener''' te worden.==
Ten eerste met ''stranded gas mining''. Mobiele Bitcoin mining-installaties verbranden gas dat anders afgefakkeld zou worden. Dit is anders niet lonend. Dit wordt uitgelegd in onderstaande animatie.

Bij het boren naar olie, komt gas vrij dat niet commercieel getransporteerd kan worden naar plaatsen waar het verbruikt zou kunnen worden. Dit gas wordt dan in de regel ook afgefakkeld 'flaring'). Dat affakkelen wordt gedaan om methaan, een zeer sterk broeikasgas, om te zetten naar CO2, een veel minder sterk broeikasgas. Het affakkelen is geen schoon proces, er komt ook roet bij vrij.

Stranded gas Bitcoin mining bedrijven (o.a. Great American Mining en de samenwerking tussen Validus Power en HUT8) zorgen er nu echter voor dat dit afgefakkelde gas in een turbine gebruikt kan worden om bitcoin te minen. De milieu-impact hiervan is zelfs kleiner dan nul, omdat het gas wat in een turbine gebruikt wordt een hogere mate van efficiëntie heeft dan het simpelweg affakkelen. En de gassen worden gefilterd op roet.
[[Bestand:Mining met 'stranded' gas' - animatie.gif|gecentreerd|miniatuur|600x600px|Animatie stranded gas]]

Deze vergroening is zelfs zo sterk dat er subsidie op verkregen kan worden.

NB: De omvang van gas affakkelen is erg groot. Al het afgefakkelde gas verspilt 5x meer energie dan het mondiale Bitcoin netwerk (!).

==Bitcoin maakt elektriciteitscentrales '''kleiner'''==
Een elektriciteitscentrale is altijd over-gedimensioneerd. Een centrale moet immers een piekbelasting kunnen leveren als er veel vraag is en de alternatieve energiebronnen weinig tot niets leveren (geen wind, noch zon). Als wind en/of zon wel stroom produceren, draaien de centrales op gereduceerde capaciteit, ze draaien dan minder efficiënt en (dus) minder groen.

Bitcoin mining firma's zijn een unieke soort klanten voor elektriciteitscentrales: ze willen zo goedkoop mogelijke stroom, maar ze kunnen akkoord gaan met heel flexibele afname-condities. Bijv. "neem op ons (centrale) verzoek de helft of geen stroom af". Anders gezegd, als er veel vraag is gaan de Bitcoiners desgevraagd niet in de weg zitten met hun afname, maar als er weinig overige vraag is, kunnen de centrales op optimale belasting draaien. Dit heeft een netto vergroenend effect.

==Bitcoin verbruikt '''minder''' energie dan banken==
Volgens meerdere studies verbruikt Bitcoin minder energie dan het klassieke monetaire en betaalsysteem, zie [[Energieverbruik#Studies en rapporten over (groene) energie en bitcoinmining|studies]] hier onder.

=Studies en rapporten over (groene) energie en bitcoinmining=
{| class="wikitable"
|+
!Jaar
!Door
!Titel
!Type
!Belangrijkste punten
!Link
|-
|2022
|[https://arcane.no Arcane]
|How Bitcoin Mining Can Transform the Energy Industry
|Studie
|
*Veel van de Bitcoin critici hebben geen verstand van Bitcoin tevens energiesystemen
*Versterken van het electriciteitsnetwerk dankzij bitcoin mining
*Het verbeteren van de economie van hernieuwbare energie dankzij bitcoin mining
* Affakkelen van aardgas verminderen dankzij bitcoin mining
*Restwarmte van bitcoin-mining kan hergebruikt worden

|[https://arcane.no/research/reports/how-bitcoin-mining-can-transform-the-energy-industry Link]
|-
|2022
|[https://bitcoinminingcouncil.com/ BMC]
|Q2 Bitcoin Mining Council Survey Confirms Year on Year Improvements in Sustainable Power Mix and Technological Efficiency
|Rapportage
|
*BMC leden minen bitcoin met een gemiddeld 66,8% groene energie.
*Geschat wordt dat wereldwijd op 59,5% groene stroom bitcoin wordt gemined.
*Bitcoinmining wordt elk jaar ongeveer 6% groener.
*Toename van efficiëntie: rekenkracht steeg met 137%, echter nam het energieverbruik slechts met 63% toe.
|[https://bitcoinminingcouncil.com/bitcoin-mining-electricity-mix-increased-to-59-5-sustainable-in-q2-2022/ Link]
|-
|2022
|[https://www.valuechain.pro/ Michel Khazzaka]
|Bitcoin: Cryptopayments Energy Efficiency
|Studie
|
*Bitcoin gebruikt 56x minder energie dan het klassieke systeem (zelfs zonder [[Lightning]]).

* Bitcoin [[Proof of Work]] is gemiddeld 1.2× meer energie efficiënt dan het een klassieke elektronische betaling, dit kan tot 5x meer efficiënt worden bij meer Bitcoin adoptie en efficiëntere mining apparatuur.
*Lightning kan Bitcoin194 miljoen × meer energie efficiënt maken dan een klassieke betaling.
* De studie van De Nederlandsche Bank (2021) is onjuist, omdat zij niet Proof of Work hebben vergeleken met het klassieke monetaire en betalingssysteem.
|[https://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=4125499 Link]
|-
|2022
|[https://arcane.no/ Arcane]
|Bitcoin mining around the world: Norway
| Rapportage
|
*In Noorwegen wordt er met 100% groene energie bitcoin gemined.
|[https://arcane.no/research/bitcoin-mining-around-the-world-norway Link]
|-
|2021
|[https://www.dnb.nl/ DNB]
|The carbon footprint of bitcoin
|Studie
|
*Elke bitcointransactie stoot 402 kg CO2 uit.
|[https://www.dnb.nl/media/1ftd2xjl/the-carbon-footprint-of-bitcoin.pdf Link]
|-
|2019
|[https://coinshares.com/ CoinShares]
|THE BITCOIN MINING NETWORK Trends, Average Creation Costs, Electricity Consumption & Sources
|Studie
|
*Bitcoinmining wordt met 74% groene energie gedaan.
|[https://coinshares.com/assets/resources/Research/bitcoin-mining-network-june-2019-fidelity-foreword.pdf Link]
|}

=Zie verder=
*Op LekkerCryptisch.nl [https://lekkercryptisch.nl/kennisbank/artikelen/2021/02/15/Bitcoin-gebruikt-veel-teveel-energie-een-klimaatramp Bitcoin gebruikt veel teveel energie een klimaatramp]
<references />

Energieverbruik

2022-09-01T23:04:45Z

DediQated: Titels van studies en rapporten toegevoegd

Voor het [[Mining|minen]] van bitcoin is elektriciteit nodig. Minen wordt gedaan door heel veel computers verspreid over de wereld. En omdat al deze computers elektriciteit nodig hebben, wordt energie verbruikt. Het energieverbruik binnen Bitcoin is nodig voor het maken van een nieuw blok in de blockchain. Dit proces levert de miners bitcoin op en heet ook wel [[Proof of Work]] wat het bewijs dat is dat een miner energie heeft verbruikt. Lees het hoofdartikel over [[Proof of Work]] waarin dit proces in detail is uitgelegd.

Het energieverbruik van Bitcoin is groot en lijkt te stijgen waardoor regelmatig de kritiek of vraag naar boven komt of het niet zuiniger kan. Een eerste belangrijke vraag is dan: is het nuttig? Wat is de waarde die Bitcoin levert? Als je van mening bent dat Bitcoin waardeloos is, en geen nuttige bijdrage levert aan onze maatschappij, dan is elke joule die aan Bitcoin wordt besteed verspilde energie. Het energieverbruik van Bitcoin kun je wel rechtvaardigen als Bitcoin voor jou wel waarde heeft.

Het doel van deze pagina is om wat inzicht te scheppen in het energieverbruik van Bitcoin zodat dit beter in perspectief kan worden geplaatst.

* NB: Voor een goed begrip is het belangrijk dat '''energie'''verbruik en '''elektriciteits'''verbruik (='''stroom'''verbruik) goed onderscheiden worden.
= Omvang energieverbruik =

== Mondiaal ==
Op dit moment (februari 2021) verbruiken alle miners bij elkaar tussen de 80 en 120 terawattuur (TWh) aan elektriciteit per jaar, een schatting op basis van de gemeten rekenkracht die aan het bitcoinnetwerk besteed wordt. Hoewel er een behoorlijke marge aanwezig is, is het feit dat deze inschatting überhaupt te maken is, eigenlijk best een bijzondere eigenschap. Bitcoin is in die zin extreem transparant. Uit de hashingpower en kenmerken van mining apparatuur is vrij eenvoudig een aardige inschatting te maken. De [https://cbeci.org/ Cambridge Bitcoin Electricity Consumption Index] heeft een website met het actuele energieverbruik met een uitgebreide uitleg van de gebruikte methodologie.

De gehele wereld verbruik 170,000 TWh aan energie per jaar, '''hetgeen betekent dat het Bitcoin netwerk, net geen 0,1% van het mondiale verbruik voor zijn rekening neemt.'''
[[Bestand:Grafiek Bitcoin's energieverbruik als deel van mondiaal verbruik.png|gecentreerd|kaderloos|600x600px]]

== Energieverbruik Nederland ==
Omgerekend naar TWh komt het totale ''energie''verbruik van Nederland op 900 TWh<ref>[https://www.clo.nl/indicatoren/nl020120-aanbod-en-verbruik-van-energiedragers]</ref>. Het jaarlijkse ''stroom''verbruik van Nederland is een deel daarvan en schommelt al enkele jaren rond de 100 TWh. Het elektriciteitsverbruik van Nederland is daarmee (toevallig) ongeveer van dezelfde omvang als dat van Bitcoin. Het totale ''energie''verbruik van Nederland is dus wel een orde groter.

== Verwachtingen komende jaren ==
De exploitanten van mining-apparatuur betalen het stroomverbruik uit de opbrengsten. De opbrengsten (''block reward'') bestaan uit de blocksubsidie plus de transactiefees (deze laatste zijn momenteel een fractie van de totale reward).

* Als de prijs van Bitcoin stijgt, loont het voor miners om meer rekenkracht in te zetten. Het elektriciteitsverbruik wordt daarmee hoger. Ook als de [[netwerkkosten]] per transactie stijgen, gebeurt hetzelfde;
* Doordat de subsidie elke 4 jaren gehalveerd wordt, ontvangen de miners steeds minder bitcoin per blok, en dus minder budget om aan stroom te besteden;

Beide effecten treden continu en tegelijkertijd op. Het is daarom moeilijk te voorspellen welke van deze effecten uiteindelijk doorslaggevend zal zijn. Het huidige beeld is dat het energieverbruik de komende jaren meegroeit met de populariteit en dus waarde van Bitcoin. De verwachting is wel dat uiteindelijk dit een plateau zal gaan bereiken en niet eindeloos zal blijven doorgroeien (want de halveringen winnen het uiteindelijk van de prijsstijgingen).

= Argumenten tegen het energiegebruik van Bitcoin =
== "Bitcoin gebruikt te veel energie" ==
De achtergrond van deze stelling is vaak: Bitcoin gebruikt '''te''' veel energie, omdat Bitcoin gezien wordt als iets nutteloos. Het is hier belangrijk te beseffen dat dit een waardeargument is. Verschillende mensen kennen verschillende waarden toe aan Bitcoin. Iemand die Bitcoin waardeloos vindt, zal elk energieverbruik te groot vinden. Diegenen die Bitcoin waardevol vinden, omdat ze [[Een betere wereld met en door Bitcoin|een betere wereld voor zich zien met Bitcoin]], het dagelijks gebruiken voor betalingen, of door Bitcoin hun spaargeld veilig willen stellen, zullen het energieverbruik eerder accepteren.

De milieu- en energiekosten van [[Mining|mining]] dienen te worden afgewogen tegen de voordelen die Bitcoin brengt. Als je vraagtekens zet bij Bitcoin vanwege het elektriciteitsgebruik, moet je je ook afvragen: Zal Bitcoin de economische groei bevorderen door de handel vrij te maken? Zal dit het tempo van technologische innovatie versnellen? Zal dit leiden tot een snellere ontwikkeling van groene technologieën? Zal Bitcoin nieuwe, grensoverschrijdende [[wikipedia:Smart_grid|smart-grid]]-technieken mogelijk maken?

Bitcoin afwijzen vanwege de kosten, terwijl de voordelen worden genegeerd, is een onzuiver argument. In feite is elk klimaatargument van dit type oneerlijk, niet alleen als het om Bitcoin gaat. Op dezelfde wijze kan men beweren dat windturbines slecht zijn voor klimaat, omdat het maken van de staalconstructie energie kost.

Zie verder [[Een betere wereld met en door Bitcoin]].

== "Bitcoin gebruikt net zo veel energie als land X!" ==
[[Bestand:Btc-electr-usage-compared.png|miniatuur|Elektriciteitsverbruik Bitcoin in vergelijk]]
Het energiegebruik van Bitcoin wordt vaak vergeleken met dat van een land om een indruk te geven hoeveel het is. In veel gevallen is dat misleidend, omdat het '''energie'''verbruik van Bitcoin wordt vergeleken met het '''elektriciteits'''verbruik van een land. Bitcoin verbruikt ongeveer evenveel energie als Nederland aan elektriciteit verbruikt ([https://digiconomist.net/bitcoin-energy-consumption/ maart 2021]). In een eerlijke vergelijking zou je echter Bitcoin energieverbruik vergelijken met het energieverbruik van een land. Dat ligt in Nederland nog 8 tot 10 keer zo hoog. De meeste energie verbruiken we namelijk in de vorm van olie en gas (transport en verwarming). Kortom, Bitcoin verbruikt ongeveer 10-15% van de energie in Nederland ([https://www.iea.org/data-and-statistics?country=NETHLAND&fuel=Energy%20consumption&indicator=TFCShareBySector maart 2021]).

Er is groot verschil tussen het energieverbruik van verschillende landen, simpelweg omdat ze enorm van omvang verschillen. Tussen Nederland en China zit ongeveer een factor 80 in inwoners en energieverbruik. Het vergelijken met een land doet het goed voor de verontwaardiging, maar is een tamelijk vage meetlat.

Bitcoin is een fundamenteel wereldwijde technologie: het bestaat slechts wereldwijd. Het kost niet meer energie als er meer landen (of mensen) gebruik van gaan maken. Zelfs de wereldwijde internet-infrastructuur (450 TWh per jaar, zo'n 6 keer zo veel als Bitcoin, [https://www.iea.org/reports/data-centres-and-data-transmission-networks maart 2021]) is daarom geen goede vergelijking, die groeit sterk mee met het aantal gebruikers en de intensiviteit van het gebruik.

Als je al een vergelijking zou willen maken dan zou het moeten zijn met het alternatief, namelijk het systeem van bankkantoren, geldautomaten en gouddelving waar wereldwijd tientallen miljoenen mensen werken die dagelijks met hun auto naar het werk rijden. Het verschil is dat je het energieverbruik van Bitcoin makkelijk kunt aflezen, en van het banksysteem niet.

== "Bitcoin gebruikt (vuile) stroom (en draagt daarom bij aan het klimaatprobleem)" ==
[[Bestand:Energiemix Bitcoin.png|miniatuur|Energiemix Bitcoin]]
Bitcoin vinden gebruikt veel energie, zie boven.

* Een steeds groter deel van bitcoinmining gebeurt op groene (vooral waterkracht) of anders verspilde (zoals afgefakkeld gas) energie. (bijvoorbeeld [https://www.coindesk.com/russian-oil-drilling-giant-opens-mining-farm Russian Oil Drilling Giant Opens a Crypto Mining Farm Run on Gas Energy])
* Een groeiend deel van bitcoinmining vindt op afgelegen locaties plaats: IJsland, Siberië, Noord-China. Het argument "die energie had nuttiger gebruikt kunnen worden" geldt daarom steeds minder: elektriciteit kun je niet zonder aanzienlijk verlies over grote afstanden transporteren. De elektriciteit opgewekt in Siberië is alleen daar te gebruiken. Bitcoinmining concurreert steeds minder met ander gebruik van dezelfde elektriciteitsbron.

Mining is een zeer concurrerende, dynamische, bijna [https://en.wikipedia.org/wiki/Perfect_competition perfecte markt]. Mininginstallaties kunnen bijna overal ter wereld met relatief gemak worden opgezet en afgebroken. De marktkrachten duwen de mijnbouwactiviteit dus voortdurend naar "plaatsen" en "tijden" waar de marginale prijs van elektriciteit laag of nul is. Deze elektriciteitsproducten zijn niet voor niets goedkoop. Vaak is dat omdat de elektriciteit moeilijk te vervoeren of op te slaan is, of omdat er weinig vraag is en een groot aanbod. De anders verspilde energie inzetten voor bitcoinmining is uiteindelijk veel minder verspillend dan zomaar lukraak een mijnbouwinstallatie op het net aan te sluiten.

IJsland produceert bijvoorbeeld een overvloed aan elektriciteit uit hernieuwbare bronnen, maar heeft geen mogelijkheid om elektriciteit te exporteren door zijn afgelegen ligging. Het is denkbaar dat bitcoinminen in de toekomst alleen winstgevend zal zijn in locaties als IJsland en niet op locaties als Midden-Europa waar elektriciteit voornamelijk afkomstig is van kernenergie en fossiele brandstoffen.

De marktwerking zou er zelfs toe kunnen leiden dat de miningindustrie innovatieve oplossingen bedenkt met een effectief elektriciteitsverbruik van ''nul''. Mining produceert altijd warmte die gelijk is aan de verbruikte energie. 1000 watt mijnbouwapparatuur produceert bijvoorbeeld evenveel warmte als een verwarmingselement van 1000 watt dat wordt gebruikt in een elektrische kachel, een warm bad, een boiler of een soortgelijk toestel. Iemand die al bereid is de kosten van elektriciteit te betalen voor de warmtewaarde alleen, zou mijnbouwapparatuur kunnen gebruiken die speciaal ontworpen is om bitcoin te delven, terwijl hij de geproduceerde warmte opvangt en gebruikt, zonder energiekosten te maken buiten wat hij al van plan was uit te geven aan verwarming.

== "De stroom wordt niet nuttig gebruikt" ==
Dit hangt samen met de vraag of je Bitcoin [[#"Bitcoin_gebruik_te_veel_energie"|nuttig vindt]]. Iemand die Bitcoin niet nuttig vindt, zal stellen dat zij het energieverbruik daarom niet nuttig besteed vindt. Hetzelfde geldt voor iemand die zegt dat respectievelijk kerstverlichting, Netflix kijken, vliegtuigen, en verwarming niet nuttig zijn.

{{Quote|If people find that electricity is worth paying for, the electricity has not been wasted. Those who expend this electricity are rewarded with the Bitcoin currency. -- Saifedean Ammous }}

Wie bepaalt wat 'verspilling' is en wat 'nuttig' gebruik? Bitcoin is nuttig en wordt steeds nuttiger. Het is daarom beter om het te vergelijken met het huidige systeem, zie hieronder.

== "Bitcoin en het energieverbruik is niet nodig want euro/goud/... werkt prima!" ==
[[Bestand:Vergelijk energie.png|miniatuur|Vergelijk energieverbruik]]
Verschillende mensen hebben verschillende wensen, voor sommigen zal de euro goed (blijven) werken, anderen hebben mogelijk geen toegang tot een goed geldsysteem, hebben last van hun overheid of censuur van hun transacties. Voor die laatste groepen geldt dat Bitcoin (en daarmee het energiegebruik) nodig is.

Daarnaast kost goud, overheden en het bankensysteem [https://twitter.com/danheld/status/1348347812161835010 veel meer energie dan Bitcoin].
Bitcoin is minder verspillend dan het delven en raffineren van goud om het vervolgens om te smelten en in baren te verdelen, waarna het weer onder de grond in kluizen word opgeslagen. Om nog maar te zwijgen over de bouw van grote luxe gebouwen, de verspilling van energie bij het drukken en slaan van alle verschillende fiatvaluta, het vervoer ervan in gepantserde auto's door niet minder dan twee veiligheidsagenten, enz.[[Afbeelding:Energy-usage-compared.jpg|miniatuur|Energieconsumptie]]

Zie verder [[Mythes#Mythe:_Bitcoin_lost_geen_probleem_op.2C_goud_.2F_ons_huidige_geldsysteem_is_prima]].

== "Eén bitcointransactie verbruikt heel veel stroom!" ==
Deze bewering wordt vaak (ten onrechte) gemaakt door het totale hoeveelheid stroom (in kWh) in een bepaald tijdsbestek te delen door de totale hoeveelheid transacties in die periode. Dit is echter een onterechte toerekening methode. Laten we even inzoomen:

* 1 blok bevat ongeveer 1500 transacties (maar zie verder beneden voor verdere details)
* 1 blok genereert 6,25 nieuwe bitcoin, de subsidie voor de miner die het blok gegenereerd heeft

De opbrengst aan fees is (medio febr. 2021) 7 miljoen dollar per dag = 30.000 dollar per blok

De opbrengst aan block reward per blok: 6,25x$50.000 = $31.2500.

De fees brengen voor de miner momenteel dus maar ~ 1/10e op van de block reward.

De reden dat miners bereid zijn zoveel stroom te verstoken is de reward, niet de fees. En de nieuwe bitcoin worden aan de totale voorraad toegevoegd en kunnen daarna nog honderden jaren gebruikt worden. (Vergelijk dit met een gouden munt: deze kost veel om te delven, maar kan vervolgens letterlijk duizenden jaren gebruikt worden in waardeopslag en transacties).

Als in het jaar 2032 99,2% van de bitcoin gemined zijn, is de blockreward nog maar 0,78125 BTC / blok (een factor 8 lager, 3 halvings na nu). De miners zullen dan hun elektriciteitskosten voornamelijk met de opbrengsten van de fees moeten bekostigen.

Tegen die tijd is er mogelijk wel een argument om de stroomkosten van één blok te delen door het aantal transacties in dat blok. Tenzij de koers van Bitcoin dan met een factor 8 gestegen is ten opzichte van $50.000 (hier boven genoemde voorbeeld), dus naar zo'n $400.000, want dan is de krimp in block reward geheel gecompenseerd door de koersstijging. Maar, uiteindelijk komt er een moment dat de fees de belangrijkste inkomstenbron voor miners vormen en dan zal het stroomverbruik vermoedelijk een stuk dalen.

=== Energieverbruik bitcoin transacties en betalingen ===
Als men het energieverbruik van alle bitcoin transacties en alle betalingen op de [[2nd layer oplossingen|tweede laag]] op Bitcoin wilt uitrekenen; zou men naast alle bitcoin transacties ook van (onder andere) de betalingen via het [[Lightning|Lightningnetwerk]] mee moeten rekenen. Er worden veel (bitcoin-)Lightning betalingen gedaan, die van zich zelf bijna geen energie verbruiken. Men kan niet zien hoeveel transacties er over het Lightningnetwerk gedaan worden. Één bitcoin transactie kan tot een '''oneindig''' aantal Lightning betalingen vertegenwoordigen.

=== Een bitcointransactie is niet te vergelijken met een banktransactie ===
; '''Een banktransactie versus een bitcointransactie'''
: Als je een banktransactie doet naar een vriend, kost dit inderdaad minder stroom, tijd en geld dan het uitvoeren van diezelfde transactie op het Bitcoin-netwerk. Een banktransactie is echter iets heel anders dan een bitcointransactie.
; Vertrouwen versus oncensureerbaarheid
: Banken berusten op vertrouwen, bitcoin is peer-to-peer en oncensureerbaar. Het energiegebruik is nodig voor decentraal oncensureerbaar geld (bitcoin).
; 1 transactie versus meerdere transacties
: Een banktransactie heeft maar één transactie in zich. Een transactie op het Bitcoin-netwerk kan in theorie een oneindige hoeveelheid betalingen of transacties achter zich hebben (via custodial solutions, transaction batching, [[Lightning|het Lightningnetwerk]] en liquid network).
; Transactie of smart contract?
: Uitleg over dat een transactie op het Bitcoin netwerk niet eens een normale transactie hoeft te zijn, maar ook een smart contract kan bevatten. Alleen al om deze reden zijn transacties niet vergelijkbaar.
; De verschillende lagen van geld
: Geld heeft meerdere lagen. Bitcoin is 'base money', zoals goud, en moet dus ook daarmee vergeleken worden. Een banktransactie gebeurt een heleboel lagen bovenop goud of staatsobligaties. Bitcoin heeft dit alles in zich: clearing, overboeken en opslag. Dit kan allemaal in een transactie zitten. Ergo: een bitcointransactie betekent meer dan een banktransactie.
; Je kunt een banktransactie ook voor bitcoin gebruiken
: Voortvloeisel uit het vorige argument. Je kunt een bitcoin ook bij je bank opslaan, en dan op dezelfde manier als je euro's debiteren en crediteren van je rekening. Op die manier kost een "bitcointransactie" op alle mogelijke manieren exact hetzelfde als je huidige banktransactie. Het is dan echter geen bitcointransactie meer.
; Elk nieuwe blok bevestigt 500+ miljoen transacties
: Elk nieuwe blok bevestigt op zijn beurt ook de transacties die eerder gedaan zijn, dat zijn er op het moment van schrijven honderden miljoenen. Elke bevestiging zorgt dat historische transacties [[Zwaktes#Een_aanvaller_met_veel_computerkracht|steeds lastiger]] uitgegeven kunnen worden.
; Een blok maken kost evenveel energie, onafhankelijk van het aantal bitcoin
: Hoet doet er niet toe hoe veel transacties er in een blok zitten; elk blok kost even veel energie. Of er nu 10 of 1000 transacties in zitten.

= Argumenten vóór het energiegebruik van Bitcoin =
Er zijn meerdere argumenten voor het besteden van energie aan Bitcoin:

== Bitcoin is nuttig ==
Op de pagina [[Een betere wereld met en door Bitcoin]] staat een overzicht van factoren die Bitcoin '''nuttig''' maken.

== Bitcoin helpt elektriciteitscentrales '''groener''' te worden. ==
Ten eerste met ''stranded gas mining''. Mobiele Bitcoin mining-installaties verbranden gas dat anders afgefakkeld zou worden. Dit is anders niet lonend. Dit wordt uitgelegd in onderstaande animatie.

Bij het boren naar olie, komt gas vrij dat niet commercieel getransporteerd kan worden naar plaatsen waar het verbruikt zou kunnen worden. Dit gas wordt dan in de regel ook afgefakkeld 'flaring'). Dat affakkelen wordt gedaan om methaan, een zeer sterk broeikasgas, om te zetten naar CO2, een veel minder sterk broeikasgas. Het affakkelen is geen schoon proces, er komt ook roet bij vrij.

Stranded gas Bitcoin mining bedrijven (o.a. Great American Mining en de samenwerking tussen Validus Power en HUT8) zorgen er nu echter voor dat dit afgefakkelde gas in een turbine gebruikt kan worden om bitcoin te minen. De milieu-impact hiervan is zelfs kleiner dan nul, omdat het gas wat in een turbine gebruikt wordt een hogere mate van efficiëntie heeft dan het simpelweg affakkelen. En de gassen worden gefilterd op roet.
[[Bestand:Mining met 'stranded' gas' - animatie.gif|gecentreerd|miniatuur|600x600px|Animatie stranded gas]]

Deze vergroening is zelfs zo sterk dat er subsidie op verkregen kan worden.

NB: De omvang van gas affakkelen is erg groot. Al het afgefakkelde gas verspilt 5x meer energie dan het mondiale Bitcoin netwerk (!).

== Bitcoin maakt elektriciteitscentrales '''kleiner''' ==
Een elektriciteitscentrale is altijd over-gedimensioneerd. Een centrale moet immers een piekbelasting kunnen leveren als er veel vraag is en de alternatieve energiebronnen weinig tot niets leveren (geen wind, noch zon). Als wind en/of zon wel stroom produceren, draaien de centrales op gereduceerde capaciteit, ze draaien dan minder efficiënt en (dus) minder groen.

Bitcoin mining firma's zijn een unieke soort klanten voor elektriciteitscentrales: ze willen zo goedkoop mogelijke stroom, maar ze kunnen akkoord gaan met heel flexibele afname-condities. Bijv. "neem op ons (centrale) verzoek de helft of geen stroom af". Anders gezegd, als er veel vraag is gaan de Bitcoiners desgevraagd niet in de weg zitten met hun afname, maar als er weinig overige vraag is, kunnen de centrales op optimale belasting draaien. Dit heeft een netto vergroenend effect.

== Bitcoin verbruikt '''minder''' energie dan banken ==
Volgens meerdere studies verbruikt Bitcoin minder energie dan het klassieke monetaire en betaalsysteem, zie [[Energieverbruik#Studies en rapporten over (groene) energie en bitcoinmining|studies]] hier onder.

= Studies en rapporten over (groene) energie en bitcoinmining =
{| class="wikitable"
|+
!Jaar
!Door
!Titel
!Type
!Belangrijkste punten
!Link
|-
|2022
|[https://arcane.no Arcane]
|How Bitcoin Mining Can Transform the Energy Industry
|Studie
|
* Veel van de Bitcoin critici hebben geen verstand van Bitcoin tevens energiesystemen
* Versterken van het electriciteitsnetwerk dankzij bitcoin mining
* Het verbeteren van de economie van hernieuwbare energie dankzij bitcoin mining
* Affakkelen van aardgas verminderen dankzij bitcoin mining
* Restwarmte van bitcoin-mining kan hergebruikt worden

|[https://arcane.no/research/reports/how-bitcoin-mining-can-transform-the-energy-industry Link]
|-
|2022
|[https://bitcoinminingcouncil.com/ BMC]
|Q2 Bitcoin Mining Council Survey Confirms Year on Year Improvements in Sustainable Power Mix and Technological Efficiency
|Rapportage
|
* BMC leden minen bitcoin met een gemiddeld 66,8% groene energie.
* Geschat wordt dat wereldwijd op 59,5% groene stroom bitcoin wordt gemined.
* Bitcoinmining wordt elk jaar ongeveer 6% groener.
* Toename van efficiëntie: rekenkracht steeg met 137%, echter nam het energieverbruik slechts met 63% toe.
|[https://bitcoinminingcouncil.com/bitcoin-mining-electricity-mix-increased-to-59-5-sustainable-in-q2-2022/ Link]
|-
|2022
|[https://www.valuechain.pro/ Michel Khazzaka]
|Bitcoin: Cryptopayments Energy Efficiency
|Studie
|
* Bitcoin gebruikt 56x minder energie dan het klassieke systeem (zelfs zonder [[Lightning]]).

* Bitcoin [[Proof of Work]] is gemiddeld 1.2× meer energie efficiënt dan het een klassieke elektronische betaling, dit kan tot 5x meer efficiënt worden bij meer Bitcoin adoptie en efficiëntere mining apparatuur.
* Lightning kan Bitcoin194 miljoen × meer energie efficiënt maken dan een klassieke betaling.
* De studie van De Nederlandsche Bank (2021) is onjuist, omdat zij niet Proof of Work hebben vergeleken met het klassieke monetaire en betalingssysteem.
|[https://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=4125499 Link]
|-
|2022
|[https://arcane.no/ Arcane]
|Bitcoin mining around the world: Norway
|Rapportage
|
* In Noorwegen wordt er met 100% groene energie bitcoin gemined.
|[https://arcane.no/research/bitcoin-mining-around-the-world-norway Link]
|-
|2021
|[https://www.dnb.nl/ DNB]
|The carbon footprint of bitcoin
|Studie
|
* Elke bitcointransactie stoot 402 kg CO2 uit.
|[https://www.dnb.nl/media/1ftd2xjl/the-carbon-footprint-of-bitcoin.pdf Link]
|-
|2019
|[https://coinshares.com/ CoinShares]
|THE BITCOIN MINING NETWORK Trends, Average Creation Costs, Electricity Consumption & Sources
|Studie
|
* Bitcoinmining wordt met 74% groene energie gedaan.
|[https://coinshares.com/assets/resources/Research/bitcoin-mining-network-june-2019-fidelity-foreword.pdf Link]
|}

=Zie verder=
*Op LekkerCryptisch.nl [https://lekkercryptisch.nl/kennisbank/artikelen/2021/02/15/Bitcoin-gebruikt-veel-teveel-energie-een-klimaatramp Bitcoin gebruikt veel teveel energie een klimaatramp]
<references />

Energieverbruik

2022-09-01T23:02:31Z

DediQated: Studie/rapport van Arcane op 01-09-2022 toegevoegd

Voor het [[Mining|minen]] van bitcoin is elektriciteit nodig. Minen wordt gedaan door heel veel computers verspreid over de wereld. En omdat al deze computers elektriciteit nodig hebben, wordt energie verbruikt. Het energieverbruik binnen Bitcoin is nodig voor het maken van een nieuw blok in de blockchain. Dit proces levert de miners bitcoin op en heet ook wel [[Proof of Work]] wat het bewijs dat is dat een miner energie heeft verbruikt. Lees het hoofdartikel over [[Proof of Work]] waarin dit proces in detail is uitgelegd.

Het energieverbruik van Bitcoin is groot en lijkt te stijgen waardoor regelmatig de kritiek of vraag naar boven komt of het niet zuiniger kan. Een eerste belangrijke vraag is dan: is het nuttig? Wat is de waarde die Bitcoin levert? Als je van mening bent dat Bitcoin waardeloos is, en geen nuttige bijdrage levert aan onze maatschappij, dan is elke joule die aan Bitcoin wordt besteed verspilde energie. Het energieverbruik van Bitcoin kun je wel rechtvaardigen als Bitcoin voor jou wel waarde heeft.

Het doel van deze pagina is om wat inzicht te scheppen in het energieverbruik van Bitcoin zodat dit beter in perspectief kan worden geplaatst.

* NB: Voor een goed begrip is het belangrijk dat '''energie'''verbruik en '''elektriciteits'''verbruik (='''stroom'''verbruik) goed onderscheiden worden.
= Omvang energieverbruik =

== Mondiaal ==
Op dit moment (februari 2021) verbruiken alle miners bij elkaar tussen de 80 en 120 terawattuur (TWh) aan elektriciteit per jaar, een schatting op basis van de gemeten rekenkracht die aan het bitcoinnetwerk besteed wordt. Hoewel er een behoorlijke marge aanwezig is, is het feit dat deze inschatting überhaupt te maken is, eigenlijk best een bijzondere eigenschap. Bitcoin is in die zin extreem transparant. Uit de hashingpower en kenmerken van mining apparatuur is vrij eenvoudig een aardige inschatting te maken. De [https://cbeci.org/ Cambridge Bitcoin Electricity Consumption Index] heeft een website met het actuele energieverbruik met een uitgebreide uitleg van de gebruikte methodologie.

De gehele wereld verbruik 170,000 TWh aan energie per jaar, '''hetgeen betekent dat het Bitcoin netwerk, net geen 0,1% van het mondiale verbruik voor zijn rekening neemt.'''
[[Bestand:Grafiek Bitcoin's energieverbruik als deel van mondiaal verbruik.png|gecentreerd|kaderloos|600x600px]]

== Energieverbruik Nederland ==
Omgerekend naar TWh komt het totale ''energie''verbruik van Nederland op 900 TWh<ref>[https://www.clo.nl/indicatoren/nl020120-aanbod-en-verbruik-van-energiedragers]</ref>. Het jaarlijkse ''stroom''verbruik van Nederland is een deel daarvan en schommelt al enkele jaren rond de 100 TWh. Het elektriciteitsverbruik van Nederland is daarmee (toevallig) ongeveer van dezelfde omvang als dat van Bitcoin. Het totale ''energie''verbruik van Nederland is dus wel een orde groter.

== Verwachtingen komende jaren ==
De exploitanten van mining-apparatuur betalen het stroomverbruik uit de opbrengsten. De opbrengsten (''block reward'') bestaan uit de blocksubsidie plus de transactiefees (deze laatste zijn momenteel een fractie van de totale reward).

* Als de prijs van Bitcoin stijgt, loont het voor miners om meer rekenkracht in te zetten. Het elektriciteitsverbruik wordt daarmee hoger. Ook als de [[netwerkkosten]] per transactie stijgen, gebeurt hetzelfde;
* Doordat de subsidie elke 4 jaren gehalveerd wordt, ontvangen de miners steeds minder bitcoin per blok, en dus minder budget om aan stroom te besteden;

Beide effecten treden continu en tegelijkertijd op. Het is daarom moeilijk te voorspellen welke van deze effecten uiteindelijk doorslaggevend zal zijn. Het huidige beeld is dat het energieverbruik de komende jaren meegroeit met de populariteit en dus waarde van Bitcoin. De verwachting is wel dat uiteindelijk dit een plateau zal gaan bereiken en niet eindeloos zal blijven doorgroeien (want de halveringen winnen het uiteindelijk van de prijsstijgingen).

= Argumenten tegen het energiegebruik van Bitcoin =
== "Bitcoin gebruikt te veel energie" ==
De achtergrond van deze stelling is vaak: Bitcoin gebruikt '''te''' veel energie, omdat Bitcoin gezien wordt als iets nutteloos. Het is hier belangrijk te beseffen dat dit een waardeargument is. Verschillende mensen kennen verschillende waarden toe aan Bitcoin. Iemand die Bitcoin waardeloos vindt, zal elk energieverbruik te groot vinden. Diegenen die Bitcoin waardevol vinden, omdat ze [[Een betere wereld met en door Bitcoin|een betere wereld voor zich zien met Bitcoin]], het dagelijks gebruiken voor betalingen, of door Bitcoin hun spaargeld veilig willen stellen, zullen het energieverbruik eerder accepteren.

De milieu- en energiekosten van [[Mining|mining]] dienen te worden afgewogen tegen de voordelen die Bitcoin brengt. Als je vraagtekens zet bij Bitcoin vanwege het elektriciteitsgebruik, moet je je ook afvragen: Zal Bitcoin de economische groei bevorderen door de handel vrij te maken? Zal dit het tempo van technologische innovatie versnellen? Zal dit leiden tot een snellere ontwikkeling van groene technologieën? Zal Bitcoin nieuwe, grensoverschrijdende [[wikipedia:Smart_grid|smart-grid]]-technieken mogelijk maken?

Bitcoin afwijzen vanwege de kosten, terwijl de voordelen worden genegeerd, is een onzuiver argument. In feite is elk klimaatargument van dit type oneerlijk, niet alleen als het om Bitcoin gaat. Op dezelfde wijze kan men beweren dat windturbines slecht zijn voor klimaat, omdat het maken van de staalconstructie energie kost.

Zie verder [[Een betere wereld met en door Bitcoin]].

== "Bitcoin gebruikt net zo veel energie als land X!" ==
[[Bestand:Btc-electr-usage-compared.png|miniatuur|Elektriciteitsverbruik Bitcoin in vergelijk]]
Het energiegebruik van Bitcoin wordt vaak vergeleken met dat van een land om een indruk te geven hoeveel het is. In veel gevallen is dat misleidend, omdat het '''energie'''verbruik van Bitcoin wordt vergeleken met het '''elektriciteits'''verbruik van een land. Bitcoin verbruikt ongeveer evenveel energie als Nederland aan elektriciteit verbruikt ([https://digiconomist.net/bitcoin-energy-consumption/ maart 2021]). In een eerlijke vergelijking zou je echter Bitcoin energieverbruik vergelijken met het energieverbruik van een land. Dat ligt in Nederland nog 8 tot 10 keer zo hoog. De meeste energie verbruiken we namelijk in de vorm van olie en gas (transport en verwarming). Kortom, Bitcoin verbruikt ongeveer 10-15% van de energie in Nederland ([https://www.iea.org/data-and-statistics?country=NETHLAND&fuel=Energy%20consumption&indicator=TFCShareBySector maart 2021]).

Er is groot verschil tussen het energieverbruik van verschillende landen, simpelweg omdat ze enorm van omvang verschillen. Tussen Nederland en China zit ongeveer een factor 80 in inwoners en energieverbruik. Het vergelijken met een land doet het goed voor de verontwaardiging, maar is een tamelijk vage meetlat.

Bitcoin is een fundamenteel wereldwijde technologie: het bestaat slechts wereldwijd. Het kost niet meer energie als er meer landen (of mensen) gebruik van gaan maken. Zelfs de wereldwijde internet-infrastructuur (450 TWh per jaar, zo'n 6 keer zo veel als Bitcoin, [https://www.iea.org/reports/data-centres-and-data-transmission-networks maart 2021]) is daarom geen goede vergelijking, die groeit sterk mee met het aantal gebruikers en de intensiviteit van het gebruik.

Als je al een vergelijking zou willen maken dan zou het moeten zijn met het alternatief, namelijk het systeem van bankkantoren, geldautomaten en gouddelving waar wereldwijd tientallen miljoenen mensen werken die dagelijks met hun auto naar het werk rijden. Het verschil is dat je het energieverbruik van Bitcoin makkelijk kunt aflezen, en van het banksysteem niet.

== "Bitcoin gebruikt (vuile) stroom (en draagt daarom bij aan het klimaatprobleem)" ==
[[Bestand:Energiemix Bitcoin.png|miniatuur|Energiemix Bitcoin]]
Bitcoin vinden gebruikt veel energie, zie boven.

* Een steeds groter deel van bitcoinmining gebeurt op groene (vooral waterkracht) of anders verspilde (zoals afgefakkeld gas) energie. (bijvoorbeeld [https://www.coindesk.com/russian-oil-drilling-giant-opens-mining-farm Russian Oil Drilling Giant Opens a Crypto Mining Farm Run on Gas Energy])
* Een groeiend deel van bitcoinmining vindt op afgelegen locaties plaats: IJsland, Siberië, Noord-China. Het argument "die energie had nuttiger gebruikt kunnen worden" geldt daarom steeds minder: elektriciteit kun je niet zonder aanzienlijk verlies over grote afstanden transporteren. De elektriciteit opgewekt in Siberië is alleen daar te gebruiken. Bitcoinmining concurreert steeds minder met ander gebruik van dezelfde elektriciteitsbron.

Mining is een zeer concurrerende, dynamische, bijna [https://en.wikipedia.org/wiki/Perfect_competition perfecte markt]. Mininginstallaties kunnen bijna overal ter wereld met relatief gemak worden opgezet en afgebroken. De marktkrachten duwen de mijnbouwactiviteit dus voortdurend naar "plaatsen" en "tijden" waar de marginale prijs van elektriciteit laag of nul is. Deze elektriciteitsproducten zijn niet voor niets goedkoop. Vaak is dat omdat de elektriciteit moeilijk te vervoeren of op te slaan is, of omdat er weinig vraag is en een groot aanbod. De anders verspilde energie inzetten voor bitcoinmining is uiteindelijk veel minder verspillend dan zomaar lukraak een mijnbouwinstallatie op het net aan te sluiten.

IJsland produceert bijvoorbeeld een overvloed aan elektriciteit uit hernieuwbare bronnen, maar heeft geen mogelijkheid om elektriciteit te exporteren door zijn afgelegen ligging. Het is denkbaar dat bitcoinminen in de toekomst alleen winstgevend zal zijn in locaties als IJsland en niet op locaties als Midden-Europa waar elektriciteit voornamelijk afkomstig is van kernenergie en fossiele brandstoffen.

De marktwerking zou er zelfs toe kunnen leiden dat de miningindustrie innovatieve oplossingen bedenkt met een effectief elektriciteitsverbruik van ''nul''. Mining produceert altijd warmte die gelijk is aan de verbruikte energie. 1000 watt mijnbouwapparatuur produceert bijvoorbeeld evenveel warmte als een verwarmingselement van 1000 watt dat wordt gebruikt in een elektrische kachel, een warm bad, een boiler of een soortgelijk toestel. Iemand die al bereid is de kosten van elektriciteit te betalen voor de warmtewaarde alleen, zou mijnbouwapparatuur kunnen gebruiken die speciaal ontworpen is om bitcoin te delven, terwijl hij de geproduceerde warmte opvangt en gebruikt, zonder energiekosten te maken buiten wat hij al van plan was uit te geven aan verwarming.

== "De stroom wordt niet nuttig gebruikt" ==
Dit hangt samen met de vraag of je Bitcoin [[#"Bitcoin_gebruik_te_veel_energie"|nuttig vindt]]. Iemand die Bitcoin niet nuttig vindt, zal stellen dat zij het energieverbruik daarom niet nuttig besteed vindt. Hetzelfde geldt voor iemand die zegt dat respectievelijk kerstverlichting, Netflix kijken, vliegtuigen, en verwarming niet nuttig zijn.

{{Quote|If people find that electricity is worth paying for, the electricity has not been wasted. Those who expend this electricity are rewarded with the Bitcoin currency. -- Saifedean Ammous }}

Wie bepaalt wat 'verspilling' is en wat 'nuttig' gebruik? Bitcoin is nuttig en wordt steeds nuttiger. Het is daarom beter om het te vergelijken met het huidige systeem, zie hieronder.

== "Bitcoin en het energieverbruik is niet nodig want euro/goud/... werkt prima!" ==
[[Bestand:Vergelijk energie.png|miniatuur|Vergelijk energieverbruik]]
Verschillende mensen hebben verschillende wensen, voor sommigen zal de euro goed (blijven) werken, anderen hebben mogelijk geen toegang tot een goed geldsysteem, hebben last van hun overheid of censuur van hun transacties. Voor die laatste groepen geldt dat Bitcoin (en daarmee het energiegebruik) nodig is.

Daarnaast kost goud, overheden en het bankensysteem [https://twitter.com/danheld/status/1348347812161835010 veel meer energie dan Bitcoin].
Bitcoin is minder verspillend dan het delven en raffineren van goud om het vervolgens om te smelten en in baren te verdelen, waarna het weer onder de grond in kluizen word opgeslagen. Om nog maar te zwijgen over de bouw van grote luxe gebouwen, de verspilling van energie bij het drukken en slaan van alle verschillende fiatvaluta, het vervoer ervan in gepantserde auto's door niet minder dan twee veiligheidsagenten, enz.[[Afbeelding:Energy-usage-compared.jpg|miniatuur|Energieconsumptie]]

Zie verder [[Mythes#Mythe:_Bitcoin_lost_geen_probleem_op.2C_goud_.2F_ons_huidige_geldsysteem_is_prima]].

== "Eén bitcointransactie verbruikt heel veel stroom!" ==
Deze bewering wordt vaak (ten onrechte) gemaakt door het totale hoeveelheid stroom (in kWh) in een bepaald tijdsbestek te delen door de totale hoeveelheid transacties in die periode. Dit is echter een onterechte toerekening methode. Laten we even inzoomen:

* 1 blok bevat ongeveer 1500 transacties (maar zie verder beneden voor verdere details)
* 1 blok genereert 6,25 nieuwe bitcoin, de subsidie voor de miner die het blok gegenereerd heeft

De opbrengst aan fees is (medio febr. 2021) 7 miljoen dollar per dag = 30.000 dollar per blok

De opbrengst aan block reward per blok: 6,25x$50.000 = $31.2500.

De fees brengen voor de miner momenteel dus maar ~ 1/10e op van de block reward.

De reden dat miners bereid zijn zoveel stroom te verstoken is de reward, niet de fees. En de nieuwe bitcoin worden aan de totale voorraad toegevoegd en kunnen daarna nog honderden jaren gebruikt worden. (Vergelijk dit met een gouden munt: deze kost veel om te delven, maar kan vervolgens letterlijk duizenden jaren gebruikt worden in waardeopslag en transacties).

Als in het jaar 2032 99,2% van de bitcoin gemined zijn, is de blockreward nog maar 0,78125 BTC / blok (een factor 8 lager, 3 halvings na nu). De miners zullen dan hun elektriciteitskosten voornamelijk met de opbrengsten van de fees moeten bekostigen.

Tegen die tijd is er mogelijk wel een argument om de stroomkosten van één blok te delen door het aantal transacties in dat blok. Tenzij de koers van Bitcoin dan met een factor 8 gestegen is ten opzichte van $50.000 (hier boven genoemde voorbeeld), dus naar zo'n $400.000, want dan is de krimp in block reward geheel gecompenseerd door de koersstijging. Maar, uiteindelijk komt er een moment dat de fees de belangrijkste inkomstenbron voor miners vormen en dan zal het stroomverbruik vermoedelijk een stuk dalen.

=== Energieverbruik bitcoin transacties en betalingen ===
Als men het energieverbruik van alle bitcoin transacties en alle betalingen op de [[2nd layer oplossingen|tweede laag]] op Bitcoin wilt uitrekenen; zou men naast alle bitcoin transacties ook van (onder andere) de betalingen via het [[Lightning|Lightningnetwerk]] mee moeten rekenen. Er worden veel (bitcoin-)Lightning betalingen gedaan, die van zich zelf bijna geen energie verbruiken. Men kan niet zien hoeveel transacties er over het Lightningnetwerk gedaan worden. Één bitcoin transactie kan tot een '''oneindig''' aantal Lightning betalingen vertegenwoordigen.

=== Een bitcointransactie is niet te vergelijken met een banktransactie ===
; '''Een banktransactie versus een bitcointransactie'''
: Als je een banktransactie doet naar een vriend, kost dit inderdaad minder stroom, tijd en geld dan het uitvoeren van diezelfde transactie op het Bitcoin-netwerk. Een banktransactie is echter iets heel anders dan een bitcointransactie.
; Vertrouwen versus oncensureerbaarheid
: Banken berusten op vertrouwen, bitcoin is peer-to-peer en oncensureerbaar. Het energiegebruik is nodig voor decentraal oncensureerbaar geld (bitcoin).
; 1 transactie versus meerdere transacties
: Een banktransactie heeft maar één transactie in zich. Een transactie op het Bitcoin-netwerk kan in theorie een oneindige hoeveelheid betalingen of transacties achter zich hebben (via custodial solutions, transaction batching, [[Lightning|het Lightningnetwerk]] en liquid network).
; Transactie of smart contract?
: Uitleg over dat een transactie op het Bitcoin netwerk niet eens een normale transactie hoeft te zijn, maar ook een smart contract kan bevatten. Alleen al om deze reden zijn transacties niet vergelijkbaar.
; De verschillende lagen van geld
: Geld heeft meerdere lagen. Bitcoin is 'base money', zoals goud, en moet dus ook daarmee vergeleken worden. Een banktransactie gebeurt een heleboel lagen bovenop goud of staatsobligaties. Bitcoin heeft dit alles in zich: clearing, overboeken en opslag. Dit kan allemaal in een transactie zitten. Ergo: een bitcointransactie betekent meer dan een banktransactie.
; Je kunt een banktransactie ook voor bitcoin gebruiken
: Voortvloeisel uit het vorige argument. Je kunt een bitcoin ook bij je bank opslaan, en dan op dezelfde manier als je euro's debiteren en crediteren van je rekening. Op die manier kost een "bitcointransactie" op alle mogelijke manieren exact hetzelfde als je huidige banktransactie. Het is dan echter geen bitcointransactie meer.
; Elk nieuwe blok bevestigt 500+ miljoen transacties
: Elk nieuwe blok bevestigt op zijn beurt ook de transacties die eerder gedaan zijn, dat zijn er op het moment van schrijven honderden miljoenen. Elke bevestiging zorgt dat historische transacties [[Zwaktes#Een_aanvaller_met_veel_computerkracht|steeds lastiger]] uitgegeven kunnen worden.
; Een blok maken kost evenveel energie, onafhankelijk van het aantal bitcoin
: Hoet doet er niet toe hoe veel transacties er in een blok zitten; elk blok kost even veel energie. Of er nu 10 of 1000 transacties in zitten.

= Argumenten vóór het energiegebruik van Bitcoin =
Er zijn meerdere argumenten voor het besteden van energie aan Bitcoin:

== Bitcoin is nuttig ==
Op de pagina [[Een betere wereld met en door Bitcoin]] staat een overzicht van factoren die Bitcoin '''nuttig''' maken.

== Bitcoin helpt elektriciteitscentrales '''groener''' te worden. ==
Ten eerste met ''stranded gas mining''. Mobiele Bitcoin mining-installaties verbranden gas dat anders afgefakkeld zou worden. Dit is anders niet lonend. Dit wordt uitgelegd in onderstaande animatie.

Bij het boren naar olie, komt gas vrij dat niet commercieel getransporteerd kan worden naar plaatsen waar het verbruikt zou kunnen worden. Dit gas wordt dan in de regel ook afgefakkeld 'flaring'). Dat affakkelen wordt gedaan om methaan, een zeer sterk broeikasgas, om te zetten naar CO2, een veel minder sterk broeikasgas. Het affakkelen is geen schoon proces, er komt ook roet bij vrij.

Stranded gas Bitcoin mining bedrijven (o.a. Great American Mining en de samenwerking tussen Validus Power en HUT8) zorgen er nu echter voor dat dit afgefakkelde gas in een turbine gebruikt kan worden om bitcoin te minen. De milieu-impact hiervan is zelfs kleiner dan nul, omdat het gas wat in een turbine gebruikt wordt een hogere mate van efficiëntie heeft dan het simpelweg affakkelen. En de gassen worden gefilterd op roet.
[[Bestand:Mining met 'stranded' gas' - animatie.gif|gecentreerd|miniatuur|600x600px|Animatie stranded gas]]

Deze vergroening is zelfs zo sterk dat er subsidie op verkregen kan worden.

NB: De omvang van gas affakkelen is erg groot. Al het afgefakkelde gas verspilt 5x meer energie dan het mondiale Bitcoin netwerk (!).

== Bitcoin maakt elektriciteitscentrales '''kleiner''' ==
Een elektriciteitscentrale is altijd over-gedimensioneerd. Een centrale moet immers een piekbelasting kunnen leveren als er veel vraag is en de alternatieve energiebronnen weinig tot niets leveren (geen wind, noch zon). Als wind en/of zon wel stroom produceren, draaien de centrales op gereduceerde capaciteit, ze draaien dan minder efficiënt en (dus) minder groen.

Bitcoin mining firma's zijn een unieke soort klanten voor elektriciteitscentrales: ze willen zo goedkoop mogelijke stroom, maar ze kunnen akkoord gaan met heel flexibele afname-condities. Bijv. "neem op ons (centrale) verzoek de helft of geen stroom af". Anders gezegd, als er veel vraag is gaan de Bitcoiners desgevraagd niet in de weg zitten met hun afname, maar als er weinig overige vraag is, kunnen de centrales op optimale belasting draaien. Dit heeft een netto vergroenend effect.

== Bitcoin verbruikt '''minder''' energie dan banken ==
Volgens meerdere studies verbruikt Bitcoin minder energie dan het klassieke monetaire en betaalsysteem, zie [[Energieverbruik#Studies en rapporten over (groene) energie en bitcoinmining|studies]] hier onder.

= Studies en rapporten over (groene) energie en bitcoinmining =
{| class="wikitable"
|+
!Jaar
!Door
!Type
!Belangrijkste punten
!Link
|-
|2022
|[https://arcane.no Arcane]
|Studie
|
* Veel van de Bitcoin critici hebben geen verstand van Bitcoin tevens energiesystemen
* Versterken van het electriciteitsnetwerk dankzij bitcoin mining
* Het verbeteren van de economie van hernieuwbare energie dankzij bitcoin mining
* Affakkelen van aardgas verminderen dankzij bitcoin mining
* Restwarmte van bitcoin-mining kan hergebruikt worden

|[https://arcane.no/research/reports/how-bitcoin-mining-can-transform-the-energy-industry Link]
|-
|2022
|[https://bitcoinminingcouncil.com/ BMC]
|Rapportage
|
* BMC leden minen bitcoin met een gemiddeld 66,8% groene energie.
* Geschat wordt dat wereldwijd op 59,5% groene stroom bitcoin wordt gemined.
* Bitcoinmining wordt elk jaar ongeveer 6% groener.
* Toename van efficiëntie: rekenkracht steeg met 137%, echter nam het energieverbruik slechts met 63% toe.
|[https://bitcoinminingcouncil.com/bitcoin-mining-electricity-mix-increased-to-59-5-sustainable-in-q2-2022/ Link]
|-
|2022
|[https://www.valuechain.pro/ Michel Khazzaka]
|Studie
|
* Bitcoin gebruikt 56x minder energie dan het klassieke systeem (zelfs zonder [[Lightning]]).

* Bitcoin [[Proof of Work]] is gemiddeld 1.2× meer energie efficiënt dan het een klassieke elektronische betaling, dit kan tot 5x meer efficiënt worden bij meer Bitcoin adoptie en efficiëntere mining apparatuur.
* Lightning kan Bitcoin194 miljoen × meer energie efficiënt maken dan een klassieke betaling.
* De studie van De Nederlandsche Bank (2021) is onjuist, omdat zij niet Proof of Work hebben vergeleken met het klassieke monetaire en betalingssysteem.
|[https://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=4125499 Link]
|-
|2022
|[https://arcane.no/ Arcane]
|Rapportage
|
* In Noorwegen wordt er met 100% groene energie bitcoin gemined.
|[https://arcane.no/research/bitcoin-mining-around-the-world-norway Link]
|-
|2021
|[https://www.dnb.nl/ DNB]
|Studie
|
* Elke bitcointransactie stoot 402 kg CO2 uit.
|[https://www.dnb.nl/media/1ftd2xjl/the-carbon-footprint-of-bitcoin.pdf Link]
|-
|2019
|[https://coinshares.com/ CoinShares]
|Studie
|
* Bitcoinmining wordt met 74% groene energie gedaan.
|[https://coinshares.com/assets/resources/Research/bitcoin-mining-network-june-2019-fidelity-foreword.pdf Link]
|}

=Zie verder=
*Op LekkerCryptisch.nl [https://lekkercryptisch.nl/kennisbank/artikelen/2021/02/15/Bitcoin-gebruikt-veel-teveel-energie-een-klimaatramp Bitcoin gebruikt veel teveel energie een klimaatramp]
<references />

Energieverbruik

2022-07-20T20:58:43Z

DediQated: Paar kleine taalverbeteringen

Voor het [[Mining|minen]] van bitcoin is elektriciteit nodig. Minen wordt gedaan door heel veel computers verspreid over de wereld. En omdat al deze computers elektriciteit nodig hebben, wordt energie verbruikt. Het energieverbruik binnen Bitcoin is nodig voor het maken van een nieuw blok in de blockchain. Dit proces levert de miners bitcoin op en heet ook wel [[Proof of Work]] wat het bewijs dat is dat een miner energie heeft verbruikt. Lees het hoofdartikel over [[Proof of Work]] waarin dit proces in detail is uitgelegd.

Het energieverbruik van Bitcoin is groot en lijkt te stijgen waardoor regelmatig de kritiek of vraag naar boven komt of het niet zuiniger kan. Een eerste belangrijke vraag is dan: is het nuttig? Wat is de waarde die Bitcoin levert? Als je van mening bent dat Bitcoin waardeloos is, en geen nuttige bijdrage levert aan onze maatschappij, dan is elke joule die aan Bitcoin wordt besteed verspilde energie. Het energieverbruik van Bitcoin kun je wel rechtvaardigen als Bitcoin voor jou wel waarde heeft.

Het doel van deze pagina is om wat inzicht te scheppen in het energieverbruik van Bitcoin zodat dit beter in perspectief kan worden geplaatst.

* NB: Voor een goed begrip is het belangrijk dat '''energie'''verbruik en '''elektriciteits'''verbruik (='''stroom'''verbruik) goed onderscheiden worden.
= Omvang energieverbruik =

== Mondiaal ==
Op dit moment (februari 2021) verbruiken alle miners bij elkaar tussen de 80 en 120 terawattuur (TWh) aan elektriciteit per jaar, een schatting op basis van de gemeten rekenkracht die aan het bitcoinnetwerk besteed wordt. Hoewel er een behoorlijke marge aanwezig is, is het feit dat deze inschatting überhaupt te maken is, eigenlijk best een bijzondere eigenschap. Bitcoin is in die zin extreem transparant. Uit de hashingpower en kenmerken van mining apparatuur is vrij eenvoudig een aardige inschatting te maken. De [https://cbeci.org/ Cambridge Bitcoin Electricity Consumption Index] heeft een website met het actuele energieverbruik met een uitgebreide uitleg van de gebruikte methodologie.

De gehele wereld verbruik 170,000 TWh aan energie per jaar, '''hetgeen betekent dat het Bitcoin netwerk, net geen 0,1% van het mondiale verbruik voor zijn rekening neemt.'''
[[Bestand:Grafiek Bitcoin's energieverbruik als deel van mondiaal verbruik.png|gecentreerd|kaderloos|600x600px]]

== Energieverbruik Nederland ==
Omgerekend naar TWh komt het totale ''energie''verbruik van Nederland op 900 TWh<ref>[https://www.clo.nl/indicatoren/nl020120-aanbod-en-verbruik-van-energiedragers]</ref>. Het jaarlijkse ''stroom''verbruik van Nederland is een deel daarvan en schommelt al enkele jaren rond de 100 TWh. Het elektriciteitsverbruik van Nederland is daarmee (toevallig) ongeveer van dezelfde omvang als dat van Bitcoin. Het totale ''energie''verbruik van Nederland is dus wel een orde groter.

== Verwachtingen komende jaren ==
De exploitanten van mining-apparatuur betalen het stroomverbruik uit de opbrengsten. De opbrengsten (''block reward'') bestaan uit de blocksubsidie plus de transactiefees (deze laatste zijn momenteel een fractie van de totale reward).

* Als de prijs van Bitcoin stijgt, loont het voor miners om meer rekenkracht in te zetten. Het elektriciteitsverbruik wordt daarmee hoger. Ook als de [[netwerkkosten]] per transactie stijgen, gebeurt hetzelfde;
* Doordat de subsidie elke 4 jaren gehalveerd wordt, ontvangen de miners steeds minder bitcoin per blok, en dus minder budget om aan stroom te besteden;

Beide effecten treden continu en tegelijkertijd op. Het is daarom moeilijk te voorspellen welke van deze effecten uiteindelijk doorslaggevend zal zijn. Het huidige beeld is dat het energieverbruik de komende jaren meegroeit met de populariteit en dus waarde van Bitcoin. De verwachting is wel dat uiteindelijk dit een plateau zal gaan bereiken en niet eindeloos zal blijven doorgroeien (want de halveringen winnen het uiteindelijk van de prijsstijgingen).

= Argumenten tegen het energiegebruik van Bitcoin =
== "Bitcoin gebruikt te veel energie" ==
De achtergrond van deze stelling is vaak: Bitcoin gebruikt '''te''' veel energie, omdat Bitcoin gezien wordt als iets nutteloos. Het is hier belangrijk te beseffen dat dit een waardeargument is. Verschillende mensen kennen verschillende waarden toe aan Bitcoin. Iemand die Bitcoin waardeloos vindt, zal elk energieverbruik te groot vinden. Diegenen die Bitcoin waardevol vinden, omdat ze [[Een betere wereld met en door Bitcoin|een betere wereld voor zich zien met Bitcoin]], het dagelijks gebruiken voor betalingen, of door Bitcoin hun spaargeld veilig willen stellen, zullen het energieverbruik eerder accepteren.

De milieu- en energiekosten van [[Mining|mining]] dienen te worden afgewogen tegen de voordelen die Bitcoin brengt. Als je vraagtekens zet bij Bitcoin vanwege het elektriciteitsgebruik, moet je je ook afvragen: Zal Bitcoin de economische groei bevorderen door de handel vrij te maken? Zal dit het tempo van technologische innovatie versnellen? Zal dit leiden tot een snellere ontwikkeling van groene technologieën? Zal Bitcoin nieuwe, grensoverschrijdende [[wikipedia:Smart_grid|smart-grid]]-technieken mogelijk maken?

Bitcoin afwijzen vanwege de kosten, terwijl de voordelen worden genegeerd, is een onzuiver argument. In feite is elk klimaatargument van dit type oneerlijk, niet alleen als het om Bitcoin gaat. Op dezelfde wijze kan men beweren dat windturbines slecht zijn voor klimaat, omdat het maken van de staalconstructie energie kost.

Zie verder [[Een betere wereld met en door Bitcoin]].

== "Bitcoin gebruikt net zo veel energie als land X!" ==
[[Bestand:Btc-electr-usage-compared.png|miniatuur|Elektriciteitsverbruik Bitcoin in vergelijk]]
Het energiegebruik van Bitcoin wordt vaak vergeleken met dat van een land om een indruk te geven hoeveel het is. In veel gevallen is dat misleidend, omdat het '''energie'''verbruik van Bitcoin wordt vergeleken met het '''elektriciteits'''verbruik van een land. Bitcoin verbruikt ongeveer evenveel energie als Nederland aan elektriciteit verbruikt ([https://digiconomist.net/bitcoin-energy-consumption/ maart 2021]). In een eerlijke vergelijking zou je echter Bitcoin energieverbruik vergelijken met het energieverbruik van een land. Dat ligt in Nederland nog 8 tot 10 keer zo hoog. De meeste energie verbruiken we namelijk in de vorm van olie en gas (transport en verwarming). Kortom, Bitcoin verbruikt ongeveer 10-15% van de energie in Nederland ([https://www.iea.org/data-and-statistics?country=NETHLAND&fuel=Energy%20consumption&indicator=TFCShareBySector maart 2021]).

Er is groot verschil tussen het energieverbruik van verschillende landen, simpelweg omdat ze enorm van omvang verschillen. Tussen Nederland en China zit ongeveer een factor 80 in inwoners en energieverbruik. Het vergelijken met een land doet het goed voor de verontwaardiging, maar is een tamelijk vage meetlat.

Bitcoin is een fundamenteel wereldwijde technologie: het bestaat slechts wereldwijd. Het kost niet meer energie als er meer landen (of mensen) gebruik van gaan maken. Zelfs de wereldwijde internet-infrastructuur (450 TWh per jaar, zo'n 6 keer zo veel als Bitcoin, [https://www.iea.org/reports/data-centres-and-data-transmission-networks maart 2021]) is daarom geen goede vergelijking, die groeit sterk mee met het aantal gebruikers en de intensiviteit van het gebruik.

Als je al een vergelijking zou willen maken dan zou het moeten zijn met het alternatief, namelijk het systeem van bankkantoren, geldautomaten en gouddelving waar wereldwijd tientallen miljoenen mensen werken die dagelijks met hun auto naar het werk rijden. Het verschil is dat je het energieverbruik van Bitcoin makkelijk kunt aflezen, en van het banksysteem niet.

== "Bitcoin gebruikt (vuile) stroom (en draagt daarom bij aan het klimaatprobleem)" ==
[[Bestand:Energiemix Bitcoin.png|miniatuur|Energiemix Bitcoin]]
Bitcoin vinden gebruikt veel energie, zie boven.

* Een steeds groter deel van bitcoinmining gebeurt op groene (vooral waterkracht) of anders verspilde (zoals afgefakkeld gas) energie. (bijvoorbeeld [https://www.coindesk.com/russian-oil-drilling-giant-opens-mining-farm Russian Oil Drilling Giant Opens a Crypto Mining Farm Run on Gas Energy])
* Een groeiend deel van bitcoinmining vindt op afgelegen locaties plaats: IJsland, Siberië, Noord-China. Het argument "die energie had nuttiger gebruikt kunnen worden" geldt daarom steeds minder: elektriciteit kun je niet zonder aanzienlijk verlies over grote afstanden transporteren. De elektriciteit opgewekt in Siberië is alleen daar te gebruiken. Bitcoinmining concurreert steeds minder met ander gebruik van dezelfde elektriciteitsbron.

Mining is een zeer concurrerende, dynamische, bijna [https://en.wikipedia.org/wiki/Perfect_competition perfecte markt]. Mininginstallaties kunnen bijna overal ter wereld met relatief gemak worden opgezet en afgebroken. De marktkrachten duwen de mijnbouwactiviteit dus voortdurend naar "plaatsen" en "tijden" waar de marginale prijs van elektriciteit laag of nul is. Deze elektriciteitsproducten zijn niet voor niets goedkoop. Vaak is dat omdat de elektriciteit moeilijk te vervoeren of op te slaan is, of omdat er weinig vraag is en een groot aanbod. De anders verspilde energie inzetten voor bitcoinmining is uiteindelijk veel minder verspillend dan zomaar lukraak een mijnbouwinstallatie op het net aan te sluiten.

IJsland produceert bijvoorbeeld een overvloed aan elektriciteit uit hernieuwbare bronnen, maar heeft geen mogelijkheid om elektriciteit te exporteren door zijn afgelegen ligging. Het is denkbaar dat bitcoinminen in de toekomst alleen winstgevend zal zijn in locaties als IJsland en niet op locaties als Midden-Europa waar elektriciteit voornamelijk afkomstig is van kernenergie en fossiele brandstoffen.

De marktwerking zou er zelfs toe kunnen leiden dat de miningindustrie innovatieve oplossingen bedenkt met een effectief elektriciteitsverbruik van ''nul''. Mining produceert altijd warmte die gelijk is aan de verbruikte energie. 1000 watt mijnbouwapparatuur produceert bijvoorbeeld evenveel warmte als een verwarmingselement van 1000 watt dat wordt gebruikt in een elektrische kachel, een warm bad, een boiler of een soortgelijk toestel. Iemand die al bereid is de kosten van elektriciteit te betalen voor de warmtewaarde alleen, zou mijnbouwapparatuur kunnen gebruiken die speciaal ontworpen is om bitcoin te delven, terwijl hij de geproduceerde warmte opvangt en gebruikt, zonder energiekosten te maken buiten wat hij al van plan was uit te geven aan verwarming.

== "De stroom wordt niet nuttig gebruikt" ==
Dit hangt samen met de vraag of je Bitcoin [[#"Bitcoin_gebruik_te_veel_energie"|nuttig vindt]]. Iemand die Bitcoin niet nuttig vindt, zal stellen dat zij het energieverbruik daarom niet nuttig besteed vindt. Hetzelfde geldt voor iemand die zegt dat respectievelijk kerstverlichting, Netflix kijken, vliegtuigen, en verwarming niet nuttig zijn.

{{Quote|If people find that electricity is worth paying for, the electricity has not been wasted. Those who expend this electricity are rewarded with the Bitcoin currency. -- Saifedean Ammous }}

Wie bepaalt wat 'verspilling' is en wat 'nuttig' gebruik? Bitcoin is nuttig en wordt steeds nuttiger. Het is daarom beter om het te vergelijken met het huidige systeem, zie hieronder.

== "Bitcoin en het energieverbruik is niet nodig want euro/goud/... werkt prima!" ==
[[Bestand:Vergelijk energie.png|miniatuur|Vergelijk energieverbruik]]
Verschillende mensen hebben verschillende wensen, voor sommigen zal de euro goed (blijven) werken, anderen hebben mogelijk geen toegang tot een goed geldsysteem, hebben last van hun overheid of censuur van hun transacties. Voor die laatste groepen geldt dat Bitcoin (en daarmee het energiegebruik) nodig is.

Daarnaast kost goud, overheden en het bankensysteem [https://twitter.com/danheld/status/1348347812161835010 veel meer energie dan Bitcoin].
Bitcoin is minder verspillend dan het delven en raffineren van goud om het vervolgens om te smelten en in baren te verdelen, waarna het weer onder de grond in kluizen word opgeslagen. Om nog maar te zwijgen over de bouw van grote luxe gebouwen, de verspilling van energie bij het drukken en slaan van alle verschillende fiatvaluta, het vervoer ervan in gepantserde auto's door niet minder dan twee veiligheidsagenten, enz.[[Afbeelding:Energy-usage-compared.jpg|miniatuur|Energieconsumptie]]

Zie verder [[Mythes#Mythe:_Bitcoin_lost_geen_probleem_op.2C_goud_.2F_ons_huidige_geldsysteem_is_prima]].

== "Eén bitcointransactie verbruikt heel veel stroom!" ==
Deze bewering wordt vaak (ten onrechte) gemaakt door het totale hoeveelheid stroom (in kWh) in een bepaald tijdsbestek te delen door de totale hoeveelheid transacties in die periode. Dit is echter een onterechte toerekening methode. Laten we even inzoomen:

* 1 blok bevat ongeveer 1500 transacties (maar zie verder beneden voor verdere details)
* 1 blok genereert 6,25 nieuwe bitcoin, de subsidie voor de miner die het blok gegenereerd heeft

De opbrengst aan fees is (medio febr. 2021) 7 miljoen dollar per dag = 30.000 dollar per blok

De opbrengst aan block reward per blok: 6,25x$50.000 = $31.2500.

De fees brengen voor de miner momenteel dus maar ~ 1/10e op van de block reward.

De reden dat miners bereid zijn zoveel stroom te verstoken is de reward, niet de fees. En de nieuwe bitcoin worden aan de totale voorraad toegevoegd en kunnen daarna nog honderden jaren gebruikt worden. (Vergelijk dit met een gouden munt: deze kost veel om te delven, maar kan vervolgens letterlijk duizenden jaren gebruikt worden in waardeopslag en transacties).

Als in het jaar 2032 99,2% van de bitcoin gemined zijn, is de blockreward nog maar 0,78125 BTC / blok (een factor 8 lager, 3 halvings na nu). De miners zullen dan hun elektriciteitskosten voornamelijk met de opbrengsten van de fees moeten bekostigen.

Tegen die tijd is er mogelijk wel een argument om de stroomkosten van één blok te delen door het aantal transacties in dat blok. Tenzij de koers van Bitcoin dan met een factor 8 gestegen is ten opzichte van $50.000 (hier boven genoemde voorbeeld), dus naar zo'n $400.000, want dan is de krimp in block reward geheel gecompenseerd door de koersstijging. Maar, uiteindelijk komt er een moment dat de fees de belangrijkste inkomstenbron voor miners vormen en dan zal het stroomverbruik vermoedelijk een stuk dalen.

=== Energieverbruik bitcoin transacties en betalingen ===
Als men het energieverbruik van alle bitcoin transacties en alle betalingen op de [[2nd layer oplossingen|tweede laag]] op Bitcoin wilt uitrekenen; zou men naast alle bitcoin transacties ook van (onder andere) de betalingen via het [[Lightning|Lightningnetwerk]] mee moeten rekenen. Er worden veel (bitcoin-)Lightning betalingen gedaan, die van zich zelf bijna geen energie verbruiken. Men kan niet zien hoeveel transacties er over het Lightningnetwerk gedaan worden. Één bitcoin transactie kan tot een '''oneindig''' aantal Lightning betalingen vertegenwoordigen.

=== Een bitcointransactie is niet te vergelijken met een banktransactie ===
; '''Een banktransactie versus een bitcointransactie'''
: Als je een banktransactie doet naar een vriend, kost dit inderdaad minder stroom, tijd en geld dan het uitvoeren van diezelfde transactie op het Bitcoin-netwerk. Een banktransactie is echter iets heel anders dan een bitcointransactie.
; Vertrouwen versus oncensureerbaarheid
: Banken berusten op vertrouwen, bitcoin is peer-to-peer en oncensureerbaar. Het energiegebruik is nodig voor decentraal oncensureerbaar geld (bitcoin).
; 1 transactie versus meerdere transacties
: Een banktransactie heeft maar één transactie in zich. Een transactie op het Bitcoin-netwerk kan in theorie een oneindige hoeveelheid betalingen of transacties achter zich hebben (via custodial solutions, transaction batching, [[Lightning|het Lightningnetwerk]] en liquid network).
; Transactie of smart contract?
: Uitleg over dat een transactie op het Bitcoin netwerk niet eens een normale transactie hoeft te zijn, maar ook een smart contract kan bevatten. Alleen al om deze reden zijn transacties niet vergelijkbaar.
; De verschillende lagen van geld
: Geld heeft meerdere lagen. Bitcoin is 'base money', zoals goud, en moet dus ook daarmee vergeleken worden. Een banktransactie gebeurt een heleboel lagen bovenop goud of staatsobligaties. Bitcoin heeft dit alles in zich: clearing, overboeken en opslag. Dit kan allemaal in een transactie zitten. Ergo: een bitcointransactie betekent meer dan een banktransactie.
; Je kunt een banktransactie ook voor bitcoin gebruiken
: Voortvloeisel uit het vorige argument. Je kunt een bitcoin ook bij je bank opslaan, en dan op dezelfde manier als je euro's debiteren en crediteren van je rekening. Op die manier kost een "bitcointransactie" op alle mogelijke manieren exact hetzelfde als je huidige banktransactie. Het is dan echter geen bitcointransactie meer.
; Elk nieuwe blok bevestigt 500+ miljoen transacties
: Elk nieuwe blok bevestigt op zijn beurt ook de transacties die eerder gedaan zijn, dat zijn er op het moment van schrijven honderden miljoenen. Elke bevestiging zorgt dat historische transacties [[Zwaktes#Een_aanvaller_met_veel_computerkracht|steeds lastiger]] uitgegeven kunnen worden.
; Een blok maken kost evenveel energie, onafhankelijk van het aantal bitcoin
: Hoet doet er niet toe hoe veel transacties er in een blok zitten; elk blok kost even veel energie. Of er nu 10 of 1000 transacties in zitten.

= Argumenten vóór het energiegebruik van Bitcoin =
Er zijn meerdere argumenten voor het besteden van energie aan Bitcoin:

== Bitcoin is nuttig ==
Op de pagina [[Een betere wereld met en door Bitcoin]] staat een overzicht van factoren die Bitcoin '''nuttig''' maken.

== Bitcoin helpt elektriciteitscentrales '''groener''' te worden. ==
Ten eerste met ''stranded gas mining''. Mobiele Bitcoin mining-installaties verbranden gas dat anders afgefakkeld zou worden. Dit is anders niet lonend. Dit wordt uitgelegd in onderstaande animatie.

Bij het boren naar olie, komt gas vrij dat niet commercieel getransporteerd kan worden naar plaatsen waar het verbruikt zou kunnen worden. Dit gas wordt dan in de regel ook afgefakkeld 'flaring'). Dat affakkelen wordt gedaan om methaan, een zeer sterk broeikasgas, om te zetten naar CO2, een veel minder sterk broeikasgas. Het affakkelen is geen schoon proces, er komt ook roet bij vrij.

Stranded gas Bitcoin mining bedrijven (o.a. Great American Mining en de samenwerking tussen Validus Power en HUT8) zorgen er nu echter voor dat dit afgefakkelde gas in een turbine gebruikt kan worden om bitcoin te minen. De milieu-impact hiervan is zelfs kleiner dan nul, omdat het gas wat in een turbine gebruikt wordt een hogere mate van efficiëntie heeft dan het simpelweg affakkelen. En de gassen worden gefilterd op roet.
[[Bestand:Mining met 'stranded' gas' - animatie.gif|gecentreerd|miniatuur|600x600px|Animatie stranded gas]]

Deze vergroening is zelfs zo sterk dat er subsidie op verkregen kan worden.

NB: De omvang van gas affakkelen is erg groot. Al het afgefakkelde gas verspilt 5x meer energie dan het mondiale Bitcoin netwerk (!).

== Bitcoin maakt elektriciteitscentrales '''kleiner''' ==
Een elektriciteitscentrale is altijd over-gedimensioneerd. Een centrale moet immers een piekbelasting kunnen leveren als er veel vraag is en de alternatieve energiebronnen weinig tot niets leveren (geen wind, noch zon). Als wind en/of zon wel stroom produceren, draaien de centrales op gereduceerde capaciteit, ze draaien dan minder efficiënt en (dus) minder groen.

Bitcoin mining firma's zijn een unieke soort klanten voor elektriciteitscentrales: ze willen zo goedkoop mogelijke stroom, maar ze kunnen akkoord gaan met heel flexibele afname-condities. Bijv. "neem op ons (centrale) verzoek de helft of geen stroom af". Anders gezegd, als er veel vraag is gaan de Bitcoiners desgevraagd niet in de weg zitten met hun afname, maar als er weinig overige vraag is, kunnen de centrales op optimale belasting draaien. Dit heeft een netto vergroenend effect.

== Bitcoin verbruikt '''minder''' energie dan banken ==
Volgens meerdere studies verbruikt Bitcoin minder energie dan het klassieke monetaire en betaalsysteem, zie [[Energieverbruik#Studies en rapporten over (groene) energie en bitcoinmining|studies]] hier onder.

= Studies en rapporten over (groene) energie en bitcoinmining =
{| class="wikitable"
|+
!Jaar
!Door
!Type
!Belangrijkste punten
!Link
|-
|2022
|[https://bitcoinminingcouncil.com/ BMC]
|Rapportage
|
* BMC leden minen bitcoin met een gemiddeld 66,8% groene energie.
* Geschat wordt dat wereldwijd op 59,5% groene stroom bitcoin wordt gemined.
* Bitcoinmining wordt elk jaar ongeveer 6% groener.
* Toename van efficiëntie: rekenkracht steeg met 137%, echter nam het energieverbruik slechts met 63% toe.
|[https://bitcoinminingcouncil.com/bitcoin-mining-electricity-mix-increased-to-59-5-sustainable-in-q2-2022/ Link]
|-
|2022
|[https://www.valuechain.pro/ Michel Khazzaka]
|Studie
|
* Bitcoin gebruikt 56x minder energie dan het klassieke systeem (zelfs zonder [[Lightning]]).

* Bitcoin [[Proof of Work]] is gemiddeld 1.2× meer energie efficiënt dan het een klassieke elektronische betaling, dit kan tot 5x meer efficiënt worden bij meer Bitcoin adoptie en efficiëntere mining apparatuur.
* Lightning kan Bitcoin194 miljoen × meer energie efficiënt maken dan een klassieke betaling.
* De studie van De Nederlandsche Bank (2021) is onjuist, omdat zij niet Proof of Work hebben vergeleken met het klassieke monetaire en betalingssysteem.
|[https://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=4125499 Link]
|-
|2022
|[https://arcane.no/ Arcane]
|Rapportage
|
* In Noorwegen wordt er met 100% groene energie bitcoin gemined.
|[https://arcane.no/research/bitcoin-mining-around-the-world-norway Link]
|-
|2021
|[https://www.dnb.nl/ DNB]
|Studie
|
* Elke bitcointransactie stoot 402 kg CO2 uit.
|[https://www.dnb.nl/media/1ftd2xjl/the-carbon-footprint-of-bitcoin.pdf Link]
|-
|2019
|[https://coinshares.com/ CoinShares]
|Studie
|
* Bitcoinmining wordt met 74% groene energie gedaan.
|[https://coinshares.com/assets/resources/Research/bitcoin-mining-network-june-2019-fidelity-foreword.pdf Link]
|}

=Zie verder=
*Op LekkerCryptisch.nl [https://lekkercryptisch.nl/kennisbank/artikelen/2021/02/15/Bitcoin-gebruikt-veel-teveel-energie-een-klimaatramp Bitcoin gebruikt veel teveel energie een klimaatramp]
<references />

Energieverbruik

2022-07-20T20:51:10Z

DediQated:

Voor het [[Mining|minen]] van bitcoin is elektriciteit nodig. Minen wordt gedaan door heel veel computers verspreid over de wereld. En omdat al deze computers elektriciteit nodig hebben, wordt energie verbruikt. Het energieverbruik binnen Bitcoin is nodig voor het maken van een nieuw blok in de blockchain. Dit proces levert de miners bitcoin op en heet ook wel [[Proof of Work]] wat het bewijs dat is dat een miner energie heeft verbruikt. Lees het hoofdartikel over [[Proof of Work]] waarin dit proces in detail is uitgelegd.

Het energieverbruik van Bitcoin is groot en lijkt te stijgen waardoor regelmatig de kritiek of vraag naar boven komt of het niet zuiniger kan. Een eerste belangrijke vraag is dan: is het nuttig? Wat is de waarde die Bitcoin levert? Als je van mening bent dat Bitcoin waardeloos is, en geen nuttige bijdrage levert aan onze maatschappij, dan is elke joule die aan Bitcoin wordt besteed verspilde energie. Het energieverbruik van Bitcoin kun je wel rechtvaardigen als Bitcoin voor jou wel waarde heeft.

Het doel van deze pagina is om wat inzicht te scheppen in het energieverbruik van Bitcoin zodat dit beter in perspectief kan worden geplaatst.

* NB: Voor een goed begrip is het belangrijk dat '''energie'''verbruik en '''elektriciteits'''verbruik (='''stroom'''verbruik) goed onderscheiden worden.
= Omvang energieverbruik =

== Mondiaal ==
Op dit moment (februari 2021) verbruiken alle miners bij elkaar tussen de 80 en 120 terawattuur (TWh) aan elektriciteit per jaar, een schatting op basis van de gemeten rekenkracht die aan het bitcoinnetwerk besteed wordt. Hoewel er een behoorlijke marge aanwezig is, is het feit dat deze inschatting überhaupt te maken is, eigenlijk best een bijzondere eigenschap. Bitcoin is in die zin extreem transparant. Uit de hashingpower en kenmerken van mining apparatuur is vrij eenvoudig een aardige inschatting te maken. De [https://cbeci.org/ Cambridge Bitcoin Electricity Consumption Index] heeft een website met het actuele energieverbruik met een uitgebreide uitleg van de gebruikte methodologie.

De gehele wereld verbruik 170,000 TWh aan energie per jaar, '''hetgeen betekent dat het Bitcoin netwerk, net geen 0,1% van het mondiale verbruik voor zijn rekening neemt.'''
[[Bestand:Grafiek Bitcoin's energieverbruik als deel van mondiaal verbruik.png|gecentreerd|kaderloos|600x600px]]

== Energieverbruik Nederland ==
Omgerekend naar TWh komt het totale ''energie''verbruik van Nederland op 900 TWh<ref>[https://www.clo.nl/indicatoren/nl020120-aanbod-en-verbruik-van-energiedragers]</ref>. Het jaarlijkse ''stroom''verbruik van Nederland is een deel daarvan en schommelt al enkele jaren rond de 100 TWh. Het elektriciteitsverbruik van Nederland is daarmee (toevallig) ongeveer van dezelfde omvang als dat van Bitcoin. Het totale ''energie''verbruik van Nederland is dus wel een orde groter.

== Verwachtingen komende jaren ==
De exploitanten van mining-apparatuur betalen het stroomverbruik uit de opbrengsten. De opbrengsten (''block reward'') bestaan uit de blocksubsidie plus de transactiefees (deze laatste zijn momenteel een fractie van de totale reward).

* Als de prijs van Bitcoin stijgt, loont het voor miners om meer rekenkracht in te zetten. Het elektriciteitsverbruik wordt daarmee hoger. Ook als de [[netwerkkosten]] per transactie stijgen, gebeurt hetzelfde;
* Doordat de subsidie elke 4 jaren gehalveerd wordt, ontvangen de miners steeds minder bitcoin per blok, en dus minder budget om aan stroom te besteden;

Beide effecten treden continu en tegelijkertijd op. Het is daarom moeilijk te voorspellen welke van deze effecten uiteindelijk doorslaggevend zal zijn. Het huidige beeld is dat het energieverbruik de komende jaren meegroeit met de populariteit en dus waarde van Bitcoin. De verwachting is wel dat uiteindelijk dit een plateau zal gaan bereiken en niet eindeloos zal blijven doorgroeien (want de halveringen winnen het uiteindelijk van de prijsstijgingen).

= Argumenten tegen het energiegebruik van Bitcoin =
== "Bitcoin gebruikt te veel energie" ==
De achtergrond van deze stelling is vaak: Bitcoin gebruikt '''te''' veel energie, omdat Bitcoin gezien wordt als iets nutteloos. Het is hier belangrijk te beseffen dat dit een waardeargument is. Verschillende mensen kennen verschillende waarden toe aan Bitcoin. Iemand die Bitcoin waardeloos vindt, zal elk energieverbruik te groot vinden. Diegenen die Bitcoin waardevol vinden, omdat ze [[Een betere wereld met en door Bitcoin|een betere wereld voor zich zien met Bitcoin]], het dagelijks gebruiken voor betalingen, of door Bitcoin hun spaargeld veilig willen stellen, zullen het energieverbruik eerder accepteren.

De milieu- en energiekosten van [[Mining|mining]] dienen te worden afgewogen tegen de voordelen die Bitcoin brengt. Als je vraagtekens zet bij Bitcoin vanwege het elektriciteitsgebruik, moet je je ook afvragen: Zal Bitcoin de economische groei bevorderen door de handel vrij te maken? Zal dit het tempo van technologische innovatie versnellen? Zal dit leiden tot een snellere ontwikkeling van groene technologieën? Zal Bitcoin nieuwe, grensoverschrijdende [[wikipedia:Smart_grid|smart-grid]]-technieken mogelijk maken?

Bitcoin afwijzen vanwege de kosten, terwijl de voordelen worden genegeerd, is een onzuiver argument. In feite is elk klimaatargument van dit type oneerlijk, niet alleen als het om Bitcoin gaat. Op dezelfde wijze kan men beweren dat windturbines slecht zijn voor klimaat, omdat het maken van de staalconstructie energie kost.

Zie verder [[Een betere wereld met en door Bitcoin]].

== "Bitcoin gebruikt net zo veel energie als land X!" ==
[[Bestand:Btc-electr-usage-compared.png|miniatuur|Elektriciteitsverbruik Bitcoin in vergelijk]]
Het energiegebruik van Bitcoin wordt vaak vergeleken met dat van een land om een indruk te geven hoeveel het is. In veel gevallen is dat misleidend, omdat het '''energie'''verbruik van Bitcoin wordt vergeleken met het '''elektriciteits'''verbruik van een land. Bitcoin verbruikt ongeveer evenveel energie als Nederland aan elektriciteit verbruikt ([https://digiconomist.net/bitcoin-energy-consumption/ maart 2021]). In een eerlijke vergelijking zou je echter Bitcoin energieverbruik vergelijken met het energieverbruik van een land. Dat ligt in Nederland nog 8 tot 10 keer zo hoog. De meeste energie verbruiken we namelijk in de vorm van olie en gas (transport en verwarming). Kortom, Bitcoin verbruikt ongeveer 10-15% van de energie in Nederland ([https://www.iea.org/data-and-statistics?country=NETHLAND&fuel=Energy%20consumption&indicator=TFCShareBySector maart 2021]).

Er is groot verschil tussen het energieverbruik van verschillende landen, simpelweg omdat ze enorm van omvang verschillen. Tussen Nederland en China zit ongeveer een factor 80 in inwoners en energieverbruik. Het vergelijken met een land doet het goed voor de verontwaardiging, maar is een tamelijk vage meetlat.

Bitcoin is een fundamenteel wereldwijde technologie: het bestaat slechts wereldwijd. Het kost niet meer energie als er meer landen (of mensen) gebruik van gaan maken. Zelfs de wereldwijde internet-infrastructuur (450 TWh per jaar, zo'n 6 keer zo veel als Bitcoin, [https://www.iea.org/reports/data-centres-and-data-transmission-networks maart 2021]) is daarom geen goede vergelijking, die groeit sterk mee met het aantal gebruikers en de intensiviteit van het gebruik.

Als je al een vergelijking zou willen maken dan zou het moeten zijn met het alternatief, namelijk het systeem van bankkantoren, geldautomaten en gouddelving waar wereldwijd tientallen miljoenen mensen werken die dagelijks met hun auto naar het werk rijden. Het verschil is dat je het energieverbruik van Bitcoin makkelijk kunt aflezen, en van het banksysteem niet.

== "Bitcoin gebruikt (vuile) stroom (en draagt daarom bij aan het klimaatprobleem)" ==
[[Bestand:Energiemix Bitcoin.png|miniatuur|Energiemix Bitcoin]]
Bitcoin vinden gebruikt veel energie, zie boven.

* Een steeds groter deel van bitcoinmining gebeurt op groene (vooral waterkracht) of anders verspilde (zoals afgefakkeld gas) energie. (bijvoorbeeld [https://www.coindesk.com/russian-oil-drilling-giant-opens-mining-farm Russian Oil Drilling Giant Opens a Crypto Mining Farm Run on Gas Energy])
* Een groeiend deel van bitcoinmining vindt op afgelegen locaties plaats: IJsland, Siberië, Noord-China. Het argument "die energie had nuttiger gebruikt kunnen worden" geldt daarom steeds minder: elektriciteit kun je niet zonder aanzienlijk verlies over grote afstanden transporteren. De elektriciteit opgewekt in Siberië is alleen daar te gebruiken. Bitcoinmining concurreert steeds minder met ander gebruik van dezelfde elektriciteitsbron.

Mining is een zeer concurrerende, dynamische, bijna [https://en.wikipedia.org/wiki/Perfect_competition perfecte markt]. Mininginstallaties kunnen bijna overal ter wereld met relatief gemak worden opgezet en afgebroken. De marktkrachten duwen de mijnbouwactiviteit dus voortdurend naar "plaatsen" en "tijden" waar de marginale prijs van elektriciteit laag of nul is. Deze elektriciteitsproducten zijn niet voor niets goedkoop. Vaak is dat omdat de elektriciteit moeilijk te vervoeren of op te slaan is, of omdat er weinig vraag is en een groot aanbod. De anders verspilde energie inzetten voor bitcoinmining is uiteindelijk veel minder verspillend dan zomaar lukraak een mijnbouwinstallatie op het net aan te sluiten.

IJsland produceert bijvoorbeeld een overvloed aan elektriciteit uit hernieuwbare bronnen, maar heeft geen mogelijkheid om elektriciteit te exporteren door zijn afgelegen ligging. Het is denkbaar dat bitcoinminen in de toekomst alleen winstgevend zal zijn in locaties als IJsland en niet op locaties als Midden-Europa waar elektriciteit voornamelijk afkomstig is van kernenergie en fossiele brandstoffen.

De marktwerking zou er zelfs toe kunnen leiden dat de miningindustrie innovatieve oplossingen bedenkt met een effectief elektriciteitsverbruik van ''nul''. Mining produceert altijd warmte die gelijk is aan de verbruikte energie. 1000 watt mijnbouwapparatuur produceert bijvoorbeeld evenveel warmte als een verwarmingselement van 1000 watt dat wordt gebruikt in een elektrische kachel, een warm bad, een boiler of een soortgelijk toestel. Iemand die al bereid is de kosten van elektriciteit te betalen voor de warmtewaarde alleen, zou mijnbouwapparatuur kunnen gebruiken die speciaal ontworpen is om bitcoin te delven, terwijl hij de geproduceerde warmte opvangt en gebruikt, zonder energiekosten te maken buiten wat hij al van plan was uit te geven aan verwarming.

== "De stroom wordt niet nuttig gebruikt" ==
Dit hangt samen met de vraag of je Bitcoin [[#"Bitcoin_gebruik_te_veel_energie"|nuttig vindt]]. Iemand die Bitcoin niet nuttig vindt, zal stellen dat zij het energieverbruik daarom niet nuttig besteed vindt. Hetzelfde geldt voor iemand die zegt dat respectievelijk kerstverlichting, Netflix kijken, vliegtuigen, en verwarming niet nuttig zijn.

{{Quote|If people find that electricity is worth paying for, the electricity has not been wasted. Those who expend this electricity are rewarded with the Bitcoin currency. -- Saifedean Ammous }}

Wie bepaalt wat 'verspilling' is en wat 'nuttig' gebruik? Bitcoin is nuttig en wordt steeds nuttiger. Het is daarom beter om het te vergelijken met het huidige systeem, zie hieronder.

== "Bitcoin en het energieverbruik is niet nodig want euro/goud/... werkt prima!" ==
[[Bestand:Vergelijk energie.png|miniatuur|Vergelijk energieverbruik]]
Verschillende mensen hebben verschillende wensen, voor sommigen zal de euro goed (blijven) werken, anderen hebben mogelijk geen toegang tot een goed geldsysteem, hebben last van hun overheid of censuur van hun transacties. Voor die laatste groepen geldt dat Bitcoin (en daarmee het energiegebruik) nodig is.

Daarnaast kost goud, overheden en het bankensysteem [https://twitter.com/danheld/status/1348347812161835010 veel meer energie dan Bitcoin].
Bitcoin is minder verspillend dan het delven en raffineren van goud om het vervolgens om te smelten en in baren te verdelen, waarna het weer onder de grond in kluizen word opgeslagen. Om nog maar te zwijgen over de bouw van grote luxe gebouwen, de verspilling van energie bij het drukken en slaan van alle verschillende fiatvaluta, het vervoer ervan in gepantserde auto's door niet minder dan twee veiligheidsagenten, enz.[[Afbeelding:Energy-usage-compared.jpg|miniatuur|Energieconsumptie]]

Zie verder [[Mythes#Mythe:_Bitcoin_lost_geen_probleem_op.2C_goud_.2F_ons_huidige_geldsysteem_is_prima]].

== "Eén bitcointransactie verbruikt heel veel stroom!" ==
Deze bewering wordt vaak (ten onrechte) gemaakt door het totale hoeveelheid stroom (in kWh) in een bepaald tijdsbestek te delen door de totale hoeveelheid transacties in die periode. Dit is echter een onterechte toerekeningsmethode. Laten we even inzoomen:

* 1 blok bevat ongeveer 1500 transacties (maar zie verder beneden voor verdere details)
* 1 blok genereert 6,25 nieuwe bitcoin, de subsidie voor de miner die het blok gegenereerd heeft

De opbrengst aan fees is (medio febr. 2021) 7 miljoen dollar per dag = 30.000 dollar per blok

De opbrengst aan block reward per blok: 6,25x$50.000 = $31.2500.

De fees brengen voor de miner momenteel dus maar ~ 1/10e op van de block reward.

De reden dat miners bereid zijn zoveel stroom te verstoken is de reward, niet de fees. En de nieuwe bitcoin worden aan de totale voorraad toegevoegd en kunnen daarna nog honderden jaren gebruikt worden. (Vergelijk dit met een gouden munt: deze kost veel om te delven, maar kan vervolgens letterlijk duizenden jaren gebruikt worden in waardeopslag en transacties).

Als in het jaar 2032 99,2% van de bitcoin gemined zijn, is de blockreward nog maar 0,78125 BTC / blok (een factor 8 lager, 3 halvings na nu). De miners zullen dan hun elektriciteitskosten voornamelijk met de opbrengsten van de fees moeten bekostigen.

Tegen die tijd is er mogelijk wel een argument om de stroomkosten van één blok te delen door het aantal transacties in dat blok. Tenzij de koers van Bitcoin dan met een factor 8 gestegen is ten opzichte van $50.000 (hier boven genoemde voorbeeld), dus naar zo'n $400.000, want dan is de krimp in block reward geheel gecompenseerd door de koersstijging. Maar, uiteindelijk komt er een moment dat de fees de belangrijkste inkomstenbron voor miners vormen en dan zal het stroomverbruik vermoedelijk een stuk dalen.

=== Energieverbruik bitcoin transacties en betalingen ===
Als men het energieverbruik van alle bitcoin transacties en alle betalingen op de [[2nd layer oplossingen|tweede laag]] op Bitcoin wilt uitrekenen; zou men naast alle bitcoin transacties ook van (onder andere) de betalingen via het [[Lightning|Lightningnetwerk]] mee moeten rekenen. Er worden veel (bitcoin-)Lightning betalingen gedaan, die van zich zelf bijna geen energie verbruiken. Men kan niet zien hoeveel transacties er over het Lightningnetwerk gedaan worden. Één bitcoin transactie kan tot een '''oneindig''' aantal Lightning betalingen vertegenwoordigen.

=== Een bitcointransactie is niet te vergelijken met een banktransactie ===
; '''Een banktransactie versus een bitcointransactie'''
: Als je een banktransactie doet naar een vriend, kost dit inderdaad minder stroom, tijd en geld dan het uitvoeren van diezelfde transactie op het Bitcoin-netwerk. Een banktransactie is echter iets heel anders dan een bitcointransactie.
; Vertrouwen versus oncensureerbaarheid
: Banken berusten op vertrouwen, bitcoin is peer-to-peer en oncensureerbaar. Het energiegebruik is nodig voor decentraal oncensureerbaar geld (bitcoin).
; 1 transactie versus meerdere transacties
: Een banktransactie heeft maar één transactie in zich. Een transactie op het Bitcoin-netwerk kan in theorie een oneindige hoeveelheid betalingen of transacties achter zich hebben (via custodial solutions, transaction batching, [[Lightning|het Lightningnetwerk]] en liquid network).
; Transactie of smart contract?
: Uitleg over dat een transactie op het Bitcoin netwerk niet eens een normale transactie hoeft te zijn, maar ook een smart contract kan bevatten. Alleen al om deze reden zijn transacties niet vergelijkbaar.
; De verschillende lagen van geld
: Geld heeft meerdere lagen. Bitcoin is 'base money', zoals goud, en moet dus ook daarmee vergeleken worden. Een banktransactie gebeurt een heleboel lagen bovenop goud of staatsobligaties. Bitcoin heeft dit alles in zich: clearing, overboeken en opslag. Dit kan allemaal in een transactie zitten. Ergo: een bitcointransactie betekent meer dan een banktransactie.
; Je kunt een banktransactie ook voor bitcoin gebruiken
: Voortvloeisel uit het vorige argument. Je kunt een bitcoin ook bij je bank opslaan, en dan op dezelfde manier als je euro's debiteren en crediteren van je rekening. Op die manier kost een "bitcointransactie" op alle mogelijke manieren exact hetzelfde als je huidige banktransactie. Het is dan echter geen bitcointransactie meer.
; Elk nieuwe blok bevestigt 500+ miljoen transacties
: Elk nieuwe blok bevestigt op zijn beurt ook de transacties die eerder gedaan zijn, dat zijn er op het moment van schrijven honderden miljoenen. Elke bevestiging zorgt dat historische transacties [[Zwaktes#Een_aanvaller_met_veel_computerkracht|steeds lastiger]] uitgegeven kunnen worden.
; Een blok maken kost evenveel energie, onafhankelijk van het aantal bitcoin
: Hoet doet er niet toe hoe veel transacties er in een blok zitten; elk blok kost even veel energie. Of er nu 10 of 1000 transacties in zitten.

= Argumenten vóór het energiegebruik van Bitcoin =
Er zijn meerdere argumenten voor het besteden van energie aan Bitcoin:

== Bitcoin is nuttig ==
Op de pagina [[Een betere wereld met en door Bitcoin]] staat een overzicht van factoren die Bitcoin '''nuttig''' maken.

== Bitcoin helpt elektriciteitscentrale's '''groener''' te worden. ==
Ten eerste met ''stranded gas mining''. Mobiele Bitcoin mining-installaties verbranden gas dat anders afgefakkeld zou worden. Dit is anders niet lonend. Dit wordt uitgelegd in onderstaande animatie.

Bij het boren naar olie, komt gas vrij dat niet commercieel getransporteerd kan worden naar plaatsen waar het verbruikt zou kunnen worden. Dit gas wordt dan in de regel ook afgefakkeld 'flaring'). Dat affakkelen wordt gedaan om methaan, een zeer sterk broeikasgas, om te zetten naar CO2, een veel minder sterk broeikasgas. Het affakkelen is geen schoon proces, er komt ook roet bij vrij.

Stranded gas Bitcoin mining bedrijven (o.a. Great American Mining en de samenwerking tussen Validus Power en HUT8) zorgen er nu echter voor dat dit afgefakkelde gas in een turbine gebruikt kan worden om bitcoin te minen. De milieu-impact hiervan is zelfs kleiner dan nul, omdat het gas wat in een turbine gebruikt wordt een hogere mate van efficiëntie heeft dan het simpelweg affakkelen. En de gassen worden gefilterd op roet.
[[Bestand:Mining met 'stranded' gas' - animatie.gif|gecentreerd|miniatuur|600x600px|Animatie stranded gas]]

Deze vergroening is zelfs zo sterk dat er subsidie op verkregen kan worden.

NB: De omvang van gas affakkelen is erg groot. Al het afgefakkelde gas verspilt 5x meer energie dan het mondiale Bitcoin netwerk (!).

== Bitcoin maakt elektriciteitcentrales '''kleiner''' ==
Een elektriciteitscentrale is altijd over-gedimensioneerd. Een centrale moet immers een piekbelasting kunnen leveren als er veel vraag is en de alternatieve energiebronnen weinig tot niets leveren (geen wind, noch zon). Als wind en/of zon wel stroom produceren, draaien de centrales op gereduceerde capaciteit, ze draaien dan minder efficiënt en (dus) minder groen.

Bitcoin mining firma's zijn een unieke soort klanten voor elektriciteitcentrales: ze willen zo goedkoop mogelijke stroom, maar ze kunnen akkoord gaan met heel flexibele afname-condities. Bijv. "neem op ons (centrale) verzoek de helft of geen stroom af". Anders gezegd, als er veel vraag is gaan de Bitcoiners desgevraagd niet in de weg zitten met hun afname, maar als er weinig overige vraag is, kunnen de centrales op optimale belasting draaien. Dit heeft een netto vergroenend effect.

== Bitcoin verbruikt '''minder''' energie dan banken ==
Volgens [https://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=4125499 deze] studie verbruikt Bitcoin 50x minder energie dan traditionele banken.

= Studies en rapporten over (groene) energie en bitcoinmining =
{| class="wikitable"
|+
!Jaar
!Door
!Type
!Belangrijkste punten
!Link
|-
|2022
|[https://bitcoinminingcouncil.com/ BMC]
|Rapportage
|
* BMC leden minen bitcoin met een gemiddeld 66,8% groene energie.
* Geschat wordt dat wereldwijd op 59,5% groene stroom bitcoin wordt gemined.
* Bitcoinmining wordt elk jaar ongeveer 6% groener.
* Toename van efficiëntie: rekenkracht steeg met 137%, echter nam het energieverbruik slechts met 63% toe.
|[https://bitcoinminingcouncil.com/bitcoin-mining-electricity-mix-increased-to-59-5-sustainable-in-q2-2022/ Link]
|-
|2022
|[https://www.valuechain.pro/ Michel Khazzaka]
|Studie
|
* Bitcoin gebruikt 56x minder energie dan het klassieke systeem (zelfs zonder [[Lightning]]).

* Bitcoin [[Proof of Work]] is gemiddeld 1.2× meer energie efficiënt dan het een klassieke elektronische betaling, dit kan tot 5x meer efficiënt worden bij meer Bitcoin adoptie en efficiëntere mining apparatuur.
* Lightning kan Bitcoin194 miljoen × meer energie efficiënt maken dan een klassieke betaling.
* De studie van De Nederlandsche Bank (2021) is onjuist, omdat zij niet Proof of Work hebben vergeleken met het klassieke monetaire en betalingssysteem.
|[https://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=4125499 Link]
|-
|2022
|[https://arcane.no/ Arcane]
|Rapportage
|
* In Noorwegen wordt er met 100% groene energie bitcoin gemined.
|[https://arcane.no/research/bitcoin-mining-around-the-world-norway Link]
|-
|2021
|[https://www.dnb.nl/ DNB]
|Studie
|
* Elke bitcointransactie stoot 402 kg CO2 uit.
|[https://www.dnb.nl/media/1ftd2xjl/the-carbon-footprint-of-bitcoin.pdf Link]
|-
|2019
|[https://coinshares.com/ CoinShares]
|Studie
|
* Bitcoinmining wordt met 74% groene energie gedaan.
|[https://coinshares.com/assets/resources/Research/bitcoin-mining-network-june-2019-fidelity-foreword.pdf Link]
|}

=Zie verder=
*Op LekkerCryptisch.nl [https://lekkercryptisch.nl/kennisbank/artikelen/2021/02/15/Bitcoin-gebruikt-veel-teveel-energie-een-klimaatramp Bitcoin gebruikt veel teveel energie een klimaatramp]
<references />

Energieverbruik

2022-07-20T20:50:31Z

DediQated:

Voor het [[Mining|minen]] van bitcoin is elektriciteit nodig. Minen wordt gedaan door heel veel computers verspreid over de wereld. En omdat al deze computers elektriciteit nodig hebben, wordt energie verbruikt. Het energieverbruik binnen Bitcoin is nodig voor het maken van een nieuw blok in de blockchain. Dit proces levert de miners bitcoin op en heet ook wel [[Proof of Work]] wat het bewijs dat is dat een miner energie heeft verbruikt. Lees het hoofdartikel over [[Proof of Work]] waarin dit proces in detail is uitgelegd.

Het energieverbruik van Bitcoin is groot en lijkt te stijgen waardoor regelmatig de kritiek of vraag naar boven komt of het niet zuiniger kan. Een eerste belangrijke vraag is dan: is het nuttig? Wat is de waarde die Bitcoin levert? Als je van mening bent dat Bitcoin waardeloos is, en geen nuttige bijdrage levert aan onze maatschappij, dan is elke joule die aan Bitcoin wordt besteed verspilde energie. Het energieverbruik van Bitcoin kun je wel rechtvaardigen als Bitcoin voor jou wel waarde heeft.

Het doel van deze pagina is om wat inzicht te scheppen in het energieverbruik van Bitcoin zodat dit beter in perspectief kan worden geplaatst.

* NB: Voor een goed begrip is het belangrijk dat '''energie'''verbruik en '''elektriciteits'''verbruik (='''stroom'''verbruik) goed onderscheiden worden.
= Omvang energieverbruik =

== Mondiaal ==
Op dit moment (februari 2021) verbruiken alle miners bij elkaar tussen de 80 en 120 terawattuur (TWh) aan elektriciteit per jaar, een schatting op basis van de gemeten rekenkracht die aan het bitcoinnetwerk besteed wordt. Hoewel er een behoorlijke marge aanwezig is, is het feit dat deze inschatting überhaupt te maken is, eigenlijk best een bijzondere eigenschap. Bitcoin is in die zin extreem transparant. Uit de hashingpower en kenmerken van mining apparatuur is vrij eenvoudig een aardige inschatting te maken. De [https://cbeci.org/ Cambridge Bitcoin Electricity Consumption Index] heeft een website met het actuele energieverbruik met een uitgebreide uitleg van de gebruikte methodologie.

De gehele wereld verbruik 170,000 TWh aan energie per jaar, '''hetgeen betekent dat het Bitcoin netwerk, net geen 0,1% van het mondiale verbruik voor zijn rekening neemt.'''
[[Bestand:Grafiek Bitcoin's energieverbruik als deel van mondiaal verbruik.png|gecentreerd|kaderloos|600x600px]]

== Energieverbruik Nederland ==
Omgerekend naar TWh komt het totale ''energie''verbruik van Nederland op 900 TWh<ref>[https://www.clo.nl/indicatoren/nl020120-aanbod-en-verbruik-van-energiedragers]</ref>. Het jaarlijkse ''stroom''verbruik van Nederland is een deel daarvan en schommelt al enkele jaren rond de 100 TWh. Het elektriciteitsverbruik van Nederland is daarmee (toevallig) ongeveer van dezelfde omvang als dat van Bitcoin. Het totale ''energie''verbruik van Nederland is dus wel een orde groter.

== Verwachtingen komende jaren ==
De exploitanten van mining-apparatuur betalen het stroomverbruik uit de opbrengsten. De opbrengsten (''block reward'') bestaan uit de blocksubsidie plus de transactiefees (deze laatste zijn momenteel een fractie van de totale reward).

* Als de prijs van Bitcoin stijgt, loont het voor miners om meer rekenkracht in te zetten. Het elektriciteitsverbruik wordt daarmee hoger. Ook als de [[netwerkkosten]] per transactie stijgen, gebeurt hetzelfde;
* Doordat de subsidie elke 4 jaren gehalveerd wordt, ontvangen de miners steeds minder bitcoin per blok, en dus minder budget om aan stroom te besteden;

Beide effecten treden continu en tegelijkertijd op. Het is daarom moeilijk te voorspellen welke van deze effecten uiteindelijk doorslaggevend zal zijn. Het huidige beeld is dat het energieverbruik de komende jaren meegroeit met de populariteit en dus waarde van Bitcoin. De verwachting is wel dat uiteindelijk dit een plateau zal gaan bereiken en niet eindeloos zal blijven doorgroeien (want de halveringen winnen het uiteindelijk van de prijsstijgingen).

= Argumenten tegen het energiegebruik van Bitcoin =
== "Bitcoin gebruikt te veel energie" ==
De achtergrond van deze stelling is vaak: Bitcoin gebruikt '''te''' veel energie, omdat Bitcoin gezien wordt als iets nutteloos. Het is hier belangrijk te beseffen dat dit een waardeargument is. Verschillende mensen kennen verschillende waarden toe aan Bitcoin. Iemand die Bitcoin waardeloos vindt, zal elk energieverbruik te groot vinden. Diegenen die Bitcoin waardevol vinden, omdat ze [[Een betere wereld met en door Bitcoin|een betere wereld voor zich zien met Bitcoin]], het dagelijks gebruiken voor betalingen, of door Bitcoin hun spaargeld veilig willen stellen, zullen het energieverbruik eerder accepteren.

De milieu- en energiekosten van [[Mining|mining]] dienen te worden afgewogen tegen de voordelen die Bitcoin brengt. Als je vraagtekens zet bij Bitcoin vanwege het elektriciteitsgebruik, moet je je ook afvragen: Zal Bitcoin de economische groei bevorderen door de handel vrij te maken? Zal dit het tempo van technologische innovatie versnellen? Zal dit leiden tot een snellere ontwikkeling van groene technologieën? Zal Bitcoin nieuwe, grensoverschrijdende [[wikipedia:Smart_grid|smart-grid]]-technieken mogelijk maken?

Bitcoin afwijzen vanwege de kosten, terwijl de voordelen worden genegeerd, is een onzuiver argument. In feite is elk klimaatargument van dit type oneerlijk, niet alleen als het om Bitcoin gaat. Op dezelfde wijze kan men beweren dat windturbines slecht zijn voor klimaat, omdat het maken van de staalconstructie energie kost.

Zie verder [[Een betere wereld met en door Bitcoin]].

== "Bitcoin gebruikt net zo veel energie als land X!" ==
[[Bestand:Btc-electr-usage-compared.png|miniatuur|Elektriciteitsverbruik Bitcoin in vergelijk]]
Het energiegebruik van Bitcoin wordt vaak vergeleken met dat van een land om een indruk te geven hoeveel het is. In veel gevallen is dat misleidend, omdat het '''energie'''verbruik van Bitcoin wordt vergeleken met het '''elektriciteits'''verbruik van een land. Bitcoin verbruikt ongeveer evenveel energie als Nederland aan elektriciteit verbruikt ([https://digiconomist.net/bitcoin-energy-consumption/ maart 2021]). In een eerlijke vergelijking zou je echter Bitcoin energieverbruik vergelijken met het energieverbruik van een land. Dat ligt in Nederland nog 8 tot 10 keer zo hoog. De meeste energie verbruiken we namelijk in de vorm van olie en gas (transport en verwarming). Kortom, Bitcoin verbruikt ongeveer 10-15% van de energie in Nederland ([https://www.iea.org/data-and-statistics?country=NETHLAND&fuel=Energy%20consumption&indicator=TFCShareBySector maart 2021]).

Er is groot verschil tussen het energieverbruik van verschillende landen, simpelweg omdat ze enorm van omvang verschillen. Tussen Nederland en China zit ongeveer een factor 80 in inwoners en energieverbruik. Het vergelijken met een land doet het goed voor de verontwaardiging, maar is een tamelijk vage meetlat.

Bitcoin is een fundamenteel wereldwijde technologie: het bestaat slechts wereldwijd. Het kost niet meer energie als er meer landen (of mensen) gebruik van gaan maken. Zelfs de wereldwijde internet-infrastructuur (450 TWh per jaar, zo'n 6 keer zo veel als Bitcoin, [https://www.iea.org/reports/data-centres-and-data-transmission-networks maart 2021]) is daarom geen goede vergelijking, die groeit sterk mee met het aantal gebruikers en de intensiviteit van het gebruik.

Als je al een vergelijking zou willen maken dan zou het moeten zijn met het alternatief, namelijk het systeem van bankkantoren, geldautomaten en gouddelving waar wereldwijd tientallen miljoenen mensen werken die dagelijks met hun auto naar het werk rijden. Het verschil is dat je het energieverbruik van Bitcoin makkelijk kunt aflezen, en van het banksysteem niet.

== "Bitcoin gebruikt (vuile) stroom (en draagt daarom bij aan het klimaatprobleem)" ==
[[Bestand:Energiemix Bitcoin.png|miniatuur|Energiemix Bitcoin]]
Bitcoin vinden gebruikt veel energie, zie boven.

* Een steeds groter deel van bitcoinmining gebeurt op groene (vooral waterkracht) of anders verspilde (zoals afgefakkeld gas) energie. (bijvoorbeeld [https://www.coindesk.com/russian-oil-drilling-giant-opens-mining-farm Russian Oil Drilling Giant Opens a Crypto Mining Farm Run on Gas Energy])
* Een groeiend deel van bitcoinmining vindt op afgelegen locaties plaats: IJsland, Siberië, Noord-China. Het argument "die energie had nuttiger gebruikt kunnen worden" geldt daarom steeds minder: elektriciteit kun je niet zonder aanzienlijk verlies over grote afstanden transporteren. De elektriciteit opgewekt in Siberië is alleen daar te gebruiken. Bitcoinmining concurreert steeds minder met ander gebruik van dezelfde elektriciteitsbron.

Mining is een zeer concurrerende, dynamische, bijna [https://en.wikipedia.org/wiki/Perfect_competition perfecte markt]. Mininginstallaties kunnen bijna overal ter wereld met relatief gemak worden opgezet en afgebroken. De marktkrachten duwen de mijnbouwactiviteit dus voortdurend naar "plaatsen" en "tijden" waar de marginale prijs van elektriciteit laag of nul is. Deze elektriciteitsproducten zijn niet voor niets goedkoop. Vaak is dat omdat de elektriciteit moeilijk te vervoeren of op te slaan is, of omdat er weinig vraag is en een groot aanbod. De anders verspilde energie inzetten voor bitcoinmining is uiteindelijk veel minder verspillend dan zomaar lukraak een mijnbouwinstallatie op het net aan te sluiten.

IJsland produceert bijvoorbeeld een overvloed aan elektriciteit uit hernieuwbare bronnen, maar heeft geen mogelijkheid om elektriciteit te exporteren door zijn afgelegen ligging. Het is denkbaar dat bitcoinminen in de toekomst alleen winstgevend zal zijn in locaties als IJsland en niet op locaties als Midden-Europa waar elektriciteit voornamelijk afkomstig is van kernenergie en fossiele brandstoffen.

De marktwerking zou er zelfs toe kunnen leiden dat de miningindustrie innovatieve oplossingen bedenkt met een effectief elektriciteitsverbruik van ''nul''. Mining produceert altijd warmte die gelijk is aan de verbruikte energie. 1000 watt mijnbouwapparatuur produceert bijvoorbeeld evenveel warmte als een verwarmingselement van 1000 watt dat wordt gebruikt in een elektrische kachel, een warm bad, een boiler of een soortgelijk toestel. Iemand die al bereid is de kosten van elektriciteit te betalen voor de warmtewaarde alleen, zou mijnbouwapparatuur kunnen gebruiken die speciaal ontworpen is om bitcoin te delven, terwijl hij de geproduceerde warmte opvangt en gebruikt, zonder energiekosten te maken buiten wat hij al van plan was uit te geven aan verwarming.

== "De stroom wordt niet nuttig gebruikt" ==
Dit hangt samen met de vraag of je Bitcoin [[#"Bitcoin_gebruik_te_veel_energie"|nuttig vindt]]. Iemand die Bitcoin niet nuttig vindt, zal stellen dat zij het energieverbruik daarom niet nuttig besteed vindt. Hetzelfde geldt voor iemand die zegt dat respectievelijk kerstverlichting, Netflix kijken, vliegtuigen, en verwarming niet nuttig zijn.

{{Quote|If people find that electricity is worth paying for, the electricity has not been wasted. Those who expend this electricity are rewarded with the Bitcoin currency. -- Saifedean Ammous }}

Wie bepaalt wat 'verspilling' is en wat 'nuttig' gebruik? Bitcoin is nuttig en wordt steeds nuttiger. Het is daarom beter om het te vergelijken met het huidige systeem, zie hieronder.

== "Bitcoin en het energieverbruik is niet nodig want euro/goud/... werkt prima!" ==
[[Bestand:Vergelijk energie.png|miniatuur|Vergelijk energieverbruik]]
Verschillende mensen hebben verschillende wensen, voor sommigen zal de euro goed (blijven) werken, anderen hebben mogelijk geen toegang tot een goed geldsysteem, hebben last van hun overheid of censuur van hun transacties. Voor die laatste groepen geldt dat Bitcoin (en daarmee het energiegebruik) nodig is.

Daarnaast kost goud, overheden en het bankensysteem [https://twitter.com/danheld/status/1348347812161835010 veel meer energie dan Bitcoin].
Bitcoin is minder verspillend dan het delven en raffineren van goud om het vervolgens om te smelten en in baren te verdelen, waarna het weer onder de grond in kluizen word opgeslagen. Om nog maar te zwijgen over de bouw van grote luxe gebouwen, de verspilling van energie bij het drukken en slaan van alle verschillende fiatvaluta, het vervoer ervan in gepantserde auto's door niet minder dan twee veiligheidsagenten, enz.[[Afbeelding:Energy-usage-compared.jpg|miniatuur|Energieconsumptie]]

Zie verder [[Mythes#Mythe:_Bitcoin_lost_geen_probleem_op.2C_goud_.2F_ons_huidige_geldsysteem_is_prima]].

== "Eén bitcointransactie verbruikt heel veel stroom!" ==
Deze bewering wordt vaak (ten onrechte) gemaakt door het totale hoeveelheid stroom (in kWh) in een bepaald tijdsbestek te delen door de totale hoeveelheid transacties in die periode. Dit is echter een onterechte toerekeningsmethode. Laten we even inzoomen:

* 1 blok bevat ongeveer 1500 transacties (maar zie verder beneden voor verdere details)
* 1 blok genereert 6,25 nieuwe bitcoin, de subsidie voor de miner die het blok gegenereerd heeft

De opbrengst aan fees is (medio febr. 2021) 7 miljoen dollar per dag = 30.000 dollar per blok

De opbrengst aan block reward per blok: 6,25x$50.000 = $31.2500.

De fees brengen voor de miner momenteel dus maar ~ 1/10e op van de block reward.

De reden dat miners bereid zijn zoveel stroom te verstoken is de reward, niet de fees. En de nieuwe bitcoin worden aan de totale voorraad toegevoegd en kunnen daarna nog honderden jaren gebruikt worden. (Vergelijk dit met een gouden munt: deze kost veel om te delven, maar kan vervolgens letterlijk duizenden jaren gebruikt worden in waardeopslag en transacties).

Als in het jaar 2032 99,2% van de bitcoin gemined zijn, is de blockreward nog maar 0,78125 BTC / blok (een factor 8 lager, 3 halvings na nu). De miners zullen dan hun elektriciteitskosten voornamelijk met de opbrengsten van de fees moeten bekostigen.

Tegen die tijd is er mogelijk wel een argument om de stroomkosten van één blok te delen door het aantal transacties in dat blok. Tenzij de koers van Bitcoin dan met een factor 8 gestegen is ten opzichte van $50.000 (hier boven genoemde voorbeeld), dus naar zo'n $400.000, want dan is de krimp in block reward geheel gecompenseerd door de koersstijging. Maar, uiteindelijk komt er een moment dat de fees de belangrijkste inkomstenbron voor miners vormen en dan zal het stroomverbruik vermoedelijk een stuk dalen.

=== Energieverbruik bitcoin transacties en betalingen ===
Als men het energieverbruik van alle bitcoin transacties en alle betalingen op de [[2nd layer oplossingen|tweede laag]] op Bitcoin wilt uitrekenen; zou men naast alle bitcoin transacties ook van (onder andere) de betalingen via het [[Lightning|Lightningnetwerk]] mee moeten rekenen. Er worden veel (bitcoin-)Lightning betalingen gedaan, die van zich zelf bijna geen energie verbruiken. Men kan niet zien hoeveel transacties er over het Lightningnetwerk gedaan worden. Één bitcoin transactie kan tot een '''oneindig''' aantal Lightning betalingen vertegenwoordigen.

=== Een bitcointransactie is niet te vergelijken met een banktransactie ===
; '''Een banktransactie versus een bitcointransactie'''
: Als je een banktransactie doet naar een vriend, kost dit inderdaad minder stroom, tijd en geld dan het uitvoeren van diezelfde transactie op het Bitcoin-netwerk. Een banktransactie is echter iets heel anders dan een bitcointransactie.
; Vertrouwen versus oncensureerbaarheid
: Banken berusten op vertrouwen, bitcoin is peer-to-peer en oncensureerbaar. Het energiegebruik is nodig voor decentraal oncensureerbaar geld (bitcoin).
; 1 transactie versus meerdere transacties
: Een banktransactie heeft maar één transactie in zich. Een transactie op het Bitcoin-netwerk kan in theorie een oneindige hoeveelheid betalingen of transacties achter zich hebben (via custodial solutions, transaction batching, [[Lightning|het Lightningnetwerk]] en liquid network).
; Transactie of smart contract?
: Uitleg over dat een transactie op het Bitcoin netwerk niet eens een normale transactie hoeft te zijn, maar ook een smart contract kan bevatten. Alleen al om deze reden zijn transacties niet vergelijkbaar.
; De verschillende lagen van geld
: Geld heeft meerdere lagen. Bitcoin is 'base money', zoals goud, en moet dus ook daarmee vergeleken worden. Een banktransactie gebeurt een heleboel lagen bovenop goud of staatsobligaties. Bitcoin heeft dit alles in zich: clearing, overboeken en opslag. Dit kan allemaal in een transactie zitten. Ergo: een bitcointransactie betekent meer dan een banktransactie.
; Je kunt een banktransactie ook voor bitcoin gebruiken
: Voortvloeisel uit het vorige argument. Je kunt een bitcoin ook bij je bank opslaan, en dan op dezelfde manier als je euro's debiteren en crediteren van je rekening. Op die manier kost een "bitcointransactie" op alle mogelijke manieren exact hetzelfde als je huidige banktransactie. Het is dan echter geen bitcointransactie meer.
; Elk nieuwe blok bevestigt 500+ miljoen transacties
: Elk nieuwe blok bevestigt op zijn beurt ook de transacties die eerder gedaan zijn, dat zijn er op het moment van schrijven honderden miljoenen. Elke bevestiging zorgt dat historische transacties [[Zwaktes#Een_aanvaller_met_veel_computerkracht|steeds lastiger]] uitgegeven kunnen worden.
; Een blok maken kost evenveel energie, onafhankelijk van het aantal bitcoin
: Hoet doet er niet toe hoe veel transacties er in een blok zitten; elk blok kost even veel energie. Of er nu 10 of 1000 transacties in zitten.

= Argumenten vóór het energiegebruik van Bitcoin =
Er zijn meerdere argumenten voor het besteden van energie aan Bitcoin:

== Bitcoin is nuttig ==
Op de pagina [[Een betere wereld met en door Bitcoin]] staat een overzicht van factoren die Bitcoin '''nuttig''' maken.

== Bitcoin helpt elektriciteitscentrale's '''groener''' te worden. ==
Ten eerste met ''stranded gas mining''. Mobiele Bitcoin mining-installaties verbranden gas dat anders afgefakkeld zou worden. Dit is anders niet lonend. Dit wordt uitgelegd in onderstaande animatie.

Bij het boren naar olie, komt gas vrij dat niet commercieel getransporteerd kan worden naar plaatsen waar het verbruikt zou kunnen worden. Dit gas wordt dan in de regel ook afgefakkeld 'flaring'). Dat affakkelen wordt gedaan om methaan, een zeer sterk broeikasgas, om te zetten naar CO2, een veel minder sterk broeikasgas. Het affakkelen is geen schoon proces, er komt ook roet bij vrij.

Stranded gas Bitcoin mining bedrijven (o.a. Great American Mining en de samenwerking tussen Validus Power en HUT8) zorgen er nu echter voor dat dit afgefakkelde gas in een turbine gebruikt kan worden om bitcoin te minen. De milieu-impact hiervan is zelfs kleiner dan nul, omdat het gas wat in een turbine gebruikt wordt een hogere mate van efficiëntie heeft dan het simpelweg affakkelen. En de gassen worden gefilterd op roet.
[[Bestand:Mining met 'stranded' gas' - animatie.gif|gecentreerd|miniatuur|600x600px|Animatie stranded gas]]

Deze vergroening is zelfs zo sterk dat er subsidie op verkregen kan worden.

NB: De omvang van gas affakkelen is erg groot. Al het afgefakkelde gas verspilt 5x meer energie dan het mondiale Bitcoin netwerk (!).

== Bitcoin maakt elektriciteitcentrales '''kleiner''' ==
Een elektriciteitscentrale is altijd over-gedimensioneerd. Een centrale moet immers een piekbelasting kunnen leveren als er veel vraag is en de alternatieve energiebronnen weinig tot niets leveren (geen wind, noch zon). Als wind en/of zon wel stroom produceren, draaien de centrales op gereduceerde capaciteit, ze draaien dan minder efficiënt en (dus) minder groen.

Bitcoin mining firma's zijn een unieke soort klanten voor elektriciteitcentrales: ze willen zo goedkoop mogelijke stroom, maar ze kunnen akkoord gaan met heel flexibele afname-condities. Bijv. "neem op ons (centrale) verzoek de helft of geen stroom af". Anders gezegd, als er veel vraag is gaan de Bitcoiners desgevraagd niet in de weg zitten met hun afname, maar als er weinig overige vraag is, kunnen de centrales op optimale belasting draaien. Dit heeft een netto vergroenend effect.

== Bitcoin verbruikt '''minder''' energie dan banken ==
Volgens [https://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=4125499 deze] studie verbruikt Bitcoin 50x minder energie dan traditionele banken.

== Studies en rapporten over (groene) energie en bitcoinmining ==
{| class="wikitable"
|+
!Jaar
!Door
!Type
!Belangrijkste punten
!Link
|-
|2022
|[https://bitcoinminingcouncil.com/ BMC]
|Rapportage
|
* BMC leden minen bitcoin met een gemiddeld 66,8% groene energie.
* Geschat wordt dat wereldwijd op 59,5% groene stroom bitcoin wordt gemined.
* Bitcoinmining wordt elk jaar ongeveer 6% groener.
* Toename van efficiëntie: rekenkracht steeg met 137%, echter nam het energieverbruik slechts met 63% toe.
|[https://bitcoinminingcouncil.com/bitcoin-mining-electricity-mix-increased-to-59-5-sustainable-in-q2-2022/ Link]
|-
|2022
|[https://www.valuechain.pro/ Michel Khazzaka]
|Studie
|
* Bitcoin gebruikt 56x minder energie dan het klassieke systeem (zelfs zonder [[Lightning]]).

* Bitcoin [[Proof of Work]] is gemiddeld 1.2× meer energie efficiënt dan het een klassieke elektronische betaling, dit kan tot 5x meer efficiënt worden bij meer Bitcoin adoptie en efficiëntere mining apparatuur.
* Lightning kan Bitcoin194 miljoen × meer energie efficiënt maken dan een klassieke betaling.
* De studie van De Nederlandsche Bank (2021) is onjuist, omdat zij niet Proof of Work hebben vergeleken met het klassieke monetaire en betalingssysteem.
|[https://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=4125499 Link]
|-
|2022
|[https://arcane.no/ Arcane]
|Rapportage
|
* In Noorwegen wordt er met 100% groene energie bitcoin gemined.
|[https://arcane.no/research/bitcoin-mining-around-the-world-norway Link]
|-
|2021
|[https://www.dnb.nl/ DNB]
|Studie
|
* Elke bitcointransactie stoot 402 kg CO2 uit.
|[https://www.dnb.nl/media/1ftd2xjl/the-carbon-footprint-of-bitcoin.pdf Link]
|-
|2019
|[https://coinshares.com/ CoinShares]
|Studie
|
* Bitcoinmining wordt met 74% groene energie gedaan.
|[https://coinshares.com/assets/resources/Research/bitcoin-mining-network-june-2019-fidelity-foreword.pdf Link]
|}

=Zie verder=
*Op LekkerCryptisch.nl [https://lekkercryptisch.nl/kennisbank/artikelen/2021/02/15/Bitcoin-gebruikt-veel-teveel-energie-een-klimaatramp Bitcoin gebruikt veel teveel energie een klimaatramp]
<references />

Energieverbruik

2022-07-20T20:48:55Z

DediQated: Tabel verplaatst

Voor het [[Mining|minen]] van bitcoin is elektriciteit nodig. Minen wordt gedaan door heel veel computers verspreid over de wereld. En omdat al deze computers elektriciteit nodig hebben, wordt energie verbruikt. Het energieverbruik binnen Bitcoin is nodig voor het maken van een nieuw blok in de blockchain. Dit proces levert de miners bitcoin op en heet ook wel [[Proof of Work]] wat het bewijs dat is dat een miner energie heeft verbruikt. Lees het hoofdartikel over [[Proof of Work]] waarin dit proces in detail is uitgelegd.

Het energieverbruik van Bitcoin is groot en lijkt te stijgen waardoor regelmatig de kritiek of vraag naar boven komt of het niet zuiniger kan. Een eerste belangrijke vraag is dan: is het nuttig? Wat is de waarde die Bitcoin levert? Als je van mening bent dat Bitcoin waardeloos is, en geen nuttige bijdrage levert aan onze maatschappij, dan is elke joule die aan Bitcoin wordt besteed verspilde energie. Het energieverbruik van Bitcoin kun je wel rechtvaardigen als Bitcoin voor jou wel waarde heeft.

Het doel van deze pagina is om wat inzicht te scheppen in het energieverbruik van Bitcoin zodat dit beter in perspectief kan worden geplaatst.

* NB: Voor een goed begrip is het belangrijk dat '''energie'''verbruik en '''elektriciteits'''verbruik (='''stroom'''verbruik) goed onderscheiden worden.
= Omvang energieverbruik =

== Mondiaal ==
Op dit moment (februari 2021) verbruiken alle miners bij elkaar tussen de 80 en 120 terawattuur (TWh) aan elektriciteit per jaar, een schatting op basis van de gemeten rekenkracht die aan het bitcoinnetwerk besteed wordt. Hoewel er een behoorlijke marge aanwezig is, is het feit dat deze inschatting überhaupt te maken is, eigenlijk best een bijzondere eigenschap. Bitcoin is in die zin extreem transparant. Uit de hashingpower en kenmerken van mining apparatuur is vrij eenvoudig een aardige inschatting te maken. De [https://cbeci.org/ Cambridge Bitcoin Electricity Consumption Index] heeft een website met het actuele energieverbruik met een uitgebreide uitleg van de gebruikte methodologie.

De gehele wereld verbruik 170,000 TWh aan energie per jaar, '''hetgeen betekent dat het Bitcoin netwerk, net geen 0,1% van het mondiale verbruik voor zijn rekening neemt.'''
[[Bestand:Grafiek Bitcoin's energieverbruik als deel van mondiaal verbruik.png|gecentreerd|kaderloos|600x600px]]

== Energieverbruik Nederland ==
Omgerekend naar TWh komt het totale ''energie''verbruik van Nederland op 900 TWh<ref>[https://www.clo.nl/indicatoren/nl020120-aanbod-en-verbruik-van-energiedragers]</ref>. Het jaarlijkse ''stroom''verbruik van Nederland is een deel daarvan en schommelt al enkele jaren rond de 100 TWh. Het elektriciteitsverbruik van Nederland is daarmee (toevallig) ongeveer van dezelfde omvang als dat van Bitcoin. Het totale ''energie''verbruik van Nederland is dus wel een orde groter.

== Verwachtingen komende jaren ==
De exploitanten van mining-apparatuur betalen het stroomverbruik uit de opbrengsten. De opbrengsten (''block reward'') bestaan uit de blocksubsidie plus de transactiefees (deze laatste zijn momenteel een fractie van de totale reward).

* Als de prijs van Bitcoin stijgt, loont het voor miners om meer rekenkracht in te zetten. Het elektriciteitsverbruik wordt daarmee hoger. Ook als de [[netwerkkosten]] per transactie stijgen, gebeurt hetzelfde;
* Doordat de subsidie elke 4 jaren gehalveerd wordt, ontvangen de miners steeds minder bitcoin per blok, en dus minder budget om aan stroom te besteden;

Beide effecten treden continu en tegelijkertijd op. Het is daarom moeilijk te voorspellen welke van deze effecten uiteindelijk doorslaggevend zal zijn. Het huidige beeld is dat het energieverbruik de komende jaren meegroeit met de populariteit en dus waarde van Bitcoin. De verwachting is wel dat uiteindelijk dit een plateau zal gaan bereiken en niet eindeloos zal blijven doorgroeien (want de halveringen winnen het uiteindelijk van de prijsstijgingen).

= Argumenten tegen het energiegebruik van Bitcoin =
== "Bitcoin gebruikt te veel energie" ==
De achtergrond van deze stelling is vaak: Bitcoin gebruikt '''te''' veel energie, omdat Bitcoin gezien wordt als iets nutteloos. Het is hier belangrijk te beseffen dat dit een waardeargument is. Verschillende mensen kennen verschillende waarden toe aan Bitcoin. Iemand die Bitcoin waardeloos vindt, zal elk energieverbruik te groot vinden. Diegenen die Bitcoin waardevol vinden, omdat ze [[Een betere wereld met en door Bitcoin|een betere wereld voor zich zien met Bitcoin]], het dagelijks gebruiken voor betalingen, of door Bitcoin hun spaargeld veilig willen stellen, zullen het energieverbruik eerder accepteren.

De milieu- en energiekosten van [[Mining|mining]] dienen te worden afgewogen tegen de voordelen die Bitcoin brengt. Als je vraagtekens zet bij Bitcoin vanwege het elektriciteitsgebruik, moet je je ook afvragen: Zal Bitcoin de economische groei bevorderen door de handel vrij te maken? Zal dit het tempo van technologische innovatie versnellen? Zal dit leiden tot een snellere ontwikkeling van groene technologieën? Zal Bitcoin nieuwe, grensoverschrijdende [[wikipedia:Smart_grid|smart-grid]]-technieken mogelijk maken?

Bitcoin afwijzen vanwege de kosten, terwijl de voordelen worden genegeerd, is een onzuiver argument. In feite is elk klimaatargument van dit type oneerlijk, niet alleen als het om Bitcoin gaat. Op dezelfde wijze kan men beweren dat windturbines slecht zijn voor klimaat, omdat het maken van de staalconstructie energie kost.

Zie verder [[Een betere wereld met en door Bitcoin]].

== "Bitcoin gebruikt net zo veel energie als land X!" ==
[[Bestand:Btc-electr-usage-compared.png|miniatuur|Elektriciteitsverbruik Bitcoin in vergelijk]]
Het energiegebruik van Bitcoin wordt vaak vergeleken met dat van een land om een indruk te geven hoeveel het is. In veel gevallen is dat misleidend, omdat het '''energie'''verbruik van Bitcoin wordt vergeleken met het '''elektriciteits'''verbruik van een land. Bitcoin verbruikt ongeveer evenveel energie als Nederland aan elektriciteit verbruikt ([https://digiconomist.net/bitcoin-energy-consumption/ maart 2021]). In een eerlijke vergelijking zou je echter Bitcoin energieverbruik vergelijken met het energieverbruik van een land. Dat ligt in Nederland nog 8 tot 10 keer zo hoog. De meeste energie verbruiken we namelijk in de vorm van olie en gas (transport en verwarming). Kortom, Bitcoin verbruikt ongeveer 10-15% van de energie in Nederland ([https://www.iea.org/data-and-statistics?country=NETHLAND&fuel=Energy%20consumption&indicator=TFCShareBySector maart 2021]).

Er is groot verschil tussen het energieverbruik van verschillende landen, simpelweg omdat ze enorm van omvang verschillen. Tussen Nederland en China zit ongeveer een factor 80 in inwoners en energieverbruik. Het vergelijken met een land doet het goed voor de verontwaardiging, maar is een tamelijk vage meetlat.

Bitcoin is een fundamenteel wereldwijde technologie: het bestaat slechts wereldwijd. Het kost niet meer energie als er meer landen (of mensen) gebruik van gaan maken. Zelfs de wereldwijde internet-infrastructuur (450 TWh per jaar, zo'n 6 keer zo veel als Bitcoin, [https://www.iea.org/reports/data-centres-and-data-transmission-networks maart 2021]) is daarom geen goede vergelijking, die groeit sterk mee met het aantal gebruikers en de intensiviteit van het gebruik.

Als je al een vergelijking zou willen maken dan zou het moeten zijn met het alternatief, namelijk het systeem van bankkantoren, geldautomaten en gouddelving waar wereldwijd tientallen miljoenen mensen werken die dagelijks met hun auto naar het werk rijden. Het verschil is dat je het energieverbruik van Bitcoin makkelijk kunt aflezen, en van het banksysteem niet.

== "Bitcoin gebruikt (vuile) stroom (en draagt daarom bij aan het klimaatprobleem)" ==
[[Bestand:Energiemix Bitcoin.png|miniatuur|Energiemix Bitcoin]]
Bitcoin vinden gebruikt veel energie, zie boven.

* Een steeds groter deel van bitcoinmining gebeurt op groene (vooral waterkracht) of anders verspilde (zoals afgefakkeld gas) energie. (bijvoorbeeld [https://www.coindesk.com/russian-oil-drilling-giant-opens-mining-farm Russian Oil Drilling Giant Opens a Crypto Mining Farm Run on Gas Energy])
* Een groeiend deel van bitcoinmining vindt op afgelegen locaties plaats: IJsland, Siberië, Noord-China. Het argument "die energie had nuttiger gebruikt kunnen worden" geldt daarom steeds minder: elektriciteit kun je niet zonder aanzienlijk verlies over grote afstanden transporteren. De elektriciteit opgewekt in Siberië is alleen daar te gebruiken. Bitcoinmining concurreert steeds minder met ander gebruik van dezelfde elektriciteitsbron.

Mining is een zeer concurrerende, dynamische, bijna [https://en.wikipedia.org/wiki/Perfect_competition perfecte markt]. Mininginstallaties kunnen bijna overal ter wereld met relatief gemak worden opgezet en afgebroken. De marktkrachten duwen de mijnbouwactiviteit dus voortdurend naar "plaatsen" en "tijden" waar de marginale prijs van elektriciteit laag of nul is. Deze elektriciteitsproducten zijn niet voor niets goedkoop. Vaak is dat omdat de elektriciteit moeilijk te vervoeren of op te slaan is, of omdat er weinig vraag is en een groot aanbod. De anders verspilde energie inzetten voor bitcoinmining is uiteindelijk veel minder verspillend dan zomaar lukraak een mijnbouwinstallatie op het net aan te sluiten.

IJsland produceert bijvoorbeeld een overvloed aan elektriciteit uit hernieuwbare bronnen, maar heeft geen mogelijkheid om elektriciteit te exporteren door zijn afgelegen ligging. Het is denkbaar dat bitcoinminen in de toekomst alleen winstgevend zal zijn in locaties als IJsland en niet op locaties als Midden-Europa waar elektriciteit voornamelijk afkomstig is van kernenergie en fossiele brandstoffen.

De marktwerking zou er zelfs toe kunnen leiden dat de miningindustrie innovatieve oplossingen bedenkt met een effectief elektriciteitsverbruik van ''nul''. Mining produceert altijd warmte die gelijk is aan de verbruikte energie. 1000 watt mijnbouwapparatuur produceert bijvoorbeeld evenveel warmte als een verwarmingselement van 1000 watt dat wordt gebruikt in een elektrische kachel, een warm bad, een boiler of een soortgelijk toestel. Iemand die al bereid is de kosten van elektriciteit te betalen voor de warmtewaarde alleen, zou mijnbouwapparatuur kunnen gebruiken die speciaal ontworpen is om bitcoin te delven, terwijl hij de geproduceerde warmte opvangt en gebruikt, zonder energiekosten te maken buiten wat hij al van plan was uit te geven aan verwarming.

== "De stroom wordt niet nuttig gebruikt" ==
Dit hangt samen met de vraag of je Bitcoin [[#"Bitcoin_gebruik_te_veel_energie"|nuttig vindt]]. Iemand die Bitcoin niet nuttig vindt, zal stellen dat zij het energieverbruik daarom niet nuttig besteed vindt. Hetzelfde geldt voor iemand die zegt dat respectievelijk kerstverlichting, Netflix kijken, vliegtuigen, en verwarming niet nuttig zijn.

{{Quote|If people find that electricity is worth paying for, the electricity has not been wasted. Those who expend this electricity are rewarded with the Bitcoin currency. -- Saifedean Ammous }}

Wie bepaalt wat 'verspilling' is en wat 'nuttig' gebruik? Bitcoin is nuttig en wordt steeds nuttiger. Het is daarom beter om het te vergelijken met het huidige systeem, zie hieronder.

== "Bitcoin en het energieverbruik is niet nodig want euro/goud/... werkt prima!" ==
[[Bestand:Vergelijk energie.png|miniatuur|Vergelijk energieverbruik]]
Verschillende mensen hebben verschillende wensen, voor sommigen zal de euro goed (blijven) werken, anderen hebben mogelijk geen toegang tot een goed geldsysteem, hebben last van hun overheid of censuur van hun transacties. Voor die laatste groepen geldt dat Bitcoin (en daarmee het energiegebruik) nodig is.

Daarnaast kost goud, overheden en het bankensysteem [https://twitter.com/danheld/status/1348347812161835010 veel meer energie dan Bitcoin].
Bitcoin is minder verspillend dan het delven en raffineren van goud om het vervolgens om te smelten en in baren te verdelen, waarna het weer onder de grond in kluizen word opgeslagen. Om nog maar te zwijgen over de bouw van grote luxe gebouwen, de verspilling van energie bij het drukken en slaan van alle verschillende fiatvaluta, het vervoer ervan in gepantserde auto's door niet minder dan twee veiligheidsagenten, enz.[[Afbeelding:Energy-usage-compared.jpg|miniatuur|Energieconsumptie]]

Zie verder [[Mythes#Mythe:_Bitcoin_lost_geen_probleem_op.2C_goud_.2F_ons_huidige_geldsysteem_is_prima]].

== "Eén bitcointransactie verbruikt heel veel stroom!" ==
Deze bewering wordt vaak (ten onrechte) gemaakt door het totale hoeveelheid stroom (in kWh) in een bepaald tijdsbestek te delen door de totale hoeveelheid transacties in die periode. Dit is echter een onterechte toerekeningsmethode. Laten we even inzoomen:

* 1 blok bevat ongeveer 1500 transacties (maar zie verder beneden voor verdere details)
* 1 blok genereert 6,25 nieuwe bitcoin, de subsidie voor de miner die het blok gegenereerd heeft

De opbrengst aan fees is (medio febr. 2021) 7 miljoen dollar per dag = 30.000 dollar per blok

De opbrengst aan block reward per blok: 6,25x$50.000 = $31.2500.

De fees brengen voor de miner momenteel dus maar ~ 1/10e op van de block reward.

De reden dat miners bereid zijn zoveel stroom te verstoken is de reward, niet de fees. En de nieuwe bitcoin worden aan de totale voorraad toegevoegd en kunnen daarna nog honderden jaren gebruikt worden. (Vergelijk dit met een gouden munt: deze kost veel om te delven, maar kan vervolgens letterlijk duizenden jaren gebruikt worden in waardeopslag en transacties).

Als in het jaar 2032 99,2% van de bitcoin gemined zijn, is de blockreward nog maar 0,78125 BTC / blok (een factor 8 lager, 3 halvings na nu). De miners zullen dan hun elektriciteitskosten voornamelijk met de opbrengsten van de fees moeten bekostigen.

Tegen die tijd is er mogelijk wel een argument om de stroomkosten van één blok te delen door het aantal transacties in dat blok. Tenzij de koers van Bitcoin dan met een factor 8 gestegen is ten opzichte van $50.000 (hier boven genoemde voorbeeld), dus naar zo'n $400.000, want dan is de krimp in block reward geheel gecompenseerd door de koersstijging. Maar, uiteindelijk komt er een moment dat de fees de belangrijkste inkomstenbron voor miners vormen en dan zal het stroomverbruik vermoedelijk een stuk dalen.

=== Energieverbruik bitcoin transacties en betalingen ===
Als men het energieverbruik van alle bitcoin transacties en alle betalingen op de [[2nd layer oplossingen|tweede laag]] op Bitcoin wilt uitrekenen; zou men naast alle bitcoin transacties ook van (onder andere) de betalingen via het [[Lightning|Lightningnetwerk]] mee moeten rekenen. Er worden veel (bitcoin-)Lightning betalingen gedaan, die van zich zelf bijna geen energie verbruiken. Men kan niet zien hoeveel transacties er over het Lightningnetwerk gedaan worden. Één bitcoin transactie kan tot een '''oneindig''' aantal Lightning betalingen vertegenwoordigen.

=== Een bitcointransactie is niet te vergelijken met een banktransactie ===
; '''Een banktransactie versus een bitcointransactie'''
: Als je een banktransactie doet naar een vriend, kost dit inderdaad minder stroom, tijd en geld dan het uitvoeren van diezelfde transactie op het Bitcoin-netwerk. Een banktransactie is echter iets heel anders dan een bitcointransactie.
; Vertrouwen versus oncensureerbaarheid
: Banken berusten op vertrouwen, bitcoin is peer-to-peer en oncensureerbaar. Het energiegebruik is nodig voor decentraal oncensureerbaar geld (bitcoin).
; 1 transactie versus meerdere transacties
: Een banktransactie heeft maar één transactie in zich. Een transactie op het Bitcoin-netwerk kan in theorie een oneindige hoeveelheid betalingen of transacties achter zich hebben (via custodial solutions, transaction batching, [[Lightning|het Lightningnetwerk]] en liquid network).
; Transactie of smart contract?
: Uitleg over dat een transactie op het Bitcoin netwerk niet eens een normale transactie hoeft te zijn, maar ook een smart contract kan bevatten. Alleen al om deze reden zijn transacties niet vergelijkbaar.
; De verschillende lagen van geld
: Geld heeft meerdere lagen. Bitcoin is 'base money', zoals goud, en moet dus ook daarmee vergeleken worden. Een banktransactie gebeurt een heleboel lagen bovenop goud of staatsobligaties. Bitcoin heeft dit alles in zich: clearing, overboeken en opslag. Dit kan allemaal in een transactie zitten. Ergo: een bitcointransactie betekent meer dan een banktransactie.
; Je kunt een banktransactie ook voor bitcoin gebruiken
: Voortvloeisel uit het vorige argument. Je kunt een bitcoin ook bij je bank opslaan, en dan op dezelfde manier als je euro's debiteren en crediteren van je rekening. Op die manier kost een "bitcointransactie" op alle mogelijke manieren exact hetzelfde als je huidige banktransactie. Het is dan echter geen bitcointransactie meer.
; Elk nieuwe blok bevestigt 500+ miljoen transacties
: Elk nieuwe blok bevestigt op zijn beurt ook de transacties die eerder gedaan zijn, dat zijn er op het moment van schrijven honderden miljoenen. Elke bevestiging zorgt dat historische transacties [[Zwaktes#Een_aanvaller_met_veel_computerkracht|steeds lastiger]] uitgegeven kunnen worden.
; Een blok maken kost evenveel energie, onafhankelijk van het aantal bitcoin
: Hoet doet er niet toe hoe veel transacties er in een blok zitten; elk blok kost even veel energie. Of er nu 10 of 1000 transacties in zitten.

= Studies en rapporten over (groene) energie en bitcoinmining =
{| class="wikitable"
|+
!Jaar
!Door
!Type
!Belangrijkste punten
!Link
|-
|2022
|[https://bitcoinminingcouncil.com/ BMC]
|Rapportage
|
* BMC leden minen bitcoin met een gemiddeld 66,8% groene energie.
* Geschat wordt dat wereldwijd op 59,5% groene stroom bitcoin wordt gemined.
* Bitcoinmining wordt elk jaar ongeveer 6% groener.
* Toename van efficiëntie: rekenkracht steeg met 137%, echter nam het energieverbruik slechts met 63% toe.
|[https://bitcoinminingcouncil.com/bitcoin-mining-electricity-mix-increased-to-59-5-sustainable-in-q2-2022/ Link]
|-
|2022
|[https://www.valuechain.pro/ Michel Khazzaka]
|Studie
|
* Bitcoin gebruikt 56x minder energie dan het klassieke systeem (zelfs zonder [[Lightning]]).

* Bitcoin [[Proof of Work]] is gemiddeld 1.2× meer energie efficiënt dan het een klassieke elektronische betaling, dit kan tot 5x meer efficiënt worden bij meer Bitcoin adoptie en efficiëntere mining apparatuur.
* Lightning kan Bitcoin194 miljoen × meer energie efficiënt maken dan een klassieke betaling.
* De studie van De Nederlandsche Bank (2021) is onjuist, omdat zij niet Proof of Work hebben vergeleken met het klassieke monetaire en betalingssysteem.
|[https://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=4125499 Link]
|-
|2022
|[https://arcane.no/ Arcane]
|Rapportage
|
* In Noorwegen wordt er met 100% groene energie bitcoin gemined.
|[https://arcane.no/research/bitcoin-mining-around-the-world-norway Link]
|-
|2021
|[https://www.dnb.nl/ DNB]
|Studie
|
* Elke bitcointransactie stoot 402 kg CO2 uit.
|[https://www.dnb.nl/media/1ftd2xjl/the-carbon-footprint-of-bitcoin.pdf Link]
|-
|2019
|[https://coinshares.com/ CoinShares]
|Studie
|
* Bitcoinmining wordt met 74% groene energie gedaan.
|[https://coinshares.com/assets/resources/Research/bitcoin-mining-network-june-2019-fidelity-foreword.pdf Link]
|}

== Argumenten vóór het energiegebruik van Bitcoin ==
Er zijn meerdere argumenten voor het besteden van energie aan Bitcoin:

== Bitcoin is nuttig ==
Op de pagina [[Een betere wereld met en door Bitcoin]] staat een overzicht van factoren die Bitcoin '''nuttig''' maken.

== Bitcoin helpt elektriciteitscentrale's '''groener''' te worden. ==
Ten eerste met ''stranded gas mining''. Mobiele Bitcoin mining-installaties verbranden gas dat anders afgefakkeld zou worden. Dit is anders niet lonend. Dit wordt uitgelegd in onderstaande animatie.

Bij het boren naar olie, komt gas vrij dat niet commercieel getransporteerd kan worden naar plaatsen waar het verbruikt zou kunnen worden. Dit gas wordt dan in de regel ook afgefakkeld 'flaring'). Dat affakkelen wordt gedaan om methaan, een zeer sterk broeikasgas, om te zetten naar CO2, een veel minder sterk broeikasgas. Het affakkelen is geen schoon proces, er komt ook roet bij vrij.

Stranded gas Bitcoin mining bedrijven (o.a. Great American Mining en de samenwerking tussen Validus Power en HUT8) zorgen er nu echter voor dat dit afgefakkelde gas in een turbine gebruikt kan worden om bitcoin te minen. De milieu-impact hiervan is zelfs kleiner dan nul, omdat het gas wat in een turbine gebruikt wordt een hogere mate van efficiëntie heeft dan het simpelweg affakkelen. En de gassen worden gefilterd op roet.
[[Bestand:Mining met 'stranded' gas' - animatie.gif|gecentreerd|miniatuur|600x600px|Animatie stranded gas]]

Deze vergroening is zelfs zo sterk dat er subsidie op verkregen kan worden.

NB: De omvang van gas affakkelen is erg groot. Al het afgefakkelde gas verspilt 5x meer energie dan het mondiale Bitcoin netwerk (!).

== Bitcoin maakt elektriciteitcentrales '''kleiner''' ==
Een elektriciteitscentrale is altijd over-gedimensioneerd. Een centrale moet immers een piekbelasting kunnen leveren als er veel vraag is en de alternatieve energiebronnen weinig tot niets leveren (geen wind, noch zon). Als wind en/of zon wel stroom produceren, draaien de centrales op gereduceerde capaciteit, ze draaien dan minder efficiënt en (dus) minder groen.

Bitcoin mining firma's zijn een unieke soort klanten voor elektriciteitcentrales: ze willen zo goedkoop mogelijke stroom, maar ze kunnen akkoord gaan met heel flexibele afname-condities. Bijv. "neem op ons (centrale) verzoek de helft of geen stroom af". Anders gezegd, als er veel vraag is gaan de Bitcoiners desgevraagd niet in de weg zitten met hun afname, maar als er weinig overige vraag is, kunnen de centrales op optimale belasting draaien. Dit heeft een netto vergroenend effect.

== Bitcoin verbruikt '''minder''' energie dan banken ==
Volgens [https://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=4125499 deze] studie verbruikt Bitcoin 50x minder energie dan traditionele banken.

=Zie verder=
*Op LekkerCryptisch.nl [https://lekkercryptisch.nl/kennisbank/artikelen/2021/02/15/Bitcoin-gebruikt-veel-teveel-energie-een-klimaatramp Bitcoin gebruikt veel teveel energie een klimaatramp]
<references />

Energieverbruik

2022-07-20T20:46:48Z

DediQated: Toevoegen van tabel met studies/rapportages m.b.t. energie en bitcoin mining.

Voor het [[Mining|minen]] van bitcoin is elektriciteit nodig. Minen wordt gedaan door heel veel computers verspreid over de wereld. En omdat al deze computers elektriciteit nodig hebben, wordt energie verbruikt. Het energieverbruik binnen Bitcoin is nodig voor het maken van een nieuw blok in de blockchain. Dit proces levert de miners bitcoin op en heet ook wel [[Proof of Work]] wat het bewijs dat is dat een miner energie heeft verbruikt. Lees het hoofdartikel over [[Proof of Work]] waarin dit proces in detail is uitgelegd.

Het energieverbruik van Bitcoin is groot en lijkt te stijgen waardoor regelmatig de kritiek of vraag naar boven komt of het niet zuiniger kan. Een eerste belangrijke vraag is dan: is het nuttig? Wat is de waarde die Bitcoin levert? Als je van mening bent dat Bitcoin waardeloos is, en geen nuttige bijdrage levert aan onze maatschappij, dan is elke joule die aan Bitcoin wordt besteed verspilde energie. Het energieverbruik van Bitcoin kun je wel rechtvaardigen als Bitcoin voor jou wel waarde heeft.

Het doel van deze pagina is om wat inzicht te scheppen in het energieverbruik van Bitcoin zodat dit beter in perspectief kan worden geplaatst.

* NB: Voor een goed begrip is het belangrijk dat '''energie'''verbruik en '''elektriciteits'''verbruik (='''stroom'''verbruik) goed onderscheiden worden.
= Omvang energieverbruik =

== Mondiaal ==
Op dit moment (februari 2021) verbruiken alle miners bij elkaar tussen de 80 en 120 terawattuur (TWh) aan elektriciteit per jaar, een schatting op basis van de gemeten rekenkracht die aan het bitcoinnetwerk besteed wordt. Hoewel er een behoorlijke marge aanwezig is, is het feit dat deze inschatting überhaupt te maken is, eigenlijk best een bijzondere eigenschap. Bitcoin is in die zin extreem transparant. Uit de hashingpower en kenmerken van mining apparatuur is vrij eenvoudig een aardige inschatting te maken. De [https://cbeci.org/ Cambridge Bitcoin Electricity Consumption Index] heeft een website met het actuele energieverbruik met een uitgebreide uitleg van de gebruikte methodologie.

De gehele wereld verbruik 170,000 TWh aan energie per jaar, '''hetgeen betekent dat het Bitcoin netwerk, net geen 0,1% van het mondiale verbruik voor zijn rekening neemt.'''
[[Bestand:Grafiek Bitcoin's energieverbruik als deel van mondiaal verbruik.png|gecentreerd|kaderloos|600x600px]]

== Energieverbruik Nederland ==
Omgerekend naar TWh komt het totale ''energie''verbruik van Nederland op 900 TWh<ref>[https://www.clo.nl/indicatoren/nl020120-aanbod-en-verbruik-van-energiedragers]</ref>. Het jaarlijkse ''stroom''verbruik van Nederland is een deel daarvan en schommelt al enkele jaren rond de 100 TWh. Het elektriciteitsverbruik van Nederland is daarmee (toevallig) ongeveer van dezelfde omvang als dat van Bitcoin. Het totale ''energie''verbruik van Nederland is dus wel een orde groter.

== Verwachtingen komende jaren ==
De exploitanten van mining-apparatuur betalen het stroomverbruik uit de opbrengsten. De opbrengsten (''block reward'') bestaan uit de blocksubsidie plus de transactiefees (deze laatste zijn momenteel een fractie van de totale reward).

* Als de prijs van Bitcoin stijgt, loont het voor miners om meer rekenkracht in te zetten. Het elektriciteitsverbruik wordt daarmee hoger. Ook als de [[netwerkkosten]] per transactie stijgen, gebeurt hetzelfde;
* Doordat de subsidie elke 4 jaren gehalveerd wordt, ontvangen de miners steeds minder bitcoin per blok, en dus minder budget om aan stroom te besteden;

Beide effecten treden continu en tegelijkertijd op. Het is daarom moeilijk te voorspellen welke van deze effecten uiteindelijk doorslaggevend zal zijn. Het huidige beeld is dat het energieverbruik de komende jaren meegroeit met de populariteit en dus waarde van Bitcoin. De verwachting is wel dat uiteindelijk dit een plateau zal gaan bereiken en niet eindeloos zal blijven doorgroeien (want de halveringen winnen het uiteindelijk van de prijsstijgingen).

= Argumenten tegen het energiegebruik van Bitcoin =
== "Bitcoin gebruikt te veel energie" ==
De achtergrond van deze stelling is vaak: Bitcoin gebruikt '''te''' veel energie, omdat Bitcoin gezien wordt als iets nutteloos. Het is hier belangrijk te beseffen dat dit een waardeargument is. Verschillende mensen kennen verschillende waarden toe aan Bitcoin. Iemand die Bitcoin waardeloos vindt, zal elk energieverbruik te groot vinden. Diegenen die Bitcoin waardevol vinden, omdat ze [[Een betere wereld met en door Bitcoin|een betere wereld voor zich zien met Bitcoin]], het dagelijks gebruiken voor betalingen, of door Bitcoin hun spaargeld veilig willen stellen, zullen het energieverbruik eerder accepteren.

De milieu- en energiekosten van [[Mining|mining]] dienen te worden afgewogen tegen de voordelen die Bitcoin brengt. Als je vraagtekens zet bij Bitcoin vanwege het elektriciteitsgebruik, moet je je ook afvragen: Zal Bitcoin de economische groei bevorderen door de handel vrij te maken? Zal dit het tempo van technologische innovatie versnellen? Zal dit leiden tot een snellere ontwikkeling van groene technologieën? Zal Bitcoin nieuwe, grensoverschrijdende [[wikipedia:Smart_grid|smart-grid]]-technieken mogelijk maken?

Bitcoin afwijzen vanwege de kosten, terwijl de voordelen worden genegeerd, is een onzuiver argument. In feite is elk klimaatargument van dit type oneerlijk, niet alleen als het om Bitcoin gaat. Op dezelfde wijze kan men beweren dat windturbines slecht zijn voor klimaat, omdat het maken van de staalconstructie energie kost.

Zie verder [[Een betere wereld met en door Bitcoin]].

== "Bitcoin gebruikt net zo veel energie als land X!" ==
[[Bestand:Btc-electr-usage-compared.png|miniatuur|Elektriciteitsverbruik Bitcoin in vergelijk]]
Het energiegebruik van Bitcoin wordt vaak vergeleken met dat van een land om een indruk te geven hoeveel het is. In veel gevallen is dat misleidend, omdat het '''energie'''verbruik van Bitcoin wordt vergeleken met het '''elektriciteits'''verbruik van een land. Bitcoin verbruikt ongeveer evenveel energie als Nederland aan elektriciteit verbruikt ([https://digiconomist.net/bitcoin-energy-consumption/ maart 2021]). In een eerlijke vergelijking zou je echter Bitcoin energieverbruik vergelijken met het energieverbruik van een land. Dat ligt in Nederland nog 8 tot 10 keer zo hoog. De meeste energie verbruiken we namelijk in de vorm van olie en gas (transport en verwarming). Kortom, Bitcoin verbruikt ongeveer 10-15% van de energie in Nederland ([https://www.iea.org/data-and-statistics?country=NETHLAND&fuel=Energy%20consumption&indicator=TFCShareBySector maart 2021]).

Er is groot verschil tussen het energieverbruik van verschillende landen, simpelweg omdat ze enorm van omvang verschillen. Tussen Nederland en China zit ongeveer een factor 80 in inwoners en energieverbruik. Het vergelijken met een land doet het goed voor de verontwaardiging, maar is een tamelijk vage meetlat.

Bitcoin is een fundamenteel wereldwijde technologie: het bestaat slechts wereldwijd. Het kost niet meer energie als er meer landen (of mensen) gebruik van gaan maken. Zelfs de wereldwijde internet-infrastructuur (450 TWh per jaar, zo'n 6 keer zo veel als Bitcoin, [https://www.iea.org/reports/data-centres-and-data-transmission-networks maart 2021]) is daarom geen goede vergelijking, die groeit sterk mee met het aantal gebruikers en de intensiviteit van het gebruik.

Als je al een vergelijking zou willen maken dan zou het moeten zijn met het alternatief, namelijk het systeem van bankkantoren, geldautomaten en gouddelving waar wereldwijd tientallen miljoenen mensen werken die dagelijks met hun auto naar het werk rijden. Het verschil is dat je het energieverbruik van Bitcoin makkelijk kunt aflezen, en van het banksysteem niet.

== "Bitcoin gebruikt (vuile) stroom (en draagt daarom bij aan het klimaatprobleem)" ==
[[Bestand:Energiemix Bitcoin.png|miniatuur|Energiemix Bitcoin]]
Bitcoin vinden gebruikt veel energie, zie boven.

* Een steeds groter deel van bitcoinmining gebeurt op groene (vooral waterkracht) of anders verspilde (zoals afgefakkeld gas) energie. (bijvoorbeeld [https://www.coindesk.com/russian-oil-drilling-giant-opens-mining-farm Russian Oil Drilling Giant Opens a Crypto Mining Farm Run on Gas Energy])
* Een groeiend deel van bitcoinmining vindt op afgelegen locaties plaats: IJsland, Siberië, Noord-China. Het argument "die energie had nuttiger gebruikt kunnen worden" geldt daarom steeds minder: elektriciteit kun je niet zonder aanzienlijk verlies over grote afstanden transporteren. De elektriciteit opgewekt in Siberië is alleen daar te gebruiken. Bitcoinmining concurreert steeds minder met ander gebruik van dezelfde elektriciteitsbron.

Mining is een zeer concurrerende, dynamische, bijna [https://en.wikipedia.org/wiki/Perfect_competition perfecte markt]. Mininginstallaties kunnen bijna overal ter wereld met relatief gemak worden opgezet en afgebroken. De marktkrachten duwen de mijnbouwactiviteit dus voortdurend naar "plaatsen" en "tijden" waar de marginale prijs van elektriciteit laag of nul is. Deze elektriciteitsproducten zijn niet voor niets goedkoop. Vaak is dat omdat de elektriciteit moeilijk te vervoeren of op te slaan is, of omdat er weinig vraag is en een groot aanbod. De anders verspilde energie inzetten voor bitcoinmining is uiteindelijk veel minder verspillend dan zomaar lukraak een mijnbouwinstallatie op het net aan te sluiten.

IJsland produceert bijvoorbeeld een overvloed aan elektriciteit uit hernieuwbare bronnen, maar heeft geen mogelijkheid om elektriciteit te exporteren door zijn afgelegen ligging. Het is denkbaar dat bitcoinminen in de toekomst alleen winstgevend zal zijn in locaties als IJsland en niet op locaties als Midden-Europa waar elektriciteit voornamelijk afkomstig is van kernenergie en fossiele brandstoffen.

De marktwerking zou er zelfs toe kunnen leiden dat de miningindustrie innovatieve oplossingen bedenkt met een effectief elektriciteitsverbruik van ''nul''. Mining produceert altijd warmte die gelijk is aan de verbruikte energie. 1000 watt mijnbouwapparatuur produceert bijvoorbeeld evenveel warmte als een verwarmingselement van 1000 watt dat wordt gebruikt in een elektrische kachel, een warm bad, een boiler of een soortgelijk toestel. Iemand die al bereid is de kosten van elektriciteit te betalen voor de warmtewaarde alleen, zou mijnbouwapparatuur kunnen gebruiken die speciaal ontworpen is om bitcoin te delven, terwijl hij de geproduceerde warmte opvangt en gebruikt, zonder energiekosten te maken buiten wat hij al van plan was uit te geven aan verwarming.

== Studies en rapporten over (groene) energie en bitcoinmining ==
{| class="wikitable"
|+
!Jaar
!Door
!Type
!Belangrijkste punten
!Link
|-
|2022
|[https://bitcoinminingcouncil.com/ BMC]
|Rapportage
|
* BMC leden minen bitcoin met een gemiddeld 66,8% groene energie.
* Geschat wordt dat wereldwijd op 59,5% groene stroom bitcoin wordt gemined.
* Bitcoinmining wordt elk jaar ongeveer 6% groener.
* Toename van efficiëntie: rekenkracht steeg met 137%, echter nam het energieverbruik slechts met 63% toe.
|[https://bitcoinminingcouncil.com/bitcoin-mining-electricity-mix-increased-to-59-5-sustainable-in-q2-2022/ Link]
|-
|2022
|[https://www.valuechain.pro/ Michel Khazzaka]
|Studie
|
* Bitcoin gebruikt 56x minder energie dan het klassieke systeem (zelfs zonder [[Lightning]]).

* Bitcoin [[Proof of Work]] is gemiddeld 1.2× meer energie efficiënt dan het een klassieke elektronische betaling, dit kan tot 5x meer efficiënt worden bij meer Bitcoin adoptie en efficiëntere mining apparatuur.
* Lightning kan Bitcoin194 miljoen × meer energie efficiënt maken dan een klassieke betaling.
* De studie van De Nederlandsche Bank (2021) is onjuist, omdat zij niet Proof of Work hebben vergeleken met het klassieke monetaire en betalingssysteem.
|[https://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=4125499 Link]
|-
|2022
|[https://arcane.no/ Arcane]
|Rapportage
|
* In Noorwegen wordt er met 100% groene energie bitcoin gemined.
|[https://arcane.no/research/bitcoin-mining-around-the-world-norway Link]
|-
|2021
|[https://www.dnb.nl/ DNB]
|Studie
|
* Elke bitcointransactie stoot 402 kg CO2 uit.
|[https://www.dnb.nl/media/1ftd2xjl/the-carbon-footprint-of-bitcoin.pdf Link]
|-
|2019
|[https://coinshares.com/ CoinShares]
|Studie
|
* Bitcoinmining wordt met 74% groene energie gedaan.
|[https://coinshares.com/assets/resources/Research/bitcoin-mining-network-june-2019-fidelity-foreword.pdf Link]
|}

== "De stroom wordt niet nuttig gebruikt" ==
Dit hangt samen met de vraag of je Bitcoin [[#"Bitcoin_gebruik_te_veel_energie"|nuttig vindt]]. Iemand die Bitcoin niet nuttig vindt, zal stellen dat zij het energieverbruik daarom niet nuttig besteed vindt. Hetzelfde geldt voor iemand die zegt dat respectievelijk kerstverlichting, Netflix kijken, vliegtuigen, en verwarming niet nuttig zijn.

{{Quote|If people find that electricity is worth paying for, the electricity has not been wasted. Those who expend this electricity are rewarded with the Bitcoin currency. -- Saifedean Ammous }}

Wie bepaalt wat 'verspilling' is en wat 'nuttig' gebruik? Bitcoin is nuttig en wordt steeds nuttiger. Het is daarom beter om het te vergelijken met het huidige systeem, zie hieronder.

== "Bitcoin en het energieverbruik is niet nodig want euro/goud/... werkt prima!" ==
[[Bestand:Vergelijk energie.png|miniatuur|Vergelijk energieverbruik]]
Verschillende mensen hebben verschillende wensen, voor sommigen zal de euro goed (blijven) werken, anderen hebben mogelijk geen toegang tot een goed geldsysteem, hebben last van hun overheid of censuur van hun transacties. Voor die laatste groepen geldt dat Bitcoin (en daarmee het energiegebruik) nodig is.

Daarnaast kost goud, overheden en het bankensysteem [https://twitter.com/danheld/status/1348347812161835010 veel meer energie dan Bitcoin].
Bitcoin is minder verspillend dan het delven en raffineren van goud om het vervolgens om te smelten en in baren te verdelen, waarna het weer onder de grond in kluizen word opgeslagen. Om nog maar te zwijgen over de bouw van grote luxe gebouwen, de verspilling van energie bij het drukken en slaan van alle verschillende fiatvaluta, het vervoer ervan in gepantserde auto's door niet minder dan twee veiligheidsagenten, enz.[[Afbeelding:Energy-usage-compared.jpg|miniatuur|Energieconsumptie]]

Zie verder [[Mythes#Mythe:_Bitcoin_lost_geen_probleem_op.2C_goud_.2F_ons_huidige_geldsysteem_is_prima]].

== "Eén bitcointransactie verbruikt heel veel stroom!" ==
Deze bewering wordt vaak (ten onrechte) gemaakt door het totale hoeveelheid stroom (in kWh) in een bepaald tijdsbestek te delen door de totale hoeveelheid transacties in die periode. Dit is echter een onterechte toerekeningsmethode. Laten we even inzoomen:

* 1 blok bevat ongeveer 1500 transacties (maar zie verder beneden voor verdere details)
* 1 blok genereert 6,25 nieuwe bitcoin, de subsidie voor de miner die het blok gegenereerd heeft

De opbrengst aan fees is (medio febr. 2021) 7 miljoen dollar per dag = 30.000 dollar per blok

De opbrengst aan block reward per blok: 6,25x$50.000 = $31.2500.

De fees brengen voor de miner momenteel dus maar ~ 1/10e op van de block reward.

De reden dat miners bereid zijn zoveel stroom te verstoken is de reward, niet de fees. En de nieuwe bitcoin worden aan de totale voorraad toegevoegd en kunnen daarna nog honderden jaren gebruikt worden. (Vergelijk dit met een gouden munt: deze kost veel om te delven, maar kan vervolgens letterlijk duizenden jaren gebruikt worden in waardeopslag en transacties).

Als in het jaar 2032 99,2% van de bitcoin gemined zijn, is de blockreward nog maar 0,78125 BTC / blok (een factor 8 lager, 3 halvings na nu). De miners zullen dan hun elektriciteitskosten voornamelijk met de opbrengsten van de fees moeten bekostigen.

Tegen die tijd is er mogelijk wel een argument om de stroomkosten van één blok te delen door het aantal transacties in dat blok. Tenzij de koers van Bitcoin dan met een factor 8 gestegen is ten opzichte van $50.000 (hier boven genoemde voorbeeld), dus naar zo'n $400.000, want dan is de krimp in block reward geheel gecompenseerd door de koersstijging. Maar, uiteindelijk komt er een moment dat de fees de belangrijkste inkomstenbron voor miners vormen en dan zal het stroomverbruik vermoedelijk een stuk dalen.

=== Energieverbruik bitcoin transacties en betalingen ===
Als men het energieverbruik van alle bitcoin transacties en alle betalingen op de [[2nd layer oplossingen|tweede laag]] op Bitcoin wilt uitrekenen; zou men naast alle bitcoin transacties ook van (onder andere) de betalingen via het [[Lightning|Lightningnetwerk]] mee moeten rekenen. Er worden veel (bitcoin-)Lightning betalingen gedaan, die van zich zelf bijna geen energie verbruiken. Men kan niet zien hoeveel transacties er over het Lightningnetwerk gedaan worden. Één bitcoin transactie kan tot een '''oneindig''' aantal Lightning betalingen vertegenwoordigen.

=== Een bitcointransactie is niet te vergelijken met een banktransactie ===
; '''Een banktransactie versus een bitcointransactie'''
: Als je een banktransactie doet naar een vriend, kost dit inderdaad minder stroom, tijd en geld dan het uitvoeren van diezelfde transactie op het Bitcoin-netwerk. Een banktransactie is echter iets heel anders dan een bitcointransactie.
; Vertrouwen versus oncensureerbaarheid
: Banken berusten op vertrouwen, bitcoin is peer-to-peer en oncensureerbaar. Het energiegebruik is nodig voor decentraal oncensureerbaar geld (bitcoin).
; 1 transactie versus meerdere transacties
: Een banktransactie heeft maar één transactie in zich. Een transactie op het Bitcoin-netwerk kan in theorie een oneindige hoeveelheid betalingen of transacties achter zich hebben (via custodial solutions, transaction batching, [[Lightning|het Lightningnetwerk]] en liquid network).
; Transactie of smart contract?
: Uitleg over dat een transactie op het Bitcoin netwerk niet eens een normale transactie hoeft te zijn, maar ook een smart contract kan bevatten. Alleen al om deze reden zijn transacties niet vergelijkbaar.
; De verschillende lagen van geld
: Geld heeft meerdere lagen. Bitcoin is 'base money', zoals goud, en moet dus ook daarmee vergeleken worden. Een banktransactie gebeurt een heleboel lagen bovenop goud of staatsobligaties. Bitcoin heeft dit alles in zich: clearing, overboeken en opslag. Dit kan allemaal in een transactie zitten. Ergo: een bitcointransactie betekent meer dan een banktransactie.
; Je kunt een banktransactie ook voor bitcoin gebruiken
: Voortvloeisel uit het vorige argument. Je kunt een bitcoin ook bij je bank opslaan, en dan op dezelfde manier als je euro's debiteren en crediteren van je rekening. Op die manier kost een "bitcointransactie" op alle mogelijke manieren exact hetzelfde als je huidige banktransactie. Het is dan echter geen bitcointransactie meer.
; Elk nieuwe blok bevestigt 500+ miljoen transacties
: Elk nieuwe blok bevestigt op zijn beurt ook de transacties die eerder gedaan zijn, dat zijn er op het moment van schrijven honderden miljoenen. Elke bevestiging zorgt dat historische transacties [[Zwaktes#Een_aanvaller_met_veel_computerkracht|steeds lastiger]] uitgegeven kunnen worden.
; Een blok maken kost evenveel energie, onafhankelijk van het aantal bitcoin
: Hoet doet er niet toe hoe veel transacties er in een blok zitten; elk blok kost even veel energie. Of er nu 10 of 1000 transacties in zitten.

= Argumenten vóór het energiegebruik van Bitcoin =

Er zijn meerdere argumenten voor het besteden van energie aan Bitcoin:

== Bitcoin is nuttig ==
Op de pagina [[Een betere wereld met en door Bitcoin]] staat een overzicht van factoren die Bitcoin '''nuttig''' maken.

== Bitcoin helpt elektriciteitscentrale's '''groener''' te worden. ==
Ten eerste met ''stranded gas mining''. Mobiele Bitcoin mining-installaties verbranden gas dat anders afgefakkeld zou worden. Dit is anders niet lonend. Dit wordt uitgelegd in onderstaande animatie.

Bij het boren naar olie, komt gas vrij dat niet commercieel getransporteerd kan worden naar plaatsen waar het verbruikt zou kunnen worden. Dit gas wordt dan in de regel ook afgefakkeld 'flaring'). Dat affakkelen wordt gedaan om methaan, een zeer sterk broeikasgas, om te zetten naar CO2, een veel minder sterk broeikasgas. Het affakkelen is geen schoon proces, er komt ook roet bij vrij.

Stranded gas Bitcoin mining bedrijven (o.a. Great American Mining en de samenwerking tussen Validus Power en HUT8) zorgen er nu echter voor dat dit afgefakkelde gas in een turbine gebruikt kan worden om bitcoin te minen. De milieu-impact hiervan is zelfs kleiner dan nul, omdat het gas wat in een turbine gebruikt wordt een hogere mate van efficiëntie heeft dan het simpelweg affakkelen. En de gassen worden gefilterd op roet.
[[Bestand:Mining met 'stranded' gas' - animatie.gif|gecentreerd|miniatuur|600x600px|Animatie stranded gas]]

Deze vergroening is zelfs zo sterk dat er subsidie op verkregen kan worden.

NB: De omvang van gas affakkelen is erg groot. Al het afgefakkelde gas verspilt 5x meer energie dan het mondiale Bitcoin netwerk (!).

== Bitcoin maakt elektriciteitcentrales '''kleiner''' ==
Een elektriciteitscentrale is altijd over-gedimensioneerd. Een centrale moet immers een piekbelasting kunnen leveren als er veel vraag is en de alternatieve energiebronnen weinig tot niets leveren (geen wind, noch zon). Als wind en/of zon wel stroom produceren, draaien de centrales op gereduceerde capaciteit, ze draaien dan minder efficiënt en (dus) minder groen.

Bitcoin mining firma's zijn een unieke soort klanten voor elektriciteitcentrales: ze willen zo goedkoop mogelijke stroom, maar ze kunnen akkoord gaan met heel flexibele afname-condities. Bijv. "neem op ons (centrale) verzoek de helft of geen stroom af". Anders gezegd, als er veel vraag is gaan de Bitcoiners desgevraagd niet in de weg zitten met hun afname, maar als er weinig overige vraag is, kunnen de centrales op optimale belasting draaien. Dit heeft een netto vergroenend effect.

== Bitcoin verbruikt '''minder''' energie dan banken ==
Volgens [https://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=4125499 deze] studie verbruikt Bitcoin 50x minder energie dan traditionele banken.

=Zie verder=
*Op LekkerCryptisch.nl [https://lekkercryptisch.nl/kennisbank/artikelen/2021/02/15/Bitcoin-gebruikt-veel-teveel-energie-een-klimaatramp Bitcoin gebruikt veel teveel energie een klimaatramp]
<references />

Umbrel lightning node

2022-07-20T18:49:30Z

DediQated: Methodiek wallet koppelen verduidelijkt + extra stap sinds Umbrel 0.5> toegevoegd

Umbrel is één van de makkelijkste manieren om een [[Lightning]] node te beginnen!

== Installeren ==
De podcast [[Satoshi Radio#Nodezaak]] heeft goeie instructies hoe Umbrel op te zetten. Umbrel is een [[Bitcoin node]] en Lightning node in één.

De stappen zijn grofweg:
# Koop [[Lightning#Hardware|#Hardware]], verbind je USB-power, schijf (SSD of HDD), monteer de koeling
# Zet Umbrel op je SD-kaart, dit noemen we "flashen" en wordt in de podcast [[Satoshi Radio#Nodezaak|nodezaak]] precies uitgelegd.
# Start de node! Geen kennis van linux nodig.

== Apps ==
Umbrel heeft een ingebouwde appstore die het makkelijk maakt om extra functionaliteiten uit je node te halen.
{| class="wikitable"
|+Apps in de Umbrel appstore
! Naam
!Beschrijving
|-
|[[Mempool.space]]
|Een lokale blokexplorer die de data gebruikt van je node
|-
|[[BTC RPC Explorer]]
|Een lokale blokexplorer die de data gebruikt van je node
|-
|[[Samourai|Samourai Server]]
|Een eigen server voor de Samourai Wallet
|-
|[[Specter|Specter Desktop]]
|Een wallet die het makkelijkt maakt om bijvoorbeeld een multisig setup te maken
|-
|[[Sphinx Relay]]
|Een applicatie die het mogelijk maakt om te chatten via het lightning netwerk en streaming payments implemeteert voor podcasts.
|-
|[[RTL|Ride the Lightning]]
|Een grafische interface om je lightning node te beheren.
|-
|[[Lightning Terminal]]
|Een grafische interface om je lightning node te beheren. Ook is het mogelijk om inkomende liquiditeit te kopen en uitgaande liquiditeit verkopen doormiddel van Lightning pool.
|-
|[[ThunderHub]]
|Een grafische interface om je lightning node te beheren.
|-
|[[LNbits]]
|Een open-source lightning wallet die het mogelijk maakt om meerdere lightningwallets te gebruiken op één node.
|-
|[[BTCPayServer|BTCPay Server]]
|Een paymentprocesor die het mogelijk maakt om Bitcoin en Lightning te accepteren zonder tussenkomst van een 3e partij.
|}
== Acties ==
Er zijn verschillende acties die je kan doen met je Umbrel node. Hieronder staan er een aantal uitgelegd.

=== Je node key vinden (Node Key / Lightning Address / URI) ===
[[Bestand:Umbrel-Lightning-Address.jpg|miniatuur|Rechtsboven krijg je de optie "Lightning Address"]]
De termen Node Key, Node Pubkey, Lightning Address, Node ID en URI worden door elkaar heen gebruikt. Een node key ziet eruit als '''03e691f81f08c56fa876cc4ef5c9e8b727bd682cf35605be25d48607a802526053''' @ '''ug6wkjdnp5fq2iiyakjn7uewn2eyghpqyapzkgvh7hbsq6acmxtt6lqd.onion:9735'''. Het deel voor de @ is de node key. Het deel na de @ is de verbindingsinformatie.

In het Lightningscherm van Umbrel moet je op de 3 puntjes klikken (zie ook het plaatje) om je Lightning Address te vinden.

=== Kanaal openen ===
Uitgaande van een eigen Umbrel node als hierboven beschreven, onderstaand de mogelijke stappen om een kanaal te openen met een andere node. Om een kanaal te openen dient er een on-chain Bitcoin transactie plaats te vinden. (En voor het sluiten ook weer). Voor de gewone individu is het daarom aan te raden met slechts 1 andere node een kanaal te openen, en dan nog wel met een 'grote' node, dat wil zeggen een node met veel liquiditeit en veel uitgaande connecties. Dat laatste is belangrijk om een gewenste lightning transactie zo'n groot mogelijke slagingskans te geven.

De volgende stappen zijn gebaseerd op de video-serie [https://youtu.be/ROiaj5AT7HI?t=239 'Nodezaak' te zien op YouTube], vanaf minuut 4.

* Zorg dat er voldoende saldo op de Bitcoin Core node staat, bijvoorbeeld €250,-.
* Liever één groot kanaal dan meerdere kleine, bijvoorbeeld €100,- of €200,-.
* Ga in browser naar [https://1ml.com/ 1ml.com].
* Zoek node Lightning.Watch (https://1ml.com/node/03e691f81f08c56fa876cc4ef5c9e8b727bd682cf35605be25d48607a802526053).
* Kopieer Public Key inclusief @-deel (2e regel: 03e691f81f08c56fa876cc4ef5c9e8b727bd682cf35605be25d48607a802526053@188.166.81.82:9735).
Ga naar Umbrel scherm
* Kies Lightning uit het menu links.
* Kies recht "+OPEN CHANNEL".
* Plak in Lightning Address.
* Geef de gewenste waarde in Satoshis in, bijvoorbeeld ter waarde van €100,-.
* Stel de transaction fee in: stel in op lage waarde, bijv $2 en heb geduld (of stel hoger in voor snellere satisfactie)
* Klik groene knop OPEN CHANNEL.

Wacht nu geduldig tot Active Channels op 1 springt en Max Send op het bedrag dat je geladen had; Het lijkt meteen of je kanaal 'geladen' is, maar afhankelijk van je fee zal je moeten wachten.

Er is nu een kanaal tussen je Umbrel LN en de Lightning.watch LN. De capaciteit zit vast in het kanaal en is in mindering gebracht op je btc-saldo bij Bitcoin Core;

=== Wallet koppelen ===
Vanuit de interface van Umbrel kun je makkelijk Lightning invoices maken en betalen, maar het is ook mogelijk om dit met een mobiele app te doen. De makkelijkste wallet om mee te werken is Zeus. Zeus is voor zowel [https://play.google.com/store/apps/details?id=app.zeusln.zeus Android] ([https://github.com/ZeusLN/zeus/releases APK]) als [https://apps.apple.com/us/app/zeus-ln/id1456038895 iOS] beschikbaar en is open-source. De UX ziet er voor beide hetzelfde uit, dus de stappen blijven gelijk.

Je kan je wallet als volgt aan Zeus koppelen:

* Ga naar Umbrel home-scherm
*Kies "Lightning Node"
*Kies "Connect Wallet"
* Open Zeus op je telefoon
* Kies "Scan lndconnect config"
* Scan de QR-code weergeven in je Umbrel interface (of voor alles handmatig in)
* Vink "Use Tor" en "Certificate Verification" beide aan (de laatste is niet noodzakelijk, maar een extra beveiliging)
*Druk op "Save Node Config"

Na een paar seconden zie je alle info in de app verschijnen en kun je zowel Bitcoin als Lightning betalingen doen en Lightning kanalen beheren; rechtstreeks vanaf je eigen node waar je ook bent.

=== Inloggen via SSH ===
Een hoop commando's dienen via SSH te gebeuren. Dit is een manier om je node te beheren via een tekst-interface.

==== Vanaf een Windows 10-computer ====
Open PowerShell (WIN-R, powershell, enter) en typ onderstaand commando. Als het niet werkt, download dan [https://www.chiark.greenend.org.uk/~sgtatham/putty/latest.html PuTTY].
<pre>ssh -t umbrel@umbrel.local</pre>
Voer het wachtwoord in (zelfde als inlogwachtwoord van de webpagina), je zal niet zien ''dat'' je het wachtwoord aan het invoeren bent.

==== Vanaf een Mac of Linux-computer ====
Open je Terminal en typ onderstaand commando:
<pre>ssh -t umbrel@umbrel.local</pre>
Voer het wachtwoord in (zelfde als inlogwachtwoord van de webpagina), je zal niet zien ''dat'' je het wachtwoord aan het invoeren bent.

=== Alias (naam) en kleur instellen ===
Wil je een alias instellen voor je node? Besef eerst dat de informatie publiek wordt!

Let op: op dit moment wordt bij elke update de LND configuratie teruggezet naar de standaardinstellingen en zal je je alias opnieuw moeten invoeren.

# Log in op je node via SSH
# Open het config bestand: '''nano umbrel/lnd/lnd.conf'' (dat is LND klein geschreven, niet iND).
# U bent nu in de editor. Voeg '''alias=SOMENAME''' toe. Dit moet worden toegevoegd aan de eerste paragraaf. Ergens onder het blok '''[Application Options]''', niet in een ander blok.
# (Optioneel) zet '''color=#ff0000''' of een andere hex kleur, op een nieuwe regel, net onder alias. [https://www.color-hex.com/ vind een mooie kleur].
# Onderaan zie je de commando's die je kunt geven. Het dakje '''^''' betekent CTRL toets. '''^X'' is eXit, dus gebruik CTRL-X om het bestand te verlaten. Bevestig dat je de buffer wilt opslaan met Y. Druk enter voor de bestandsnaam (niet veranderen).
# Nadat je de editor hebt verlaten, type '''cat umbrel/lnd/lnd.conf'' om naar de inhoud van het bestand te kijken.
# Start vervolgens de Umbrel node opnieuw op. Je kunt dit goed doen vanuit de Umbrel webinterface (Instellingen, Herstart)
# Als je publieke kanalen hebt, duurt het (max) 2 dagen voordat de nieuwe node zichtbaar is op [https://1ml.com 1ml.com].
# Als je [[RTL]] geïnstalleerd hebt, zou je de nieuwe node naam direct moeten zien na een herstart van RTL, of na opnieuw in te loggen. Een schone herstart van een node (via de webinterface) zou RTL ook opnieuw moeten starten.

Als je terminal bevriest, heb je misschien CTRL-S ingedrukt. Maak het bevriezen ongedaan met CTRL-Q.

=== Bekijken hoe veel routes je node kent ===
Log in via SSH en doe daarna

<code>docker exec -i lnd lncli describegraph | grep channel_id | wc -l</code>

Je krijgt het aantal kanalen terug, dit moeten er zeker meer dan 35 000 zijn. Zo niet, dan moet je nog even wachten totdat je node via het [[Lightning#Concepten|roddelcircuit]] de kanalen doorkrijgt. Het is hiervoor nodig dat je minstens 1 actief kanaal hebt en het kan tot 2 dagen duren. Hoe meer kanalen, hoe sneller het gaat.

=== Eerder gedownloade blockchaindata gebruiken ===

Mocht je overstappen van andere nodesoftware of heb je de bitcoin blockchain al eerder gedownload, dan kan je deze overzetten op je nieuwe installatie. Dit scheelt je de blockhaindata opnieuw downloaden.
Bron: Umbrel GitHub [https://github.com/getumbrel/umbrel-os/issues/119]

# Zorg dat je de installatie hebt voltooid en Umbrel al een keer hebt opgestart met de externe schijf aangesloten.
# Sluit Umbrel af via de Settings pagina, haal de stekker uit het stopcontact en verwijder de externe schijf.

Omdat de externe schrijf nu als EXT4 geformatteerd is, kan deze niet in Windows / macOS gelezen worden.
Als je geen linux hebt, kan je ook een Virtual Machine (VM) gebruiken of een live CD/USB. De live optie heeft bijna elke desktop installatie , zoals "Raspberry Pi Desktop for PC and Mac" [https://www.raspberrypi.org/software/]. Maak een VM aan in VirtualBox of zet hem op een USB stick.

# Kopieer de mappen "blocks" en "chainstate" van de eerdere installatie en plaats/vervang ze in /umbrel/bitcoin/ op je externe schijf.
# Ontkoppel de externe schijf, verbind hem weer met je nieuwe Umbrel node en start deze weer op.
# De blockchaindata wordt gecontroleerd voordat hij gebruikt kan worden, dus het kan even duren voordat je het inlogscherm te zien krijgt.

=== Ruimtegebrek op een custom install ===
Mocht je Umbrel niet op een Raspberry Pi hebben geïnstalleerd en je komt er later achter dat ruimte tekort komt, dan is het verplaatsen van de blockchaindata naar een andere locatie en optie (bijvoorbeeld een externe schijf). Zo hoef je niet opnieuw te beginnen met downloaden.

Stop Umbrel

<code>cd /INSTALLATIEMAP/UMBREL</code> bijvoorbeeld <code>cd /home/gebruiker/umbrel</code>

<code>sudo ./scripts/stop</code>

Kopieer de mappen "blocks" en "chainstate" naar een nieuwe locatie.

<code>cp -r /ORIGINEEL/umbrel/bitcoin/blocks /NIEUW/umbrel/blocks</code>

<code>cp -r /ORIGINEEL/umbrel/bitcoin/chainstate /NIEUW/umbrel/chainstate</code>

Bijvoorbeeld
<code>cp -r /home/gebruiker/umbrel/bitcoin/blocks /mnt/harddisk/umbrel/blocks</code>

Controleer of er geen verschil is tussen de nieuwe en oude mappen. Bij geen antwoord is er geen verschil.

<code>diff -qr /ORIGINEEL/umbrel/bitcoin/blocks /NIEUW/umbrel/blocks</code>

<code>diff -qr /ORIGINEEL/umbrel/bitcoin/chainstate /NIEUW/umbrel/chainstate</code>

Verwijder de originele mappen als je hebt bevestigd dat de nieuwe map niet verschillend is.

<code>rm -r /ORIGINEEL/umbrel/bitcoin/blocks</code>

<code>rm -r /ORIGINEEL/umbrel/bitcoin/chainstate</code>

Verwijs naar de nieuwe plek op de originele locatie met een symbolische of softlink

<code>ln -s /NIEUW/umbrel/blocks /ORIGINEEL/umbrel/bitcoin/blocks</code>

<code>ln -s /NIEUW/umbrel/chainstate /ORIGINEEL/umbrel/bitcoin/chainstate</code>

Controleer of de symbolische link goed gelukt is. Het komt er in een andere kleur te staan, met het symbool ->

<code>ls -la /ORIGINEEL/umbrel/bitcoin</code>

Reboot en enjoy the free disk space!

<code>sudo reboot</code>

=== Een handmatige update doen ===
Als je Umbrel blijft [https://github.com/getumbrel/umbrel/issues/593#issuecomment-787518502 hangen], dan kan je een handmatige update doen.

Log in via SSH (zie hierboven) en doe:

<code>cd ~/umbrel && sudo scripts/update/update --repo getumbrel/umbrel</code>

Umbrel zal nu updaten naar de laatste versie.

=== Bitcoin-cli commando's draaien ===
Verbind via SSH (ssh umbrel@umbrel.local) met je Umbrel node. Je kunt je bitcoin-cli commando's uitvoeren met <code>docker exec -i bitcoin bitcoin-cli</code>

=== LND-cli commando's draaien ===
Verbind via SSH (ssh umbrel@umbrel.local) met je Umbrel node. Je kunt je lncli commando's uitvoeren met <code>docker exec -i lnd lncli</code>

Bijvoorbeeld de status van je node
<pre>docker exec -i lnd lncli getinfo</pre>

=== Een bericht tekenen ===
Dit kan via de [[RTL]]-app, of op de commandline (via SSH):

Log in via SSH (zie boven) en doe:

<code>docker exec -i lnd lncli signmessage HETBERICHT</code>

Je krijgt dan je signature terug, hij staat tussen aanhalingstekens. De aanhalingstekens horen niet bij de signature/handtekening.

=== Een geïnstalleerde app via de commandline gebruiken ===

Je kan de verschillende apps ook via de commandline aanroepen. Bijvoorbeeld om extra features te gebruiken die (nog) niet in de GUI zitten. Het werkt iets anders dan normaal, omdat ze geïnstalleerd zijn in docker containers.

Lijst met geïnstalleerde apps / docker containers

<code>docker container ls</code>

In de lijst kan je kijken hoe de docker container van de app die je wilt gebruiken heet. Lightning Terminal heeft lightning-terminal_web_1 bijvoorbeeld.

Voer op de volgende manier commando's uit

<code>docker exec -i APPNAAM COMMANDO</code>

Omdat de apps in losse docker containers zitten die je aanroept met het app script, zijn de bestandspaden relatief tot de map van de app in /umbrel/app-data/APPNAAM. Dit geldt ook voor default settings, deze werken vaak niet doordat de apps in docker containers zitten. Houd hier dus rekening mee als je een app via de commandline aanroept. Dit verklaart de extra argumenten in het voorbeeldd.

Een voorbeeld is het recoveren van een pool account van lightning-terminal, mocht je per ongeluk de app hebben verwijderd met nog bitcoin op het account:

<code>docker exec -i lightning-terminal_web_1 pool --rpcserver localhost:8443 --tlscertpath=~/.lit/tls.cert accounts recover </code>

=== Een minimale kanaalgroote instellen (minchansize) ===
Pas je lnd.conf aan, zet onder '''Application Options''' de instelling '''minchansize=100000''' zodat peers minimaal een kanaal van 100k sat moeten openen. Zie het kopje over [[Umbrel lightning node#Alias (naam) en kleur instellen|het instellen van een alias]] voor informatie hoe je het configuratiebestand aanpast.

=== Balance of Satoshis (bos) installeren op je Umbrel node ===
[https://github.com/alexbosworth/balanceofsatoshis balanceofsatoshis] is een commandline-tool waarmee je met LND saldo's kan werken, ook kan je deze koppelen aan een eigen Telegram-bot om bijvoorbeeld makkelijk een LN-invoice aan te maken.

# node.js apt repository toevoegen <code>curl -sL <nowiki>https://deb.nodesource.com/setup_16.x</nowiki> | sudo -E bash</code>
# node.js installeren <code>sudo apt-get install -y nodejs</code>
# bos installeren <code>sudo npm install -g balanceofsatoshis</code>
# configuratie aanmaken <code>mkdir -p .bos/umbrel/</code> en <code>nano credentials.json</code>

Bij een normale umbrel-installatie zou de volgende configuratie moeten werken
<pre>
{ "cert_path": "/home/umbrel/umbrel/lnd/tls.cert",
"macaroon_path": "/home/umbrel/umbrel/lnd/data/chain/bitcoin/mainnet/admin.macaroon",
"socket": "localhost:10009" }
</pre>

== Verdere documentatie ==

=== DarthCoin guides ===
DarthCoin guides is een serie docs over Umbrel, Lightning en wallets setup, met tips, gotchas en troubleshooting.
Startpunt:
* [https://telegra.ph/Umbrel-Node---Simple-management-guide-03-09 Umbrel BTC/LN Node - Getting started]

Overige documenten van auteur DarthCoin (zie footer in boven genoemd startdocument):
* Umbrel BTC/LN node - Troubleshooting manual
* How to open LN channels with known peers
* LNtxBot User Manual Guide
* Umbrel BTC/LN node + LNDHub + Bluewa
* node + LNbits - Getting started
* How
* Curated list of places fromin - The 2nd Fire Discovery by wo/man
* Lending in a Bitcoin world

=== NGINX reverse proxy met SSL installeren voor Umbrel/BTCPay Server ===
[https://jorijn.com/ Jorijn Schrijvershof] heeft een handleiding geschreven waarmee het mogelijk is om [[BTCPayServer|BTCPay Server]] te bereiken buiten TOR om. Dit is natuurlijk reuze handig indien je met jouw webshop gebruik maken van BTCPay Server en zo zijn er nog wel meer toepassingen te bedenken.

* [https://jorijn.com/installing-nginx-reverse-proxy-with-ssl-certificate-umbrel-btcpayserver/ Installing the NGINX reverse proxy with an SSL certificate for Umbrel/BTCPay Server]

De unieke kenmerken van Bitcoin

2022-07-09T07:41:02Z

DediQated:

Deze website gaat over [[Bitcoin]] (vandaar de naam BTCWiki) en expliciet niet over 'crypto'(currencies).
[[Bestand:Kaas-chart.png|miniatuur|Overzicht altcoins en hun lot]]
Terwijl er toch heel veel andere cryptocurrencies zijn. Wel 20.155<ref>https://coinmarketcap.com/</ref> (juli 2022). Ze worden aangeduid met de term '''altcoins''', een afleiding 'alternatieve coins'. Bitcoiners noemen ze ook wel '''shitcoins'''. We kennen afsplitsingen (forks) van Bitcoin (zoals Litecoin of Bitcoin Cash), coins met privacy focus (zoals Monero), Smart Contracts (zoals Ethereum, Cardano, Polkadot of Solana) en meme coins (grappig bedoelde munten als Dodgecoin of Shiba Inu). En duizenden anderen. In de afgelopen jaren zijn er velen gekomen, maar er zijn er ook vele roemloos ten onder gegaan of lijden nu een vergeten bestaan.

In dit deel maken we duidelijk wat de unieke kenmerken zijn van Bitcoin. In de pagina over altcoins kijken we met een kritische maar realistische blik naar de verschillende soorten altcoins.

=== De basis: blockchaintechnologie ===
Bitcoin maakt gebruik van blockchaintechnologie. Blockchaintechnologie is een verzameling van verschillende technieken die bij Bitcoin als eerste op een unieke manier zijn samengebracht. Door gebruik te maken van cryptografie, hashing en [[Proof of Work]] (PoW) is een mogelijkheid gecreëerd om een netwerk op te bouwen waarbij er geen centrale eigenaar is.

De blockchain is op zich alleen een stuk software techniek om gegevens op te slaan. Die zonder munt met marktwaarde en dus PoW, geen toegevoegde waarde biedt. Alleen dan is de overhead van de pure decentralisatie een voordeel.

Een traditionele database (als Oracle/MySQL) is veel efficiënter: er kunnen heel veel transacties, heel snel verwerkt worden. Sommige altcoins profileren zich met hogere verwerkingssnelheden doordat er aan decentralisatie concessies worden gedaan. Vaak zou een centrale database-oplossing, wereldwijd beschikbaar, bijvoorbeeld vanuit Amazon of Microsoft een beter alternatief zijn.

=== Bitcoin Protocol: decentralisatie en permissieloosheid ===
Door [[Proof of Work]] is Bitcoin decentraal (veel deelnemers) en permissie loos (voor iedereen toegankelijk). En daarin in Bitcoin uniek. Bij andere coins is er altijd een groep ontwikkelaars, een oprichter, of zelfs een bedrijf die grote invloed uitoefent. Dit betekent ook dat andere munten gestopt en aangepast kunnen worden door een centrale partij.

De manier waarom gebruik wordt gemaakt van de blockchaintechnologie in Bitcoin is vastgelegd in de consensusregels. Daarin staan alle regels en afspraken die gelden voor iedereen die meewerkt aan Bitcoin door op zijn computer die software te draaien. Alle computers samen voeren dan de regels uit die in deze regels zijn vastgelegd. De meest bekende zijn:

* De manier waarop waarde tussen adressen wordt verplaatst (via transacties).
* Onder welke condities transacties worden goedgekeurd.
* Het verzamelen van de transacties in blokken.
* Het toevoegen van een nieuw blok door een miner.
* Wie toestemming krijgt om een blok toe te voegen (de miner die als eerst het raadsel oplost).
* Hoe de raadsels werken en hoe door het raadsel moeilijker of makkelijker te maken, de gemiddelde tijd van het uitbrengen van een blok op 10 minuten wordt afgestemd.
* Dat de miner gesponsord wordt door bitcoin aan zichzelf uit te keren als hij een blok mag aanmaken en daarnaast transactiekosten mag rekenen (dus wanneer deze miner als eerst het raadsel goed heeft).
* Dat elke 4 jaar het [[Mining#Opbrengsten|sponsorbedrag]] wordt gehalveerd.
* Dat via dat mechanisme bitcoin aan het netwerk worden toegevoegd, met als maximum 21 miljoen bitcoin.
* Dat elke bitcoin te verdelen is in 100 miljoen stukjes: [[satoshi]]’s (sats).

=== Bitcoin Netwerk ===
Alle computers die het Bitcoin Protocol draaien vormen het Bitcoin netwerk. Deze staan met elkaar in verbinding en elke computer controleert de transacties die de miners in een blok toevoegen en slaan ook de actuele blockchain (een keten van alle goedgekeurde blokken) zelf op. Concreet staat dus nu op meer dan 10.000 computers wereldwijd een kopie van de Bitcoin-blockchain-blokken-met-transacties. In totaal zo’n 160GB. Zo’n computer heeft slecht beperkte specificaties: een Raspberry Pi volstaat al.

Daarnaast zijn er computers van de miners: die proberen als eerste de het raadsel op te lossen. En omdat je met snellere videokaarten sneller kan raden, zijn die computers krachtiger. Vaak werken ze in pools, mining-pools. De miners draaien voor het raden extra software om te kunnen minen.

=== ''Protocollen hebben elke 1 winnaar: het netwerkeffect'' ===
Standaarden en protocollen neigen naar één winnaar. Denk aan HTML, TCP/IP, SMS, SMTP, de US dollar, 220Volt, GSM, de fax, Facebook, Twitter, VHS-videotape, enz. Bitcoin is ook een protocol, namelijk een protocol van waardeoverdracht via het internet.

Protocollen hebben een ''''netwerk effect'''<nowiki/>': hoe meer mensen meedoen, hoe nuttiger het protocol voor de deelnemers. Eigenwijs je aansluiten bij een alternatief protocol maakt je per definitie onderdeel van een kleinere gemeenschap met minder reikwijdte. Daarom treedt er uiteindelijk altijd een concentratie op, de focus op één oplossing, het zo genaamde Schelling Point effect. Ook mensen in een vrije markt kiezen één standaard, zonder centraal daartoe geforceerd te worden.

=== Bitcoin als enige munt met waarde ===
Bitcoin als munt is waar vaak aan gerefereerd wordt. Dit is de verdeelsleutel: met een bitcoin (of beter, met een aantal satoshi’s) heb je een deel van de volledige bitcoin omgeving. Dus eigenlijk een aandeel in het wereldwijde netwerk dat al bijna 10 jaar onafgebroken waarde verplaatst met (een bijna) 100% beschikbaarheid en dat nog steeds groeit en steeds meer wordt gebruikt.

=== Geld als oplossing voor het handelsprobleem ===
Als je de werking en geschiedenis van [[Bitcoin gebruiken|geldsystemen]] bestudeert zie je dat de waardevastheid en stabiliteit essentieel zijn. Daarom was tot vóór het digitale tijdperk goud natuurlijk het universele geld bij uitstek, met mondiale betaalkracht.

Geld lost een probleem op dat in ruilhandel bestaat: als je broden maakt, en je wil schoenen kopen, dan moet je (als geld niet bestaat), een schoenmaker kopen die op dat moment 50 broden wil ruilen voor een paar schoenen. We noemen dit de "'''double coincidence of wants'''", de toevalligheid dat iemand precies hetzelfde wil ruilen.

Geld is een middel om dit beter te laten verlopen: je verkoopt je brood voor geld en koopt schoenen met geld.

Hier is het nodig dat we één soort geld hebben dat wordt geaccepteerd. Als er meerdere altcoins komen dan wordt het probleem weer vergroot.

=== Conclusies ===

* Bitcoin is een protocol én heeft eigenschappen van geld, dus er is een dubbele druk naar één standaard.
* De software van Bitcoin is moeilijk te wijzigen door zijn decentrale eigenachap.
* Het Bitcoin netwerk heeft een uptime van hoger dan 99.98% sinds de start (3 januari 2009).<ref>https://bitcoinuptime.org/</ref> Bitcoin heeft er sinds maart 2013 niet meer uit gelegen.<ref>https://github.com/bitcoin/bips/blob/master/bip-0050.mediawiki</ref>
* Er worden grote hoeveelheden transacties over verstuurd.

Onder andere hierom geloven vele bitcoiners in Bitcoin. De mindset van bitcoiners is gericht op de [[Een betere wereld met en door Bitcoin|lange termijn]], '[[Bitcoin kopen#HODL|koop en houd]]'.

De unieke kenmerken van Bitcoin

2022-07-09T07:35:17Z

DediQated:

Deze site gaat over [[Bitcoin]] (vandaar de naam BTCWiki) en expliciet niet over 'crypto'(currencies).
[[Bestand:Kaas-chart.png|miniatuur|Overzicht altcoins en hun lot]]
Terwijl er toch heel veel andere cryptocurrencies zijn. Wel 20.155<ref>https://coinmarketcap.com/</ref> (juli 2022). Ze worden aangeduid met de term '''altcoins''', een afleiding 'alternatieve coins'. Bitcoiners noemen ze ook wel '''shitcoins'''. We kennen afsplitsingen (forks) van Bitcoin (zoals Litecoin of Bitcoin Cash), coins met privacy focus (zoals Monero), Smart Contracts (zoals Ethereum, Cardano, Polkadot of Solana) en meme coins (grappig bedoelde munten als Dodgecoin of Shiba Inu). En duizenden anderen. In de afgelopen jaren zijn er velen gekomen, maar er zijn er ook vele roemloos ten onder gegaan of lijden nu een vergeten bestaan.

In dit deel maken we duidelijk wat de unieke kenmerken zijn van Bitcoin. In de pagina over altcoins kijken we met een kritische maar realistische blik naar de verschillende soorten altcoins.

=== De basis: blockchaintechnologie ===
Bitcoin maakt gebruik van blockchaintechnologie. Blockchaintechnologie is een verzameling van verschillende technieken die bij Bitcoin als eerste op een unieke manier zijn samengebracht. Door gebruik te maken van cryptografie, hashing en [[Proof of Work]] (PoW) is een mogelijkheid gecreëerd om een netwerk op te bouwen waarbij er geen centrale eigenaar is.

De blockchain is op zich alleen een stuk software techniek om gegevens op te slaan. Die zonder munt met marktwaarde en dus PoW, geen toegevoegde waarde biedt. Alleen dan is de overhead van de pure decentralisatie een voordeel.

Een traditionele database (als Oracle/MySQL) is veel efficiënter: er kunnen heel veel transacties, heel snel verwerkt worden. Sommige altcoins profileren zich met hogere verwerkingssnelheden doordat er aan decentralisatie concessies worden gedaan. Vaak zou een centrale database-oplossing, wereldwijd beschikbaar, bijvoorbeeld vanuit Amazon of Microsoft een beter alternatief zijn.

=== Bitcoin Protocol: decentralisatie en permissieloosheid ===
Door [[Proof of Work]] is Bitcoin decentraal (veel deelnemers) en permissie loos (voor iedereen toegankelijk). En daarin in Bitcoin uniek. Bij andere coins is er altijd een groep ontwikkelaars, een oprichter, of zelfs een bedrijf die grote invloed uitoefent. Dit betekent ook dat andere munten gestopt en aangepast kunnen worden door een centrale partij.

De manier waarom gebruik wordt gemaakt van de blockchaintechnologie in Bitcoin is vastgelegd in de consensusregels. Daarin staan alle regels en afspraken die gelden voor iedereen die meewerkt aan Bitcoin door op zijn computer die software te draaien. Alle computers samen voeren dan de regels uit die in deze regels zijn vastgelegd. De meest bekende zijn:

* De manier waarop waarde tussen adressen wordt verplaatst (via transacties).
* Onder welke condities transacties worden goedgekeurd.
* Het verzamelen van de transacties in blokken.
* Het toevoegen van een nieuw blok door een miner.
* Wie toestemming krijgt om een blok toe te voegen (de miner die als eerst het raadsel oplost).
* Hoe de raadsels werken en hoe door het raadsel moeilijker of makkelijker te maken, de gemiddelde tijd van het uitbrengen van een blok op 10 minuten wordt afgestemd.
* Dat de miner gesponsord wordt door bitcoin aan zichzelf uit te keren als hij een blok mag aanmaken en daarnaast transactiekosten mag rekenen (dus wanneer deze miner als eerst het raadsel goed heeft).
* Dat elke 4 jaar het [[Mining#Opbrengsten|sponsorbedrag]] wordt gehalveerd.
* Dat via dat mechanisme bitcoin aan het netwerk worden toegevoegd, met als maximum 21 miljoen bitcoin.
* Dat elke bitcoin te verdelen is in 100 miljoen stukjes: [[satoshi]]’s (sats).

=== Bitcoin Netwerk ===
Alle computers die het Bitcoin Protocol draaien vormen het Bitcoin netwerk. Deze staan met elkaar in verbinding en elke computer controleert de transacties die de miners in een blok toevoegen en slaan ook de actuele blockchain (een keten van alle goedgekeurde blokken) zelf op. Concreet staat dus nu op meer dan 10.000 computers wereldwijd een kopie van de Bitcoin-blockchain-blokken-met-transacties. In totaal zo’n 160GB. Zo’n computer heeft slecht beperkte specificaties: een Raspberry Pi volstaat al.

Daarnaast zijn er computers van de miners: die proberen als eerste de het raadsel op te lossen. En omdat je met snellere videokaarten sneller kan raden, zijn die computers krachtiger. Vaak werken ze in pools, mining-pools. De miners draaien voor het raden extra software om te kunnen minen.

=== ''Protocollen hebben elke 1 winnaar: het netwerkeffect'' ===
Standaarden en protocollen neigen naar één winnaar. Denk aan HTML, TCP/IP, SMS, SMTP, de US dollar, 220Volt, GSM, de fax, Facebook, Twitter, VHS-videotape, enz. Bitcoin is ook een protocol, namelijk een protocol van waardeoverdracht via het internet.

Protocollen hebben een ''''netwerk effect'''<nowiki/>': hoe meer mensen meedoen, hoe nuttiger het protocol voor de deelnemers. Eigenwijs je aansluiten bij een alternatief protocol maakt je per definitie onderdeel van een kleinere gemeenschap met minder reikwijdte. Daarom treedt er uiteindelijk altijd een concentratie op, de focus op één oplossing, het zo genaamde Schelling Point effect. Ook mensen in een vrije markt kiezen één standaard, zonder centraal daartoe geforceerd te worden.

=== Bitcoin als enige munt met waarde ===
Bitcoin als munt is waar vaak aan gerefereerd wordt. Dit is de verdeelsleutel: met een bitcoin (of beter, met een aantal satoshi’s) heb je een deel van de volledige bitcoin omgeving. Dus eigenlijk een aandeel in het wereldwijde netwerk dat al bijna 10 jaar onafgebroken waarde verplaatst met (een bijna) 100% beschikbaarheid en dat nog steeds groeit en steeds meer wordt gebruikt.

=== Geld als oplossing voor het handelsprobleem ===
Als je de werking en geschiedenis van [[Bitcoin gebruiken|geldsystemen]] bestudeert zie je dat de waardevastheid en stabiliteit essentieel zijn. Daarom was tot vóór het digitale tijdperk goud natuurlijk het universele geld bij uitstek, met mondiale betaalkracht.

Geld lost een probleem op dat in ruilhandel bestaat: als je broden maakt, en je wil schoenen kopen, dan moet je (als geld niet bestaat), een schoenmaker kopen die op dat moment 50 broden wil ruilen voor een paar schoenen. We noemen dit de "'''double coincidence of wants'''", de toevalligheid dat iemand precies hetzelfde wil ruilen.

Geld is een middel om dit beter te laten verlopen: je verkoopt je brood voor geld en koopt schoenen met geld.

Hier is het nodig dat we één soort geld hebben dat wordt geaccepteerd. Als er meerdere altcoins komen dan wordt het probleem weer vergroot.

=== Conclusies ===

* Bitcoin is een protocol én heeft eigenschappen van geld, dus er is een dubbele druk naar één standaard.
* De software van Bitcoin is moeilijk te wijzigen door zijn decentrale eigenachap.
* Het Bitcoin netwerk heeft een uptime van hoger dan 99.98% sinds de start (3 januari 2009).<ref>https://bitcoinuptime.org/</ref> Bitcoin heeft er sinds maart 2013 niet meer uit gelegen.<ref>https://github.com/bitcoin/bips/blob/master/bip-0050.mediawiki</ref>
* Er worden grote hoeveelheden transacties over verstuurd.

Onder andere hierom geloven vele bitcoiners in Bitcoin. De mindset van bitcoiners is gericht op de [[Een betere wereld met en door Bitcoin|lange termijn]], '[[Bitcoin kopen#HODL|koop en houd]]'.

De unieke kenmerken van Bitcoin

2022-07-09T07:34:02Z

DediQated: Opfrisser deel 2

Deze site gaat over [[Bitcoin]] (vandaar de naam BTCWiki) en expliciet niet over 'crypto'(currencies).
[[Bestand:Kaas-chart.png|miniatuur|Overzicht altcoins en hun lot]]
Terwijl er toch heel veel andere cryptocurrencies zijn. Wel 20.155<ref>https://coinmarketcap.com/</ref> (juli 2022). Ze worden aangeduid met de term '''altcoins''', een afleiding 'alternatieve coins'. Bitcoiners noemen ze ook wel '''shitcoins'''. We kennen afsplitsingen (forks) van Bitcoin (zoals Litecoin of Bitcoin Cash), coins met privacy focus (zoals Monero), Smart Contracts (zoals Ethereum, Cardano, Polkadot of Solana) en meme coins (grappig bedoelde als Dodgecoin of Shiba Inu). En duizenden anderen. In de afgelopen jaren zijn er velen gekomen, maar er zijn er ook vele roemloos ten onder gegaan of lijden nu een vergeten bestaan.

In dit deel maken we duidelijk wat de unieke kenmerken zijn van Bitcoin. In de pagina over altcoins kijken we met een kritische maar realistische blik naar de verschillende soorten altcoins.

=== De basis: blockchaintechnologie ===
Bitcoin maakt gebruik van blockchaintechnologie. Blockchaintechnologie is een verzameling van verschillende technieken die bij Bitcoin als eerste op een unieke manier zijn samengebracht. Door gebruik te maken van cryptografie, hashing en [[Proof of Work]] (PoW) is een mogelijkheid gecreëerd om een netwerk op te bouwen waarbij er geen centrale eigenaar is.

De blockchain is op zich alleen een stuk software techniek om gegevens op te slaan. Die zonder munt met marktwaarde en dus PoW, geen toegevoegde waarde biedt. Alleen dan is de overhead van de pure decentralisatie een voordeel.

Een traditionele database (als Oracle/MySQL) is veel efficiënter: er kunnen heel veel transacties, heel snel verwerkt worden. Sommige altcoins profileren zich met hogere verwerkingssnelheden doordat er aan decentralisatie concessies worden gedaan. Vaak zou een centrale database-oplossing, wereldwijd beschikbaar, bijvoorbeeld vanuit Amazon of Microsoft een beter alternatief zijn.

=== Bitcoin Protocol: decentralisatie en permissieloosheid ===
Door [[Proof of Work]] is Bitcoin decentraal (veel deelnemers) en permissie loos (voor iedereen toegankelijk). En daarin in Bitcoin uniek. Bij andere coins is er altijd een groep ontwikkelaars, een oprichter, of zelfs een bedrijf die grote invloed uitoefent. Dit betekent ook dat andere munten gestopt en aangepast kunnen worden door een centrale partij.

De manier waarom gebruik wordt gemaakt van de blockchaintechnologie in Bitcoin is vastgelegd in de consensusregels. Daarin staan alle regels en afspraken die gelden voor iedereen die meewerkt aan Bitcoin door op zijn computer die software te draaien. Alle computers samen voeren dan de regels uit die in deze regels zijn vastgelegd. De meest bekende zijn:

* De manier waarop waarde tussen adressen wordt verplaatst (via transacties).
* Onder welke condities transacties worden goedgekeurd.
* Het verzamelen van de transacties in blokken.
* Het toevoegen van een nieuw blok door een miner.
* Wie toestemming krijgt om een blok toe te voegen (de miner die als eerst het raadsel oplost).
* Hoe de raadsels werken en hoe door het raadsel moeilijker of makkelijker te maken, de gemiddelde tijd van het uitbrengen van een blok op 10 minuten wordt afgestemd.
* Dat de miner gesponsord wordt door bitcoin aan zichzelf uit te keren als hij een blok mag aanmaken en daarnaast transactiekosten mag rekenen (dus wanneer deze miner als eerst het raadsel goed heeft).
* Dat elke 4 jaar het [[Mining#Opbrengsten|sponsorbedrag]] wordt gehalveerd.
* Dat via dat mechanisme bitcoin aan het netwerk worden toegevoegd, met als maximum 21 miljoen bitcoin.
* Dat elke bitcoin te verdelen is in 100 miljoen stukjes: [[satoshi]]’s (sats).

=== Bitcoin Netwerk ===
Alle computers die het Bitcoin Protocol draaien vormen het Bitcoin netwerk. Deze staan met elkaar in verbinding en elke computer controleert de transacties die de miners in een blok toevoegen en slaan ook de actuele blockchain (een keten van alle goedgekeurde blokken) zelf op. Concreet staat dus nu op meer dan 10.000 computers wereldwijd een kopie van de Bitcoin-blockchain-blokken-met-transacties. In totaal zo’n 160GB. Zo’n computer heeft slecht beperkte specificaties: een Raspberry Pi volstaat al.

Daarnaast zijn er computers van de miners: die proberen als eerste de het raadsel op te lossen. En omdat je met snellere videokaarten sneller kan raden, zijn die computers krachtiger. Vaak werken ze in pools, mining-pools. De miners draaien voor het raden extra software om te kunnen minen.

=== ''Protocollen hebben elke 1 winnaar: het netwerkeffect'' ===
Standaarden en protocollen neigen naar één winnaar. Denk aan HTML, TCP/IP, SMS, SMTP, de US dollar, 220Volt, GSM, de fax, Facebook, Twitter, VHS-videotape, enz. Bitcoin is ook een protocol, namelijk een protocol van waardeoverdracht via het internet.

Protocollen hebben een ''''netwerk effect'''<nowiki/>': hoe meer mensen meedoen, hoe nuttiger het protocol voor de deelnemers. Eigenwijs je aansluiten bij een alternatief protocol maakt je per definitie onderdeel van een kleinere gemeenschap met minder reikwijdte. Daarom treedt er uiteindelijk altijd een concentratie op, de focus op één oplossing, het zo genaamde Schelling Point effect. Ook mensen in een vrije markt kiezen één standaard, zonder centraal daartoe geforceerd te worden.

=== Bitcoin als enige munt met waarde ===
Bitcoin als munt is waar vaak aan gerefereerd wordt. Dit is de verdeelsleutel: met een bitcoin (of beter, met een aantal satoshi’s) heb je een deel van de volledige bitcoin omgeving. Dus eigenlijk een aandeel in het wereldwijde netwerk dat al bijna 10 jaar onafgebroken waarde verplaatst met (een bijna) 100% beschikbaarheid en dat nog steeds groeit en steeds meer wordt gebruikt.

=== Geld als oplossing voor het handelsprobleem ===
Als je de werking en geschiedenis van [[Bitcoin gebruiken|geldsystemen]] bestudeert zie je dat de waardevastheid en stabiliteit essentieel zijn. Daarom was tot vóór het digitale tijdperk goud natuurlijk het universele geld bij uitstek, met mondiale betaalkracht.

Geld lost een probleem op dat in ruilhandel bestaat: als je broden maakt, en je wil schoenen kopen, dan moet je (als geld niet bestaat), een schoenmaker kopen die op dat moment 50 broden wil ruilen voor een paar schoenen. We noemen dit de "'''double coincidence of wants'''", de toevalligheid dat iemand precies hetzelfde wil ruilen.

Geld is een middel om dit beter te laten verlopen: je verkoopt je brood voor geld en koopt schoenen met geld.

Hier is het nodig dat we één soort geld hebben dat wordt geaccepteerd. Als er meerdere altcoins komen dan wordt het probleem weer vergroot.

=== Conclusies ===

* Bitcoin is een protocol én heeft eigenschappen van geld, dus er is een dubbele druk naar één standaard.
* De software van Bitcoin is moeilijk te wijzigen door zijn decentrale eigenachap.
* Het Bitcoin netwerk heeft een uptime van hoger dan 99.98% sinds de start (3 januari 2009).<ref>https://bitcoinuptime.org/</ref> Bitcoin heeft er sinds maart 2013 niet meer uit gelegen.<ref>https://github.com/bitcoin/bips/blob/master/bip-0050.mediawiki</ref>
* Er worden grote hoeveelheden transacties over verstuurd.

Onder andere hierom geloven vele bitcoiners in Bitcoin. De mindset van bitcoiners is gericht op de [[Een betere wereld met en door Bitcoin|lange termijn]], '[[Bitcoin kopen#HODL|koop en houd]]'.

De unieke kenmerken van Bitcoin

2022-07-07T13:12:10Z

DediQated:

Deze site gaat over [[Bitcoin]] (vandaar de naam BTCWiki) en expliciet niet over 'crypto'(currencies).
[[Bestand:Kaas-chart.png|miniatuur|Overzicht altcoins en hun lot]]
Terwijl er toch heel veel andere cryptocurrencies zijn. Wel 20.155<ref>https://coinmarketcap.com/</ref> (juli 2022). Ze worden aangeduid met de term '''altcoins''', van alternatieve coins. Bitcoiners noemen ze ook wel '''shitcoins'''. We kennen afsplitsingen van Bitcoin (Litecoin, Bitcoin Cash), coins met privacy focus (Monero), Smart Contracts (Ethereum, Cardano, Polkadot, Solana) en meme (onzin) coins als Dodgecoin. En duizenden anderen. In de afgelopen jaren zijn er velen gekomen, maar ook vele roemloos ten onder gegaan of lijden nu een vergeten bestaan.

In dit deel maken we duidelijk wat de unieke kenmerken zijn van Bitcoin. In de pagina over altcoins kijken we met een kritische maar realistische blik naar de verschillende soorten altcoins

=== De basis: blockchaintechnologie ===
Bitcoin maakt gebruik van blockchaintechnologie. Blockchaintechnologie is een verzameling van verschillende technieken die bij Bitcoin als eerste op een unieke manier zijn samengebracht. Door gebruik te maken van cryptografie, hashing en [[Proof of Work]] is een mogelijkheid gecreëerd om een netwerk op te bouwen waarbij geen centrale eigenaar is.

Maar de blockchain is op zich alleen een stuk software techniek om gegevens op te slaan, die zonder een munt met marktwaarde en (dus) PoW, geen toegevoegde waarde biedt. Alleen dan is de overhead van de pure decentralisatie een voordeel.

Een traditionele database (als Oracle/MySQL) is veel efficiënter: er kunnen heel veel transacties, heel snel verwerkt worden. Sommige altcoins profileren zich met hogere verwerkingssnelheden doordat er aan decentralisatie concessies worden gedaan. Vaak zou een centrale database-oplossing, wereldwijd beschikbaar bijvoorbeeld vanuit Amazon of Microsoft een beter alternatief zijn…..

=== Bitcoin Protocol: decentralisatie en permissieloosheid ===
Door [[Proof of Work|proof of work]] is Bitcoin decentraal (veel deelnemers) en permissie loos (voor iedereen toegankelijk). En daarin in Bitcoin uniek. Bij andere coins is er altijd een groep ontwikkelaars, een oprichter, of zelfs een bedrijf die grote invloed uitoefent. Dit betekent ook dat andere munten gestopt en aangepast kunnen worden.

De manier waarom gebruik wordt gemaakt van de blockchaintechnologie in Bitcoin is vastgelegd in de consensusregels. Daarin staan alle regels en afspraken die gelden voor iedereen die meewerkt aan Bitcoin door op zijn computer die software te draaien. Alle computers samen voeren dan de regels uit die in deze regels zijn vastgelegd. De meest bekende zijn:

* De manier waarop waarde tussen adressen wordt verplaatst (via transacties)
* Onder welke condities worden transacties goedgekeurd
* Het verzamelen van de transacties in blokken
* Het toevoegen van een nieuw blok door een miner
* Wie toestemming krijgt om een blok toe te voegen (de miner die het eerst het raadsel oplost)
* Hoe de raadsels werken en hoe, door het moeilijker (of makkelijker) maken van het raadsel, de gemiddelde tijd van het uitbrengen van een blok op 10 minuten wordt getuned
* Dat de miner gesponsord wordt door extra bitcoin aan zichzelf uit te keren als hij een blok mag aanmaken en daarnaast transactiekosten mag rekenen
* Dat elke 4 jaar het [[Mining#Opbrengsten|sponsorbedrag]] wordt gehalveerd
* Dat via dat mechanisme bitcoin aan het netwerk worden toegevoegd, met als maximum 21 miljoen bitcoin
* Dat elke bitcoin te verdelen is in 100 miljoen stukjes, [[satoshi]]’s

=== Bitcoin Netwerk ===
Alle computers die het Bitcoin Protocol draaien vormen het bitcoin netwerk. Deze staan met elkaar in verbinding en elke computer controleert de transacties die de miners in een blok toevoegen en slaat ook de actuele blockchain (een keten van alle goedgekeurde blokken) zelf op. Concreet staat dus nu op meer dan 10.000 computers wereldwijd een copy van de Bitcoin-blockchain-blokken-met-transacties. In totaal zo’n 160GB. Zo’n computer heeft slecht beperkte specificaties: een raspberry Pi volstaat.

Daarnaast zijn er computers van de miners: die proberen als eerste de het raadsel op te lossen. En omdat je met snelle videokaarten sneller kan raden, zijn die computers krachtiger. Vaak werken ze in pools, mining-pools. De miners draaien voor het raden overigens extra software om te kunnen minen.

=== ''Protocollen hebben elke 1 winnaar: het netwerkeffect'' ===
Standaarden en protocollen neigen naar 1 winnaar. Denk aan HTML, TCP/IP, SMS, SMTP, de US dollar, 220Volt, GSM, de fax, Facebook, Twitter, VHS-videotape, enz. Bitcoin is ook een protocol, namelijk een protocol van waardeoverdracht via het internet.

Protocollen hebben een ''''netwerk effect'''<nowiki/>': hoe meer mensen meedoen, hoe nuttiger het protocol voor de deelnemers. Eigenwijs je aansluiten bij een alternatief protocol maakt je per definitie onderdeel van een kleinere gemeenschap met minder reikwijdte. Daarom treedt er uiteindelijk altijd een concentratie op, de focus op 1 oplossing, het zo genaamde Schelling Point effect. Ook mensen in een vrije markt kiezen 1 standaard, zonder centraal daartoe geforceerd te worden.

=== Bitcoin als enige munt met waarde ===
Bitcoin als munt is waar vaak aan gerefereerd wordt. Dit is de verdeelsleutel: met een bitcoin (of beter, met een aantal satoshi’s) heb je een deel van de volledige bitcoin omgeving. Dus eigenlijk een aandeel in het wereldwijde netwerk dat al bijna 10 jaar onafgebroken waarde verplaatst met 100% beschikbaarheid en dat nog steeds groeit en steeds meer wordt gebruikt.

=== Geld als oplossing voor het handelsprobleem ===
Als je de werking en geschiedenis van [[Bitcoin gebruiken|geldsystemen]] bestudeert zie je dat de waardevastheid en stabiliteit essentieel zijn. Daarom was tot vóór het digitale tijdperk goud natuurlijk het universele geld bij uitstek, met mondiale betaalkracht.

Geld lost een probleem op dat in ruilhandel bestaat: als je broden maakt, en je wil schoenen kopen, dan moet je (als geld niet bestaat), een schoenmaker kopen die op dat moment 50 broden wil ruilen voor een paar schoenen. We noemen dit de "'''Double coincidence of wants'''", de toevalligheid dat iemand precies hetzelfde wil ruilen.

Geld is een smeermiddel om dit beter te laten verlopen: je verkoopt je brood voor geld, en koopt schoenen met geld.

Hier is het nodig dat we 1 soort geld hebben dat wordt geaccepteerd. Als er meerdere altcoins komen dan wordt het probleem weer vergroot.

=== Conclusies ===

* Bitcoin is een protocol én heeft eigenschappen van geld, dus er is een dubbele druk naar één standaard.
* De software van Bitcoin is moeilijk te wijzigen.
* Het Bitcoin netwerk heeft een uptime van hoger dan 99.98% sinds de start (3 januari 2009).<ref>https://bitcoinuptime.org/</ref> Bitcoin heeft er sinds maart 2013 niet meer uit gelegen<ref>https://github.com/bitcoin/bips/blob/master/bip-0050.mediawiki</ref>.
* Er worden grote hoeveelheden transacties over verstuurd.

Onder andere hierom geloven vele bitcoiners in Bitcoin. De mindset van bitcoiners is gericht op de [[Een betere wereld met en door Bitcoin|lange termijn]], '[[Bitcoin kopen#HODL|koop en houd]]'.

De unieke kenmerken van Bitcoin

2022-07-07T13:10:27Z

DediQated:

Deze site gaat over [[Bitcoin]] (vandaar de naam BTCWiki) en expliciet niet over 'crypto'(currencies).
[[Bestand:Kaas-chart.png|miniatuur|Overzicht altcoins en hun lot]]
Terwijl er toch heel veel andere cryptocurrencies zijn. Wel 20.155<ref>https://coinmarketcap.com/</ref> (juli 2022). Ze worden aangeduid met de term '''altcoins''', van alternatieve coins. Bitcoiners noemen ze ook wel '''shitcoins'''. We kennen afsplitsingen van Bitcoin (Litecoin, Bitcoin Cash), coins met privacy focus (Monero), Smart Contracts (Ethereum, Cardano, Polkadot, Solana) en meme (onzin) coins als Dodgecoin. En duizenden anderen. In de afgelopen jaren zijn er velen gekomen, maar ook vele roemloos ten onder gegaan of lijden nu een vergeten bestaan.

In dit deel maken we duidelijk wat de unieke kenmerken zijn van Bitcoin. In de pagina over altcoins kijken we met een kritische maar realistische blik naar de verschillende soorten altcoins

=== De basis: blockchaintechnologie ===
Bitcoin maakt gebruik van blockchaintechnologie. Blockchaintechnologie is een verzameling van verschillende technieken die bij Bitcoin als eerste op een unieke manier zijn samengebracht. Door gebruik te maken van cryptografie, hashing en [[Proof of Work]] is een mogelijkheid gecreëerd om een netwerk op te bouwen waarbij geen centrale eigenaar is.

Maar de blockchain is op zich alleen een stuk software techniek om gegevens op te slaan, die zonder een munt met marktwaarde en (dus) PoW, geen toegevoegde waarde biedt. Alleen dan is de overhead van de pure decentralisatie een voordeel.

Een traditionele database (als Oracle/MySQL) is veel efficiënter: er kunnen heel veel transacties, heel snel verwerkt worden. Sommige altcoins profileren zich met hogere verwerkingssnelheden doordat er aan decentralisatie concessies worden gedaan. Vaak zou een centrale database-oplossing, wereldwijd beschikbaar bijvoorbeeld vanuit Amazon of Microsoft een beter alternatief zijn…..

=== Bitcoin Protocol: decentralisatie en permissieloosheid ===
Door [[Proof of Work|proof of work]] is Bitcoin decentraal (veel deelnemers) en permissie loos (voor iedereen toegankelijk). En daarin in Bitcoin uniek. Bij andere coins is er altijd een groep ontwikkelaars, een oprichter, of zelfs een bedrijf die grote invloed uitoefent. Dit betekent ook dat andere munten gestopt en aangepast kunnen worden.

De manier waarom gebruik wordt gemaakt van de blockchaintechnologie in Bitcoin is vastgelegd in de consensusregels. Daarin staan alle regels en afspraken die gelden voor iedereen die meewerkt aan Bitcoin door op zijn computer die software te draaien. Alle computers samen voeren dan de regels uit die in deze regels zijn vastgelegd. De meest bekende zijn:

* De manier waarop waarde tussen adressen wordt verplaatst (via transacties)
* Onder welke condities worden transacties goedgekeurd
* Het verzamelen van de transacties in blokken
* Het toevoegen van een nieuw blok door een miner
* Wie toestemming krijgt om een blok toe te voegen (de miner die het eerst het raadsel oplost)
* Hoe de raadsels werken en hoe, door het moeilijker (of makkelijker) maken van het raadsel, de gemiddelde tijd van het uitbrengen van een blok op 10 minuten wordt getuned
* Dat de miner gesponsord wordt door extra bitcoin aan zichzelf uit te keren als hij een blok mag aanmaken en daarnaast transactiekosten mag rekenen
* Dat elke 4 jaar het [[Mining#Opbrengsten|sponsorbedrag]] wordt gehalveerd
* Dat via dat mechanisme bitcoin aan het netwerk worden toegevoegd, met als maximum 21 miljoen bitcoin
* Dat elke bitcoin te verdelen is in 100 miljoen stukjes, [[satoshi]]’s

=== Bitcoin Netwerk ===
Alle computers die het Bitcoin Protocol draaien vormen het bitcoin netwerk. Deze staan met elkaar in verbinding en elke computer controleert de transacties die de miners in een blok toevoegen en slaat ook de actuele blockchain (een keten van alle goedgekeurde blokken) zelf op. Concreet staat dus nu op meer dan 10.000 computers wereldwijd een copy van de Bitcoin-blockchain-blokken-met-transacties. In totaal zo’n 160GB. Zo’n computer heeft slecht beperkte specificaties: een raspberry Pi volstaat.

Daarnaast zijn er computers van de miners: die proberen als eerste de het raadsel op te lossen. En omdat je met snelle videokaarten sneller kan raden, zijn die computers krachtiger. Vaak werken ze in pools, mining-pools. De miners draaien voor het raden overigens extra software om te kunnen minen.

=== ''Protocollen hebben elke 1 winnaar: het netwerkeffect'' ===
Standaarden en protocollen neigen naar 1 winnaar. Denk aan HTML, TCP/IP, SMS, SMTP, de US dollar, 220Volt, GSM, de fax, Facebook, Twitter, VHS-videotape, enz. Bitcoin is ook een protocol, namelijk een protocol van waardeoverdracht via het internet.

Protocollen hebben een ''''netwerk effect'''<nowiki/>': hoe meer mensen meedoen, hoe nuttiger het protocol voor de deelnemers. Eigenwijs je aansluiten bij een alternatief protocol maakt je per definitie onderdeel van een kleinere gemeenschap met minder reikwijdte. Daarom treedt er uiteindelijk altijd een concentratie op, de focus op 1 oplossing, het zo genaamde Schelling Point effect. Ook mensen in een vrije markt kiezen 1 standaard, zonder centraal daartoe geforceerd te worden.

=== Bitcoin als enige munt met waarde ===
Bitcoin als munt is waar vaak aan gerefereerd wordt. Dit is de verdeelsleutel: met een bitcoin (of beter, met een aantal satoshi’s) heb je een deel van de volledige bitcoin omgeving. Dus eigenlijk een aandeel in het wereldwijde netwerk dat al bijna 10 jaar onafgebroken waarde verplaatst met 100% beschikbaarheid en dat nog steeds groeit en steeds meer wordt gebruikt.

=== Geld als oplossing voor het handelsprobleem ===
Als je de werking en geschiedenis van [[Bitcoin gebruiken|geldsystemen]] bestudeert zie je dat de waardevastheid en stabiliteit essentieel zijn. Daarom was tot vóór het digitale tijdperk goud natuurlijk het universele geld bij uitstek, met mondiale betaalkracht.

Geld lost een probleem op dat in ruilhandel bestaat: als je broden maakt, en je wil schoenen kopen, dan moet je (als geld niet bestaat), een schoenmaker kopen die op dat moment 50 broden wil ruilen voor een paar schoenen. We noemen dit de "'''Double coincidence of wants'''", de toevalligheid dat iemand precies hetzelfde wil ruilen.

Geld is een smeermiddel om dit beter te laten verlopen: je verkoopt je brood voor geld, en koopt schoenen met geld.

Hier is het nodig dat we 1 soort geld hebben dat wordt geaccepteerd. Als er meerdere altcoins komen dan wordt het probleem weer vergroot.

=== Conclusies ===

* Bitcoin is een protocol én heeft eigenschappen van geld, dus er is een dubbele druk naar één standaard.
* De software van Bitcoin is moeilijk te wijzigen.
* Het Bitcoin netwerk heeft een uptime van hoger dan 99.98% sinds de start (3 januari 2009).<ref>https://bitcoinuptime.org/</ref> Bitcoin heeft er sinds maart 2013 niet meer uit gelegen<ref>https://github.com/bitcoin/bips/blob/master/bip-0050.mediawiki</ref>.
* Er worden grote hoeveelheden transacties over verstuurd.

Hierom geloven vele bitcoiners in Bitcoin. De mindset van bitcoiners gericht op de [[Een betere wereld met en door Bitcoin|lange termijn]], '[[Bitcoin kopen#HODL|koop en houd]]'.

De unieke kenmerken van Bitcoin

2022-07-07T13:08:47Z

DediQated:

Deze site gaat over [[Bitcoin]] (vandaar de naam BTCWiki) en expliciet niet over 'crypto'(currencies).
[[Bestand:Kaas-chart.png|miniatuur|Overzicht altcoins en hun lot]]
Terwijl er toch heel veel andere cryptocurrencies zijn. Wel 20.155<ref>https://coinmarketcap.com/</ref> (juli 2022). Ze worden aangeduid met de term '''altcoins''', van alternatieve coins. Bitcoiners noemen ze ook wel '''shitcoins'''. We kennen afsplitsingen van Bitcoin (Litecoin, Bitcoin Cash), coins met privacy focus (Monero), Smart Contracts (Ethereum, Cardano, Polkadot, Solana) en meme (onzin) coins als Dodgecoin. En duizenden anderen. In de afgelopen jaren zijn er velen gekomen, maar ook vele roemloos ten onder gegaan of lijden nu een vergeten bestaan.

In dit deel maken we duidelijk wat de unieke kenmerken zijn van Bitcoin. In de pagina over altcoins kijken we met een kritische maar realistische blik naar de verschillende soorten altcoins

=== De basis: blockchaintechnologie ===
Bitcoin maakt gebruik van blockchaintechnologie. Blockchaintechnologie is een verzameling van verschillende technieken die bij Bitcoin als eerste op een unieke manier zijn samengebracht. Door gebruik te maken van cryptografie, hashing en [[Proof of Work]] is een mogelijkheid gecreëerd om een netwerk op te bouwen waarbij geen centrale eigenaar is.

Maar de blockchain is op zich alleen een stuk software techniek om gegevens op te slaan, die zonder een munt met marktwaarde en (dus) PoW, geen toegevoegde waarde biedt. Alleen dan is de overhead van de pure decentralisatie een voordeel.

Een traditionele database (als Oracle/MySQL) is veel efficiënter: er kunnen heel veel transacties, heel snel verwerkt worden. Sommige altcoins profileren zich met hogere verwerkingssnelheden doordat er aan decentralisatie concessies worden gedaan. Vaak zou een centrale database-oplossing, wereldwijd beschikbaar bijvoorbeeld vanuit Amazon of Microsoft een beter alternatief zijn…..

=== Bitcoin Protocol: decentralisatie en permissieloosheid ===
Door [[Proof of Work|proof of work]] is Bitcoin decentraal (veel deelnemers) en permissie loos (voor iedereen toegankelijk). En daarin in Bitcoin uniek. Bij andere coins is er altijd een groep ontwikkelaars, een oprichter, of zelfs een bedrijf die grote invloed uitoefent. Dit betekent ook dat andere munten gestopt en aangepast kunnen worden.

De manier waarom gebruik wordt gemaakt van de blockchaintechnologie in Bitcoin is vastgelegd in de consensusregels. Daarin staan alle regels en afspraken die gelden voor iedereen die meewerkt aan Bitcoin door op zijn computer die software te draaien. Alle computers samen voeren dan de regels uit die in deze regels zijn vastgelegd. De meest bekende zijn:

* De manier waarop waarde tussen adressen wordt verplaatst (via transacties)
* Onder welke condities worden transacties goedgekeurd
* Het verzamelen van de transacties in blokken
* Het toevoegen van een nieuw blok door een miner
* Wie toestemming krijgt om een blok toe te voegen (de miner die het eerst het raadsel oplost)
* Hoe de raadsels werken en hoe, door het moeilijker (of makkelijker) maken van het raadsel, de gemiddelde tijd van het uitbrengen van een blok op 10 minuten wordt getuned
* Dat de miner gesponsord wordt door extra bitcoin aan zichzelf uit te keren als hij een blok mag aanmaken en daarnaast transactiekosten mag rekenen
* Dat elke 4 jaar het [[Mining#Opbrengsten|sponsorbedrag]] wordt gehalveerd
* Dat via dat mechanisme bitcoin aan het netwerk worden toegevoegd, met als maximum 21 miljoen bitcoin
* Dat elke bitcoin te verdelen is in 100 miljoen stukjes, [[satoshi]]’s

=== Bitcoin Netwerk ===
Alle computers die het Bitcoin Protocol draaien vormen het bitcoin netwerk. Deze staan met elkaar in verbinding en elke computer controleert de transacties die de miners in een blok toevoegen en slaat ook de actuele blockchain (een keten van alle goedgekeurde blokken) zelf op. Concreet staat dus nu op meer dan 10.000 computers wereldwijd een copy van de Bitcoin-blockchain-blokken-met-transacties. In totaal zo’n 160GB. Zo’n computer heeft slecht beperkte specificaties: een raspberry Pi volstaat.

Daarnaast zijn er computers van de miners: die proberen als eerste de het raadsel op te lossen. En omdat je met snelle videokaarten sneller kan raden, zijn die computers krachtiger. Vaak werken ze in pools, mining-pools. De miners draaien voor het raden overigens extra software om te kunnen minen.

=== ''Protocollen hebben elke 1 winnaar: het netwerkeffect'' ===
Standaarden en protocollen neigen naar 1 winnaar. Denk aan HTML, TCP/IP, SMS, SMTP, de US dollar, 220Volt, GSM, de fax, Facebook, Twitter, VHS-videotape, enz. Bitcoin is ook een protocol, namelijk een protocol van waardeoverdracht via het internet.

Protocollen hebben een ''''netwerk effect'''<nowiki/>': hoe meer mensen meedoen, hoe nuttiger het protocol voor de deelnemers. Eigenwijs je aansluiten bij een alternatief protocol maakt je per definitie onderdeel van een kleinere gemeenschap met minder reikwijdte. Daarom treedt er uiteindelijk altijd een concentratie op, de focus op 1 oplossing, het zo genaamde Schelling Point effect. Ook mensen in een vrije markt kiezen 1 standaard, zonder centraal daartoe geforceerd te worden.

=== Bitcoin als enige munt met waarde ===
Bitcoin als munt is waar vaak aan gerefereerd wordt. Dit is de verdeelsleutel: met een bitcoin (of beter, met een aantal satoshi’s) heb je een deel van de volledige bitcoin omgeving. Dus eigenlijk een aandeel in het wereldwijde netwerk dat al bijna 10 jaar onafgebroken waarde verplaatst met 100% beschikbaarheid en dat nog steeds groeit en steeds meer wordt gebruikt.

=== Geld als oplossing voor het handelsprobleem ===
Als je de werking en geschiedenis van [[Bitcoin gebruiken|geldsystemen]] bestudeert zie je dat de waardevastheid en stabiliteit essentieel zijn. Daarom was tot vóór het digitale tijdperk goud natuurlijk het universele geld bij uitstek, met mondiale betaalkracht.

Geld lost een probleem op dat in ruilhandel bestaat: als je broden maakt, en je wil schoenen kopen, dan moet je (als geld niet bestaat), een schoenmaker kopen die op dat moment 50 broden wil ruilen voor een paar schoenen. We noemen dit de "'''Double coincidence of wants'''", de toevalligheid dat iemand precies hetzelfde wil ruilen.

Geld is een smeermiddel om dit beter te laten verlopen: je verkoopt je brood voor geld, en koopt schoenen met geld.

Hier is het nodig dat we 1 soort geld hebben dat wordt geaccepteerd. Als er meerdere altcoins komen dan wordt het probleem weer vergroot.

=== Conclusies ===

* Bitcoin is een protocol én heeft eigenschappen van geld, dus er is een dubbele druk naar één standaard.
* De software van Bitcoin is moeilijk te wijzigen.
* Het Bitcoin netwerk heeft een uptime van hoger dan 99.98% sinds de start (3 januari 2009).<ref>https://www.buybitcoinworldwide.com/bitcoin-uptime/</ref> Bitcoin heeft er sinds maart 2013 niet meer uit gelegen<ref>https://github.com/bitcoin/bips/blob/master/bip-0050.mediawiki</ref>.
* Er worden grote hoeveelheden transacties over verstuurd.

Hierom geloven vele bitcoiners in Bitcoin. De mindset van bitcoiners gericht op de [[Een betere wereld met en door Bitcoin|lange termijn]], '[[Bitcoin kopen#HODL|koop en houd]]'.

De unieke kenmerken van Bitcoin

2022-07-07T13:08:34Z

DediQated:

Deze site gaat over [[Bitcoin]] (vandaar de naam BTCWiki) en expliciet niet over 'crypto'(currencies).
[[Bestand:Kaas-chart.png|miniatuur|Overzicht altcoins en hun lot]]
Terwijl er toch heel veel andere cryptocurrencies zijn. Wel 20.155<ref>https://coinmarketcap.com/</ref> (juli 2022). Ze worden aangeduid met de term '''altcoins''', van alternatieve coins. Bitcoiners noemen ze ook wel '''shitcoins'''. We kennen afsplitsingen van Bitcoin (Litecoin, Bitcoin Cash), coins met privacy focus (Monero), Smart Contracts (Ethereum, Cardano, Polkadot, Solana) en meme (onzin) coins als Dodgecoin. En duizenden anderen. In de afgelopen jaren zijn er velen gekomen, maar ook vele roemloos ten onder gegaan of lijden nu een vergeten bestaan.

In dit deel maken we duidelijk wat de unieke kenmerken zijn van Bitcoin. In de pagina over altcoins kijken we met een kritische maar realistische blik naar de verschillende soorten altcoins

=== De basis: blockchaintechnologie ===
Bitcoin maakt gebruik van blockchaintechnologie. Blockchaintechnologie is een verzameling van verschillende technieken die bij Bitcoin als eerste op een unieke manier zijn samengebracht. Door gebruik te maken van cryptografie, hashing en [[Proof of Work]] is een mogelijkheid gecreëerd om een netwerk op te bouwen waarbij geen centrale eigenaar is.

Maar de blockchain is op zich alleen een stuk software techniek om gegevens op te slaan, die zonder een munt met marktwaarde en (dus) PoW, geen toegevoegde waarde biedt. Alleen dan is de overhead van de pure decentralisatie een voordeel.

Een traditionele database (als Oracle/MySQL) is veel efficiënter: er kunnen heel veel transacties, heel snel verwerkt worden. Sommige altcoins profileren zich met hogere verwerkingssnelheden doordat er aan decentralisatie concessies worden gedaan. Vaak zou een centrale database-oplossing, wereldwijd beschikbaar bijvoorbeeld vanuit Amazon of Microsoft een beter alternatief zijn…..

=== Bitcoin Protocol: decentralisatie en permissieloosheid ===
Door [[Proof of Work|proof of work]] is Bitcoin decentraal (veel deelnemers) en permissie loos (voor iedereen toegankelijk). En daarin in Bitcoin uniek. Bij andere coins is er altijd een groep ontwikkelaars, een oprichter, of zelfs een bedrijf die grote invloed uitoefent. Dit betekent ook dat andere munten gestopt en aangepast kunnen worden.

De manier waarom gebruik wordt gemaakt van de blockchaintechnologie in Bitcoin is vastgelegd in de consensusregels. Daarin staan alle regels en afspraken die gelden voor iedereen die meewerkt aan Bitcoin door op zijn computer die software te draaien. Alle computers samen voeren dan de regels uit die in deze regels zijn vastgelegd. De meest bekende zijn:

* De manier waarop waarde tussen adressen wordt verplaatst (via transacties)
* Onder welke condities worden transacties goedgekeurd
* Het verzamelen van de transacties in blokken
* Het toevoegen van een nieuw blok door een miner
* Wie toestemming krijgt om een blok toe te voegen (de miner die het eerst het raadsel oplost)
* Hoe de raadsels werken en hoe, door het moeilijker (of makkelijker) maken van het raadsel, de gemiddelde tijd van het uitbrengen van een blok op 10 minuten wordt getuned
* Dat de miner gesponsord wordt door extra bitcoin aan zichzelf uit te keren als hij een blok mag aanmaken en daarnaast transactiekosten mag rekenen
* Dat elke 4 jaar het [[Mining#Opbrengsten|sponsorbedrag]] wordt gehalveerd
* Dat via dat mechanisme bitcoin aan het netwerk worden toegevoegd, met als maximum 21 miljoen bitcoin
* Dat elke bitcoin te verdelen is in 100 miljoen stukjes, [[satoshi]]’s

=== Bitcoin Netwerk ===
Alle computers die het Bitcoin Protocol draaien vormen het bitcoin netwerk. Deze staan met elkaar in verbinding en elke computer controleert de transacties die de miners in een blok toevoegen en slaat ook de actuele blockchain (een keten van alle goedgekeurde blokken) zelf op. Concreet staat dus nu op meer dan 10.000 computers wereldwijd een copy van de Bitcoin-blockchain-blokken-met-transacties. In totaal zo’n 160GB. Zo’n computer heeft slecht beperkte specificaties: een raspberry Pi volstaat.

Daarnaast zijn er computers van de miners: die proberen als eerste de het raadsel op te lossen. En omdat je met snelle videokaarten sneller kan raden, zijn die computers krachtiger. Vaak werken ze in pools, mining-pools. De miners draaien voor het raden overigens extra software om te kunnen minen.

=== ''Protocollen hebben elke 1 winnaar: het netwerkeffect'' ===
Standaarden en protocollen neigen naar 1 winnaar. Denk aan HTML, TCP/IP, SMS, SMTP, de US dollar, 220Volt, GSM, de fax, Facebook, Twitter, VHS-videotape, enz. Bitcoin is ook een protocol, namelijk een protocol van waardeoverdracht via het internet.

Protocollen hebben een ''''netwerk effect'''<nowiki/>': hoe meer mensen meedoen, hoe nuttiger het protocol voor de deelnemers. Eigenwijs je aansluiten bij een alternatief protocol maakt je per definitie onderdeel van een kleinere gemeenschap met minder reikwijdte. Daarom treedt er uiteindelijk altijd een concentratie op, de focus op 1 oplossing, het zo genaamde Schelling Point effect. Ook mensen in een vrije markt kiezen 1 standaard, zonder centraal daartoe geforceerd te worden.

=== Bitcoin als enige munt met waarde ===
Bitcoin als munt is waar vaak aan gerefereerd wordt. Dit is de verdeelsleutel: met een bitcoin (of beter, met een aantal satoshi’s) heb je een deel van de volledige bitcoin omgeving. Dus eigenlijk een aandeel in het wereldwijde netwerk dat al bijna 10 jaar onafgebroken waarde verplaatst met 100% beschikbaarheid en dat nog steeds groeit en steeds meer wordt gebruikt.

=== Geld als oplossing voor het handelsprobleem ===
Als je de werking en geschiedenis van [[Bitcoin gebruiken|geldsystemen]] bestudeert zie je dat de waardevastheid en stabiliteit essentieel zijn. Daarom was tot vóór het digitale tijdperk goud natuurlijk het universele geld bij uitstek, met mondiale betaalkracht.

Geld lost een probleem op dat in ruilhandel bestaat: als je broden maakt, en je wil schoenen kopen, dan moet je (als geld niet bestaat), een schoenmaker kopen die op dat moment 50 broden wil ruilen voor een paar schoenen. We noemen dit de "'''Double coincidence of wants'''", de toevalligheid dat iemand precies hetzelfde wil ruilen.

Geld is een smeermiddel om dit beter te laten verlopen: je verkoopt je brood voor geld, en koopt schoenen met geld.

Hier is het nodig dat we 1 soort geld hebben dat wordt geaccepteerd. Als er meerdere altcoins komen dan wordt het probleem weer vergroot.

=== Conclusies ===

* Bitcoin is een protocol én heeft eigenschappen van geld, dus er is een dubbele druk naar één standaard.
* De software van Bitcoin zijn moeilijk te wijzigen.
* Het Bitcoin netwerk heeft een uptime van hoger dan 99.98% sinds de start (3 januari 2009).<ref>https://www.buybitcoinworldwide.com/bitcoin-uptime/</ref> Bitcoin heeft er sinds maart 2013 niet meer uit gelegen<ref>https://github.com/bitcoin/bips/blob/master/bip-0050.mediawiki</ref>.
* Er worden grote hoeveelheden transacties over verstuurd.

Hierom geloven vele bitcoiners in Bitcoin. De mindset van bitcoiners gericht op de [[Een betere wereld met en door Bitcoin|lange termijn]], '[[Bitcoin kopen#HODL|koop en houd]]'.

De unieke kenmerken van Bitcoin

2022-07-07T13:07:32Z

DediQated:

Deze site gaat over [[Bitcoin]] (vandaar de naam BTCWiki) en expliciet niet over 'crypto'(currencies).
[[Bestand:Kaas-chart.png|miniatuur|Overzicht altcoins en hun lot]]
Terwijl er toch heel veel andere cryptocurrencies zijn. Wel 20.155<ref>https://coinmarketcap.com/</ref> (juli 2022). Ze worden aangeduid met de term '''altcoins''', van alternatieve coins. Bitcoiners noemen ze ook wel '''shitcoins'''. We kennen afsplitsingen van Bitcoin (Litecoin, Bitcoin Cash), coins met privacy focus (Monero), Smart Contracts (Ethereum, Cardano, Polkadot, Solana) en meme (onzin) coins als Dodgecoin. En duizenden anderen. In de afgelopen jaren zijn er velen gekomen, maar ook vele roemloos ten onder gegaan of lijden nu een vergeten bestaan.

In dit deel maken we duidelijk wat de unieke kenmerken zijn van Bitcoin. In de pagina over altcoins kijken we met een kritische maar realistische blik naar de verschillende soorten altcoins

=== De basis: blockchaintechnologie ===
Bitcoin maakt gebruik van blockchaintechnologie. Blockchaintechnologie is een verzameling van verschillende technieken die bij Bitcoin als eerste op een unieke manier zijn samengebracht. Door gebruik te maken van cryptografie, hashing en [[Proof of Work]] is een mogelijkheid gecreëerd om een netwerk op te bouwen waarbij geen centrale eigenaar is.

Maar de blockchain is op zich alleen een stuk software techniek om gegevens op te slaan, die zonder een munt met marktwaarde en (dus) PoW, geen toegevoegde waarde biedt. Alleen dan is de overhead van de pure decentralisatie een voordeel.

Een traditionele database (als Oracle/MySQL) is veel efficiënter: er kunnen heel veel transacties, heel snel verwerkt worden. Sommige altcoins profileren zich met hogere verwerkingssnelheden doordat er aan decentralisatie concessies worden gedaan. Vaak zou een centrale database-oplossing, wereldwijd beschikbaar bijvoorbeeld vanuit Amazon of Microsoft een beter alternatief zijn…..

=== Bitcoin Protocol: decentralisatie en permissieloosheid ===
Door [[Proof of Work|proof of work]] is Bitcoin decentraal (veel deelnemers) en permissie loos (voor iedereen toegankelijk). En daarin in Bitcoin uniek. Bij andere coins is er altijd een groep ontwikkelaars, een oprichter, of zelfs een bedrijf die grote invloed uitoefent. Dit betekent ook dat andere munten gestopt en aangepast kunnen worden.

De manier waarom gebruik wordt gemaakt van de blockchaintechnologie in Bitcoin is vastgelegd in de consensusregels. Daarin staan alle regels en afspraken die gelden voor iedereen die meewerkt aan Bitcoin door op zijn computer die software te draaien. Alle computers samen voeren dan de regels uit die in deze regels zijn vastgelegd. De meest bekende zijn:

* De manier waarop waarde tussen adressen wordt verplaatst (via transacties)
* Onder welke condities worden transacties goedgekeurd
* Het verzamelen van de transacties in blokken
* Het toevoegen van een nieuw blok door een miner
* Wie toestemming krijgt om een blok toe te voegen (de miner die het eerst het raadsel oplost)
* Hoe de raadsels werken en hoe, door het moeilijker (of makkelijker) maken van het raadsel, de gemiddelde tijd van het uitbrengen van een blok op 10 minuten wordt getuned
* Dat de miner gesponsord wordt door extra bitcoin aan zichzelf uit te keren als hij een blok mag aanmaken en daarnaast transactiekosten mag rekenen
* Dat elke 4 jaar het [[Mining#Opbrengsten|sponsorbedrag]] wordt gehalveerd
* Dat via dat mechanisme bitcoin aan het netwerk worden toegevoegd, met als maximum 21 miljoen bitcoin
* Dat elke bitcoin te verdelen is in 100 miljoen stukjes, [[satoshi]]’s

=== Bitcoin Netwerk ===
Alle computers die het Bitcoin Protocol draaien vormen het bitcoin netwerk. Deze staan met elkaar in verbinding en elke computer controleert de transacties die de miners in een blok toevoegen en slaat ook de actuele blockchain (een keten van alle goedgekeurde blokken) zelf op. Concreet staat dus nu op meer dan 10.000 computers wereldwijd een copy van de Bitcoin-blockchain-blokken-met-transacties. In totaal zo’n 160GB. Zo’n computer heeft slecht beperkte specificaties: een raspberry Pi volstaat.

Daarnaast zijn er computers van de miners: die proberen als eerste de het raadsel op te lossen. En omdat je met snelle videokaarten sneller kan raden, zijn die computers krachtiger. Vaak werken ze in pools, mining-pools. De miners draaien voor het raden overigens extra software om te kunnen minen.

=== ''Protocollen hebben elke 1 winnaar: het netwerkeffect'' ===
Standaarden en protocollen neigen naar 1 winnaar. Denk aan HTML, TCP/IP, SMS, SMTP, de US dollar, 220Volt, GSM, de fax, Facebook, Twitter, VHS-videotape, enz. Bitcoin is ook een protocol, namelijk een protocol van waardeoverdracht via het internet.

Protocollen hebben een ''''netwerk effect'''<nowiki/>': hoe meer mensen meedoen, hoe nuttiger het protocol voor de deelnemers. Eigenwijs je aansluiten bij een alternatief protocol maakt je per definitie onderdeel van een kleinere gemeenschap met minder reikwijdte. Daarom treedt er uiteindelijk altijd een concentratie op, de focus op 1 oplossing, het zo genaamde Schelling Point effect. Ook mensen in een vrije markt kiezen 1 standaard, zonder centraal daartoe geforceerd te worden.

=== Bitcoin als enige munt met waarde ===
Bitcoin als munt is waar vaak aan gerefereerd wordt. Dit is de verdeelsleutel: met een bitcoin (of beter, met een aantal satoshi’s) heb je een deel van de volledige bitcoin omgeving. Dus eigenlijk een aandeel in het wereldwijde netwerk dat al bijna 10 jaar onafgebroken waarde verplaatst met 100% beschikbaarheid en dat nog steeds groeit en steeds meer wordt gebruikt.

=== Geld als oplossing voor het handelsprobleem ===
Als je de werking en geschiedenis van [[Bitcoin gebruiken|geldsystemen]] bestudeert zie je dat de waardevastheid en stabiliteit essentieel zijn. Daarom was tot vóór het digitale tijdperk goud natuurlijk het universele geld bij uitstek, met mondiale betaalkracht.

Geld lost een probleem op dat in ruilhandel bestaat: als je broden maakt, en je wil schoenen kopen, dan moet je (als geld niet bestaat), een schoenmaker kopen die op dat moment 50 broden wil ruilen voor een paar schoenen. We noemen dit de "'''Double coincidence of wants'''", de toevalligheid dat iemand precies hetzelfde wil ruilen.

Geld is een smeermiddel om dit beter te laten verlopen: je verkoopt je brood voor geld, en koopt schoenen met geld.

Hier is het nodig dat we 1 soort geld hebben dat wordt geaccepteerd. Als er meerdere altcoins komen dan wordt het probleem weer vergroot.

=== Conclusies ===

* Bitcoin is een protocol én heeft eigenschappen van geld, dus er is een dubbele druk naar één standaard.
* De monteraite regels van Bitcoin [[Bitcoin Maximalisme|zijn sinds het begin ongewijzigd]].
* Het Bitcoin netwerk heeft een uptime van hoger dan 99.98% sinds de start (3 januari 2009).<ref>https://www.buybitcoinworldwide.com/bitcoin-uptime/</ref> Bitcoin heeft er sinds maart 2013 niet meer uit gelegen<ref>https://github.com/bitcoin/bips/blob/master/bip-0050.mediawiki</ref>.
* Er worden grote hoeveelheden transacties over verstuurd.

Hierom geloven vele bitcoiners in Bitcoin. De mindset van bitcoiners gericht op de [[Een betere wereld met en door Bitcoin|lange termijn]], '[[Bitcoin kopen#HODL|koop en houd]]'.

De unieke kenmerken van Bitcoin

2022-07-07T13:06:02Z

DediQated: Opfrissertje

Deze site gaat over [[Bitcoin]] (vandaar de naam BTCWiki) en expliciet niet over 'crypto'(currencies).
[[Bestand:Kaas-chart.png|miniatuur|Overzicht altcoins en hun lot]]
Terwijl er toch heel veel andere cryptocurrencies zijn. Wel 20.155 (juli 2022)<ref>https://coinmarketcap.com/</ref>. Ze worden aangeduid met de term '''altcoins''', van alternatieve coins. Bitcoiners noemen ze ook wel '''shitcoins'''. We kennen afsplitsingen van Bitcoin (Litecoin, Bitcoin Cash), coins met privacy focus (Monero), Smart Contracts (Ethereum, Cardano, Polkadot, Solana) en meme (onzin) coins als Dodgecoin. En duizenden anderen. In de afgelopen jaren zijn er velen gekomen, maar ook vele roemloos ten onder gegaan of lijden nu een vergeten bestaan.

In dit deel maken we duidelijk wat de unieke kenmerken zijn van Bitcoin. In de pagina over altcoins kijken we met een kritische maar realistische blik naar de verschillende soorten altcoins

=== De basis: blockchaintechnologie ===
Bitcoin maakt gebruik van blockchaintechnologie. Blockchaintechnologie is een verzameling van verschillende technieken die bij Bitcoin als eerste op een unieke manier zijn samengebracht. Door gebruik te maken van cryptografie, hashing en [[Proof of Work]] is een mogelijkheid gecreëerd om een netwerk op te bouwen waarbij geen centrale eigenaar is.

Maar de blockchain is op zich alleen een stuk software techniek om gegevens op te slaan, die zonder een munt met marktwaarde en (dus) PoW, geen toegevoegde waarde biedt. Alleen dan is de overhead van de pure decentralisatie een voordeel.

Een traditionele database (als Oracle/MySQL) is veel efficiënter: er kunnen heel veel transacties, heel snel verwerkt worden. Sommige altcoins profileren zich met hogere verwerkingssnelheden doordat er aan decentralisatie concessies worden gedaan. Vaak zou een centrale database-oplossing, wereldwijd beschikbaar bijvoorbeeld vanuit Amazon of Microsoft een beter alternatief zijn…..

=== Bitcoin Protocol: decentralisatie en permissieloosheid ===
Door [[Proof of Work|proof of work]] is Bitcoin decentraal (veel deelnemers) en permissie loos (voor iedereen toegankelijk). En daarin in Bitcoin uniek. Bij andere coins is er altijd een groep ontwikkelaars, een oprichter, of zelfs een bedrijf die grote invloed uitoefent. Dit betekent ook dat andere munten gestopt en aangepast kunnen worden.

De manier waarom gebruik wordt gemaakt van de blockchaintechnologie in Bitcoin is vastgelegd in de consensusregels. Daarin staan alle regels en afspraken die gelden voor iedereen die meewerkt aan Bitcoin door op zijn computer die software te draaien. Alle computers samen voeren dan de regels uit die in deze regels zijn vastgelegd. De meest bekende zijn:

* De manier waarop waarde tussen adressen wordt verplaatst (via transacties)
* Onder welke condities worden transacties goedgekeurd
* Het verzamelen van de transacties in blokken
* Het toevoegen van een nieuw blok door een miner
* Wie toestemming krijgt om een blok toe te voegen (de miner die het eerst het raadsel oplost)
* Hoe de raadsels werken en hoe, door het moeilijker (of makkelijker) maken van het raadsel, de gemiddelde tijd van het uitbrengen van een blok op 10 minuten wordt getuned
* Dat de miner gesponsord wordt door extra bitcoin aan zichzelf uit te keren als hij een blok mag aanmaken en daarnaast transactiekosten mag rekenen
* Dat elke 4 jaar het [[Mining#Opbrengsten|sponsorbedrag]] wordt gehalveerd
* Dat via dat mechanisme bitcoin aan het netwerk worden toegevoegd, met als maximum 21 miljoen bitcoin
* Dat elke bitcoin te verdelen is in 100 miljoen stukjes, [[satoshi]]’s

=== Bitcoin Netwerk ===
Alle computers die het Bitcoin Protocol draaien vormen het bitcoin netwerk. Deze staan met elkaar in verbinding en elke computer controleert de transacties die de miners in een blok toevoegen en slaat ook de actuele blockchain (een keten van alle goedgekeurde blokken) zelf op. Concreet staat dus nu op meer dan 10.000 computers wereldwijd een copy van de Bitcoin-blockchain-blokken-met-transacties. In totaal zo’n 160GB. Zo’n computer heeft slecht beperkte specificaties: een raspberry Pi volstaat.

Daarnaast zijn er computers van de miners: die proberen als eerste de het raadsel op te lossen. En omdat je met snelle videokaarten sneller kan raden, zijn die computers krachtiger. Vaak werken ze in pools, mining-pools. De miners draaien voor het raden overigens extra software om te kunnen minen.

=== ''Protocollen hebben elke 1 winnaar: het netwerkeffect'' ===
Standaarden en protocollen neigen naar 1 winnaar. Denk aan HTML, TCP/IP, SMS, SMTP, de US dollar, 220Volt, GSM, de fax, Facebook, Twitter, VHS-videotape, enz. Bitcoin is ook een protocol, namelijk een protocol van waardeoverdracht via het internet.

Protocollen hebben een ''''netwerk effect'''<nowiki/>': hoe meer mensen meedoen, hoe nuttiger het protocol voor de deelnemers. Eigenwijs je aansluiten bij een alternatief protocol maakt je per definitie onderdeel van een kleinere gemeenschap met minder reikwijdte. Daarom treedt er uiteindelijk altijd een concentratie op, de focus op 1 oplossing, het zo genaamde Schelling Point effect. Ook mensen in een vrije markt kiezen 1 standaard, zonder centraal daartoe geforceerd te worden.

=== Bitcoin als enige munt met waarde ===
Bitcoin als munt is waar vaak aan gerefereerd wordt. Dit is de verdeelsleutel: met een bitcoin (of beter, met een aantal satoshi’s) heb je een deel van de volledige bitcoin omgeving. Dus eigenlijk een aandeel in het wereldwijde netwerk dat al bijna 10 jaar onafgebroken waarde verplaatst met 100% beschikbaarheid en dat nog steeds groeit en steeds meer wordt gebruikt.

=== Geld als oplossing voor het handelsprobleem ===
Als je de werking en geschiedenis van [[Bitcoin gebruiken|geldsystemen]] bestudeert zie je dat de waardevastheid en stabiliteit essentieel zijn. Daarom was tot vóór het digitale tijdperk goud natuurlijk het universele geld bij uitstek, met mondiale betaalkracht.

Geld lost een probleem op dat in ruilhandel bestaat: als je broden maakt, en je wil schoenen kopen, dan moet je (als geld niet bestaat), een schoenmaker kopen die op dat moment 50 broden wil ruilen voor een paar schoenen. We noemen dit de "'''Double coincidence of wants'''", de toevalligheid dat iemand precies hetzelfde wil ruilen.

Geld is een smeermiddel om dit beter te laten verlopen: je verkoopt je brood voor geld, en koopt schoenen met geld.

Hier is het nodig dat we 1 soort geld hebben dat wordt geaccepteerd. Als er meerdere altcoins komen dan wordt het probleem weer vergroot.

=== Conclusies ===

* Bitcoin is een protocol én heeft eigenschappen van geld, dus er is een dubbele druk naar één standaard.
* De monteraite regels van Bitcoin [[Bitcoin Maximalisme|zijn sinds het begin ongewijzigd]].
* Het Bitcoin netwerk heeft een uptime van hoger dan 99.98% sinds de start (3 januari 2009).<ref>https://www.buybitcoinworldwide.com/bitcoin-uptime/</ref> Bitcoin heeft er sinds maart 2013 niet meer uit gelegen<ref>https://github.com/bitcoin/bips/blob/master/bip-0050.mediawiki</ref>.
* Er worden grote hoeveelheden transacties over verstuurd.

Hierom geloven vele bitcoiners in Bitcoin. De mindset van bitcoiners gericht op de [[Een betere wereld met en door Bitcoin|lange termijn]], '[[Bitcoin kopen#HODL|koop en houd]]'.

Coinmerce

2022-07-07T12:56:08Z

DediQated: Stuk minder advertorial en mooie woorden weggehaald, ook de snoeischaar gehaald door gehele stukken tekst.

[https://coinmerce.io/nl/ Coinmerce] is een Nederlandse platform om o.a. te verhandelen. Het platform is in 2017 opgericht door de broers Nick en Luc Smits van Oyen. Coinmerce heeft een groeiende klantenkring en had eind 2021 meer dan 100.000 gebruikers.

== Focus op eenvoud ==
Het bedrijf is focust zich op het zo gemakkelijk mogelijk te maken van het kopen en verkopen van cryptocurrencies waaronder bitcoin. Coinmerce biedt een app en website aan, waarmee je jouw portfolio kunt bekijken, orders kunt uitvoeren of nieuws kunt lezen. De app en de website zijn volledig gratis te gebruiken en vereisen geen terugkerende abonnementskosten.

== Registreren bij Coinmerce ==
Registratie bij Coinmerce is gratis.

Om je te registreren bij Coinmerce heb je een aantal zaken nodig:

# Identiteitsbewijs: een identiteitskaart, paspoort of rijbewijs.
# Camerafunctie: een selfiecamera op je mobiele apparaat of een webcam.
# Bankdetails: zorg dat je toegang hebt tot je bankrekening of direct af kunt rekenen door middel van iDEAL.

== Betaalmethodes (kopen en uit uit laten betalen) ==
Nederlanders kunnen bitcoin aanschaffen door met ondere andere iDEAL te betalen, aangezien Coinmerce is geregistreerd bij De Nederlandsche Bank. Belgen kunnen gebruikmaken van o.a. Bancontact.

Accountverificatie is mogelijk door middel van iDEAL en SEPA. Voor het kopen van bitcoin kun je gebruikmaken van iDEAL, Bancontact (voorheen Mister Cash), SEPA, Sofort, EPS, MyBank, Zimpler en creditcard (Mastercard en Visa).

== Transactiekosten ==
Er komen een aantal kosten kijken bij kopen en verkopen via Coinmerce.

De servicekosten beginnen bij 0,40% per transactie. Gemiddeld liggen de kosten rond de 0,9%. Hoe hoog de daadwerkelijk transactiekosten zijn, is afhankelijk van factoren zoals het volume van bitcoin, de orderboeken op dat moment, de volatiliteit en de ordergrootte (de hoeveelheid bitcoin) die je plaatst. De betaalmethode die je gebruikt zal ook een vergoeding vragen, dus het is belangrijk om naar al deze kosten te kijken als je een transactie gaat doen. Op die manier weet je precies wat er in rekening wordt gebracht.

== Verschillende identificatieniveaus ==
Als een gereguleerd bedrijf in Nederland is Coinmerce verplicht om alle gebruikers te identificeren. Identificatie wordt gedaan via een gerenommeerde marktleider op het gebied van identiteitsverificatie. Voor het aanmaken van een account verifieer je jezelf met een ID-kaart, rijbewijs of paspoort. In de laatste stap dien je een selfie te maken. Dit proces is niet veel anders bij andere cryptoaanbieders vanwege de stricte regels in Nederland, o.a. vanwege de antiwitwaswetgeving.

Als geverifieerde gebruiker (de stappen hierboven) kun je tot €20.000 per dag of €60.000 per week aan cryptocurrencies handelen. Een hoger niveau heet het “pro niveau” bij Coinmerce. Met dit niveau wordt na een gesprek met iemand van Coinmerce bepaald wat passende limieten zijn. Je dient een bewijs van je adres en inkomstenbron te verifiëren.

== Crypto Information Center ==
In december 2021 opende Coinmerce een Crypto Information Center. In de winkel in Amstelveen kun je terecht voor een kop koffie. De medewerkers helpen je met vragen, maar je kunt er ook een account aanmaken of een fysieke giftcard kopen.

== Uitgebreide kennisbank ==
De oprichters van Coinmerce, broers Nick en Luc Smits van Oyen, merkten na de lancering op dat veel mensen nog steeds vragen omtrent cryptocurrencies hadden. Het idee was om het makkelijk te maken om met cryptocurrencies te beginnen, maar de leercurve was stijler dan gedacht. De oprichters besloten om uitgebreid te delen via de [https://coinmerce.io/nl/kennisbank/ kennisbank] op Coinmerce.

== Bitcoin opslaan ==
Houdt er rekening mee dat als jouw bitcoin op de website van Coinmerce staat staat zij jouw bitcoin beheren ([[Bitcoin opslaan#Bitcoin beheerd door anderen: Custodial|custodial]]). Je kan wel na het kopen van bitcoin op Coinmerce jouw eigen bitcoin in beheer krijgen ([https://btcwiki.nl/wiki/Bitcoin_opslaan#Bitcoin_in_je_eigen_beheer:_Non-custodial non-custodial]).

Zie: [[Bitcoin opslaan]]

PUB:En nou is het afgelopen met crypto

2022-05-07T10:07:08Z

DediQated: Volgorde zin

{{Nieuwsartikel|titel=En nou is het afgelopen met crypto {{!}} De Avondshow met Arjen Lubach (S1)|bronnaam=Youtube / VPRO|datum=2022-05-05|bronurl=https://www.youtube.com/watch?v=5lzGyIaMljY|auteur=ArjenLubach|archief=https://yewtu.be/watch?v=5lzGyIaMljY|deskundigen=Geen}}

Op 05-05-2022 was er een uitzending van De Avondshow met Arjen Lubach. De clip over "crypto" werd gepost op YouTube.<ref>https://www.youtube.com/watch?v=5lzGyIaMljY</ref>

Lubach heeft een rubriek waar hij afrekent met "Stomme Dingen". Cryptomunten noemt hij stom, hier op volgend zegt Lubach dat het daarmee afgelopen is.

''Een deel van de argumenten is eerder verschenen in de [https://bitcoinmagazine.us16.list-manage.com/subscribe?u=03daee74efbfd38c7bb5ca0e3&id=0624521ae7 Bitcoin Focus-nieuwsbrief].''

== Algemeen ==
Er wordt een aantal terechte punten gemaakt over influencers, [[Let op voor oplichting|oplichting]] en [[En Ethereum en andere altcoins dan?|hype-munten]].

Helaas wordt Bitcoin op de grote berg van "het Cryptoproject" gegooid, waardoor alle negatieve kanten van veel "altcoins", voor de kijker ook voor Bitcoin lijken te gelden, terwijl dat niet zo is.

Verder worden ook de goede kanten van Bitcoin volledig genegeerd en worden er meerdere feitelijke onjuistheden verteld.

== De conclusie van Lubach ==
Lubach eindigt zijn uitzending met deze quote:
{{Quote|Cryptoproject is mislukt, het is geen betaalmiddel en iedereen die er rijk mee probeert te worden doet dat over de rug van de planeet en anderen [..] en sommigen kopen drugs, wapens en kinderporno ervan.|kleur_hex=ff9900}}
Bijna alles wat Lubach hier zegt, is punt voor punt onjuist of misleidend, als '''wij kijken naar Bitcoin. We hebben het hier dus niet over de [[En Ethereum en andere altcoins dan?|hype- en influencermunten]]'''.

* ''Cryptoproject is mislukt''
** Onwaar: Bitcoin bestaat al meer dan 10 jaar en wordt zowel in Nederland als wereldwijd veel gebruikt voor transacties/betalingen. Het zorgt voor financiële inclusiviteit, zorgt dat mensen met de economie kunnen meedoen (een rekening kunnen krijgen) en geld naar familie in armere landen kunnen sturen tegen fracties van de kosten van het reguliere systeem. Zie het lemma [[Een betere wereld met en door Bitcoin|'een betere wereld met en door Bitcoin']] met de redenen waarom Bitcoin de wereld beter maakt.
* ''Het is geen betaalmiddel''
** Onwaar: het is in meerdere landen zelfs een '''wettig betaalmiddel''', zoals in [[Bitcoin in El Salvador|El Salvador]], je kunt bitcoin gebruiken om er allerdaagse dingen, zoals boodschappen, [[Waar kan ik bitcoin uitgeven?|mee te kopen]].
* ''Iedereen die er rijk mee probeert te worden doet dat over de rug van de planeet en anderen''
** Onwaar: Waar Lubach beargumenteert dat "iedereen" die eraan meedoet alleen geld verdient door anderen erbij te slepen, is (zeker bij Bitcoin) het idealisme springlevend. Gerenommeerde organisaties zals de [https://hrf.org/devfund Human Rights Foundation] zien (wel) in wat Bitcoin toevoegt aan [[Een betere wereld met en door Bitcoin|een betere wereld]].
* ''Er worden drugs, wapens en kinderporno van gekocht''
**Deze benoemde punten worden en kunnen ook gekocht worden met fiat geld, zoals de euro en de dollar. Dit is niet iets specifieks waar bitcoin voor wordt gebruikt. Tevens leent Bitcoin zich vanwege de openbare blockchain juist minder voor criminele doeleinden.
**Zie [[Mythes|Mythe: Bitcoin is voor criminelen]]

'''Lees in het chronologische overzicht hieronder per gemaakte uitspraak de weerleggingen en delen die wel kloppen.'''

== Chronologisch ==
{{Quote|Mensen zeggen: "Je moet nu instappen in Bitcoin en Ethereum en Floki en blabla" en dat is irritant}}{{Reactie|correct=Ja, het is irritant als mensen zeggen dat je bitcoin moet kopen. Daar zijn we bij BTCWiki ook tegen.}}{{Reactie|correct=De hypemunten en altcoins (dus niet Bitcoin) gaan veel vaker fout dan goed, daar is het argument terecht.|zieook=En Ethereum en andere altcoins dan?}}{{Reactie|misleidend=Alle munten op één hoop gooien is wel het kind met het badwater weggooien. Wij zien dat Bitcoin zorgt voor een betere wereld. Lees vooral het (visie)stuk daarover:|zieook=Een betere wereld met en door Bitcoin}}{{Quote|Wikipedia, Arjen Lubach, alle goede informatieplatformen zijn klaar met crypto}}{{Reactie|fout=Hoewel het als grap gebracht wordt, klopt dit natuurlijk niet:}}

* WikiLeaks heeft afgelopen maand 3 bitcoin [https://shop.wikileaks.org/donate binnengekregen] en accepteert nog steeds bitcoin<ref>https://mempool.space/address/bc1qpqzq4mghkxcsfztu62xe99589rhxflk4lu867qg7zn7kj545yqkquakxg0</ref>. Bitcoin zorgt voor een niet-censureerbaar geld, dit is erg belangrijk voor de journalistieke vrijheid.
* Ook TIME magazine accepteert bitcoin<ref>https://www.thestreet.com/crypto/news/time-magazine-to-accept-crypto-payments</ref>.
* Sinds 2014 accepteert de Chicago Sun-Times bitcoin.<ref>https://www.coindesk.com/markets/2014/04/03/chicago-sun-times-becomes-first-major-us-newspaper-to-accept-bitcoin/</ref>
{{Quote|Er waren ooit goede ideeën [..] Bitcoin is voor mensen die niets met het gangbare geldsysteem te maken willen hebben [..] bitcoiners/"dat soort mensen" doneren niet voor het kankerfonds}}{{Reactie|misleidend=Lubach zet crypto-enthousiastelingen in een slecht daglicht, alsof ze niet (zouden) doneren voor goede doelen.}}

* De Human Rights Foundation, die opkomt voor mensenrechten, heeft al vele bitcoin ontvangen in donaties, omdat ze Bitcoin belangrijk vinden: "''Met het oog op al deze eigenschappen kan Bitcoin een redmiddel zijn voor voorvechters van mensenrechten, vooral als de privacy en bruikbaarheid verbeterd worden''". (Omgerekend) vele honderdduizenden euro's worden (als bitcoin) overgemaakt naar mensen die via Bitcoin de wereld beter maken.<ref>https://bitcoin.nl/artikel/the-human-rights-foundation-sponsort-bitcoin-ontwikkeling</ref>
{{Quote|Omgerekend naar nu heeft Arjen [uit het filmpje] tweeduizend euro betaald voor een pizza}}{{Reactie|correct=Onbedoeld maakt Lubach hier het punt dat bitcoin stevig in waarde toeneemt. En dat de euro flink in waarde is afgenomen, in tegenstelling tot bitcoin.}}{{Quote|Het principe [van bitcoin] heeft iets moois, een munt die niet wordt gecontroleerd door een bank of overheid [..] maar dat idealisme ging over in opportunisme bij DWDD [..] de belastingdienst kan het niet controleren en je kan het gebruiken voor witwassen.}}{{Reactie|verduidelijking=Niet door Lubach vermeld, maar wel belangrijk: dat een centrale partij de monetaire kant van Bitcoin niet kan beïnvloeden betekent ook dat grote (inflatie)problemen door extreme geldcreatie niet mogelijk zijn in een bitcoin-gebaseerd geldsysteem.}}{{Reactie|misleidend=Er wordt gedaan alsof de belastingdienst niets kan controleren en dat bitcoin veel gebruikt wordt voor witwassen. Dat is incorrect. De bitcoinblockchain is openbaar en wordt door de belastingdienst (in samenwerking met marktpartijen) gecontroleerd. Op de blockchain kan je alle gemaakte transacties die ooit gemaakt zijn openbaar terug vinden.|zieook=Mythes#Mythe:_Bitcoin_zorgt_alleen_maar_voor_belastingontduiking_en_zal_leiden_tot_het_einde_van_onze_maatschappij}}{{Reactie|misleidend=Witwassen gebeurt overal waar waarde is, in elk geldsysteem. Bitcoin leent zich door de publieke aard van de blockchain niet goed voor witwassen. Doordat transacties inzichtelijk en publiek zijn, zijn geldstromen te volgen. Hierdoor wordt er in bitcoin veel minder witgewassen dan in het euro- en dollarsysteem, zo blijkt uit onderzoek van voormalig CIA-directeur Michael Morell. <ref>https://cryptoforinnovation.org/resources/Analysis_of_Bitcoin_in_Illicit_Finance.pdf</ref> |zieook=Mythes#Mythe:_Bitcoin_is_voor_criminelen}}{{Quote|Bitcoin is totaal geflopt als normaal betaalmiddel [..] en het idealisme is ook weg|kleur_hex=ff9900}}{{Reactie|mening=Dit is slechts de mening van Lubach. Vanuit een [https://bitcoinmagazine.com/culture/check-your-financial-privilege groot financieel privilege] (een goed werkend geldsysteem in een welvarend land zoals Nederland) lijkt er (inderdaad) weinig reden te zijn voor betalingen met bitcoin in Nederland. Mogelijk denkt Lubach daarom dat Bitcoin mislukt is.}}{{Reactie|fout=Bitcoin wordt dagelijks miljoenen keren gebruikt om transacties en betalingen te doen. Landen accepteren het als wettig betaalmiddel, en het wordt (zeker daar) ook gebruikt door mensen die anders geen toegang krijgen tot het financiële systeem. Bitcoin zorgt voor financiële inclusiviteit, omdat iedereen mee mag doen in de economie.|zieook=Waar kan ik bitcoin uitgeven?}}{{Reactie|zieook=Een betere wereld met en door Bitcoin|misleidend=Het idealisme is er zeker nog bij Bitcoin.}}{{Quote|[Influencers] spreken straattaal om jongeren aan te spreken om crypto te kopen [..] geven financieel advies [en die weten niet wat ze doen] [en daar rennen alle kids en vervelende ooms nu achteraan]}}{{Reactie|correct=Als voorbeeld worden Solana, Ethereum en Phantom gegeven. De jongeren in de filmpjes weten niet waarin ze beleggen. Lubach grapt er (wat ons betreft terecht) over. Beleggen in zaken die je niet begrijpt en enkel door hype worden gedreven zijn wij ook geen voorstander van.|zieook=En Ethereum en andere altcoins dan?}}{{Quote|Je kan van tonnen ook donnies maken [lees: je kan veel geld verliezen] [..] zeker als je wordt opgelicht [..] er zijn veel oplichters}}{{Reactie|correct=Dit is correct. Er is (helaas) veel oplichting en dat is een groot probleem.
Veel influencers hoor je alleen maar als het goed gaat en verwijderen oude (slechte) adviezen die achteraf slecht leken. Ook moet je opletten voor oplichting, zoals gratis weggeef acties van bitcoin.}}{{Reactie|zieook=Let op voor oplichting}}{{Reactie|misleidend=Oplichting gebeurt vooral bij altcoins, waar influencers hun bereik gebruiken om hun volgers (kleinere) altcoins te laten kopen en hierdoor deze munt in waarde toe te laten nemen. Vervolgens verkopen deze influencers hun altcoins, met vaak een koersdaling als gevolg. De volgers van deze influencers maken dan verlies op de desbetreffende altcoin.
Bitcoin is niet (meer) vatbaar voor (kleine) influencers die de koers manipuleren.}}{{Quote|Ook de grote munten als bitcoin zijn stom [..] maar ondertussen is het een gigantisch piramide-achtig spel}}{{Reactie|onwaarzie=Mythes#Mythe:_Bitcoin_is_speculatief_/_een_zeepbel_/_een_piramidespel}}{{Quote|Handelshuizen zijn geldwolven en [zijn als landmijnfabrieken in Qatar]}}{{Reactie|misleidend=Áls de aanname is dat álle cryptomunten slecht zijn, alleen dan zijn de handelshuizen logisch gezien slecht. Handelshuizen faciliteren handel, ook in Bitcoin. Bitcoin maakt de wereld op veel vlakken beter, ook daarin helpen de handelshuizen. Echter is het een gebruikele zaak voor bedrijven om zoveel mogelijk geld te verdienen, handelshuizen voor cryptomunten zijn daar geen uitzondering in.|zieook=Een betere wereld met en door Bitcoin}}{{Quote|Cryptomunten zijn er echt alleen nog maar om rijk van te worden [..] en iedereen is op zoek naar nieuwe mensen die instappen [om de waarde omhoog te pompen]|kleur_hex=ff9900}}{{Reactie|misleidend=Als je alleen/puur afgaat op de hype die (jongeren) wordt voorgeschoteld, dan is er inderdaad een hoop mis. Bitcoin zorgt echter voor meer financiële inclusiviteit, een eerlijker geldsysteem waarin iedereen kan meedoen en wereldwijd men tegen lage kosten geld kan versturen of betalingen te doen.|zieook=Een betere wereld met en door Bitcoin}}{{Reactie|zieook=Mythes#Mythe:_Mensen_die_eerder_instappen_hebben_een_oneerlijk_voordeel}}{{Quote|Wikipedia stopte omdat het ONTZETTEND VERVUILEND is, elke transactie kost heel veel stoom, je moet er zelfs straten voor opengraven}}

Het is zeer onwaarschijnlijk dat dit het geval was.
{{Reactie|onwaarzie=PUB:Buurman wil Bitcoins delven en dus moet de hele straat open}}{{Quote|Één bitcointransactie kost 402kg CO2 [..] en bitcoin verbruikt meer stroom dan heel Nederland|kleur_hex=ff9900}}{{Reactie|fout=Lubach gebruikt hier foutieve informatie. Het is niet mogelijk om het de energie of CO2 uitstoot per transactie van bitcoin uit te rekenen.
Er dient rekening gehouden te worden met het feit dat één bitcointransactie een oneindig veel betalingen (via [[Lightning|Lightning]]) kan vertegenwoordigen.|zieook=Energieverbruik#"Eén_bitcointransactie_verbruikt_heel_veel_stroom!"}}{{Reactie|misleidend=Vergelijken van stroomgebruik met een land is misleidend. Dat leggen we uit:|zieook=Energieverbruik#"Bitcoin_gebruikt_net_zo_veel_energie_als_land_X!"}}{{Reactie|verduidelijking=Ter aanvulling: bitcoin gebruikt nog geen 0.1% van het mondiale energiegebruik. En het energiegebruik is groener dan de meeste industrieën.|zieook=Energieverbruik#"Bitcoin_gebruikt_(vuile)_stroom_(en_draagt_daarom_bij_aan_het_klimaatprobleem)"}}Veel van de aangehaalde nieuwsbronnen baseren zich op het grotendeels ontkrachte onderzoeken van [[Digiconomist]].{{Quote|We hadden die stroom voor iets nuttigs kunnen gebruiken.}}{{Reactie|misleidend=Dit is voor de meeste groene/overtollige stroom niet waar; anders waren de kosten marktconform geweest en zou het verkocht worden aan de markt. Veel miners gebruiken juist overtollige stroom die niet het net op kan (de energie werd anders verspild aan niks), of dienen als [[Een_betere_wereld_met_en_door_Bitcoin#Bitcoinmining_als_energiebuffer|energiebuffer]].}}

<references />

PUB:En nou is het afgelopen met crypto

2022-05-07T10:06:39Z

DediQated:

{{Nieuwsartikel|titel=En nou is het afgelopen met crypto {{!}} De Avondshow met Arjen Lubach (S1)|bronnaam=Youtube / VPRO|datum=2022-05-05|bronurl=https://www.youtube.com/watch?v=5lzGyIaMljY|auteur=ArjenLubach|archief=https://yewtu.be/watch?v=5lzGyIaMljY|deskundigen=Geen}}

Op 05-05-2022 was er een uitzending van De Avondshow met Arjen Lubach. De clip over "crypto" werd gepost op YouTube.<ref>https://www.youtube.com/watch?v=5lzGyIaMljY</ref>

Lubach heeft een rubriek waar hij afrekent met "Stomme Dingen". Cryptomunten noemt hij stom, hier op volgend zegt Lubach dat het daarmee afgelopen is.

''Een deel van de argumenten is eerder verschenen in de [https://bitcoinmagazine.us16.list-manage.com/subscribe?u=03daee74efbfd38c7bb5ca0e3&id=0624521ae7 Bitcoin Focus-nieuwsbrief].''

== Algemeen ==
Er wordt een aantal terechte punten gemaakt over influencers, [[Let op voor oplichting|oplichting]] en [[En Ethereum en andere altcoins dan?|hype-munten]].

Helaas wordt Bitcoin op de grote berg van "het Cryptoproject" gegooid, waardoor alle negatieve kanten van veel "altcoins", voor de kijker ook voor Bitcoin lijken te gelden, terwijl dat niet zo is.

Verder worden ook de goede kanten van Bitcoin volledig genegeerd en worden er meerdere feitelijke onjuistheden verteld.

== De conclusie van Lubach ==
Lubach eindigt zijn uitzending met deze quote:
{{Quote|Cryptoproject is mislukt, het is geen betaalmiddel en iedereen die er rijk mee probeert te worden doet dat over de rug van de planeet en anderen [..] en sommigen kopen drugs, wapens en kinderporno ervan.|kleur_hex=ff9900}}
Bijna alles wat Lubach hier zegt, is punt voor punt onjuist of misleidend, als '''wij kijken naar Bitcoin. We hebben het hier dus niet over de [[En Ethereum en andere altcoins dan?|hype- en influencermunten]]'''.

* ''Cryptoproject is mislukt''
** Onwaar: Bitcoin bestaat al meer dan 10 jaar en wordt zowel in Nederland als wereldwijd veel gebruikt voor transacties/betalingen. Het zorgt voor financiële inclusiviteit, zorgt dat mensen met de economie kunnen meedoen (een rekening kunnen krijgen) en geld naar familie in armere landen kunnen sturen tegen fracties van de kosten van het reguliere systeem. Zie het lemma [[Een betere wereld met en door Bitcoin|'een betere wereld met en door Bitcoin']] met de redenen waarom Bitcoin de wereld beter maakt.
* ''Het is geen betaalmiddel''
** Onwaar: het is in meerdere landen zelfs een '''wettig betaalmiddel''', zoals in [[Bitcoin in El Salvador|El Salvador]], je kunt bitcoin gebruiken om er allerdaagse dingen, zoals boodschappen, [[Waar kan ik bitcoin uitgeven?|mee te kopen]].
* ''Iedereen die er rijk mee probeert te worden doet dat over de rug van de planeet en anderen''
** Onwaar: Waar Lubach beargumenteert dat "iedereen" die eraan meedoet alleen geld verdient door anderen erbij te slepen, is (zeker bij Bitcoin) het idealisme springlevend. Gerenommeerde organisaties zals de [https://hrf.org/devfund Human Rights Foundation] zien (wel) in wat Bitcoin toevoegt aan [[Een betere wereld met en door Bitcoin|een betere wereld]].
* ''Er worden drugs, wapens en kinderporno van gekocht''
**Deze benoemde punten worden en kunnen ook gekocht worden met fiat geld, zoals de euro en de dollar. Dit is niet iets specifieks waar bitcoin wordt voor gebruikt. Tevens leent Bitcoin zich vanwege de openbare blockchain juist minder voor criminele doeleinden.
**Zie [[Mythes|Mythe: Bitcoin is voor criminelen]]

'''Lees in het chronologische overzicht hieronder per gemaakte uitspraak de weerleggingen en delen die wel kloppen.'''

== Chronologisch ==
{{Quote|Mensen zeggen: "Je moet nu instappen in Bitcoin en Ethereum en Floki en blabla" en dat is irritant}}{{Reactie|correct=Ja, het is irritant als mensen zeggen dat je bitcoin moet kopen. Daar zijn we bij BTCWiki ook tegen.}}{{Reactie|correct=De hypemunten en altcoins (dus niet Bitcoin) gaan veel vaker fout dan goed, daar is het argument terecht.|zieook=En Ethereum en andere altcoins dan?}}{{Reactie|misleidend=Alle munten op één hoop gooien is wel het kind met het badwater weggooien. Wij zien dat Bitcoin zorgt voor een betere wereld. Lees vooral het (visie)stuk daarover:|zieook=Een betere wereld met en door Bitcoin}}{{Quote|Wikipedia, Arjen Lubach, alle goede informatieplatformen zijn klaar met crypto}}{{Reactie|fout=Hoewel het als grap gebracht wordt, klopt dit natuurlijk niet:}}

* WikiLeaks heeft afgelopen maand 3 bitcoin [https://shop.wikileaks.org/donate binnengekregen] en accepteert nog steeds bitcoin<ref>https://mempool.space/address/bc1qpqzq4mghkxcsfztu62xe99589rhxflk4lu867qg7zn7kj545yqkquakxg0</ref>. Bitcoin zorgt voor een niet-censureerbaar geld, dit is erg belangrijk voor de journalistieke vrijheid.
* Ook TIME magazine accepteert bitcoin<ref>https://www.thestreet.com/crypto/news/time-magazine-to-accept-crypto-payments</ref>.
* Sinds 2014 accepteert de Chicago Sun-Times bitcoin.<ref>https://www.coindesk.com/markets/2014/04/03/chicago-sun-times-becomes-first-major-us-newspaper-to-accept-bitcoin/</ref>
{{Quote|Er waren ooit goede ideeën [..] Bitcoin is voor mensen die niets met het gangbare geldsysteem te maken willen hebben [..] bitcoiners/"dat soort mensen" doneren niet voor het kankerfonds}}{{Reactie|misleidend=Lubach zet crypto-enthousiastelingen in een slecht daglicht, alsof ze niet (zouden) doneren voor goede doelen.}}

* De Human Rights Foundation, die opkomt voor mensenrechten, heeft al vele bitcoin ontvangen in donaties, omdat ze Bitcoin belangrijk vinden: "''Met het oog op al deze eigenschappen kan Bitcoin een redmiddel zijn voor voorvechters van mensenrechten, vooral als de privacy en bruikbaarheid verbeterd worden''". (Omgerekend) vele honderdduizenden euro's worden (als bitcoin) overgemaakt naar mensen die via Bitcoin de wereld beter maken.<ref>https://bitcoin.nl/artikel/the-human-rights-foundation-sponsort-bitcoin-ontwikkeling</ref>
{{Quote|Omgerekend naar nu heeft Arjen [uit het filmpje] tweeduizend euro betaald voor een pizza}}{{Reactie|correct=Onbedoeld maakt Lubach hier het punt dat bitcoin stevig in waarde toeneemt. En dat de euro flink in waarde is afgenomen, in tegenstelling tot bitcoin.}}{{Quote|Het principe [van bitcoin] heeft iets moois, een munt die niet wordt gecontroleerd door een bank of overheid [..] maar dat idealisme ging over in opportunisme bij DWDD [..] de belastingdienst kan het niet controleren en je kan het gebruiken voor witwassen.}}{{Reactie|verduidelijking=Niet door Lubach vermeld, maar wel belangrijk: dat een centrale partij de monetaire kant van Bitcoin niet kan beïnvloeden betekent ook dat grote (inflatie)problemen door extreme geldcreatie niet mogelijk zijn in een bitcoin-gebaseerd geldsysteem.}}{{Reactie|misleidend=Er wordt gedaan alsof de belastingdienst niets kan controleren en dat bitcoin veel gebruikt wordt voor witwassen. Dat is incorrect. De bitcoinblockchain is openbaar en wordt door de belastingdienst (in samenwerking met marktpartijen) gecontroleerd. Op de blockchain kan je alle gemaakte transacties die ooit gemaakt zijn openbaar terug vinden.|zieook=Mythes#Mythe:_Bitcoin_zorgt_alleen_maar_voor_belastingontduiking_en_zal_leiden_tot_het_einde_van_onze_maatschappij}}{{Reactie|misleidend=Witwassen gebeurt overal waar waarde is, in elk geldsysteem. Bitcoin leent zich door de publieke aard van de blockchain niet goed voor witwassen. Doordat transacties inzichtelijk en publiek zijn, zijn geldstromen te volgen. Hierdoor wordt er in bitcoin veel minder witgewassen dan in het euro- en dollarsysteem, zo blijkt uit onderzoek van voormalig CIA-directeur Michael Morell. <ref>https://cryptoforinnovation.org/resources/Analysis_of_Bitcoin_in_Illicit_Finance.pdf</ref> |zieook=Mythes#Mythe:_Bitcoin_is_voor_criminelen}}{{Quote|Bitcoin is totaal geflopt als normaal betaalmiddel [..] en het idealisme is ook weg|kleur_hex=ff9900}}{{Reactie|mening=Dit is slechts de mening van Lubach. Vanuit een [https://bitcoinmagazine.com/culture/check-your-financial-privilege groot financieel privilege] (een goed werkend geldsysteem in een welvarend land zoals Nederland) lijkt er (inderdaad) weinig reden te zijn voor betalingen met bitcoin in Nederland. Mogelijk denkt Lubach daarom dat Bitcoin mislukt is.}}{{Reactie|fout=Bitcoin wordt dagelijks miljoenen keren gebruikt om transacties en betalingen te doen. Landen accepteren het als wettig betaalmiddel, en het wordt (zeker daar) ook gebruikt door mensen die anders geen toegang krijgen tot het financiële systeem. Bitcoin zorgt voor financiële inclusiviteit, omdat iedereen mee mag doen in de economie.|zieook=Waar kan ik bitcoin uitgeven?}}{{Reactie|zieook=Een betere wereld met en door Bitcoin|misleidend=Het idealisme is er zeker nog bij Bitcoin.}}{{Quote|[Influencers] spreken straattaal om jongeren aan te spreken om crypto te kopen [..] geven financieel advies [en die weten niet wat ze doen] [en daar rennen alle kids en vervelende ooms nu achteraan]}}{{Reactie|correct=Als voorbeeld worden Solana, Ethereum en Phantom gegeven. De jongeren in de filmpjes weten niet waarin ze beleggen. Lubach grapt er (wat ons betreft terecht) over. Beleggen in zaken die je niet begrijpt en enkel door hype worden gedreven zijn wij ook geen voorstander van.|zieook=En Ethereum en andere altcoins dan?}}{{Quote|Je kan van tonnen ook donnies maken [lees: je kan veel geld verliezen] [..] zeker als je wordt opgelicht [..] er zijn veel oplichters}}{{Reactie|correct=Dit is correct. Er is (helaas) veel oplichting en dat is een groot probleem.
Veel influencers hoor je alleen maar als het goed gaat en verwijderen oude (slechte) adviezen die achteraf slecht leken. Ook moet je opletten voor oplichting, zoals gratis weggeef acties van bitcoin.}}{{Reactie|zieook=Let op voor oplichting}}{{Reactie|misleidend=Oplichting gebeurt vooral bij altcoins, waar influencers hun bereik gebruiken om hun volgers (kleinere) altcoins te laten kopen en hierdoor deze munt in waarde toe te laten nemen. Vervolgens verkopen deze influencers hun altcoins, met vaak een koersdaling als gevolg. De volgers van deze influencers maken dan verlies op de desbetreffende altcoin.
Bitcoin is niet (meer) vatbaar voor (kleine) influencers die de koers manipuleren.}}{{Quote|Ook de grote munten als bitcoin zijn stom [..] maar ondertussen is het een gigantisch piramide-achtig spel}}{{Reactie|onwaarzie=Mythes#Mythe:_Bitcoin_is_speculatief_/_een_zeepbel_/_een_piramidespel}}{{Quote|Handelshuizen zijn geldwolven en [zijn als landmijnfabrieken in Qatar]}}{{Reactie|misleidend=Áls de aanname is dat álle cryptomunten slecht zijn, alleen dan zijn de handelshuizen logisch gezien slecht. Handelshuizen faciliteren handel, ook in Bitcoin. Bitcoin maakt de wereld op veel vlakken beter, ook daarin helpen de handelshuizen. Echter is het een gebruikele zaak voor bedrijven om zoveel mogelijk geld te verdienen, handelshuizen voor cryptomunten zijn daar geen uitzondering in.|zieook=Een betere wereld met en door Bitcoin}}{{Quote|Cryptomunten zijn er echt alleen nog maar om rijk van te worden [..] en iedereen is op zoek naar nieuwe mensen die instappen [om de waarde omhoog te pompen]|kleur_hex=ff9900}}{{Reactie|misleidend=Als je alleen/puur afgaat op de hype die (jongeren) wordt voorgeschoteld, dan is er inderdaad een hoop mis. Bitcoin zorgt echter voor meer financiële inclusiviteit, een eerlijker geldsysteem waarin iedereen kan meedoen en wereldwijd men tegen lage kosten geld kan versturen of betalingen te doen.|zieook=Een betere wereld met en door Bitcoin}}{{Reactie|zieook=Mythes#Mythe:_Mensen_die_eerder_instappen_hebben_een_oneerlijk_voordeel}}{{Quote|Wikipedia stopte omdat het ONTZETTEND VERVUILEND is, elke transactie kost heel veel stoom, je moet er zelfs straten voor opengraven}}

Het is zeer onwaarschijnlijk dat dit het geval was.
{{Reactie|onwaarzie=PUB:Buurman wil Bitcoins delven en dus moet de hele straat open}}{{Quote|Één bitcointransactie kost 402kg CO2 [..] en bitcoin verbruikt meer stroom dan heel Nederland|kleur_hex=ff9900}}{{Reactie|fout=Lubach gebruikt hier foutieve informatie. Het is niet mogelijk om het de energie of CO2 uitstoot per transactie van bitcoin uit te rekenen.
Er dient rekening gehouden te worden met het feit dat één bitcointransactie een oneindig veel betalingen (via [[Lightning|Lightning]]) kan vertegenwoordigen.|zieook=Energieverbruik#"Eén_bitcointransactie_verbruikt_heel_veel_stroom!"}}{{Reactie|misleidend=Vergelijken van stroomgebruik met een land is misleidend. Dat leggen we uit:|zieook=Energieverbruik#"Bitcoin_gebruikt_net_zo_veel_energie_als_land_X!"}}{{Reactie|verduidelijking=Ter aanvulling: bitcoin gebruikt nog geen 0.1% van het mondiale energiegebruik. En het energiegebruik is groener dan de meeste industrieën.|zieook=Energieverbruik#"Bitcoin_gebruikt_(vuile)_stroom_(en_draagt_daarom_bij_aan_het_klimaatprobleem)"}}Veel van de aangehaalde nieuwsbronnen baseren zich op het grotendeels ontkrachte onderzoeken van [[Digiconomist]].{{Quote|We hadden die stroom voor iets nuttigs kunnen gebruiken.}}{{Reactie|misleidend=Dit is voor de meeste groene/overtollige stroom niet waar; anders waren de kosten marktconform geweest en zou het verkocht worden aan de markt. Veel miners gebruiken juist overtollige stroom die niet het net op kan (de energie werd anders verspild aan niks), of dienen als [[Een_betere_wereld_met_en_door_Bitcoin#Bitcoinmining_als_energiebuffer|energiebuffer]].}}

<references />

PUB:En nou is het afgelopen met crypto

2022-05-07T10:02:50Z

DediQated: Tekstverbetering, extra en verduidelijking informatie, meer gebruik referenties ipv hyperlinks.

{{Nieuwsartikel|titel=En nou is het afgelopen met crypto {{!}} De Avondshow met Arjen Lubach (S1)|bronnaam=Youtube / VPRO|datum=2022-05-05|bronurl=https://www.youtube.com/watch?v=5lzGyIaMljY|auteur=ArjenLubach|archief=https://yewtu.be/watch?v=5lzGyIaMljY|deskundigen=Geen}}

Op 05-05-2022 was er een uitzending van De Avondshow met Arjen Lubach. De clip over "crypto" werd gepost op YouTube.<ref>https://www.youtube.com/watch?v=5lzGyIaMljY</ref>

Lubach heeft een rubriek waar hij afrekent met "Stomme Dingen". Cryptomunten noemt hij stom, hier op volgend zegt Lubach dat het daarmee afgelopen is.

''Een deel van de argumenten is eerder verschenen in de [https://bitcoinmagazine.us16.list-manage.com/subscribe?u=03daee74efbfd38c7bb5ca0e3&id=0624521ae7 Bitcoin Focus-nieuwsbrief].''

== Algemeen ==
Er wordt een aantal terechte punten gemaakt over influencers, [[Let op voor oplichting|oplichting]] en [[En Ethereum en andere altcoins dan?|hype-munten]].

Helaas wordt Bitcoin op de grote berg van "het Cryptoproject" gegooid, waardoor alle negatieve kanten van veel "altcoins", voor de kijker ook voor Bitcoin lijken te gelden, terwijl dat niet zo is.

Verder worden ook de goede kanten van Bitcoin volledig genegeerd en worden er meerdere feitelijke onjuistheden verteld.

== De conclusie van Lubach ==
Lubach eindigt zijn uitzending met deze quote:
{{Quote|Cryptoproject is mislukt, het is geen betaalmiddel en iedereen die er rijk mee probeert te worden doet dat over de rug van de planeet en anderen [..] en sommigen kopen drugs, wapens en kinderporno ervan.|kleur_hex=ff9900}}
Bijna alles wat Lubach hier zegt, is punt voor punt onjuist of misleidend, als '''wij kijken naar Bitcoin. We hebben het hier dus niet over de [[En Ethereum en andere altcoins dan?|hype- en influencermunten]]'''.

* ''Cryptoproject is mislukt''
** Onwaar: Bitcoin bestaat al meer dan 10 jaar en wordt zowel in Nederland als wereldwijd veel gebruikt voor transacties/betalingen. Het zorgt voor financiële inclusiviteit, zorgt dat mensen met de economie kunnen meedoen (een rekening kunnen krijgen) en geld naar familie in armere landen kunnen sturen tegen fracties van de kosten van het reguliere systeem. Zie het lemma [[Een betere wereld met en door Bitcoin|'een betere wereld met en door Bitcoin']] met de redenen waarom Bitcoin de wereld beter maakt.
* ''Het is geen betaalmiddel''
** Onwaar: het is in meerdere landen zelfs een '''wettig betaalmiddel''', zoals in [[Bitcoin in El Salvador|El Salvador]], je kunt bitcoin gebruiken om er allerdaagse dingen, zoals boodschappen, [[Waar kan ik bitcoin uitgeven?|mee te kopen]].
* ''Iedereen die er rijk mee probeert te worden doet dat over de rug van de planeet en anderen''
** Onwaar: Waar Lubach beargumenteert dat "iedereen" die eraan meedoet alleen geld verdient door anderen erbij te slepen, is (zeker bij Bitcoin) het idealisme springlevend. Gerenommeerde organisaties zoals de [https://hrf.org/devfund Human Rights Foundation] zien (wel) in wat Bitcoin toevoegt aan [[Een betere wereld met en door Bitcoin|een betere wereld]].
* ''Er worden drugs, wapens en kinderporno van gekocht''
**Deze benoemde punten worden en kunnen ook gekocht worden met fiat geld, zoals de euro en de dollar. Dit is niet iets specifieks waar Bitcoin gebruikt voor wordt. Tevens leent bitcoin zich vanwege de openbare blockchain juist minder voor criminele doeleinden.
**Zie [[Mythes|Mythe: Bitcoin is voor criminelen]]

'''Lees in het chronologische overzicht hieronder per gemaakte uitspraak de weerleggingen en delen die wel kloppen.'''

== Chronologisch ==
{{Quote|Mensen zeggen: "Je moet nu instappen in Bitcoin en Ethereum en Floki en blabla" en dat is irritant}}{{Reactie|correct=Ja, het is irritant als mensen zeggen dat je bitcoin moet kopen. Daar zijn we bij BTCWiki ook tegen.}}{{Reactie|correct=De hypemunten en altcoins (dus niet Bitcoin) gaan veel vaker fout dan goed, daar is het argument terecht.|zieook=En Ethereum en andere altcoins dan?}}{{Reactie|misleidend=Alle munten op één hoop gooien is wel het kind met het badwater weggooien. Wij zien dat Bitcoin zorgt voor een betere wereld. Lees vooral het (visie)stuk daarover:|zieook=Een betere wereld met en door Bitcoin}}{{Quote|Wikipedia, Arjen Lubach, alle goede informatieplatformen zijn klaar met crypto}}{{Reactie|fout=Hoewel het als grap gebracht wordt, klopt dit natuurlijk niet:}}

* WikiLeaks heeft afgelopen maand 3 bitcoin [https://shop.wikileaks.org/donate binnengekregen] en accepteert nog steeds bitcoin<ref>https://mempool.space/address/bc1qpqzq4mghkxcsfztu62xe99589rhxflk4lu867qg7zn7kj545yqkquakxg0</ref>. Bitcoin zorgt voor een niet-censureerbaar geld, dit is erg belangrijk voor de journalistieke vrijheid.
* Ook TIME magazine accepteert bitcoin<ref>https://www.thestreet.com/crypto/news/time-magazine-to-accept-crypto-payments</ref>.
* Sinds 2014 accepteert de Chicago Sun-Times bitcoin.<ref>https://www.coindesk.com/markets/2014/04/03/chicago-sun-times-becomes-first-major-us-newspaper-to-accept-bitcoin/</ref>
{{Quote|Er waren ooit goede ideeën [..] Bitcoin is voor mensen die niets met het gangbare geldsysteem te maken willen hebben [..] bitcoiners/"dat soort mensen" doneren niet voor het kankerfonds}}{{Reactie|misleidend=Lubach zet crypto-enthousiastelingen in een slecht daglicht, alsof ze niet (zouden) doneren voor goede doelen.}}

* De Human Rights Foundation, die opkomt voor mensenrechten, heeft al vele bitcoin ontvangen in donaties, omdat ze Bitcoin belangrijk vinden: "''Met het oog op al deze eigenschappen kan Bitcoin een redmiddel zijn voor voorvechters van mensenrechten, vooral als de privacy en bruikbaarheid verbeterd worden''". (Omgerekend) vele honderdduizenden euro's worden (als bitcoin) overgemaakt naar mensen die via Bitcoin de wereld beter maken.<ref>https://bitcoin.nl/artikel/the-human-rights-foundation-sponsort-bitcoin-ontwikkeling</ref>
{{Quote|Omgerekend naar nu heeft Arjen [uit het filmpje] tweeduizend euro betaald voor een pizza}}{{Reactie|correct=Onbedoeld maakt Lubach hier het punt dat bitcoin stevig in waarde toeneemt. En dat de euro flink in waarde is afgenomen, in tegenstelling tot bitcoin.}}{{Quote|Het principe [van bitcoin] heeft iets moois, een munt die niet wordt gecontroleerd door een bank of overheid [..] maar dat idealisme ging over in opportunisme bij DWDD [..] de belastingdienst kan het niet controleren en je kan het gebruiken voor witwassen.}}{{Reactie|verduidelijking=Niet door Lubach vermeld, maar wel belangrijk: dat een centrale partij de monetaire kant van Bitcoin niet kan beïnvloeden betekent ook dat grote (inflatie)problemen door extreme geldcreatie niet mogelijk zijn in een bitcoin-gebaseerd geldsysteem.}}{{Reactie|misleidend=Er wordt gedaan alsof de belastingdienst niets kan controleren en dat bitcoin veel gebruikt wordt voor witwassen. Dat is incorrect. De bitcoinblockchain is openbaar en wordt door de belastingdienst (in samenwerking met marktpartijen) gecontroleerd. Op de blockchain kan je alle gemaakte transacties die ooit gemaakt zijn openbaar terug vinden.|zieook=Mythes#Mythe:_Bitcoin_zorgt_alleen_maar_voor_belastingontduiking_en_zal_leiden_tot_het_einde_van_onze_maatschappij}}{{Reactie|misleidend=Witwassen gebeurt overal waar waarde is, in elk geldsysteem. Bitcoin leent zich door de publieke aard van de blockchain niet goed voor witwassen. Doordat transacties inzichtelijk en publiek zijn, zijn geldstromen te volgen. Hierdoor wordt er in bitcoin veel minder witgewassen dan in het euro- en dollarsysteem, zo blijkt uit onderzoek van voormalig CIA-directeur Michael Morell. <ref>https://cryptoforinnovation.org/resources/Analysis_of_Bitcoin_in_Illicit_Finance.pdf</ref> |zieook=Mythes#Mythe:_Bitcoin_is_voor_criminelen}}{{Quote|Bitcoin is totaal geflopt als normaal betaalmiddel [..] en het idealisme is ook weg|kleur_hex=ff9900}}{{Reactie|mening=Dit is slechts de mening van Lubach. Vanuit een [https://bitcoinmagazine.com/culture/check-your-financial-privilege groot financieel privilege] (een goed werkend geldsysteem in een welvarend land zoals Nederland) lijkt er (inderdaad) weinig reden te zijn voor betalingen met bitcoin in Nederland. Mogelijk denkt Lubach daarom dat Bitcoin mislukt is.}}{{Reactie|fout=Bitcoin wordt dagelijks miljoenen keren gebruikt om transacties en betalingen te doen. Landen accepteren het als wettig betaalmiddel, en het wordt (zeker daar) ook gebruikt door mensen die anders geen toegang krijgen tot het financiële systeem. Bitcoin zorgt voor financiële inclusiviteit, omdat iedereen mee mag doen in de economie.|zieook=Waar kan ik bitcoin uitgeven?}}{{Reactie|zieook=Een betere wereld met en door Bitcoin|misleidend=Het idealisme is er zeker nog bij Bitcoin.}}{{Quote|[Influencers] spreken straattaal om jongeren aan te spreken om crypto te kopen [..] geven financieel advies [en die weten niet wat ze doen] [en daar rennen alle kids en vervelende ooms nu achteraan]}}{{Reactie|correct=Als voorbeeld worden Solana, Ethereum en Phantom gegeven. De jongeren in de filmpjes weten niet waarin ze beleggen. Lubach grapt er (wat ons betreft terecht) over. Beleggen in zaken die je niet begrijpt en enkel door hype worden gedreven zijn wij ook geen voorstander van.|zieook=En Ethereum en andere altcoins dan?}}{{Quote|Je kan van tonnen ook donnies maken [lees: je kan veel geld verliezen] [..] zeker als je wordt opgelicht [..] er zijn veel oplichters}}{{Reactie|correct=Dit is correct. Er is (helaas) veel oplichting en dat is een groot probleem.
Veel influencers hoor je alleen maar als het goed gaat en verwijderen oude (slechte) adviezen die achteraf slecht leken. Ook moet je opletten voor oplichting, zoals gratis weggeef acties van bitcoin.}}{{Reactie|zieook=Let op voor oplichting}}{{Reactie|misleidend=Oplichting gebeurt vooral bij altcoins, waar influencers hun bereik gebruiken om hun volgers (kleinere) altcoins te laten kopen en hierdoor deze munt in waarde toe te laten nemen. Vervolgens verkopen deze influencers hun altcoins, met vaak een koersdaling als gevolg. De volgers van deze influencers maken dan verlies op de desbetreffende altcoin.
Bitcoin is niet (meer) vatbaar voor (kleine) influencers die de koers manipuleren.}}{{Quote|Ook de grote munten als bitcoin zijn stom [..] maar ondertussen is het een gigantisch piramide-achtig spel}}{{Reactie|onwaarzie=Mythes#Mythe:_Bitcoin_is_speculatief_/_een_zeepbel_/_een_piramidespel}}{{Quote|Handelshuizen zijn geldwolven en [zijn als landmijnfabrieken in Qatar]}}{{Reactie|misleidend=Áls de aanname is dat álle cryptomunten slecht zijn, alleen dan zijn de handelshuizen logisch gezien slecht. Handelshuizen faciliteren handel, ook in Bitcoin. Bitcoin maakt de wereld op veel vlakken beter, ook daarin helpen de handelshuizen. Echter is het een gebruikele zaak voor bedrijven om zoveel mogelijk geld te verdienen, handelshuizen voor cryptomunten zijn daar geen uitzondering in.|zieook=Een betere wereld met en door Bitcoin}}{{Quote|Cryptomunten zijn er echt alleen nog maar om rijk van te worden [..] en iedereen is op zoek naar nieuwe mensen die instappen [om de waarde omhoog te pompen]|kleur_hex=ff9900}}{{Reactie|misleidend=Als je alleen/puur afgaat op de hype die (jongeren) wordt voorgeschoteld, dan is er inderdaad een hoop mis. Bitcoin zorgt echter voor meer financiële inclusiviteit, een eerlijker geldsysteem waarin iedereen kan meedoen en wereldwijd men tegen lage kosten geld kan versturen of betalingen te doen.|zieook=Een betere wereld met en door Bitcoin}}{{Reactie|zieook=Mythes#Mythe:_Mensen_die_eerder_instappen_hebben_een_oneerlijk_voordeel}}{{Quote|Wikipedia stopte omdat het ONTZETTEND VERVUILEND is, elke transactie kost heel veel stoom, je moet er zelfs straten voor opengraven}}

Het is zeer onwaarschijnlijk dat dit het geval was.
{{Reactie|onwaarzie=PUB:Buurman wil Bitcoins delven en dus moet de hele straat open}}{{Quote|Één bitcointransactie kost 402kg CO2 [..] en bitcoin verbruikt meer stroom dan heel Nederland|kleur_hex=ff9900}}{{Reactie|fout=Lubach gebruikt hier foutieve informatie. Het is niet mogelijk om het de energie of CO2 uitstoot per transactie van bitcoin uit te rekenen.
Er dient rekening gehouden te worden met het feit dat één bitcointransactie een oneindig veel betalingen (via [[Lightning|Lightning]]) kan vertegenwoordigen.|zieook=Energieverbruik#"Eén_bitcointransactie_verbruikt_heel_veel_stroom!"}}{{Reactie|misleidend=Vergelijken van stroomgebruik met een land is misleidend. Dat leggen we uit:|zieook=Energieverbruik#"Bitcoin_gebruikt_net_zo_veel_energie_als_land_X!"}}{{Reactie|verduidelijking=Ter aanvulling: bitcoin gebruikt nog geen 0.1% van het mondiale energiegebruik. En het energiegebruik is groener dan de meeste industrieën.|zieook=Energieverbruik#"Bitcoin_gebruikt_(vuile)_stroom_(en_draagt_daarom_bij_aan_het_klimaatprobleem)"}}Veel van de aangehaalde nieuwsbronnen baseren zich op het grotendeels ontkrachte onderzoeken van [[Digiconomist]].{{Quote|We hadden die stroom voor iets nuttigs kunnen gebruiken.}}{{Reactie|misleidend=Dit is voor de meeste groene/overtollige stroom niet waar; anders waren de kosten marktconform geweest en zou het verkocht worden aan de markt. Veel miners gebruiken juist overtollige stroom die niet het net op kan (de energie werd anders verspild aan niks), of dienen als [[Een_betere_wereld_met_en_door_Bitcoin#Bitcoinmining_als_energiebuffer|energiebuffer]].}}

<references />

PUB:En nou is het afgelopen met crypto

2022-05-06T11:30:07Z

DediQated:

{{Nieuwsartikel|titel=En nou is het afgelopen met crypto {{!}} De Avondshow met Arjen Lubach (S1)|bronnaam=Youtube / VPRO|datum=2022-05-05|bronurl=https://www.youtube.com/watch?v=5lzGyIaMljY|auteur=ArjenLubach|archief=https://yewtu.be/watch?v=5lzGyIaMljY|deskundigen=Geen}}

Op 05-05-2022 was er een uitzending van De Avondshow met Arjen Lubach. Op YouTube werd de clip gepost over "crypto".<ref>https://www.youtube.com/watch?v=5lzGyIaMljY</ref>

Lubach heeft een rubriek waar hij afrekent met "Stomme Dingen". Cryptomunten noemt hij stom, hier op volgend zegt Lubach dat het daarmee afgelopen is.

''Een deel van de argumenten is eerder verschenen in de [https://bitcoinmagazine.us16.list-manage.com/subscribe?u=03daee74efbfd38c7bb5ca0e3&id=0624521ae7 Bitcoin Focus-nieuwsbrief].''

== Algemeen ==
Er wordt een aantal terechte punten gemaakt over influencers, [[Let op voor oplichting|oplichting]] en [[En Ethereum en andere altcoins dan?|hype-munten]].

Helaas wordt Bitcoin op de grote berg van "het Cryptoproject" gegooid, waardoor alle negatieve kanten van veel "altcoins", voor de kijker ook voor Bitcoin lijken te gelden, terwijl dat niet zo is.

Verder worden ook de goede kanten van Bitcoin volledig genegeerd en worden er meerdere feitelijke onjuistheden naar voren gebracht.

== De conclusie van Lubach ==
Lubach eindigt zijn uitzending met deze quote:
{{Quote|Cryptoproject is mislukt, het is geen betaalmiddel en iedereen die er rijk mee probeert te worden doet dat over de rug van de planeet en anderen [..] en sommigen kopen drugs, wapens en kinderporno ervan.|kleur_hex=ff9900}}
Bijna alles wat Lubach hier zegt, is punt voor punt onjuist of misleidend, als '''wij kijken naar Bitcoin. We hebben het hier dus niet over de [[En Ethereum en andere altcoins dan?|hype- en influencermunten]]'''.

* ''Cryptoproject is mislukt''
** Onwaar: Bitcoin bestaat al meer dan 10 jaar en wordt zowel in Nederland als wereldwijd veel gebruikt voor betalingen. Het zorgt voor financiële inclusiviteit, zorgt dat mensen met de economie kunnen meedoen (een rekening kunnen krijgen) en geld naar familie in armere landen kunnen sturen tegen fracties van de kosten van met het reguliere systeem. Zie het lemma [[Een betere wereld met en door Bitcoin]] met de redenen waarom Bitcoin de wereld beter maakt.
* ''Het is geen betaalmiddel''
** Onwaar: het is in meerdere landen zelfs een '''wettig betaalmiddel''', zoals in [[Bitcoin in El Salvador|El Salvador]], je kunt bitcoin gebruiken om allerdaagse dingen, zoals boodschappen [[Waar kan ik bitcoin uitgeven?|mee te kopen]].
* ''Iedereen die er rijk mee probeert te worden doet dat over de rug van de planeet en anderen''
** Onwaar: Waar Lubach beargumenteert dat "iedereen" die eraan meedoet alleen geld verdient door anderen erbij te slepen, is (zeker bij Bitcoin) het idealisme springlevend. Gerenommeerde organisaties als de [https://hrf.org/devfund Human Rights Foundation] zien (wel) in wat Bitcoin toevoegt aan [[Een betere wereld met en door Bitcoin|een betere wereld]].
* ''Er worden drugs, wapens en kinderporno van gekocht''
**Deze benoemde punten worden (ook) gekocht met fiat geld, zoals de euro en de dollar.
**Zie [[Mythes|Mythe: Bitcoin is voor criminelen]]

'''Lees in het chronologische overzicht hieronder per stuk de weerleggingen (en delen die wel kloppen).'''

== Chronologisch ==
{{Quote|Mensen zeggen: "Je moet nu instappen in Bitcoin en Ethereum en Floki en blabla" en dat is irritant}}{{Reactie|correct=Ja, het is irritant als mensen zeggen dat je bitcoin moet kopen. Daar zijn we bij BTCWiki ook tegen.}}{{Reactie|correct=Ook de hypemunten en altcoins (dus niet Bitcoin) gaan veel vaker fout dan goed, daar is het argument terecht.|zieook=En Ethereum en andere altcoins dan?}}{{Reactie|misleidend=Alle munten op één hoop gooien is wel het kind met het badwater weggooien. Wij zien dat Bitcoin hele goede dingen doet voor de aarde. Lees vooral ook het (visie)stuk daarover:|zieook=Een betere wereld met en door Bitcoin}}{{Quote|Wikipedia, Arjen Lubach, alle goede informatieplatformen zijn klaar met crypto}}{{Reactie|fout=Hoewel het als grap gebracht wordt, klopt dit natuurlijk niet:}}

* WikiLeaks heeft afgelopen maand 3 bitcoin [https://shop.wikileaks.org/donate binnengekregen] en accepteert nog steeds bitcoin. Bitcoin zorgt voor een niet-censureerbaar geld, erg belangrijk voor de journalistiek.
* Ook TIME magazine accepteert [https://www.thestreet.com/crypto/news/time-magazine-to-accept-crypto-payments cryptomunten].
* [https://www.coindesk.com/markets/2014/04/03/chicago-sun-times-becomes-first-major-us-newspaper-to-accept-bitcoin/ Sinds 2014] accepteert de Chicago Sun-Times bitcoin
{{Quote|Er waren ooit goede ideeën [..] Bitcoin is voor mensen die niets met het gangbare geldsysteem te maken willen hebben [..] bitcoiners/"dat soort mensen" doneren niet voor het kankerfonds}}{{Reactie|misleidend=Lubach zet crypto-enthousiastelingen in een slecht daglicht, alsof ze niet (zouden) doneren voor goede zaken.}}

* De Human Rights Foundation, die opkomt voor mensenrechten, heeft al vele bitcoin ontvangen in donaties, omdat ze Bitcoin belangrijk vinden: "''Met het oog op al deze eigenschappen kan Bitcoin een redmiddel zijn voor voorvechters van mensenrechten, vooral als de privacy en bruikbaarheid verbeterd worden''". (Omgerekend) vele honderdduizenden euro's worden (als bitcoin) overgemaakt naar mensen die via Bitcoin de wereld beter maken.<ref>https://bitcoin.nl/artikel/the-human-rights-foundation-sponsort-bitcoin-ontwikkeling</ref>
{{Quote|Omgerekend naar nu heeft Arjen [uit het filmpje] tweeduizend euro betaald voor een pizza}}{{Reactie|correct=Onbedoeld maakt Lubach hier (ook) het punt dat bitcoin stevig in waarde toeneemt. En dat de euro flink in waarde is afgenomen, in tegenstelling tot bitcoin.}}{{Quote|Het principe [van bitcoin] heeft iets moois, een munt die niet wordt gecontroleerd door een bank of overheid [..] maar dat idealisme ging over in opportunisme bij DWDD [..] de belastingdienst kan het niet controleren en je kan het gebruiken voor witwassen.}}{{Reactie|verduidelijking=Niet door Lubach vermeld, maar wel belangrijk: dat een centrale partij de monetaire kant van Bitcoin niet kan beïnvloeden betekent ook dat grote (inflatie)problemen door extreme geldcreatie niet mogelijk zijn in een bitcoin-gebaseerd geldsysteem.}}{{Reactie|misleidend=Er wordt gedaan alsof de belastingdienst niets kan controleren en dat bitcoin veel gebruikt wordt voor witwassen. Dat is incorrect. De bitcoinblockchain is publiek en wordt door de belastingdienst (in samenwerking met marktpartijen) gecontroleerd.}}{{Reactie|misleidend=Witwassen gebeurt overal waar waarde is, in elk geldsysteem. Bitcoin leent zich door de publieke aard van de blockchain niet goed voor witwassen. Doordat transacties inzichtelijk en publiek zijn, zijn geldstromen te volgen. Hierdoor wordt er in bitcoin veel minder witgewassen dan in het euro- en dollarsysteem, zo blijkt uit onderzoek van voormalig CIA-directeur Michael Morell. <ref>https://cryptoforinnovation.org/resources/Analysis_of_Bitcoin_in_Illicit_Finance.pdf</ref> |zieook=Mythes#Mythe:_Bitcoin_is_voor_criminelen}}{{Quote|Bitcoin is totaal geflopt als normaal betaalmiddel [..] en het idealisme is ook weg|kleur_hex=ff9900}}{{Reactie|mening=Dit is slechts de mening van Lubach. Vanuit een [https://bitcoinmagazine.com/culture/check-your-financial-privilege groot financieel privilege] (een goed werkend geldsysteem in Nederland) lijkt er (inderdaad) weinig reden te zijn voor betalingen in bitcoin in Nederland, en mogelijk denkt Lubach daarom dat Bitcoin mislukt is.}}{{Reactie|fout=Bitcoin wordt dagelijks miljoenen keren gebruikt om transacties en betalingen te doen. Landen accepteren het als wettig betaalmiddel, en het wordt (zeker daar) ook gebruikt door mensen die anders geen toegang krijgen tot het financiële systeem. Bitcoin zorgt voor meer inclusiviteit, waardoor iedereen mee mag doen in de economie.|zieook=Waar kan ik bitcoin uitgeven?}}{{Reactie|zieook=Een betere wereld met en door Bitcoin|misleidend=Het idealisme is er zeker nog bij Bitcoin.}}{{Quote|[Influancers] spreken straattaal om jongeren aan te spreken om crypto te kopen [..] geven financieel advies [en die weten niet wat ze doen] [en daar rennen alle kids en vervelende ooms nu achteraan]}}{{Reactie|correct=Als voorbeeld worden Solana, Ethereum en Phantom gegeven. De jongeren in de filmpjes weten niet waarin ze beleggen. Lubach grapt er (wat ons betreft terecht) over. Beleggen in zaken die je niet begrijpt en enkel door hype worden gedreven zijn wij ook geen voorstander van.|zieook=En Ethereum en andere altcoins dan?}}{{Quote|Je kan van tonnen ook donnies maken [lees: je kan veel geld verliezen] [..] zeker als je wordt opgelicht [..] er zijn veel oplichters}}{{Reactie|correct=Dit is correct. Er is (helaas) veel oplichting en dat is een groot probleem.
Veel influencers hoor je alleen maar als het goed gaat, verwijderen oude (slechte) adviezen die achteraf slecht leken. Ook moet je opletten voor oplichting.}}{{Reactie|zieook=Let op voor oplichting}}{{Reactie|misleidend=De oplichting gebeurt vooral bij de altcoins, waar influencers hun bereik gebruiken om kleine munten in waarde op te pompen en dan snel te verkopen. Bitcoin niet (meer) vatbaar voor kleine influencers die de koers manipuleren.}}{{Quote|Ook de grote munten als bitcoin zijn stom [..] maar ondertussen is het een gigantisch piramide-achtig spel}}{{Reactie|onwaarzie=Mythes#Mythe:_Bitcoin_is_speculatief_/_een_zeepbel_/_een_piramidespel}}{{Quote|Handelshuizen zijn geldwolven en [zijn als landmijnfabrieken in Qatar]}}{{Reactie|misleidend=Áls de aanname is dat álle cryptomunten slecht zijn, alleen dan zijn de handelshuizen logisch gezien slecht. Handelshuizen faciliteren handel, ook in Bitcoin. Bitcoin maakt de wereld op veel vlakken beter, en ook daarin helpen de handelshuizen.|zieook=Een betere wereld met en door Bitcoin}}{{Quote|Cryptomunten zijn er echt alleen nog maar om rijk van te worden [..] en iedereen is op zoek naar nieuwe mensen die instappen [om de waarde omhoog te pompen]|kleur_hex=ff9900}}{{Reactie|misleidend=Als je alleen/puur afgaat op de hype die (jongeren) wordt voorgeschoteld, dan is er inderdaad een hoop mis. Bitcoin zorgt echter voor veel financiële inclusiviteit, een eerlijker geldsysteem waarin iedereen kan meedoen en wereldwijd tegen lage kosten geld kan versturen.|zieook=Een betere wereld met en door Bitcoin}}{{Reactie|zieook=Mythes#Mythe:_Mensen_die_eerder_instappen_hebben_een_oneerlijk_voordeel}}{{Quote|Wikipedia stopte omdat het ONTZETTEND VERVUILEND is, elke transactie kost heel veel stoom, je moet er zelfs straten voor opengraven}}

Het is zeer onwaarschijnlijk dat dit het geval was.
{{Reactie|onwaarzie=PUB:Buurman wil Bitcoins delven en dus moet de hele straat open}}{{Quote|Één bitcointransactie kost 402kg CO2 [..] en bitcoin verbruikt meer stroom dan heel Nederland|kleur_hex=ff9900}}{{Reactie|fout=Lubach gebruikt hier foute informatie. Het is niet mogelijk om het per-transactiegebruik van bitcoin uit te rekenen.
Er dient ook rekening gehouden te worden met het feit dat één bitcointransactie een oneindig veel betalingen (via [[Lightning|Lightning]]) kan vertegenwoordigen.|zieook=Energieverbruik#"Eén_bitcointransactie_verbruikt_heel_veel_stroom!"}}{{Reactie|misleidend=Vergelijken van stroomgebruik met een land is misleidend. Dat leggen we uit:|zieook=Energieverbruik#"Bitcoin_gebruikt_net_zo_veel_energie_als_land_X!"}}{{Reactie|verduidelijking=Ter aanvulling: bitcoin gebruikt nog geen 0.1% van het mondiale energiegebruik. En het energiegebruik is groener dan de meeste industrieën.|zieook=Energieverbruik#"Bitcoin_gebruikt_(vuile)_stroom_(en_draagt_daarom_bij_aan_het_klimaatprobleem)"}}Veel van de aangehaalde nieuwsbronnen baseren zich op het grotendeels ontkrachte onderzoeken van [[Digiconomist]].{{Quote|We hadden die stroom voor iets nuttigs kunnen gebruiken.}}{{Reactie|misleidend=Dit is voor de meeste groene/overtollige stroom niet waar; anders waren de kosten marktconform geweest en zou het verkocht worden aan de markt. Veel miners gebruiken juist overtollige stroom die het net niet op kan, of dienen als [[Een_betere_wereld_met_en_door_Bitcoin#Bitcoinmining_als_energiebuffer|energiebuffer]].}}

<references />

PUB:En nou is het afgelopen met crypto

2022-05-06T10:44:31Z

DediQated:

{{Nieuwsartikel|titel=En nou is het afgelopen met crypto {{!}} De Avondshow met Arjen Lubach (S1)|bronnaam=Youtube / VPRO|datum=2022-05-05|bronurl=https://www.youtube.com/watch?v=5lzGyIaMljY|auteur=ArjenLubach|archief=https://yewtu.be/watch?v=5lzGyIaMljY|deskundigen=Geen}}

Op 05-05-2022 was er een uitzending van De Avondshow met Arjen Lubach. Op YouTube werd de clip gepost over "crypto".<ref>https://www.youtube.com/watch?v=5lzGyIaMljY</ref>

Lubach heeft een rubriek waar hij afrekent met "Stomme Dingen". Cryptomunten noemt hij stom, hier op volgend zegt Lubach dat het daarmee afgelopen is.

''Een deel van de argumenten is eerder verschenen in de [https://bitcoinmagazine.us16.list-manage.com/subscribe?u=03daee74efbfd38c7bb5ca0e3&id=0624521ae7 Bitcoin Focus-nieuwsbrief].''

== Algemeen ==
Er wordt een aantal terechte punten gemaakt over influencers, [[Let op voor oplichting|oplichting]] en [[En Ethereum en andere altcoins dan?|hype-munten]].

Helaas wordt Bitcoin op de grote berg van "het Cryptoproject" gegooid, waardoor alle negatieve kanten van veel "altcoins", voor de kijker ook voor Bitcoin lijken te gelden, terwijl dat niet zo is.

Verder worden ook de goede kanten van Bitcoin volledig genegeerd en worden er meerdere feitelijke onjuistheden naar voren gebracht.

== De conclusie van Lubach ==
Lubach eindigt zijn uitzending met deze quote:
{{Quote|Cryptoproject is mislukt, het is geen betaalmiddel en iedereen die er rijk mee probeert te worden doet dat over de rug van de planeet en anderen [..] en sommigen kopen drugs, wapens en kinderporno ervan.|kleur_hex=ff9900}}
Bijna alles wat Lubach hier zegt, is punt voor punt onjuist of misleidend, als '''wij kijken naar Bitcoin. We hebben het hier dus niet over de [[En Ethereum en andere altcoins dan?|hype- en influencermunten]]'''.

* ''Cryptoproject is mislukt''
** Onwaar: Bitcoin bestaat al meer dan 10 jaar en wordt zowel in Nederland als wereldwijd veel gebruikt voor betalingen. Het zorgt voor financiële inclusiviteit, zorgt dat mensen met de economie kunnen meedoen (een rekening kunnen krijgen) en geld naar familie in armere landen kunnen sturen tegen fracties van de kosten van met het reguliere systeem. Zie het lemma [[Een betere wereld met en door Bitcoin]] met de redenen waarom Bitcoin de wereld beter maakt.
* ''Het is geen betaalmiddel''
** Onwaar: het is in meerdere landen zelfs een '''wettig betaalmiddel''', zoals in [[Bitcoin in El Salvador|El Salvador]], je kunt bitcoin gebruiken om allerdaagse dingen, zoals boodschappen [[Waar kan ik bitcoin uitgeven?|mee te kopen]].
* ''Iedereen die er rijk mee probeert te worden doet dat over de rug van de planeet en anderen''
** Onwaar: Waar Lubach beargumenteert dat "iedereen" die eraan meedoet alleen geld verdient door anderen erbij te slepen, is (zeker bij Bitcoin) het idealisme springlevend. Gerenommeerde organisaties als de [https://hrf.org/devfund Human Rights Foundation] zien (wel) in wat Bitcoin toevoegt aan [[Een betere wereld met en door Bitcoin|een betere wereld]].
* ''Er worden drugs, wapens en kinderporno van gekocht''
**Deze benoemde punten worden (ook) met fiat geld, zoals de euro en de dollar gekocht.
**Zie [[Mythes|Mythe: Bitcoin is voor criminelen]]

'''Lees in het chronologische overzicht hieronder per stuk de weerleggingen (en delen die wel kloppen).'''

== Chronologisch ==
{{Quote|Mensen zeggen: "Je moet nu instappen in Bitcoin en Ethereum en Floki en blabla" en dat is irritant}}{{Reactie|correct=Ja, het is irritant als mensen zeggen dat je bitcoin moet kopen. Daar zijn we bij BTCWiki ook tegen.}}{{Reactie|correct=Ook de hypemunten en altcoins (dus niet Bitcoin) gaan veel vaker fout dan goed, daar is het argument terecht.|zieook=En Ethereum en andere altcoins dan?}}{{Reactie|misleidend=Alle munten op één hoop gooien is wel het kind met het badwater weggooien. Wij zien dat Bitcoin hele goede dingen doet voor de aarde. Lees vooral ook het (visie)stuk daarover:|zieook=Een betere wereld met en door Bitcoin}}{{Quote|Wikipedia, Arjen Lubach, alle goede informatieplatformen zijn klaar met crypto}}{{Reactie|fout=Hoewel het als grap gebracht wordt, klopt dit natuurlijk niet:}}

* WikiLeaks heeft afgelopen maand 3 bitcoin [https://shop.wikileaks.org/donate binnengekregen] en accepteert nog steeds bitcoin. Bitcoin zorgt voor een niet-censureerbaar geld, erg belangrijk voor de journalistiek.
* Ook TIME magazine accepteert [https://www.thestreet.com/crypto/news/time-magazine-to-accept-crypto-payments cryptomunten].
* [https://www.coindesk.com/markets/2014/04/03/chicago-sun-times-becomes-first-major-us-newspaper-to-accept-bitcoin/ Sinds 2014] accepteert de Chicago Sun-Times bitcoin
{{Quote|Er waren ooit goede ideeën [..] Bitcoin is voor mensen die niets met het gangbare geldsysteem te maken willen hebben [..] bitcoiners/"dat soort mensen" doneren niet voor het kankerfonds}}{{Reactie|misleidend=Lubach zet crypto-enthousiastelingen in een slecht daglicht, alsof ze niet (zouden) doneren voor goede zaken.}}

* De Human Rights Foundation, die opkomt voor mensenrechten, heeft al vele bitcoin ontvangen in donaties, omdat ze Bitcoin belangrijk vinden: "''Met het oog op al deze eigenschappen kan Bitcoin een redmiddel zijn voor voorvechters van mensenrechten, vooral als de privacy en bruikbaarheid verbeterd worden''". (Omgerekend) vele honderdduizenden euro's worden (als bitcoin) overgemaakt naar mensen die via Bitcoin de wereld beter maken.<ref>https://bitcoin.nl/artikel/the-human-rights-foundation-sponsort-bitcoin-ontwikkeling</ref>
{{Quote|Omgerekend naar nu heeft Arjen [uit het filmpje] tweeduizend euro betaald voor een pizza}}{{Reactie|correct=Onbedoeld maakt Lubach hier (ook) het punt dat bitcoin stevig in waarde toeneemt. En dat de euro flink in waarde is afgenomen, in tegenstelling tot bitcoin.}}{{Quote|Het principe [van bitcoin] heeft iets moois, een munt die niet wordt gecontroleerd door een bank of overheid [..] maar dat idealisme ging over in opportunisme bij DWDD [..] de belastingdienst kan het niet controleren en je kan het gebruiken voor witwassen.}}{{Reactie|verduidelijking=Niet door Lubach vermeld, maar wel belangrijk: dat een centrale partij de monetaire kant van Bitcoin niet kan beïnvloeden betekent ook dat grote (inflatie)problemen door extreme geldcreatie niet mogelijk zijn in een bitcoin-gebaseerd geldsysteem.}}{{Reactie|misleidend=Er wordt gedaan alsof de belastingdienst niets kan controleren en dat bitcoin veel gebruikt wordt voor witwassen. Dat is incorrect. De bitcoinblockchain is publiek en wordt door de belastingdienst (in samenwerking met marktpartijen) gecontroleerd.}}{{Reactie|misleidend=Witwassen gebeurt overal waar waarde is, in elk geldsysteem. Bitcoin leent zich door de publieke aard van de blockchain niet goed voor witwassen. Doordat transacties inzichtelijk en publiek zijn, zijn geldstromen te volgen. Hierdoor wordt er in bitcoin veel minder witgewassen dan in het euro- en dollarsysteem, zo blijkt uit onderzoek van voormalig CIA-directeur Michael Morell. <ref>https://cryptoforinnovation.org/resources/Analysis_of_Bitcoin_in_Illicit_Finance.pdf</ref> |zieook=Mythes#Mythe:_Bitcoin_is_voor_criminelen}}{{Quote|Bitcoin is totaal geflopt als normaal betaalmiddel [..] en het idealisme is ook weg|kleur_hex=ff9900}}{{Reactie|mening=Dit is slechts de mening van Lubach. Vanuit een [https://bitcoinmagazine.com/culture/check-your-financial-privilege groot financieel privilege] (een goed werkend geldsysteem in Nederland) lijkt er (inderdaad) weinig reden te zijn voor betalingen in bitcoin in Nederland, en mogelijk denkt Lubach daarom dat Bitcoin mislukt is.}}{{Reactie|fout=Bitcoin wordt dagelijks miljoenen keren gebruikt om transacties en betalingen te doen. Landen accepteren het als wettig betaalmiddel, en het wordt (zeker daar) ook gebruikt door mensen die anders geen toegang krijgen tot het financiële systeem. Bitcoin zorgt voor meer inclusiviteit, waardoor iedereen mee mag doen in de economie.|zieook=Waar kan ik bitcoin uitgeven?}}{{Reactie|zieook=Een betere wereld met en door Bitcoin|misleidend=Het idealisme is er zeker nog bij Bitcoin.}}{{Quote|[Influancers] spreken straattaal om jongeren aan te spreken om crypto te kopen [..] geven financieel advies [en die weten niet wat ze doen] [en daar rennen alle kids en vervelende ooms nu achteraan]}}{{Reactie|correct=Als voorbeeld worden Solana, Ethereum en Phantom gegeven. De jongeren in de filmpjes weten niet waarin ze beleggen. Lubach grapt er (wat ons betreft terecht) over. Beleggen in zaken die je niet begrijpt en enkel door hype worden gedreven zijn wij ook geen voorstander van.|zieook=En Ethereum en andere altcoins dan?}}{{Quote|Je kan van tonnen ook donnies maken [lees: je kan veel geld verliezen] [..] zeker als je wordt opgelicht [..] er zijn veel oplichters}}{{Reactie|correct=Dit is correct. Er is (helaas) veel oplichting en dat is een groot probleem.
Veel influencers hoor je alleen maar als het goed gaat, verwijderen oude (slechte) adviezen die achteraf slecht leken. Ook moet je opletten voor oplichting.}}{{Reactie|zieook=Let op voor oplichting}}{{Reactie|misleidend=De oplichting gebeurt vooral bij de altcoins, waar influencers hun bereik gebruiken om kleine munten in waarde op te pompen en dan snel te verkopen. Bitcoin niet (meer) vatbaar voor kleine influencers die de koers manipuleren.}}{{Quote|Ook de grote munten als bitcoin zijn stom [..] maar ondertussen is het een gigantisch piramide-achtig spel}}{{Reactie|onwaarzie=Mythes#Mythe:_Bitcoin_is_speculatief_/_een_zeepbel_/_een_piramidespel}}{{Quote|Handelshuizen zijn geldwolven en [zijn als landmijnfabrieken in Qatar]}}{{Reactie|misleidend=Áls de aanname is dat álle cryptomunten slecht zijn, alleen dan zijn de handelshuizen logisch gezien slecht. Handelshuizen faciliteren handel, ook in Bitcoin. Bitcoin maakt de wereld op veel vlakken beter, en ook daarin helpen de handelshuizen.|zieook=Een betere wereld met en door Bitcoin}}{{Quote|Cryptomunten zijn er echt alleen nog maar om rijk van te worden [..] en iedereen is op zoek naar nieuwe mensen die instappen [om de waarde omhoog te pompen]|kleur_hex=ff9900}}{{Reactie|misleidend=Als je alleen/puur afgaat op de hype die (jongeren) wordt voorgeschoteld, dan is er inderdaad een hoop mis. Bitcoin zorgt echter voor veel financiële inclusiviteit, een eerlijker geldsysteem waarin iedereen kan meedoen en wereldwijd tegen lage kosten geld kan versturen.|zieook=Een betere wereld met en door Bitcoin}}{{Reactie|zieook=Mythes#Mythe:_Mensen_die_eerder_instappen_hebben_een_oneerlijk_voordeel}}{{Quote|Wikipedia stopte omdat het ONTZETTEND VERVUILEND is, elke transactie kost heel veel stoom, je moet er zelfs straten voor opengraven}}

Het is zeer onwaarschijnlijk dat dit het geval was.
{{Reactie|onwaarzie=PUB:Buurman wil Bitcoins delven en dus moet de hele straat open}}{{Quote|Één bitcointransactie kost 402kg CO2 [..] en bitcoin verbruikt meer stroom dan heel Nederland|kleur_hex=ff9900}}{{Reactie|fout=Lubach gebruikt hier foute informatie. Het is niet mogelijk om het per-transactiegebruik van bitcoin uit te rekenen.
Er dient ook rekening gehouden te worden met het feit dat één bitcointransactie een oneindig veel betalingen (via [[Lightning|Lightning]]) kan vertegenwoordigen.|zieook=Energieverbruik#"Eén_bitcointransactie_verbruikt_heel_veel_stroom!"}}{{Reactie|misleidend=Vergelijken van stroomgebruik met een land is misleidend. Dat leggen we uit:|zieook=Energieverbruik#"Bitcoin_gebruikt_net_zo_veel_energie_als_land_X!"}}{{Reactie|verduidelijking=Ter aanvulling: bitcoin gebruikt nog geen 0.1% van het mondiale energiegebruik. En het energiegebruik is groener dan de meeste industrieën.|zieook=Energieverbruik#"Bitcoin_gebruikt_(vuile)_stroom_(en_draagt_daarom_bij_aan_het_klimaatprobleem)"}}Veel van de aangehaalde nieuwsbronnen baseren zich op het grotendeels ontkrachte onderzoeken van [[Digiconomist]].{{Quote|We hadden die stroom voor iets nuttigs kunnen gebruiken.}}{{Reactie|misleidend=Dit is voor de meeste groene/overtollige stroom niet waar; anders waren de kosten marktconform geweest en zou het verkocht worden aan de markt. Veel miners gebruiken juist overtollige stroom die het net niet op kan, of dienen als [[Een_betere_wereld_met_en_door_Bitcoin#Bitcoinmining_als_energiebuffer|energiebuffer]].}}

<references />

PUB:En nou is het afgelopen met crypto

2022-05-06T10:38:35Z

DediQated:

{{Nieuwsartikel|titel=En nou is het afgelopen met crypto {{!}} De Avondshow met Arjen Lubach (S1)|bronnaam=Youtube / VPRO|datum=2022-05-05|bronurl=https://www.youtube.com/watch?v=5lzGyIaMljY|auteur=ArjenLubach|archief=https://yewtu.be/watch?v=5lzGyIaMljY|deskundigen=Geen}}

Op 05-05-2022 was er een uitzending van De Avondshow met Arjen Lubach. Op YouTube werd de clip gepost over "crypto".<ref>https://www.youtube.com/watch?v=5lzGyIaMljY</ref>

Lubach heeft een rubriek waar hij afrekent met "Stomme Dingen". Cryptomunten noemt hij stom, hier op volgend zegt Lubach dat het daarmee afgelopen is.

''Een deel van de argumenten is eerder verschenen in de [https://bitcoinmagazine.us16.list-manage.com/subscribe?u=03daee74efbfd38c7bb5ca0e3&id=0624521ae7 Bitcoin Focus-nieuwsbrief].''

== Algemeen ==
Er wordt een aantal terechte punten gemaakt over influencers, [[Let op voor oplichting|oplichting]] en [[En Ethereum en andere altcoins dan?|hype-munten]].

Helaas wordt Bitcoin op de grote berg van "het Cryptoproject" gegooid, waardoor alle negatieve kanten van veel "altcoins", voor de kijker ook voor Bitcoin lijken te gelden, terwijl dat niet zo is.

Verder worden ook de goede kanten van Bitcoin volledig genegeerd en worden er meerdere feitelijke onjuistheden naar voren gebracht.

== De conclusie van Lubach ==
Lubach eindigt zijn uitzending met deze quote:
{{Quote|Cryptoproject is mislukt, het is geen betaalmiddel en iedereen die er rijk mee probeert te worden doet dat over de rug van de planeet en anderen [..] en sommigen kopen drugs, wapens en kinderporno ervan.|kleur_hex=ff9900}}
Bijna alles wat Lubach hier zegt, is punt voor punt onjuist of misleidend, als '''wij kijken naar Bitcoin. We hebben het hier dus niet over de [[En Ethereum en andere altcoins dan?|hype- en influencermunten]]'''.

* ''Cryptoproject is mislukt''
** Onwaar: Bitcoin bestaat al meer dan 10 jaar en wordt zowel in Nederland als wereldwijd veel gebruikt voor betalingen. Het zorgt voor financiële inclusiviteit, zorgt dat mensen met de economie kunnen meedoen (een rekening kunnen krijgen) en geld naar familie in armere landen kunnen sturen tegen fracties van de kosten van met het reguliere systeem. Zie het lemma [[Een betere wereld met en door Bitcoin]] met de redenen waarom Bitcoin de wereld beter maakt.
* ''Het is geen betaalmiddel''
** Onwaar: het is in meerdere landen zelfs een '''wettig betaalmiddel''', zoals in [[Bitcoin in El Salvador|El Salvador]], je kunt bitcoin gebruiken om allerdaagse dingen, zoals boodschappen [[Waar kan ik bitcoin uitgeven?|mee te kopen]].
* ''Iedereen die er rijk mee probeert te worden doet dat over de rug van de planeet en anderen''
** Onwaar: Waar Lubach beargumenteert dat "iedereen" die eraan meedoet alleen geld verdient door anderen erbij te slepen, is (zeker bij Bitcoin) het idealisme springlevend. Gerenommeerde organisaties als de [https://hrf.org/devfund Human Rights Foundation] zien (wel) in wat Bitcoin toevoegt aan [[Een betere wereld met en door Bitcoin|een betere wereld]].
* ''Er worden drugs, wapens en kinderporno van gekocht''
**Deze benoemde punten worden (ook) met fiat geld, zoals de euro en de dollar gekocht.
**Zie [[Mythes|Mythe: Bitcoin is voor criminelen]]

'''Lees in het chronologische overzicht hieronder per stuk de weerleggingen (en delen die wel kloppen).'''

== Chronologisch ==
{{Quote|Mensen zeggen: "Je moet nu instappen in Bitcoin en Ethereum en Floki en blabla" en dat is irritant}}{{Reactie|correct=Ja, het is irritant als mensen zeggen dat je bitcoin moet kopen. Daar zijn we bij BTCWiki ook tegen.}}{{Reactie|correct=Ook de hypemunten en altcoins (dus niet Bitcoin) gaan veel vaker fout dan goed, daar is het argument terecht.|zieook=En Ethereum en andere altcoins dan?}}{{Reactie|misleidend=Alle munten op één hoop gooien is wel het kind met het badwater weggooien. Wij zien dat Bitcoin hele goede dingen doet voor de aarde. Lees vooral ook het (visie)stuk daarover:|zieook=Een betere wereld met en door Bitcoin}}{{Quote|Wikipedia, Arjen Lubach, alle goede informatieplatformen zijn klaar met crypto}}{{Reactie|fout=Hoewel het als grap gebracht wordt, klopt dit natuurlijk niet:}}

* WikiLeaks heeft afgelopen maand 3 bitcoin [https://shop.wikileaks.org/donate binnengekregen] en accepteert nog steeds bitcoin. Bitcoin zorgt voor een niet-censureerbaar geld, erg belangrijk voor de journalistiek.
* Ook TIME magazine accepteert [https://www.thestreet.com/crypto/news/time-magazine-to-accept-crypto-payments cryptomunten].
* [https://www.coindesk.com/markets/2014/04/03/chicago-sun-times-becomes-first-major-us-newspaper-to-accept-bitcoin/ Sinds 2014] accepteert de Chicago Sun-Times bitcoin
{{Quote|Er waren ooit goede ideeën [..] Bitcoin is voor mensen die niets met het gangbare geldsysteem te maken willen hebben [..] bitcoiners/"dat soort mensen" doneren niet voor het kankerfonds}}{{Reactie|misleidend=Lubach zet crypto-enthousiastelingen in een slecht daglicht, alsof ze niet (zouden) doneren voor goede zaken.}}

* De Human Rights Foundation, die opkomt voor mensenrechten, heeft al vele bitcoin ontvangen in donaties, omdat ze Bitcoin belangrijk vinden: "''Met het oog op al deze eigenschappen kan Bitcoin een redmiddel zijn voor voorvechters van mensenrechten, vooral als de privacy en bruikbaarheid verbeterd worden''". (Omgerekend) vele honderdduizenden euro's worden (als bitcoin) overgemaakt naar mensen die via Bitcoin de wereld beter maken.<ref>https://bitcoin.nl/artikel/the-human-rights-foundation-sponsort-bitcoin-ontwikkeling</ref>
{{Quote|Omgerekend naar nu heeft Arjen [uit het filmpje] tweeduizend euro betaald voor een pizza}}{{Reactie|correct=Onbedoeld maakt Lubach hier (ook) het punt dat bitcoin stevig in waarde toeneemt. En dat de euro flink in waarde is afgenomen, in tegenstelling tot bitcoin.}}{{Quote|Het principe [van bitcoin] heeft iets moois, een munt die niet wordt gecontroleerd door een bank of overheid [..] maar dat idealisme ging over in opportunisme bij DWDD [..] de belastingdienst kan het niet controleren en je kan het gebruiken voor witwassen.}}{{Reactie|verduidelijking=Niet door Lubach vermeld, maar wel belangrijk: dat een centrale partij de monetaire kant van Bitcoin niet kan beïnvloeden betekent ook dat grote (inflatie)problemen door extreme geldcreatie niet mogelijk zijn in een bitcoin-gebaseerd geldsysteem.}}{{Reactie|misleidend=Er wordt gedaan alsof de belastingdienst niets kan controleren en dat bitcoin veel gebruikt wordt voor witwassen. Dat is incorrect. De bitcoinblockchain is publiek en wordt door de belastingdienst (in samenwerking met marktpartijen) gecontroleerd.}}{{Reactie|misleidend=Witwassen gebeurt overal waar waarde is, in elk geldsysteem. Bitcoin leent zich door de publieke aard van de blockchain niet goed voor witwassen. Doordat transacties inzichtelijk en publiek zijn, zijn geldstromen te volgen. Hierdoor wordt er in bitcoin veel minder witgewassen dan in het euro- en dollarsysteem, zo blijkt uit onderzoek van voormalig CIA-directeur Michael Morell. <ref>https://cryptoforinnovation.org/resources/Analysis_of_Bitcoin_in_Illicit_Finance.pdf</ref> |zieook=Mythes#Mythe:_Bitcoin_is_voor_criminelen}}{{Quote|Bitcoin is totaal geflopt als normaal betaalmiddel [..] en het idealisme is ook weg|kleur_hex=ff9900}}{{Reactie|mening=Dit is slechts de mening van Lubach. Vanuit een [https://bitcoinmagazine.com/culture/check-your-financial-privilege groot financieel privilege] (een goed werkend geldsysteem in Nederland) lijkt er (inderdaad) weinig reden te zijn voor betalingen in bitcoin in Nederland, en mogelijk denk Lubach daarom dat Bitcoin mislukt is.}}{{Reactie|fout=Bitcoin wordt dagelijks miljoenen keren gebruikt om transacties te doen. Landen accepteren het als wettig betaalmiddel, en het wordt (zeker daar) ook gebruikt door mensen die anders geen toegang krijgen tot het financiële systeem. Bitcoin zorgt voor meer inclusiviteit, waardoor iedereen mee mag doen in de economie.|zieook=Waar kan ik bitcoin uitgeven?}}{{Reactie|zieook=Een betere wereld met en door Bitcoin|misleidend=Het idealisme is er zeker nog bij Bitcoin.}}{{Quote|[Influancers] spreken straattaal om jongeren aan te spreken om crypto te kopen [..] geven financieel advies [en die weten niet wat ze doen] [en daar rennen alle kids en vervelende ooms nu achteraan]}}{{Reactie|correct=Als voorbeeld worden Solana, Ethereum en Phantom gegeven. De jongeren in de filmpjes weten niet waarin ze beleggen. Lubach grapt er (wat ons betreft terecht) over. Beleggen in zaken die je niet begrijpt en enkel door hype worden gedreven zijn wij ook geen voorstander van.|zieook=En Ethereum en andere altcoins dan?}}{{Quote|Je kan van tonnen ook donnies maken [lees: je kan veel geld verliezen] [..] zeker als je wordt opgelicht [..] er zijn veel oplichters}}{{Reactie|correct=Dit is correct. Er is (helaas) veel oplichting en dat is een groot probleem.
Veel influencers hoor je alleen maar als het goed gaat, verwijderen oude (slechte) adviezen die achteraf slecht leken. Ook moet je opletten voor oplichting.}}{{Reactie|zieook=Let op voor oplichting}}{{Reactie|misleidend=De oplichting gebeurt vooral bij de altcoins, waar influencers hun bereik gebruiken om kleine munten in waarde op te pompen en dan snel te verkopen. Bitcoin niet (meer) vatbaar voor kleine influencers die de koers manipuleren.}}{{Quote|Ook de grote munten als bitcoin zijn stom [..] maar ondertussen is het een gigantisch piramide-achtig spel}}{{Reactie|onwaarzie=Mythes#Mythe:_Bitcoin_is_speculatief_/_een_zeepbel_/_een_piramidespel}}{{Quote|Handelshuizen zijn geldwolven en [zijn als landmijnfabrieken in Qatar]}}{{Reactie|misleidend=Áls de aanname is dat álle cryptomunten slecht zijn, alleen dan zijn de handelshuizen logisch gezien slecht. Handelshuizen faciliteren handel, ook in Bitcoin. Bitcoin maakt de wereld op veel vlakken beter, en ook daarin helpen de handelshuizen.|zieook=Een betere wereld met en door Bitcoin}}{{Quote|Cryptomunten zijn er echt alleen nog maar om rijk van te worden [..] en iedereen is op zoek naar nieuwe mensen die instappen [om de waarde omhoog te pompen]|kleur_hex=ff9900}}{{Reactie|misleidend=Als je alleen/puur afgaat op de hype die (jongeren) wordt voorgeschoteld, dan is er inderdaad een hoop mis. Bitcoin zorgt echter voor veel financiële inclusiviteit, een eerlijker geldsysteem waarin iedereen kan meedoen en wereldwijd tegen lage kosten geld kan versturen.|zieook=Een betere wereld met en door Bitcoin}}{{Reactie|zieook=Mythes#Mythe:_Mensen_die_eerder_instappen_hebben_een_oneerlijk_voordeel}}{{Quote|Wikipedia stopte omdat het ONTZETTEND VERVUILEND is, elke transactie kost heel veel stoom, je moet er zelfs straten voor opengraven}}

Het is zeer onwaarschijnlijk dat dit het geval was.
{{Reactie|onwaarzie=PUB:Buurman wil Bitcoins delven en dus moet de hele straat open}}{{Quote|Één bitcointransactie kost 402kg CO2 [..] en bitcoin verbruikt meer stroom dan heel Nederland|kleur_hex=ff9900}}{{Reactie|fout=Lubach gebruikt hier foute informatie. Het is niet mogelijk om het per-transactiegebruik van bitcoin uit te rekenen.
Er dient ook rekening gehouden te worden met het feit dat één bitcointransactie een oneindig veel betalingen (via [[Lightning|Lightning]]) kan vertegenwoordigen.|zieook=Energieverbruik#"Eén_bitcointransactie_verbruikt_heel_veel_stroom!"}}{{Reactie|misleidend=Vergelijken van stroomgebruik met een land is misleidend. Dat leggen we uit:|zieook=Energieverbruik#"Bitcoin_gebruikt_net_zo_veel_energie_als_land_X!"}}{{Reactie|verduidelijking=Ter aanvulling: bitcoin gebruikt nog geen 0.1% van het mondiale energiegebruik. En het energiegebruik is groener dan de meeste industrieën.|zieook=Energieverbruik#"Bitcoin_gebruikt_(vuile)_stroom_(en_draagt_daarom_bij_aan_het_klimaatprobleem)"}}Veel van de aangehaalde nieuwsbronnen baseren zich op het grotendeels ontkrachte onderzoeken van [[Digiconomist]].{{Quote|We hadden die stroom voor iets nuttigs kunnen gebruiken.}}{{Reactie|misleidend=Dit is voor de meeste groene/overtollige stroom niet waar; anders waren de kosten marktconform geweest en zou het verkocht worden aan de markt. Veel miners gebruiken juist overtollige stroom die het net niet op kan, of dienen als [[Een_betere_wereld_met_en_door_Bitcoin#Bitcoinmining_als_energiebuffer|energiebuffer]].}}

<references />

PUB:En nou is het afgelopen met crypto

2022-05-06T10:35:53Z

DediQated:

{{Nieuwsartikel|titel=En nou is het afgelopen met crypto {{!}} De Avondshow met Arjen Lubach (S1)|bronnaam=Youtube / VPRO|datum=2022-05-05|bronurl=https://www.youtube.com/watch?v=5lzGyIaMljY|auteur=ArjenLubach|archief=https://yewtu.be/watch?v=5lzGyIaMljY|deskundigen=Geen}}

Op 05-05-2022 was er een uitzending van De Avondshow met Arjen Lubach. Op YouTube werd de clip gepost over "crypto".<ref>https://www.youtube.com/watch?v=5lzGyIaMljY</ref>

Lubach heeft een rubriek waar hij afrekent met "Stomme Dingen". Cryptomunten noemt hij stom, hier op volgend zegt Lubach dat het daarmee afgelopen is.

''Een deel van de argumenten is eerder verschenen in de [https://bitcoinmagazine.us16.list-manage.com/subscribe?u=03daee74efbfd38c7bb5ca0e3&id=0624521ae7 Bitcoin Focus-nieuwsbrief].''

== Algemeen ==
Er wordt een aantal terechte punten gemaakt over influencers, [[Let op voor oplichting|oplichting]] en [[En Ethereum en andere altcoins dan?|hype-munten]].

Helaas wordt Bitcoin op de grote berg van "het Cryptoproject" gegooid, waardoor alle negatieve kanten van veel "altcoins", voor de kijker ook voor Bitcoin lijken te gelden, terwijl dat niet zo is.

Verder worden ook de goede kanten van Bitcoin volledig genegeerd en worden er meerdere feitelijke onjuistheden naar voren gebracht.

== De conclusie van Lubach ==
Lubach eindigt zijn uitzending met deze quote:
{{Quote|Cryptoproject is mislukt, het is geen betaalmiddel en iedereen die er rijk mee probeert te worden doet dat over de rug van de planeet en anderen [..] en sommigen kopen drugs, wapens en kinderporno ervan.|kleur_hex=ff9900}}
Bijna alles wat Lubach hier zegt, is punt voor punt onjuist of misleidend, als '''wij kijken naar Bitcoin. We hebben het hier dus niet over de [[En Ethereum en andere altcoins dan?|hype- en influencermunten]]'''.

* ''Cryptoproject is mislukt''
** Onwaar: Bitcoin bestaat al meer dan 10 jaar en wordt zowel in Nederland als wereldwijd veel gebruikt voor betalingen. Het zorgt voor financiële inclusiviteit, zorgt dat mensen met de economie kunnen meedoen (een rekening kunnen krijgen) en geld naar familie in armere landen kunnen sturen tegen fracties van de kosten van met het reguliere systeem. Zie het lemma [[Een betere wereld met en door Bitcoin]] met de redenen waarom Bitcoin de wereld beter maakt.
* ''Het is geen betaalmiddel''
** Onwaar: het is in meerdere landen zelfs een '''wettig betaalmiddel''', zoals in [[Bitcoin in El Salvador|El Salvador]], je kunt bitcoin gebruiken om allerdaagse dingen, zoals boodschappen [[Waar kan ik bitcoin uitgeven?|mee te kopen]].
* ''Iedereen die er rijk mee probeert te worden doet dat over de rug van de planeet en anderen''
** Onwaar: Waar Lubach beargumenteert dat "iedereen" die eraan meedoet alleen geld verdient door anderen erbij te slepen, is (zeker bij Bitcoin) het idealisme springlevend. Gerenommeerde organisaties als de [https://hrf.org/devfund Human Rights Foundation] zien (wel) in wat Bitcoin toevoegt aan [[Een betere wereld met en door Bitcoin|een betere wereld]].
* ''Er worden drugs, wapens en kinderporno van gekocht''
**Deze benoemde punten worden (ook) met fiat geld, zoals de euro en de dollar gekocht.
**Zie [[Mythes|Mythe: Bitcoin is voor criminelen]]

'''Lees in het chronologische overzicht hieronder per stuk de weerleggingen (en delen die wel kloppen).'''

== Chronologisch ==
{{Quote|Mensen zeggen: "Je moet nu instappen in Bitcoin en Ethereum en Floki en blabla" en dat is irritant}}{{Reactie|correct=Ja, het is irritant als mensen zeggen dat je bitcoin moet kopen. Daar zijn we bij BTCWiki ook tegen.}}{{Reactie|correct=Ook de hypemunten en altcoins (dus niet Bitcoin) gaan veel vaker fout dan goed, daar is het argument terecht.|zieook=En Ethereum en andere altcoins dan?}}{{Reactie|misleidend=Alle munten op één hoop gooien is wel het kind met het badwater weggooien. Wij zien dat Bitcoin hele goede dingen doet voor de aarde. Lees vooral ook het (visie)stuk daarover:|zieook=Een betere wereld met en door Bitcoin}}{{Quote|Wikipedia, Arjen Lubach, alle goede informatieplatformen zijn klaar met crypto}}{{Reactie|fout=Hoewel het als grap gebracht wordt, klopt dit natuurlijk niet:}}

* WikiLeaks heeft afgelopen maand 3 bitcoin [https://shop.wikileaks.org/donate binnengekregen] en accepteert nog steeds bitcoin. Bitcoin zorgt voor een niet-censureerbaar geld, erg belangrijk voor de journalistiek.
* Ook TIME magazine accepteert [https://www.thestreet.com/crypto/news/time-magazine-to-accept-crypto-payments cryptomunten].
* [https://www.coindesk.com/markets/2014/04/03/chicago-sun-times-becomes-first-major-us-newspaper-to-accept-bitcoin/ Sinds 2014] accepteert de Chicago Sun-Times bitcoin
{{Quote|Er waren ooit goede ideeën [..] Bitcoin is voor mensen die niets met het gangbare geldsysteem te maken willen hebben [..] bitcoiners/"dat soort mensen" doneren niet voor het kankerfonds}}{{Reactie|misleidend=Lubach zet crypto-enthousiastelingen in een slecht daglicht, alsof ze niet (zouden) doneren voor goede zaken.}}

* De Human Rights Foundation, die opkomt voor mensenrechten, heeft al vele bitcoin ontvangen in donaties, omdat ze Bitcoin belangrijk vinden: "''Met het oog op al deze eigenschappen kan Bitcoin een redmiddel zijn voor voorvechters van mensenrechten, vooral als de privacy en bruikbaarheid verbeterd worden''". (Omgerekend) vele honderdduizenden euro's worden (als bitcoin) overgemaakt naar mensen die via Bitcoin de wereld beter maken.<ref>https://bitcoin.nl/artikel/the-human-rights-foundation-sponsort-bitcoin-ontwikkeling</ref>
{{Quote|Omgerekend naar nu heeft Arjen [uit het filmpje] tweeduizend euro betaald voor een pizza}}{{Reactie|correct=Onbedoeld maakt Lubach hier (ook) het punt dat bitcoin stevig in waarde toeneemt. En dat de euro flink in waarde is afgenomen, in tegenstelling tot bitcoin.}}{{Quote|Het principe [van bitcoin] heeft iets moois, een munt die niet wordt gecontroleerd door een bank of overheid [..] maar dat idealisme ging over in opportunisme bij DWDD [..] de belastingdienst kan het niet controleren en je kan het gebruiken voor witwassen.}}{{Reactie|verduidelijking=Niet door Lubach vermeld, maar wel belangrijk: dat een centrale partij de monetaire kant van Bitcoin niet kan beïnvloeden betekent ook dat grote (inflatie)problemen door extreme geldcreatie niet mogelijk zijn in een bitcoin-gebaseerd geldsysteem.}}{{Reactie|misleidend=Er wordt gedaan alsof de belastingdienst niets kan controleren en dat bitcoin veel gebruikt wordt voor witwassen. Dat is incorrect. De bitcoinblockchain is publiek en wordt door de belastingdienst (in samenwerking met marktpartijen) gecontroleerd.}}{{Reactie|misleidend=Witwassen gebeurt overal waar waarde is, in elk geldsysteem. Bitcoin leent zich door de publieke aard van de blockchain niet goed voor witwassen. Doordat transacties inzichtelijk en publiek zijn, zijn geldstromen te volgen. Hierdoor wordt er in bitcoin veel minder witgewassen dan in het euro- en dollarsysteem, zo blijkt uit onderzoek van voormalig CIA-directeur Michael Morell. <ref>https://cryptoforinnovation.org/resources/Analysis_of_Bitcoin_in_Illicit_Finance.pdf</ref> |zieook=Mythes#Mythe:_Bitcoin_is_voor_criminelen}}{{Quote|Bitcoin is totaal geflopt als normaal betaalmiddel [..] en het idealisme is ook weg|kleur_hex=ff9900}}{{Reactie|mening=Dit is slechts de mening van Lubach. Vanuit een [https://bitcoinmagazine.com/culture/check-your-financial-privilege groot financieel privilege] (een goed werkend geldsysteem in Nederland) lijkt er (inderdaad) weinig reden te zijn voor betalingen in bitcoin in Nederland, en mogelijk denk Lubach daarom dat Bitcoin mislukt is.}}{{Reactie|fout=Bitcoin wordt dagelijks miljoenen keren gebruikt om transacties te doen. Landen accepteren het als wettig betaalmiddel, en het wordt (zeker daar) ook gebruikt door mensen die anders geen toegang krijgen tot het financiële systeem. Bitcoin zorgt voor meer inclusiviteit, waardoor iedereen mee mag doen in de economie.|zieook=Waar kan ik bitcoin uitgeven?}}{{Reactie|zieook=Een betere wereld met en door Bitcoin|misleidend=Het idealisme is er zeker nog bij Bitcoin.}}{{Quote|[Influancers] spreken straattaal om jongeren aan te spreken om crypto te kopen [..] geven financieel advies [en die weten niet wat ze doen] [en daar rennen alle kids en vervelende ooms nu achteraan]}}{{Reactie|correct=Als voorbeeld worden Solana, Ethereum en Phantom gegeven. De jongeren in de filmpjes weten niet waarin ze beleggen. Lubach grapt er (wat ons betreft terecht) over. Beleggen in zaken die je niet begrijpt en enkel door hype worden gedreven zijn wij ook geen voorstander van.|zieook=En Ethereum en andere altcoins dan?}}{{Quote|Je kan van tonnen ook donnies maken [lees: je kan veel geld verliezen] [..] zeker als je wordt opgelicht [..] er zijn veel oplichters}}{{Reactie|correct=Dit is correct. Er is (helaas) veel oplichting en dat is een groot probleem.
Veel influencers hoor je alleen maar als het goed gaat, verwijderen oude (slechte) adviezen die achteraf slecht leken. Ook moet je opletten voor oplichting.}}{{Reactie|zieook=Let op voor oplichting}}{{Reactie|misleidend=De oplichting gebeurt vooral bij de altcoins, waar influencers hun bereik gebruiken om kleine munten in waarde op te pompen en dan snel te verkopen. Bitcoin niet (meer) vatbaar voor kleine influencers die de koers manipuleren.}}{{Quote|Ook de grote munten als bitcoin zijn stom [..] maar ondertussen is het een gigantisch piramide-achtig spel}}{{Reactie|onwaarzie=Mythes#Mythe:_Bitcoin_is_speculatief_/_een_zeepbel_/_een_piramidespel}}{{Quote|Handelshuizen zijn geldwolven en [zijn als landmijnfabrieken in Qatar]}}{{Reactie|misleidend=Áls de aanname is dat álle cryptomunten slecht zijn, alleen dan zijn de handelshuizen logisch gezien slecht. Handelshuizen faciliteren handel, ook in Bitcoin. Bitcoin maakt de wereld op veel vlakken beter, en ook daarin helpen de handelshuizen.|zieook=Een betere wereld met en door Bitcoin}}{{Quote|Cryptomunten zijn er echt alleen nog maar om rijk van te worden [..] en iedereen is op zoek naar nieuwe mensen die instappen [om de waarde omhoog te pompen]|kleur_hex=ff9900}}{{Reactie|misleidend=Als je alleen/puur afgaat op de hype die (jongeren) wordt voorgeschoteld, dan is er inderdaad een hoop mis. Bitcoin zorgt echter voor veel financiële inclusiviteit, een eerlijker geldsysteem waarin iedereen kan meedoen en wereldwijd tegen lage kosten geld kan versturen.|zieook=Een betere wereld met en door Bitcoin}}{{Reactie|zieook=Mythes#Mythe:_Mensen_die_eerder_instappen_hebben_een_oneerlijk_voordeel}}{{Quote|Wikipedia stopte omdat het ONTZETTEND VERVUILEND is, elke transactie kost heel veel stoom, je moet er zelfs straten voor opengraven}}

Het is zeer onwaarschijnlijk dat dit het geval was.
{{Reactie|onwaarzie=PUB:Buurman wil Bitcoins delven en dus moet de hele straat open}}{{Quote|Één bitcointransactie kost 402kg CO2 [..] en bitcoin verbruikt meer stroom dan heel Nederland|kleur_hex=ff9900}}{{Reactie|fout=Lubach gebruikt hier foute informatie. Het is niet mogelijk om het per-transactiegebruik van bitcoin uit te rekenen.
Er dient ook rekening gehouden te worden met het feit dat één bitcointransactie een oneindig veel betalingen (via [[Lightning|Lightning]]) kan vertegenwoordigen.|zieook=Energieverbruik#"Eén_bitcointransactie_verbruikt_heel_veel_stroom!"}}{{Reactie|misleidend=Vergelijken van stroomgebruik met een land is misleidend. Dat leggen we uit:|zieook=Energieverbruik#"Bitcoin_gebruikt_net_zo_veel_energie_als_land_X!"}}{{Reactie|verduidelijking=Ter aanvulling: bitcoin gebruikt nog geen 0.1% van het mondiale energiegebruik. En het energiegebruik is groener dan de meeste industrieën.|zieook=Energieverbruik#"Bitcoin_gebruikt_(vuile)_stroom_(en_draagt_daarom_bij_aan_het_klimaatprobleem)"}}Veel van de aangehaalde nieuwsbronnen baseren zich op het grotendeels ontkrachte onderzoeken van [[Digiconomist]].{{Quote|We hadden die stroom voor iets nuttigs kunnen gebruiken.}}{{Reactie|misleidend=Dit is voor de meeste groene/overtollige stroom niet waar; anders waren de kosten marktconform geweest en zou het verkocht worden aan de markt. Veel miners gebruiken juist overtollige stroom die het net niet op kan, of dienen als [[Een_betere_wereld_met_en_door_Bitcoin#Bitcoinmining_als_energiebuffer|energiebuffer]]}}

<references />

PUB:En nou is het afgelopen met crypto

2022-05-06T10:34:33Z

DediQated:

{{Nieuwsartikel|titel=En nou is het afgelopen met crypto {{!}} De Avondshow met Arjen Lubach (S1)|bronnaam=Youtube / VPRO|datum=2022-05-05|bronurl=https://www.youtube.com/watch?v=5lzGyIaMljY|auteur=ArjenLubach|archief=https://yewtu.be/watch?v=5lzGyIaMljY|deskundigen=Geen}}

Op 05-05-2022 was er een uitzending van De Avondshow met Arjen Lubach. Op YouTube werd de clip gepost over "crypto".<ref>https://www.youtube.com/watch?v=5lzGyIaMljY</ref>

Lubach heeft een rubriek waar hij afrekent met "Stomme Dingen". Cryptomunten noemt hij stom, hier op volgend zegt Lubach dat het daarmee afgelopen is.

''Een deel van de argumenten is eerder verschenen in de [https://bitcoinmagazine.us16.list-manage.com/subscribe?u=03daee74efbfd38c7bb5ca0e3&id=0624521ae7 Bitcoin Focus-nieuwsbrief].''

== Algemeen ==
Er wordt een aantal terechte punten gemaakt over influencers, [[Let op voor oplichting|oplichting]] en [[En Ethereum en andere altcoins dan?|hype-munten]].

Helaas wordt Bitcoin op de grote berg van "het Cryptoproject" gegooid, waardoor alle negatieve kanten van veel "altcoins", voor de kijker ook voor Bitcoin lijken te gelden, terwijl dat niet zo is.

Verder worden ook de goede kanten van Bitcoin volledig genegeerd en worden er meerdere feitelijke onjuistheden naar voren gebracht.

== De conclusie van Lubach ==
Lubach eindigt zijn uitzending met deze quote:
{{Quote|Cryptoproject is mislukt, het is geen betaalmiddel en iedereen die er rijk mee probeert te worden doet dat over de rug van de planeet en anderen [..] en sommigen kopen drugs, wapens en kinderporno ervan.|kleur_hex=ff9900}}
Bijna alles wat Lubach hier zegt, is punt voor punt onjuist of misleidend, als '''wij kijken naar Bitcoin. We hebben het hier dus niet over de [[En Ethereum en andere altcoins dan?|hype- en influencermunten]]'''.

* ''Cryptoproject is mislukt''
** Onwaar: Bitcoin bestaat al meer dan 10 jaar en wordt zowel in Nederland als wereldwijd veel gebruikt voor betalingen. Het zorgt voor financiële inclusiviteit, zorgt dat mensen met de economie kunnen meedoen (een rekening kunnen krijgen) en geld naar familie in armere landen kunnen sturen tegen fracties van de kosten van met het reguliere systeem. Zie het lemma [[Een betere wereld met en door Bitcoin]] met de redenen waarom Bitcoin de wereld beter maakt.
* ''Het is geen betaalmiddel''
** Onwaar: het is in meerdere landen zelfs een '''wettig betaalmiddel''', zoals in [[Bitcoin in El Salvador|El Salvador]], je kunt bitcoin gebruiken om allerdaagse dingen, zoals boodschappen [[Waar kan ik bitcoin uitgeven?|mee te kopen]].
* ''Iedereen die er rijk mee probeert te worden doet dat over de rug van de planeet en anderen''
** Onwaar: Waar Lubach beargumenteert dat "iedereen" die eraan meedoet alleen geld verdient door anderen erbij te slepen, is (zeker bij Bitcoin) het idealisme springlevend. Gerenommeerde organisaties als de [https://hrf.org/devfund Human Rights Foundation] zien (wel) in wat Bitcoin toevoegt aan [[Een betere wereld met en door Bitcoin|een betere wereld]].
* ''Er worden drugs, wapens en kinderporno van gekocht''
**Deze benoemde punten worden (ook) met fiat geld, zoals de euro en de dollar gekocht.
**Zie [[Mythes|Mythe: Bitcoin is voor criminelen]]

'''Lees in het chronologische overzicht hieronder per stuk de weerleggingen (en delen die wel kloppen).'''

== Chronologisch ==
{{Quote|Mensen zeggen: "Je moet nu instappen in Bitcoin en Ethereum en Floki en blabla" en dat is irritant}}{{Reactie|correct=Ja, het is irritant als mensen zeggen dat je bitcoin moet kopen. Daar zijn we bij BTCWiki ook tegen.}}{{Reactie|correct=Ook de hypemunten en altcoins (dus niet Bitcoin) gaan veel vaker fout dan goed, daar is het argument terecht.|zieook=En Ethereum en andere altcoins dan?}}{{Reactie|misleidend=Alle munten op één hoop gooien is wel het kind met het badwater weggooien. Wij zien dat Bitcoin hele goede dingen doet voor de aarde. Lees vooral ook het (visie)stuk daarover:|zieook=Een betere wereld met en door Bitcoin}}{{Quote|Wikipedia, Arjen Lubach, alle goede informatieplatformen zijn klaar met crypto}}{{Reactie|fout=Hoewel het als grap gebracht wordt, klopt dit natuurlijk niet:}}

* WikiLeaks heeft afgelopen maand 3 bitcoin [https://shop.wikileaks.org/donate binnengekregen] en accepteert nog steeds bitcoin. Bitcoin zorgt voor een niet-censureerbaar geld, erg belangrijk voor de journalistiek.
* Ook TIME magazine accepteert [https://www.thestreet.com/crypto/news/time-magazine-to-accept-crypto-payments cryptomunten].
* [https://www.coindesk.com/markets/2014/04/03/chicago-sun-times-becomes-first-major-us-newspaper-to-accept-bitcoin/ Sinds 2014] accepteert de Chicago Sun-Times bitcoin
{{Quote|Er waren ooit goede ideeën [..] Bitcoin is voor mensen die niets met het gangbare geldsysteem te maken willen hebben [..] bitcoiners/"dat soort mensen" doneren niet voor het kankerfonds}}{{Reactie|misleidend=Lubach zet crypto-enthousiastelingen in een slecht daglicht, alsof ze niet (zouden) doneren voor goede zaken.}}

* De Human Rights Foundation, die opkomt voor mensenrechten, heeft al vele bitcoin ontvangen in donaties, omdat ze Bitcoin belangrijk vinden: "''Met het oog op al deze eigenschappen kan Bitcoin een redmiddel zijn voor voorvechters van mensenrechten, vooral als de privacy en bruikbaarheid verbeterd worden''". (Omgerekend) vele honderdduizenden euro's worden (als bitcoin) overgemaakt naar mensen die via Bitcoin de wereld beter maken.<ref>https://bitcoin.nl/artikel/the-human-rights-foundation-sponsort-bitcoin-ontwikkeling</ref>
{{Quote|Omgerekend naar nu heeft Arjen [uit het filmpje] tweeduizend euro betaald voor een pizza}}{{Reactie|correct=Onbedoeld maakt Lubach hier (ook) het punt dat bitcoin stevig in waarde toeneemt. En dat de euro flink in waarde is afgenomen, in tegenstelling tot bitcoin.}}{{Quote|Het principe [van bitcoin] heeft iets moois, een munt die niet wordt gecontroleerd door een bank of overheid [..] maar dat idealisme ging over in opportunisme bij DWDD [..] de belastingdienst kan het niet controleren en je kan het gebruiken voor witwassen.}}{{Reactie|verduidelijking=Niet door Lubach vermeld, maar wel belangrijk: dat een centrale partij de monetaire kant van Bitcoin niet kan beïnvloeden betekent ook dat grote (inflatie)problemen door extreme geldcreatie niet mogelijk zijn in een bitcoin-gebaseerd geldsysteem.}}{{Reactie|misleidend=Er wordt gedaan alsof de belastingdienst niets kan controleren en dat bitcoin veel gebruikt wordt voor witwassen. Dat is incorrect. De bitcoinblockchain is publiek en wordt door de belastingdienst (in samenwerking met marktpartijen) gecontroleerd.}}{{Reactie|misleidend=Witwassen gebeurt overal waar waarde is, in elk geldsysteem. Bitcoin leent zich door de publieke aard van de blockchain niet goed voor witwassen. Doordat transacties inzichtelijk en publiek zijn, zijn geldstromen te volgen. Hierdoor wordt er in bitcoin veel minder witgewassen dan in het euro- en dollarsysteem, zo blijkt uit onderzoek van voormalig CIA-directeur Michael Morell. <ref>https://cryptoforinnovation.org/resources/Analysis_of_Bitcoin_in_Illicit_Finance.pdf</ref> |zieook=Mythes#Mythe:_Bitcoin_is_voor_criminelen}}{{Quote|Bitcoin is totaal geflopt als normaal betaalmiddel [..] en het idealisme is ook weg|kleur_hex=ff9900}}{{Reactie|mening=Dit is slechts de mening van Lubach. Vanuit een [https://bitcoinmagazine.com/culture/check-your-financial-privilege groot financieel privilege] (een goed werkend geldsysteem in Nederland) lijkt er (inderdaad) weinig reden te zijn voor betalingen in bitcoin in Nederland, en mogelijk denk Lubach daarom dat Bitcoin mislukt is.}}{{Reactie|fout=Bitcoin wordt dagelijks miljoenen keren gebruikt om transacties te doen. Landen accepteren het als wettig betaalmiddel, en het wordt (zeker daar) ook gebruikt door mensen die anders geen toegang krijgen tot het financiële systeem. Bitcoin zorgt voor meer inclusiviteit, waardoor iedereen mee mag doen in de economie.|zieook=Waar kan ik bitcoin uitgeven?}}{{Reactie|zieook=Een betere wereld met en door Bitcoin|misleidend=Het idealisme is er zeker nog bij Bitcoin.}}{{Quote|[Influancers] spreken straattaal om jongeren aan te spreken om crypto te kopen [..] geven financieel advies [en die weten niet wat ze doen] [en daar rennen alle kids en vervelende ooms nu achteraan]}}{{Reactie|correct=Als voorbeeld worden Solana, Ethereum en Phantom gegeven. De jongeren in de filmpjes weten niet waarin ze beleggen. Lubach grapt er (wat ons betreft terecht) over. Beleggen in zaken die je niet begrijpt en enkel door hype worden gedreven zijn wij ook geen voorstander van.|zieook=En Ethereum en andere altcoins dan?}}{{Quote|Je kan van tonnen ook donnies maken [lees: je kan veel geld verliezen] [..] zeker als je wordt opgelicht [..] er zijn veel oplichters}}{{Reactie|correct=Dit is correct. Er is (helaas) veel oplichting en dat is een groot probleem.
Veel influencers hoor je alleen maar als het goed gaat, verwijderen oude (slechte) adviezen die achteraf slecht leken. Ook moet je opletten voor oplichting.}}{{Reactie|zieook=Let op voor oplichting}}{{Reactie|misleidend=De oplichting gebeurt vooral bij de altcoins, waar influencers hun bereik gebruiken om kleine munten in waarde op te pompen en dan snel te verkopen. Bitcoin niet (meer) vatbaar voor kleine influencers die de koers manipuleren.}}{{Quote|Ook de grote munten als bitcoin zijn stom [..] maar ondertussen is het een gigantisch piramide-achtig spel}}{{Reactie|onwaarzie=Mythes#Mythe:_Bitcoin_is_speculatief_/_een_zeepbel_/_een_piramidespel}}{{Quote|Handelshuizen zijn geldwolven en [zijn als landmijnfabrieken in Qatar]}}{{Reactie|misleidend=Áls de aanname is dat álle cryptomunten slecht zijn, alleen dan zijn de handelshuizen logisch gezien slecht. Handelshuizen faciliteren handel, ook in Bitcoin. Bitcoin maakt de wereld op veel vlakken beter, en ook daarin helpen de handelshuizen.|zieook=Een betere wereld met en door Bitcoin}}{{Quote|Cryptomunten zijn er echt alleen nog maar om rijk van te worden [..] en iedereen is op zoek naar nieuwe mensen die instappen [om de waarde omhoog te pompen]|kleur_hex=ff9900}}{{Reactie|misleidend=Als je alleen/puur afgaat op de hype die (jongeren) wordt voorgeschoteld, dan is er inderdaad een hoop mis. Bitcoin zorgt echter voor veel financiële inclusiviteit, een eerlijker geldsysteem waarin iedereen kan meedoen en wereldwijd tegen lage kosten geld kan versturen.|zieook=Een betere wereld met en door Bitcoin}}{{Reactie|zieook=Mythes#Mythe:_Mensen_die_eerder_instappen_hebben_een_oneerlijk_voordeel}}{{Quote|Wikipedia stopte omdat het ONTZETTEND VERVUILEND is, elke transactie kost heel veel stoom, je moet er zelfs straten voor opengraven}}

Het is zeer onwaarschijnlijk dat dit het geval was.
{{Reactie|onwaarzie=PUB:Buurman wil Bitcoins delven en dus moet de hele straat open}}{{Quote|Één bitcointransactie kost 402kg CO2 [..] en bitcoin verbruikt meer stroom dan heel Nederland|kleur_hex=ff9900}}{{Reactie|fout=Lubach gebruikt hier foute informatie. Het is niet mogelijk om het per-transactiegebruik van bitcoin uit te rekenen.
Al zal je dit wel doen, dan moet er wel rekening gehouden worden met het feit dat één bitcointransactie een oneindig veel betalingen (via [[Lightning|Lightning]]) kan vertegenwoordigen.|zieook=Energieverbruik#"Eén_bitcointransactie_verbruikt_heel_veel_stroom!"}}{{Reactie|misleidend=Vergelijken van stroomgebruik met een land is misleidend. Dat leggen we uit:|zieook=Energieverbruik#"Bitcoin_gebruikt_net_zo_veel_energie_als_land_X!"}}{{Reactie|verduidelijking=Ter aanvulling: bitcoin gebruikt nog geen 0.1% van het mondiale energiegebruik. En het energiegebruik is groener dan de meeste industrieën.|zieook=Energieverbruik#"Bitcoin_gebruikt_(vuile)_stroom_(en_draagt_daarom_bij_aan_het_klimaatprobleem)"}}Veel van de aangehaalde nieuwsbronnen baseren zich op het grotendeels ontkrachte onderzoeken van [[Digiconomist]].{{Quote|We hadden die stroom voor iets nuttigs kunnen gebruiken.}}{{Reactie|misleidend=Dit is voor de meeste groene/overtollige stroom niet waar; anders waren de kosten marktconform geweest en zou het verkocht worden aan de markt. Veel miners gebruiken juist overtollige stroom die het net niet op kan, of dienen als [[Een_betere_wereld_met_en_door_Bitcoin#Bitcoinmining_als_energiebuffer|energiebuffer]]}}

<references />

PUB:En nou is het afgelopen met crypto

2022-05-06T10:32:52Z

DediQated: Vele kleine bewerkingen gedaan

{{Nieuwsartikel|titel=En nou is het afgelopen met crypto {{!}} De Avondshow met Arjen Lubach (S1)|bronnaam=Youtube / VPRO|datum=2022-05-05|bronurl=https://www.youtube.com/watch?v=5lzGyIaMljY|auteur=ArjenLubach|archief=https://yewtu.be/watch?v=5lzGyIaMljY|deskundigen=Geen}}

Op 05-05-2022 was er een uitzending van De Avondshow met Arjen Lubach. Op YouTube werd de clip gepost over "crypto".

Lubach heeft een rubriek waar hij afrekent met "Stomme Dingen". Cryptomunten noemt hij stom, hier op volgend zegt Lubach dat het daarmee afgelopen is.

''Een deel van de argumenten is eerder verschenen in de [https://bitcoinmagazine.us16.list-manage.com/subscribe?u=03daee74efbfd38c7bb5ca0e3&id=0624521ae7 Bitcoin Focus-nieuwsbrief].''

== Algemeen ==
Er wordt een aantal terechte punten gemaakt over influencers, [[Let op voor oplichting|oplichting]] en [[En Ethereum en andere altcoins dan?|hype-munten]].

Helaas wordt Bitcoin op de grote berg van "het Cryptoproject" gegooid, waardoor alle negatieve kanten van veel "altcoins", voor de kijker ook voor Bitcoin lijken te gelden, terwijl dat niet zo is.

Verder worden ook de goede kanten van Bitcoin volledig genegeerd en worden er meerdere feitelijke onjuistheden naar voren gebracht.

== De conclusie van Lubach ==
Lubach eindigt zijn uitzending met deze quote:
{{Quote|Cryptoproject is mislukt, het is geen betaalmiddel en iedereen die er rijk mee probeert te worden doet dat over de rug van de planeet en anderen [..] en sommigen kopen drugs, wapens en kinderporno ervan.|kleur_hex=ff9900}}
Bijna alles wat Lubach hier zegt, is punt voor punt onjuist of misleidend, als '''wij kijken naar Bitcoin. We hebben het hier dus niet over de [[En Ethereum en andere altcoins dan?|hype- en influencermunten]]'''.

* ''Cryptoproject is mislukt''
** Onwaar: Bitcoin bestaat al meer dan 10 jaar en wordt zowel in Nederland als wereldwijd veel gebruikt voor betalingen. Het zorgt voor financiële inclusiviteit, zorgt dat mensen met de economie kunnen meedoen (een rekening kunnen krijgen) en geld naar familie in armere landen kunnen sturen tegen fracties van de kosten van met het reguliere systeem. Zie het lemma [[Een betere wereld met en door Bitcoin]] met de redenen waarom Bitcoin de wereld beter maakt.
* ''Het is geen betaalmiddel''
** Onwaar: het is in meerdere landen zelfs een '''wettig betaalmiddel''', zoals in [[Bitcoin in El Salvador|El Salvador]], je kunt bitcoin gebruiken om allerdaagse dingen, zoals boodschappen [[Waar kan ik bitcoin uitgeven?|mee te kopen]].
* ''Iedereen die er rijk mee probeert te worden doet dat over de rug van de planeet en anderen''
** Onwaar: Waar Lubach beargumenteert dat "iedereen" die eraan meedoet alleen geld verdient door anderen erbij te slepen, is (zeker bij Bitcoin) het idealisme springlevend. Gerenommeerde organisaties als de [https://hrf.org/devfund Human Rights Foundation] zien (wel) in wat Bitcoin toevoegt aan [[Een betere wereld met en door Bitcoin|een betere wereld]].
* ''Er worden drugs, wapens en kinderporno van gekocht''
**Deze benoemde punten worden (ook) met fiat geld, zoals de euro en de dollar gekocht.
**Zie [[Mythes|Mythe: Bitcoin is voor criminelen]]

'''Lees in het chronologische overzicht hieronder per stuk de weerleggingen (en delen die wel kloppen).'''

== Chronologisch ==
{{Quote|Mensen zeggen: "Je moet nu instappen in Bitcoin en Ethereum en Floki en blabla" en dat is irritant}}{{Reactie|correct=Ja, het is irritant als mensen zeggen dat je bitcoin moet kopen. Daar zijn we bij BTCWiki ook tegen.}}{{Reactie|correct=Ook de hypemunten en altcoins (dus niet Bitcoin) gaan veel vaker fout dan goed, daar is het argument terecht.|zieook=En Ethereum en andere altcoins dan?}}{{Reactie|misleidend=Alle munten op één hoop gooien is wel het kind met het badwater weggooien. Wij zien dat Bitcoin hele goede dingen doet voor de aarde. Lees vooral ook het (visie)stuk daarover:|zieook=Een betere wereld met en door Bitcoin}}{{Quote|Wikipedia, Arjen Lubach, alle goede informatieplatformen zijn klaar met crypto}}{{Reactie|fout=Hoewel het als grap gebracht wordt, klopt dit natuurlijk niet:}}

* WikiLeaks heeft afgelopen maand 3 bitcoin [https://shop.wikileaks.org/donate binnengekregen] en accepteert nog steeds bitcoin. Bitcoin zorgt voor een niet-censureerbaar geld, erg belangrijk voor de journalistiek.
* Ook TIME magazine accepteert [https://www.thestreet.com/crypto/news/time-magazine-to-accept-crypto-payments cryptomunten].
* [https://www.coindesk.com/markets/2014/04/03/chicago-sun-times-becomes-first-major-us-newspaper-to-accept-bitcoin/ Sinds 2014] accepteert de Chicago Sun-Times bitcoin
{{Quote|Er waren ooit goede ideeën [..] Bitcoin is voor mensen die niets met het gangbare geldsysteem te maken willen hebben [..] bitcoiners/"dat soort mensen" doneren niet voor het kankerfonds}}{{Reactie|misleidend=Lubach zet crypto-enthousiastelingen in een slecht daglicht, alsof ze niet (zouden) doneren voor goede zaken.}}

* De Human Rights Foundation, die opkomt voor mensenrechten, heeft al vele bitcoin ontvangen in donaties, omdat ze Bitcoin belangrijk vinden: "''Met het oog op al deze eigenschappen kan Bitcoin een redmiddel zijn voor voorvechters van mensenrechten, vooral als de privacy en bruikbaarheid verbeterd worden''". (Omgerekend) vele honderdduizenden euro's worden (als bitcoin) overgemaakt naar mensen die via Bitcoin de wereld beter maken.<ref>https://bitcoin.nl/artikel/the-human-rights-foundation-sponsort-bitcoin-ontwikkeling</ref>
{{Quote|Omgerekend naar nu heeft Arjen [uit het filmpje] tweeduizend euro betaald voor een pizza}}{{Reactie|correct=Onbedoeld maakt Lubach hier (ook) het punt dat bitcoin stevig in waarde toeneemt. En dat de euro flink in waarde is afgenomen, in tegenstelling tot bitcoin.}}{{Quote|Het principe [van bitcoin] heeft iets moois, een munt die niet wordt gecontroleerd door een bank of overheid [..] maar dat idealisme ging over in opportunisme bij DWDD [..] de belastingdienst kan het niet controleren en je kan het gebruiken voor witwassen.}}{{Reactie|verduidelijking=Niet door Lubach vermeld, maar wel belangrijk: dat een centrale partij de monetaire kant van Bitcoin niet kan beïnvloeden betekent ook dat grote (inflatie)problemen door extreme geldcreatie niet mogelijk zijn in een bitcoin-gebaseerd geldsysteem.}}{{Reactie|misleidend=Er wordt gedaan alsof de belastingdienst niets kan controleren en dat bitcoin veel gebruikt wordt voor witwassen. Dat is incorrect. De bitcoinblockchain is publiek en wordt door de belastingdienst (in samenwerking met marktpartijen) gecontroleerd.}}{{Reactie|misleidend=Witwassen gebeurt overal waar waarde is, in elk geldsysteem. Bitcoin leent zich door de publieke aard van de blockchain niet goed voor witwassen. Doordat transacties inzichtelijk en publiek zijn, zijn geldstromen te volgen. Hierdoor wordt er in bitcoin veel minder witgewassen dan in het euro- en dollarsysteem, zo blijkt uit onderzoek van voormalig CIA-directeur Michael Morell. <ref>https://cryptoforinnovation.org/resources/Analysis_of_Bitcoin_in_Illicit_Finance.pdf</ref> |zieook=Mythes#Mythe:_Bitcoin_is_voor_criminelen}}{{Quote|Bitcoin is totaal geflopt als normaal betaalmiddel [..] en het idealisme is ook weg|kleur_hex=ff9900}}{{Reactie|mening=Dit is slechts de mening van Lubach. Vanuit een [https://bitcoinmagazine.com/culture/check-your-financial-privilege groot financieel privilege] (een goed werkend geldsysteem in Nederland) lijkt er (inderdaad) weinig reden te zijn voor betalingen in bitcoin in Nederland, en mogelijk denk Lubach daarom dat Bitcoin mislukt is.}}{{Reactie|fout=Bitcoin wordt dagelijks miljoenen keren gebruikt om transacties te doen. Landen accepteren het als wettig betaalmiddel, en het wordt (zeker daar) ook gebruikt door mensen die anders geen toegang krijgen tot het financiële systeem. Bitcoin zorgt voor meer inclusiviteit, waardoor iedereen mee mag doen in de economie.|zieook=Waar kan ik bitcoin uitgeven?}}{{Reactie|zieook=Een betere wereld met en door Bitcoin|misleidend=Het idealisme is er zeker nog bij Bitcoin.}}{{Quote|[Influancers] spreken straattaal om jongeren aan te spreken om crypto te kopen [..] geven financieel advies [en die weten niet wat ze doen] [en daar rennen alle kids en vervelende ooms nu achteraan]}}{{Reactie|correct=Als voorbeeld worden Solana, Ethereum en Phantom gegeven. De jongeren in de filmpjes weten niet waarin ze beleggen. Lubach grapt er (wat ons betreft terecht) over. Beleggen in zaken die je niet begrijpt en enkel door hype worden gedreven zijn wij ook geen voorstander van.|zieook=En Ethereum en andere altcoins dan?}}{{Quote|Je kan van tonnen ook donnies maken [lees: je kan veel geld verliezen] [..] zeker als je wordt opgelicht [..] er zijn veel oplichters}}{{Reactie|correct=Dit is correct. Er is (helaas) veel oplichting en dat is een groot probleem.
Veel influencers hoor je alleen maar als het goed gaat, verwijderen oude (slechte) adviezen die achteraf slecht leken. Ook moet je opletten voor oplichting.}}{{Reactie|zieook=Let op voor oplichting}}{{Reactie|misleidend=De oplichting gebeurt vooral bij de altcoins, waar influencers hun bereik gebruiken om kleine munten in waarde op te pompen en dan snel te verkopen. Bitcoin niet (meer) vatbaar voor kleine influencers die de koers manipuleren.}}{{Quote|Ook de grote munten als bitcoin zijn stom [..] maar ondertussen is het een gigantisch piramide-achtig spel}}{{Reactie|onwaarzie=Mythes#Mythe:_Bitcoin_is_speculatief_/_een_zeepbel_/_een_piramidespel}}{{Quote|Handelshuizen zijn geldwolven en [zijn als landmijnfabrieken in Qatar]}}{{Reactie|misleidend=Áls de aanname is dat álle cryptomunten slecht zijn, alleen dan zijn de handelshuizen logisch gezien slecht. Handelshuizen faciliteren handel, ook in Bitcoin. Bitcoin maakt de wereld op veel vlakken beter, en ook daarin helpen de handelshuizen.|zieook=Een betere wereld met en door Bitcoin}}{{Quote|Cryptomunten zijn er echt alleen nog maar om rijk van te worden [..] en iedereen is op zoek naar nieuwe mensen die instappen [om de waarde omhoog te pompen]|kleur_hex=ff9900}}{{Reactie|misleidend=Als je alleen/puur afgaat op de hype die (jongeren) wordt voorgeschoteld, dan is er inderdaad een hoop mis. Bitcoin zorgt echter voor veel financiële inclusiviteit, een eerlijker geldsysteem waarin iedereen kan meedoen en wereldwijd tegen lage kosten geld kan versturen.|zieook=Een betere wereld met en door Bitcoin}}{{Reactie|zieook=Mythes#Mythe:_Mensen_die_eerder_instappen_hebben_een_oneerlijk_voordeel}}{{Quote|Wikipedia stopte omdat het ONTZETTEND VERVUILEND is, elke transactie kost heel veel stoom, je moet er zelfs straten voor opengraven}}

Het is zeer onwaarschijnlijk dat dit het geval was.
{{Reactie|onwaarzie=PUB:Buurman wil Bitcoins delven en dus moet de hele straat open}}{{Quote|Één bitcointransactie kost 402kg CO2 [..] en bitcoin verbruikt meer stroom dan heel Nederland|kleur_hex=ff9900}}{{Reactie|fout=Lubach gebruikt hier foute informatie. Het is niet mogelijk om het per-transactiegebruik van bitcoin uit te rekenen.
Al zal je dit wel doen, dan moet er wel rekening gehouden worden met het feit dat één bitcointransactie een oneindig veel betalingen (via [[Lightning|Lightning]]) kan vertegenwoordigen.|zieook=Energieverbruik#"Eén_bitcointransactie_verbruikt_heel_veel_stroom!"}}{{Reactie|misleidend=Vergelijken van stroomgebruik met een land is misleidend. Dat leggen we uit:|zieook=Energieverbruik#"Bitcoin_gebruikt_net_zo_veel_energie_als_land_X!"}}{{Reactie|verduidelijking=Ter aanvulling: bitcoin gebruikt nog geen 0.1% van het mondiale energiegebruik. En het energiegebruik is groener dan de meeste industrieën.|zieook=Energieverbruik#"Bitcoin_gebruikt_(vuile)_stroom_(en_draagt_daarom_bij_aan_het_klimaatprobleem)"}}Veel van de aangehaalde nieuwsbronnen baseren zich op het grotendeels ontkrachte onderzoeken van [[Digiconomist]].{{Quote|We hadden die stroom voor iets nuttigs kunnen gebruiken.}}{{Reactie|misleidend=Dit is voor de meeste groene/overtollige stroom niet waar; anders waren de kosten marktconform geweest en zou het verkocht worden aan de markt. Veel miners gebruiken juist overtollige stroom die het net niet op kan, of dienen als [[Een_betere_wereld_met_en_door_Bitcoin#Bitcoinmining_als_energiebuffer|energiebuffer]]}}

<references />

PUB:En nou is het afgelopen met crypto

2022-05-06T10:24:01Z

DediQated:

{{Nieuwsartikel|titel=En nou is het afgelopen met crypto {{!}} De Avondshow met Arjen Lubach (S1)|bronnaam=Youtube / VPRO|datum=2022-05-05|bronurl=https://www.youtube.com/watch?v=5lzGyIaMljY|auteur=ArjenLubach|archief=https://yewtu.be/watch?v=5lzGyIaMljY|deskundigen=Geen}}

Op 05-05-2022 was er een uitzending van De Avondshow met Arjen Lubach. Op YouTube werd de clip gepost over "crypto".

Lubach heeft een rubriek waar hij afrekent met "Stomme Dingen". Cryptomunten noemt hij stom, hier op volgend zegt Lubach dat het daarmee afgelopen is.

''Een deel van de argumenten is eerder verschenen in de [https://bitcoinmagazine.us16.list-manage.com/subscribe?u=03daee74efbfd38c7bb5ca0e3&id=0624521ae7 Bitcoin Focus-nieuwsbrief].''

== Algemeen ==
Er wordt een aantal terechte punten gemaakt over influencers, [[Let op voor oplichting|oplichting]] en [[En Ethereum en andere altcoins dan?|hype-munten]].

Helaas wordt Bitcoin op de grote berg van "het Cryptoproject" gegooid, waardoor alle negatieve kanten van veel "altcoins", voor de kijker ook voor Bitcoin lijken te gelden, terwijl dat niet zo is.

Verder worden ook de goede kanten van Bitcoin volledig genegeerd en worden er meerdere feitelijke onjuistheden naar voren gebracht.

== De conclusie van Lubach ==
Lubach eindigt zijn uitzending met deze quote:
{{Quote|Cryptoproject is mislukt, het is geen betaalmiddel en iedereen die er rijk mee probeert te worden doet dat over de rug van de planeet en anderen [..] en sommigen kopen drugs, wapens en kinderporno ervan.|kleur_hex=ff9900}}
Bijna alles wat Lubach hier zegt is punt voor punt onjuist of misleidend, als '''wij kijken naar Bitcoin. We hebben het hier dus niet over de [[En Ethereum en andere altcoins dan?|hype- en influencermunten]]'''.

* ''Cryptoproject is mislukt''
** Onwaar: Bitcoin bestaat al meer dan 10 jaar en wordt zowel in Nederland als wereldwijd veel gebruikt voor betalingen. Het zorgt voor financiële inclusiviteit, zorgt dat mensen met de economie kunnen meedoen (een rekening kunnen krijgen) en geld naar familie in armere landen kunnen sturen tegen fracties van de kosten van met het reguliere systeem. Zie het lemma [[Een betere wereld met en door Bitcoin]] met de redenen waarom Bitcoin de wereld beter maakt.
* ''Het is geen betaalmiddel''
** Onwaar: het is in meerdere landen zelfs een '''wettig betaalmiddel''', zoals in [[Bitcoin in El Salvador|El Salvador]], je kan bitcoin gebruiken om van alles [[Waar kan ik bitcoin uitgeven?|mee te kopen]].
* ''Iedereen die er rijk mee probeert te worden doet dat over de rug van de planeet en anderen''
** Onwaar: Waar Lubach beargumenteert dat "iedereen" die eraan meedoet alleen geld verdient door anderen erbij te slepen, is (zeker bij Bitcoin) het idealisme springlevend. Gerenommeerde organisaties als de [https://hrf.org/devfund Human Rights Foundation] zien (wel) in wat Bitcoin toevoegt aan [[Een betere wereld met en door Bitcoin|een betere wereld]].
* ''Er worden drugs, wapens en kinderporno van gekocht''
**Deze benoemde punten worden (ook) met fiat geld, zoals de euro en de dollar gekocht.
**Zie [[Mythes|Mythe: Bitcoin is voor criminelen]]

'''Lees in het chronologische overzicht hieronder per stuk de weerleggingen (en delen die wel kloppen).'''

== Chronologisch ==
{{Quote|Mensen zeggen: "Je moet nu instappen in Bitcoin en Ethereum en Floki en blabla" en dat is irritant}}{{Reactie|correct=Ja, het is irritant als mensen zeggen dat je bitcoin moet kopen. Daar zijn we bij BTCWiki ook tegen.}}{{Reactie|correct=Ook de hypemunten en altcoins (dus niet Bitcoin) gaan veel vaker fout dan goed, daar is het argument terecht.|zieook=En Ethereum en andere altcoins dan?}}{{Reactie|misleidend=Alle munten op één hoop gooien is wel het kind met het badwater weggooien. Wij zien dat Bitcoin hele goede dingen doet voor de aarde. Lees vooral ook het (visie)stuk daarover:|zieook=Een betere wereld met en door Bitcoin}}{{Quote|Wikipedia, Arjen Lubach, alle goede informatieplatformen zijn klaar met crypto}}{{Reactie|fout=Hoewel het als grap gebracht wordt, klopt dit natuurlijk niet:}}

* WikiLeaks heeft afgelopen maand 3 bitcoin [https://shop.wikileaks.org/donate binnengekregen] en accepteert nog steeds bitcoin. Bitcoin zorgt voor een niet-censureerbaar geld, erg belangrijk voor de journalistiek.
* Ook TIME magazine accepteert [https://www.thestreet.com/crypto/news/time-magazine-to-accept-crypto-payments cryptomunten].
* [https://www.coindesk.com/markets/2014/04/03/chicago-sun-times-becomes-first-major-us-newspaper-to-accept-bitcoin/ Sinds 2014] accepteert de Chicago Sun-Times bitcoin
{{Quote|Er waren ooit goede ideeën [..] Bitcoin is voor mensen die niets met het gangbare geldsysteem te maken willen hebben [..] bitcoiners/"dat soort mensen" doneren niet voor het kankerfonds}}{{Reactie|misleidend=Lubach zet crypto-enthousiastelingen in een slecht daglicht, alsof ze niet (zouden) doneren voor goede zaken.}}

* De Human Rights Foundation, die opkomt voor mensenrechten, heeft al vele bitcoin ontvangen in donaties, omdat ze Bitcoin belangrijk vinden: "''Met het oog op al deze eigenschappen kan Bitcoin een redmiddel zijn voor voorvechters van mensenrechten, vooral als de privacy en bruikbaarheid verbeterd worden''". (Omgerekend) vele honderdduizenden euro's worden (als bitcoin) overgemaakt naar mensen die via Bitcoin de wereld beter maken.<ref>https://bitcoin.nl/artikel/the-human-rights-foundation-sponsort-bitcoin-ontwikkeling</ref>
{{Quote|Omgerekend naar nu heeft Arjen [uit het filmpje] tweeduizend euro betaald voor een pizza}}{{Reactie|correct=Onbedoeld maakt Lubach hier (ook) het punt dat bitcoin stevig in waarde toeneemt. En dat de euro flink in waarde is afgenomen, in tegenstelling tot bitcoin.}}{{Quote|Het principe [van bitcoin] heeft iets moois, een munt die niet wordt gecontroleerd door een bank of overheid [..] maar dat idealisme ging over in opportunisme bij DWDD [..] de belastingdienst kan het niet controleren en je kan het gebruiken voor witwassen.}}{{Reactie|verduidelijking=Niet door Lubach vermeld, maar wel belangrijk: dat een centrale partij de monetaire kant van Bitcoin niet kan beïnvloeden betekent ook dat grote (inflatie)problemen door extreme geldcreatie niet mogelijk zijn in een bitcoin-gebaseerd geldsysteem.}}{{Reactie|misleidend=Er wordt gedaan alsof de belastingdienst niets kan controleren en dat bitcoin veel gebruikt wordt voor witwassen. Dat is incorrect. De bitcoinblockchain is publiek en wordt door de belastingdienst (in samenwerking met marktpartijen) gecontroleerd.}}{{Reactie|misleidend=Witwassen gebeurt overal waar waarde is, in elk geldsysteem. Bitcoin leent zich door de publieke aard van de blockchain niet goed voor witwassen. Doordat transacties inzichtelijk en publiek zijn, zijn geldstromen te volgen. Hierdoor wordt er in bitcoin veel minder witgewassen dan in het euro- en dollarsysteem, zo blijkt uit onderzoek van voormalig CIA-directeur Michael Morell. <ref>https://cryptoforinnovation.org/resources/Analysis_of_Bitcoin_in_Illicit_Finance.pdf</ref> |zieook=Mythes#Mythe:_Bitcoin_is_voor_criminelen}}{{Quote|Bitcoin is totaal geflopt als normaal betaalmiddel [..] en het idealisme is ook weg|kleur_hex=ff9900}}{{Reactie|mening=Dit is slechts de mening van Lubach. Vanuit een [https://bitcoinmagazine.com/culture/check-your-financial-privilege groot financiëel privilege] (een goedwerkend geldsysteem in Nederland) lijkt er (inderdaad) weinig reden te zijn voor betalingen in bitcoin in Nederland, en mogelijk denk Lubach daarom dat Bitcoin mislukt is.}}{{Reactie|fout=Bitcoin wordt dagelijks miljoenen keren gebruikt om transacties te doen. Landen accepteren het als wettig betaalmiddel, en het wordt (zeker daar) ook gebruikt door mensen die anders geen toegang krijgen tot het financiële systeem. Bitcoin zorgt voor meer inclusiviteit, waardoor iedereen mee mag doen in de economie.|zieook=Waar kan ik bitcoin uitgeven?}}{{Reactie|zieook=Een betere wereld met en door Bitcoin|misleidend=Het idealisme is er zeker nog bij Bitcoin.}}{{Quote|[Influancers] spreken straattaal om jongeren aan te spreken om crypto te kopen [..] geven financieel advies [en die weten niet wat ze doen] [en daar rennen alle kids en vervelende ooms nu achteraan]}}{{Reactie|correct=Als voorbeeld worden Solana, Ethereum en Phantom gegeven. De jongeren in de filmpjes weten niet waarin ze beleggen. Lubach grapt er (wat ons betreft terecht) over. Beleggen in zaken die je niet begrijpt en enkel door hype worden gedreven zijn wij ook geen voorstander van.|zieook=En Ethereum en andere altcoins dan?}}{{Quote|Je kan van tonnen ook donnies maken [lees: je kan veel geld verliezen] [..] zeker als je wordt opgelicht [..] er zijn veel oplichters}}{{Reactie|correct=Dit is correct. Er is (helaas) veel oplichting en dat is een groot probleem.
Veel influencers hoor je alleen maar als het goed gaat, verwijderen oude (slechte) adviezen die achteraf slecht leken. Ook moet je opletten voor oplichting.}}{{Reactie|zieook=Let op voor oplichting}}{{Reactie|misleidend=De oplichting gebeurt vooral bij de altcoins, waar influencers hun bereik gebruiken om kleine munten in waarde op te pompen en dan snel te verkopen. Bitcoin niet (meer) vatbaar voor kleine influencers die de koers manipuleren.}}{{Quote|Ook de grote munten als bitcoin zijn stom [..] maar ondertussen is het een gigantisch piramide-achtig spel}}{{Reactie|onwaarzie=Mythes#Mythe:_Bitcoin_is_speculatief_/_een_zeepbel_/_een_piramidespel}}{{Quote|Handelshuizen zijn geldwolven en [zijn als landmijnfabrieken in Qatar]}}{{Reactie|misleidend=Áls de aanname is dat álle cryptomunten slecht zijn, alleen dan zijn de handelshuizen logisch gezien slecht. Handelshuizen faciliteren handel, ook in Bitcoin. Bitcoin maakt de wereld op veel vlakken beter, en ook daarin helpen de handelshuizen.|zieook=Een betere wereld met en door Bitcoin}}{{Quote|Cryptomunten zijn er echt alleen nog maar om rijk van te worden [..] en iedereen is op zoek naar nieuwe mensen die instappen [om de waarde omhoog te pompen]|kleur_hex=ff9900}}{{Reactie|misleidend=Als je alleen/puur afgaat op de hype die (jongeren) wordt voorgeschoteld, dan is er inderdaad een hoop mis. Bitcoin zorgt echter voor veel financiële inclusiviteit, een eerlijker geldsysteem waarin iedereen kan meedoen en wereldwijd tegen lage kosten geld kan versturen.|zieook=Een betere wereld met en door Bitcoin}}{{Reactie|zieook=Mythes#Mythe:_Mensen_die_eerder_instappen_hebben_een_oneerlijk_voordeel}}{{Quote|Wikipedia stopte omdat het ONTZETTEND VERVUILEND is, elke transactie kost heel veel stoom, je moet er zelfs straten voor opengraven}}

Het is zeer onwaarschijnlijk dat dit het geval was.
{{Reactie|onwaarzie=PUB:Buurman wil Bitcoins delven en dus moet de hele straat open}}{{Quote|Één bitcointransactie kost 402kg CO2 [..] en bitcoin verbruikt meer stroom dan heel Nederland|kleur_hex=ff9900}}{{Reactie|fout=Lubach gebruikt hier foute informatie. Het is niet mogelijk om het per-transactiegebruik van bitcoin uit te rekenen.|zieook=Energieverbruik#"Eén_bitcointransactie_verbruikt_heel_veel_stroom!"}}{{Reactie|misleidend=Vergelijken van stroomgebruik met een land is misleidend. Dat leggen we uit:|zieook=Energieverbruik#"Bitcoin_gebruikt_net_zo_veel_energie_als_land_X!"}}{{Reactie|verduidelijking=Ter aanvulling: bitcoin gebruikt nog geen 0.1% van het mondiale energiegebruik. En het energiegebruik is groener dan de meeste industrieën.|zieook=Energieverbruik#"Bitcoin_gebruikt_(vuile)_stroom_(en_draagt_daarom_bij_aan_het_klimaatprobleem)"}}Veel van de aangehaalde nieuwsbronnen baseren zich op het grotendeels ontkrachte onderzoekn van [[Digiconomist]].{{Quote|We hadden die stroom voor iets nuttigs kunnen gebruiken.}}{{Reactie|misleidend=Dit is voor de meeste groene/overtollige stroom niet waar; anders waren de kosten marktconform geweest en zou het verkocht worden aan de markt. Veel miners gebruiken juist overtollige stroom die het net niet op kan, of dienen als [[Een_betere_wereld_met_en_door_Bitcoin#Bitcoinmining_als_energiebuffer|energiebuffer]]}}

<references />

PUB:En nou is het afgelopen met crypto

2022-05-06T10:23:25Z

DediQated:

{{Nieuwsartikel|titel=En nou is het afgelopen met crypto {{!}} De Avondshow met Arjen Lubach (S1)|bronnaam=Youtube / VPRO|datum=2022-05-05|bronurl=https://www.youtube.com/watch?v=5lzGyIaMljY|auteur=ArjenLubach|archief=https://yewtu.be/watch?v=5lzGyIaMljY|deskundigen=Geen}}

Op 05-05-2022 was er een uitzending van De Avondshow met Arjen Lubach. Op YouTube werd de clip gepost over "crypto".

Lubach heeft een rubriek waar hij afrekent met "Stomme Dingen". Cryptomunten noemt hij stom, hier op volgend zegt Lubach dat het daarmee afgelopen is.

''Een deel van de argumenten is eerder verschenen in de [https://bitcoinmagazine.us16.list-manage.com/subscribe?u=03daee74efbfd38c7bb5ca0e3&id=0624521ae7 Bitcoin Focus-nieuwsbrief].''

== Algemeen ==
Er wordt een aantal terechte punten gemaakt over influencers, [[Let op voor oplichting|oplichting]] en [[En Ethereum en andere altcoins dan?|hype-munten]].

Helaas wordt Bitcoin op de grote berg van "het Cryptoproject" gegooid, waardoor alle negatieve kanten van veel "altcoins", voor de kijker ook voor Bitcoin lijken te gelden, terwijl dat niet zo is.

Verder worden ook de goede kanten van Bitcoin volledig genegeerd en worden er meerdere feitelijke onjuistheden naar voren gebracht.

== De conclusie van Lubach ==
Lubach eindigt zijn uitzending met deze quote:
{{Quote|Cryptoproject is mislukt, het is geen betaalmiddel en iedereen die er rijk mee probeert te worden doet dat over de rug van de planeet en anderen [..] en sommigen kopen drugs, wapens en kinderporno ervan.|kleur_hex=ff9900}}
Bijna alles wat Lubach hier zegt is punt voor punt onjuist of misleidend, als '''wij kijken naar Bitcoin. We hebben het hier dus niet over de [[En Ethereum en andere altcoins dan?|hype- en influencermunten]]'''.

* ''Cryptoproject is mislukt''
** Onwaar: Bitcoin bestaat al meer dan 10 jaar en wordt zowel in Nederland als wereldwijd veel gebruikt voor betalingen. Het zorgt voor financiële inclusiviteit, zorgt dat mensen met de economie kunnen meedoen (een rekening kunnen krijgen) en geld naar familie in armere landen kunnen sturen tegen fracties van de kosten van met het reguliere systeem. Zie het lemma [[Een betere wereld met en door Bitcoin]] met de redenen waarom Bitcoin de wereld beter maakt.
* ''Het is geen betaalmiddel''
** Onwaar: het is in meerdere landen zelfs een '''wettig betaalmiddel''', zoals in [[Bitcoin in El Salvador|El Salvador]], je kan bitcoin gebruiken om van alles [[Waar kan ik bitcoin uitgeven?|mee te kopen]].
* ''Iedereen die er rijk mee probeert te worden doet dat over de rug van de planeet en anderen''
** Onwaar: Waar Lubach beargumenteert dat "iedereen" die eraan meedoet alleen geld verdient door anderen erbij te slepen, is (zeker bij Bitcoin) het idealisme springlevend. Gerenommeerde organisaties als de [https://hrf.org/devfund Human Rights Foundation] zien (wel) in wat Bitcoin toevoegt aan [[Een betere wereld met en door Bitcoin|een betere wereld]].
* ''Er worden drugs, wapens en kinderporno van gekocht''
**Deze benoemde punten worden (ook) met fiat geld, zoals de euro en de dollar gekocht.
**Zie [[Mythes|Mythe: Bitcoin is voor criminelen]]

'''Lees in het chronologische overzicht hieronder per stuk de weerleggingen (en delen die wel kloppen).'''

== Chronologisch ==
{{Quote|Mensen zeggen: "Je moet nu instappen in Bitcoin en Ethereum en Floki en blabla" en dat is irritant}}{{Reactie|correct=Ja, het is irritant als mensen zeggen dat je bitcoin moet kopen. Daar zijn we bij BTCWiki ook tegen.}}{{Reactie|correct=Ook de hypemunten en altcoins (dus niet Bitcoin) gaan veel vaker fout dan goed, daar is het argument terecht.|zieook=En Ethereum en andere altcoins dan?}}{{Reactie|misleidend=Alle munten op één hoop gooien is wel het kind met het badwater weggooien. Wij zien dat Bitcoin hele goede dingen doet voor de aarde. Lees vooral ook het (visie)stuk daarover:|zieook=Een betere wereld met en door Bitcoin}}{{Quote|Wikipedia, Arjen Lubach, alle goede informatieplatformen zijn klaar met crypto}}{{Reactie|fout=Hoewel het als grap gebracht wordt, klopt dit natuurlijk niet:}}

* WikiLeaks heeft afgelopen maand 3 bitcoin [https://shop.wikileaks.org/donate binnengekregen] en accepteert nog steeds bitcoin. Bitcoin zorgt voor een niet-censureerbaar geld, erg belangrijk voor de journalistiek.
* Ook TIME magazine accepteert [https://www.thestreet.com/crypto/news/time-magazine-to-accept-crypto-payments cryptomunten].
* [https://www.coindesk.com/markets/2014/04/03/chicago-sun-times-becomes-first-major-us-newspaper-to-accept-bitcoin/ Sinds 2014] accepteert de Chicago Sun-Times bitcoin
{{Quote|Er waren ooit goede ideeën [..] Bitcoin is voor mensen die niets met het gangbare geldsysteem te maken willen hebben [..] bitcoiners/"dat soort mensen" doneren niet voor het kankerfonds}}{{Reactie|misleidend=Lubach zet crypto-enthousiastelingen in een slecht daglicht, alsof ze niet (zouden) doneren voor goede zaken.}}

* De Human Rights Foundation, die opkomt voor mensenrechten, heeft al vele bitcoin ontvangen in donaties, omdat ze Bitcoin belangrijk vinden: "''Met het oog op al deze eigenschappen kan Bitcoin een redmiddel zijn voor voorvechters van mensenrechten, vooral als de privacy en bruikbaarheid verbeterd worden''". (Omgerekend) vele honderdduizenden euro's worden (als bitcoin) overgemaakt naar mensen die via Bitcoin de wereld beter maken.<ref>https://bitcoin.nl/artikel/the-human-rights-foundation-sponsort-bitcoin-ontwikkeling</ref>
{{Quote|Omgerekend naar nu heeft Arjen [uit het filmpje] tweeduizend euro betaald voor een pizza}}{{Reactie|correct=Onbedoeld maakt Lubach hier (ook) het punt dat bitcoin stevig in waarde toeneemt. En dat de euro flink in waarde is afgenomen, in tegenstelling tot bitcoin.}}{{Quote|Het principe [van bitcoin] heeft iets moois, een munt die niet wordt gecontroleerd door een bank of overheid [..] maar dat idealisme ging over in opportunisme bij DWDD [..] de belastingdienst kan het niet controleren en je kan het gebruiken voor witwassen.}}{{Reactie|verduidelijking=Niet door Lubach vermeld, maar wel belangrijk: dat een centrale partij de monetaire kant van Bitcoin niet kan beïnvloeden betekent ook dat grote (inflatie)problemen door extreme geldcreatie niet mogelijk zijn in een bitcoin-gebaseerd geldsysteem.}}{{Reactie|misleidend=Er wordt gedaan alsof de belastingdienst niets kan controleren en dat bitcoin veel gebruikt wordt voor witwassen. Dat is incorrect. De bitcoinblockchain is publiek en wordt door de belastingdienst (in samenwerking met marktpartijen) gecontroleerd.}}{{Reactie|misleidend=Witwassen gebeurt overal waar waarde is, in elk geldsysteem. Bitcoin leent zich door de publieke aard van de blockchain niet goed voor witwassen. Doordat transacties inzichtelijk en publiek zijn, zijn geldstromen te volgen. Hierdoor wordt er in bitcoin veel minder witgewassen dan in het euro- en dollarsysteem, zo blijkt uit onderzoek van voormalig CIA-directeur Michael Morell.|zieook=Mythes#Mythe:_Bitcoin_is_voor_criminelen}}<ref>https://cryptoforinnovation.org/resources/Analysis_of_Bitcoin_in_Illicit_Finance.pdf</ref>{{Quote|Bitcoin is totaal geflopt als normaal betaalmiddel [..] en het idealisme is ook weg|kleur_hex=ff9900}}{{Reactie|mening=Dit is slechts de mening van Lubach. Vanuit een [https://bitcoinmagazine.com/culture/check-your-financial-privilege groot financiëel privilege] (een goedwerkend geldsysteem in Nederland) lijkt er (inderdaad) weinig reden te zijn voor betalingen in bitcoin in Nederland, en mogelijk denk Lubach daarom dat Bitcoin mislukt is.}}{{Reactie|fout=Bitcoin wordt dagelijks miljoenen keren gebruikt om transacties te doen. Landen accepteren het als wettig betaalmiddel, en het wordt (zeker daar) ook gebruikt door mensen die anders geen toegang krijgen tot het financiële systeem. Bitcoin zorgt voor meer inclusiviteit, waardoor iedereen mee mag doen in de economie.|zieook=Waar kan ik bitcoin uitgeven?}}{{Reactie|zieook=Een betere wereld met en door Bitcoin|misleidend=Het idealisme is er zeker nog bij Bitcoin.}}{{Quote|[Influancers] spreken straattaal om jongeren aan te spreken om crypto te kopen [..] geven financieel advies [en die weten niet wat ze doen] [en daar rennen alle kids en vervelende ooms nu achteraan]}}{{Reactie|correct=Als voorbeeld worden Solana, Ethereum en Phantom gegeven. De jongeren in de filmpjes weten niet waarin ze beleggen. Lubach grapt er (wat ons betreft terecht) over. Beleggen in zaken die je niet begrijpt en enkel door hype worden gedreven zijn wij ook geen voorstander van.|zieook=En Ethereum en andere altcoins dan?}}{{Quote|Je kan van tonnen ook donnies maken [lees: je kan veel geld verliezen] [..] zeker als je wordt opgelicht [..] er zijn veel oplichters}}{{Reactie|correct=Dit is correct. Er is (helaas) veel oplichting en dat is een groot probleem.
Veel influencers hoor je alleen maar als het goed gaat, verwijderen oude (slechte) adviezen die achteraf slecht leken. Ook moet je opletten voor oplichting.}}{{Reactie|zieook=Let op voor oplichting}}{{Reactie|misleidend=De oplichting gebeurt vooral bij de altcoins, waar influencers hun bereik gebruiken om kleine munten in waarde op te pompen en dan snel te verkopen. Bitcoin niet (meer) vatbaar voor kleine influencers die de koers manipuleren.}}{{Quote|Ook de grote munten als bitcoin zijn stom [..] maar ondertussen is het een gigantisch piramide-achtig spel}}{{Reactie|onwaarzie=Mythes#Mythe:_Bitcoin_is_speculatief_/_een_zeepbel_/_een_piramidespel}}{{Quote|Handelshuizen zijn geldwolven en [zijn als landmijnfabrieken in Qatar]}}{{Reactie|misleidend=Áls de aanname is dat álle cryptomunten slecht zijn, alleen dan zijn de handelshuizen logisch gezien slecht. Handelshuizen faciliteren handel, ook in Bitcoin. Bitcoin maakt de wereld op veel vlakken beter, en ook daarin helpen de handelshuizen.|zieook=Een betere wereld met en door Bitcoin}}{{Quote|Cryptomunten zijn er echt alleen nog maar om rijk van te worden [..] en iedereen is op zoek naar nieuwe mensen die instappen [om de waarde omhoog te pompen]|kleur_hex=ff9900}}{{Reactie|misleidend=Als je alleen/puur afgaat op de hype die (jongeren) wordt voorgeschoteld, dan is er inderdaad een hoop mis. Bitcoin zorgt echter voor veel financiële inclusiviteit, een eerlijker geldsysteem waarin iedereen kan meedoen en wereldwijd tegen lage kosten geld kan versturen.|zieook=Een betere wereld met en door Bitcoin}}{{Reactie|zieook=Mythes#Mythe:_Mensen_die_eerder_instappen_hebben_een_oneerlijk_voordeel}}{{Quote|Wikipedia stopte omdat het ONTZETTEND VERVUILEND is, elke transactie kost heel veel stoom, je moet er zelfs straten voor opengraven}}

Het is zeer onwaarschijnlijk dat dit het geval was.
{{Reactie|onwaarzie=PUB:Buurman wil Bitcoins delven en dus moet de hele straat open}}{{Quote|Één bitcointransactie kost 402kg CO2 [..] en bitcoin verbruikt meer stroom dan heel Nederland|kleur_hex=ff9900}}{{Reactie|fout=Lubach gebruikt hier foute informatie. Het is niet mogelijk om het per-transactiegebruik van bitcoin uit te rekenen.|zieook=Energieverbruik#"Eén_bitcointransactie_verbruikt_heel_veel_stroom!"}}{{Reactie|misleidend=Vergelijken van stroomgebruik met een land is misleidend. Dat leggen we uit:|zieook=Energieverbruik#"Bitcoin_gebruikt_net_zo_veel_energie_als_land_X!"}}{{Reactie|verduidelijking=Ter aanvulling: bitcoin gebruikt nog geen 0.1% van het mondiale energiegebruik. En het energiegebruik is groener dan de meeste industrieën.|zieook=Energieverbruik#"Bitcoin_gebruikt_(vuile)_stroom_(en_draagt_daarom_bij_aan_het_klimaatprobleem)"}}Veel van de aangehaalde nieuwsbronnen baseren zich op het grotendeels ontkrachte onderzoekn van [[Digiconomist]].{{Quote|We hadden die stroom voor iets nuttigs kunnen gebruiken.}}{{Reactie|misleidend=Dit is voor de meeste groene/overtollige stroom niet waar; anders waren de kosten marktconform geweest en zou het verkocht worden aan de markt. Veel miners gebruiken juist overtollige stroom die het net niet op kan, of dienen als [[Een_betere_wereld_met_en_door_Bitcoin#Bitcoinmining_als_energiebuffer|energiebuffer]]}}

<references />

PUB:En nou is het afgelopen met crypto

2022-05-06T10:17:48Z

DediQated:

{{Nieuwsartikel|titel=En nou is het afgelopen met crypto {{!}} De Avondshow met Arjen Lubach (S1)|bronnaam=Youtube / VPRO|datum=2022-05-05|bronurl=https://www.youtube.com/watch?v=5lzGyIaMljY|auteur=ArjenLubach|archief=https://yewtu.be/watch?v=5lzGyIaMljY|deskundigen=Geen}}

Op 05-05-2022 was er een uitzending van De Avondshow met Arjen Lubach. Op YouTube werd de clip gepost over "crypto".

Lubach heeft een rubriek waar hij afrekent met "Stomme Dingen". Cryptomunten noemt hij stom, hier op volgend zegt Lubach dat het daarmee afgelopen is.

''Een deel van de argumenten is eerder verschenen in de [https://bitcoinmagazine.us16.list-manage.com/subscribe?u=03daee74efbfd38c7bb5ca0e3&id=0624521ae7 Bitcoin Focus-nieuwsbrief].''

== Algemeen ==
Er wordt een aantal terechte punten gemaakt over influencers, [[Let op voor oplichting|oplichting]] en [[En Ethereum en andere altcoins dan?|hype-munten]].

Helaas wordt Bitcoin op de grote berg van "het Cryptoproject" gegooid, waardoor alle negatieve kanten van veel "altcoins", voor de kijker ook voor Bitcoin lijken te gelden, terwijl dat niet zo is.

Verder worden ook de goede kanten van Bitcoin volledig genegeerd en worden er meerdere feitelijke onjuistheden naar voren gebracht.

== De conclusie van Lubach ==
Lubach eindigt zijn uitzending met deze quote:
{{Quote|Cryptoproject is mislukt, het is geen betaalmiddel en iedereen die er rijk mee probeert te worden doet dat over de rug van de planeet en anderen [..] en sommigen kopen drugs, wapens en kinderporno ervan.|kleur_hex=ff9900}}
Bijna alles wat Lubach hier zegt is punt voor punt onjuist of misleidend, als '''wij kijken naar Bitcoin. We hebben het hier dus niet over de [[En Ethereum en andere altcoins dan?|hype- en influencermunten]]'''.

* ''Cryptoproject is mislukt''
** Onwaar: Bitcoin bestaat al meer dan 10 jaar en wordt zowel in Nederland als wereldwijd veel gebruikt voor betalingen. Het zorgt voor financiële inclusiviteit, zorgt dat mensen met de economie kunnen meedoen (een rekening kunnen krijgen) en geld naar familie in armere landen kunnen sturen tegen fracties van de kosten van met het reguliere systeem. Zie het lemma [[Een betere wereld met en door Bitcoin]] met de redenen waarom Bitcoin de wereld beter maakt.
* ''Het is geen betaalmiddel''
** Onwaar: het is in meerdere landen zelfs een '''wettig betaalmiddel''', zoals in [[Bitcoin in El Salvador|El Salvador]], je kan bitcoin gebruiken om van alles [[Waar kan ik bitcoin uitgeven?|mee te kopen]].
* ''Iedereen die er rijk mee probeert te worden doet dat over de rug van de planeet en anderen''
** Onwaar: Waar Lubach beargumenteert dat "iedereen" die eraan meedoet alleen geld verdient door anderen erbij te slepen, is (zeker bij Bitcoin) het idealisme springlevend. Gerenommeerde organisaties als de [https://hrf.org/devfund Human Rights Foundation] zien (wel) in wat Bitcoin toevoegt aan [[Een betere wereld met en door Bitcoin|een betere wereld]].
* ''Er worden drugs, wapens en kinderporno van gekocht''
**Deze benoemde punten worden (ook) met fiat geld, zoals de euro en de dollar gekocht.
**Zie [[Mythes|Mythe: Bitcoin is voor criminelen]]

'''Lees in het chronologische overzicht hieronder per stuk de weerleggingen (en delen die wel kloppen).'''

== Chronologisch ==
{{Quote|Mensen zeggen: "Je moet nu instappen in Bitcoin en Ethereum en Floki en blabla" en dat is irritant}}{{Reactie|correct=Ja, het is irritant als mensen zeggen dat je bitcoin moet kopen. Daar zijn we bij BTCWiki ook tegen.}}{{Reactie|correct=Ook de hypemunten en altcoins (dus niet Bitcoin) gaan veel vaker fout dan goed, daar is het argument terecht.|zieook=En Ethereum en andere altcoins dan?}}{{Reactie|misleidend=Alle munten op één hoop gooien is wel het kind met het badwater weggooien. Wij zien dat Bitcoin hele goede dingen doet voor de aarde. Lees vooral ook het (visie)stuk daarover:|zieook=Een betere wereld met en door Bitcoin}}{{Quote|Wikipedia, Arjen Lubach, alle goede informatieplatformen zijn klaar met crypto}}{{Reactie|fout=Hoewel het als grap gebracht wordt, klopt dit natuurlijk niet:}}

* WikiLeaks heeft afgelopen maand 3 bitcoin [https://shop.wikileaks.org/donate binnengekregen] en accepteert nog steeds bitcoin. Bitcoin zorgt voor een niet-censureerbaar geld, erg belangrijk voor de journalistiek.
* Ook TIME magazine accepteert [https://www.thestreet.com/crypto/news/time-magazine-to-accept-crypto-payments cryptomunten].
* [https://www.coindesk.com/markets/2014/04/03/chicago-sun-times-becomes-first-major-us-newspaper-to-accept-bitcoin/ Sinds 2014] accepteert de Chicago Sun-Times bitcoin
{{Quote|Er waren ooit goede ideeën [..] Bitcoin is voor mensen die niets met het gangbare geldsysteem te maken willen hebben [..] bitcoiners/"dat soort mensen" doneren niet voor het kankerfonds}}{{Reactie|misleidend=Lubach zet crypto-enthousiastelingen in een slecht daglicht, alsof ze niet (zouden) doneren voor goede zaken.}}

* De Human Rights Foundation, die opkomt voor mensenrechten, heeft al vele bitcoin ontvangen in donaties, omdat ze Bitcoin belangrijk vinden: "''Met het oog op al deze eigenschappen kan Bitcoin een redmiddel zijn voor voorvechters van mensenrechten, vooral als de privacy en bruikbaarheid verbeterd worden''". (Omgerekend) vele honderdduizenden euro's worden (als bitcoin) overgemaakt naar mensen die via Bitcoin de wereld beter maken.<ref>https://bitcoin.nl/artikel/the-human-rights-foundation-sponsort-bitcoin-ontwikkeling</ref>
{{Quote|Omgerekend naar nu heeft Arjen [uit het filmpje] tweeduizend euro betaald voor een pizza}}{{Reactie|correct=Onbedoeld maakt Lubach hier (ook) het punt dat bitcoin stevig in waarde toeneemt. En dat de euro flink in waarde is afgenomen, in tegenstelling tot bitcoin.}}{{Quote|Het principe [van bitcoin] heeft iets moois, een munt die niet wordt gecontroleerd door een bank of overheid [..] maar dat idealisme ging over in opportunisme bij DWDD [..] de belastingdienst kan het niet controleren en je kan het gebruiken voor witwassen.}}{{Reactie|verduidelijking=Niet door Lubach vermeld, maar wel belangrijk: dat een centrale partij de monetaire kant van Bitcoin niet kan beïnvloeden betekent ook dat grote (inflatie)problemen door extreme geldcreatie niet mogelijk zijn in een bitcoin-gebaseerd geldsysteem.}}{{Reactie|misleidend=Er wordt gedaan alsof de belastingdienst niets kan controleren en dat bitcoin veel gebruikt wordt voor witwassen. Dat is incorrect. De bitcoinblockchain is publiek en wordt door de belastingdienst (in samenwerking met marktpartijen) gecontroleerd.}}{{Reactie|misleidend=Witwassen gebeurt overal waar waarde is, in elk geldsysteem. Bitcoin leent zich door de publieke aard van de blockchain niet goed voor witwassen. Doordat transacties inzichtelijk en publiek zijn, zijn geldstromen te volgen. Hierdoor wordt er in bitcoin veel minder witgewassen dan in het euro- en dollarsysteem, zo blijkt uit onderzoek van voormalig CIA-directeur Michael Morell.<ref>https://cryptoforinnovation.org/resources/Analysis_of_Bitcoin_in_Illicit_Finance.pdf</ref>|zieook=Mythes#Mythe:_Bitcoin_is_voor_criminelen}}{{Quote|Bitcoin is totaal geflopt als normaal betaalmiddel [..] en het idealisme is ook weg|kleur_hex=ff9900}}{{Reactie|mening=Dit is slechts de mening van Lubach. Vanuit een [https://bitcoinmagazine.com/culture/check-your-financial-privilege groot financiëel privilege] (een goedwerkend geldsysteem in Nederland) lijkt er (inderdaad) weinig reden te zijn voor betalingen in Bitcoin in Nederland, en mogelijk denk Lubach daarom dat bitcoin mislukt is.}}{{Reactie|fout=Bitcoin wordt dagelijks miljoenen keren gebruikt om transacties te doen. Landen accepteren het als wettig betaalmiddel, en het wordt (zeker daar) ook gebruikt door mensen die anders geen toegang krijgen tot het financiële systeem. Bitcoin zorgt voor meer inclusiviteit, waardoor iedereen mee mag doen in de economie.|zieook=Waar kan ik bitcoin uitgeven?}}{{Reactie|zieook=Een betere wereld met en door Bitcoin|misleidend=Het idealisme is er zeker nog bij Bitcoin.}}{{Quote|[Influancers] spreken straattaal om jongeren aan te spreken om crypto te kopen [..] geven financieel advies [en die weten niet wat ze doen] [en daar rennen alle kids en vervelende ooms nu achteraan]}}{{Reactie|correct=Als voorbeeld worden Solana, Ethereum en Phantom gegeven. De jongeren in de filmpjes weten niet waarin ze beleggen. Lubach grapt er (wat ons betreft terecht) over. Beleggen in zaken die je niet begrijpt en enkel door hype worden gedreven zijn wij ook geen voorstander van.|zieook=En Ethereum en andere altcoins dan?}}{{Quote|Je kan van tonnen ook donnies maken [lees: je kan veel geld verliezen] [..] zeker als je wordt opgelicht [..] er zijn veel oplichters}}{{Reactie|correct=Dit is correct. Er is (helaas) veel oplichting en dat is een groot probleem.
Veel influencers hoor je alleen maar als het goed gaat, verwijderen oude (slechte) adviezen die achteraf slecht leken. Ook moet je opletten voor oplichting.}}{{Reactie|zieook=Let op voor oplichting}}{{Reactie|misleidend=De oplichting gebeurt vooral bij de altcoins, waar influencers hun bereik gebruiken om kleine munten in waarde op te pompen en dan snel te verkopen. Bitcoin niet (meer) vatbaar voor kleine influencers die de koers manipuleren.}}{{Quote|Ook de grote munten als bitcoin zijn stom [..] maar ondertussen is het een gigantisch piramide-achtig spel}}{{Reactie|onwaarzie=Mythes#Mythe:_Bitcoin_is_speculatief_/_een_zeepbel_/_een_piramidespel}}{{Quote|Handelshuizen zijn geldwolven en [zijn als landmijnfabrieken in Qatar]}}{{Reactie|misleidend=Áls de aanname is dat álle cryptomunten slecht zijn, alleen dan zijn de handelshuizen logisch gezien slecht. Handelshuizen faciliteren handel, ook in Bitcoin. Bitcoin maakt de wereld op veel vlakken beter, en ook daarin helpen de handelshuizen.|zieook=Een betere wereld met en door Bitcoin}}{{Quote|Cryptomunten zijn er echt alleen nog maar om rijk van te worden [..] en iedereen is op zoek naar nieuwe mensen die instappen [om de waarde omhoog te pompen]|kleur_hex=ff9900}}{{Reactie|misleidend=Als je alleen/puur afgaat op de hype die (jongeren) wordt voorgeschoteld, dan is er inderdaad een hoop mis. Bitcoin zorgt echter voor veel financiële inclusiviteit, een eerlijker geldsysteem waarin iedereen kan meedoen en wereldwijd tegen lage kosten geld kan versturen.|zieook=Een betere wereld met en door Bitcoin}}{{Reactie|zieook=Mythes#Mythe:_Mensen_die_eerder_instappen_hebben_een_oneerlijk_voordeel}}{{Quote|Wikipedia stopte omdat het ONTZETTEND VERVUILEND is, elke transactie kost heel veel stoom, je moet er zelfs straten voor opengraven}}

Het is zeer onwaarschijnlijk dat dit het geval was.
{{Reactie|onwaarzie=PUB:Buurman wil Bitcoins delven en dus moet de hele straat open}}{{Quote|Één bitcointransactie kost 402kg CO2 [..] en bitcoin verbruikt meer stroom dan heel Nederland|kleur_hex=ff9900}}{{Reactie|fout=Lubach gebruikt hier foute informatie. Het is niet mogelijk om het per-transactiegebruik van bitcoin uit te rekenen.|zieook=Energieverbruik#"Eén_bitcointransactie_verbruikt_heel_veel_stroom!"}}{{Reactie|misleidend=Vergelijken van stroomgebruik met een land is misleidend. Dat leggen we uit:|zieook=Energieverbruik#"Bitcoin_gebruikt_net_zo_veel_energie_als_land_X!"}}{{Reactie|verduidelijking=Ter aanvulling: bitcoin gebruikt nog geen 0.1% van het mondiale energiegebruik. En het energiegebruik is groener dan de meeste industrieën.|zieook=Energieverbruik#"Bitcoin_gebruikt_(vuile)_stroom_(en_draagt_daarom_bij_aan_het_klimaatprobleem)"}}Veel van de aangehaalde nieuwsbronnen baseren zich op het grotendeels ontkrachte onderzoekn van [[Digiconomist]].{{Quote|We hadden die stroom voor iets nuttigs kunnen gebruiken.}}{{Reactie|misleidend=Dit is voor de meeste groene/overtollige stroom niet waar; anders waren de kosten marktconform geweest en zou het verkocht worden aan de markt. Veel miners gebruiken juist overtollige stroom die het net niet op kan, of dienen als [[Een_betere_wereld_met_en_door_Bitcoin#Bitcoinmining_als_energiebuffer|energiebuffer]]}}

<references />

PUB:En nou is het afgelopen met crypto

2022-05-06T10:16:47Z

DediQated:

{{Nieuwsartikel|titel=En nou is het afgelopen met crypto {{!}} De Avondshow met Arjen Lubach (S1)|bronnaam=Youtube / VPRO|datum=2022-05-05|bronurl=https://www.youtube.com/watch?v=5lzGyIaMljY|auteur=ArjenLubach|archief=https://yewtu.be/watch?v=5lzGyIaMljY|deskundigen=Geen}}

Op 05-05-2022 was er een uitzending van De Avondshow met Arjen Lubach. Op YouTube werd de clip gepost over "crypto".

Lubach heeft een rubriek waar hij afrekent met "Stomme Dingen". Cryptomunten noemt hij stom, hier op volgend zegt Lubach dat het daarmee afgelopen is.

''Een deel van de argumenten is eerder verschenen in de [https://bitcoinmagazine.us16.list-manage.com/subscribe?u=03daee74efbfd38c7bb5ca0e3&id=0624521ae7 Bitcoin Focus-nieuwsbrief].''

== Algemeen ==
Er wordt een aantal terechte punten gemaakt over influencers, [[Let op voor oplichting|oplichting]] en [[En Ethereum en andere altcoins dan?|hype-munten]].

Helaas wordt Bitcoin op de grote berg van "het Cryptoproject" gegooid, waardoor alle negatieve kanten van veel "altcoins", voor de kijker ook voor Bitcoin lijken te gelden, terwijl dat niet zo is.

Verder worden ook de goede kanten van Bitcoin volledig genegeerd en worden er meerdere feitelijke onjuistheden naar voren gebracht.

== De conclusie van Lubach ==
Lubach eindigt zijn uitzending met deze quote:
{{Quote|Cryptoproject is mislukt, het is geen betaalmiddel en iedereen die er rijk mee probeert te worden doet dat over de rug van de planeet en anderen [..] en sommigen kopen drugs, wapens en kinderporno ervan.|kleur_hex=ff9900}}
Bijna alles wat Lubach hier zegt is punt voor punt onjuist of misleidend, als '''wij kijken naar Bitcoin. We hebben het hier dus niet over de [[En Ethereum en andere altcoins dan?|hype- en influencermunten]]'''.

* ''Cryptoproject is mislukt''
** Onwaar: Bitcoin bestaat al meer dan 10 jaar en wordt zowel in Nederland als wereldwijd veel gebruikt voor betalingen. Het zorgt voor financiële inclusiviteit, zorgt dat mensen met de economie kunnen meedoen (een rekening kunnen krijgen) en geld naar familie in armere landen kunnen sturen tegen fracties van de kosten van met het reguliere systeem. Zie het lemma [[Een betere wereld met en door Bitcoin]] met de redenen waarom Bitcoin de wereld beter maakt.
* ''Het is geen betaalmiddel''
** Onwaar: het is in meerdere landen zelfs een '''wettig betaalmiddel''', zoals in [[Bitcoin in El Salvador|El Salvador]], je kan bitcoin gebruiken om van alles [[Waar kan ik bitcoin uitgeven?|mee te kopen]].
* ''Iedereen die er rijk mee probeert te worden doet dat over de rug van de planeet en anderen''
** Onwaar: Waar Lubach beargumenteert dat "iedereen" die eraan meedoet alleen geld verdient door anderen erbij te slepen, is (zeker bij Bitcoin) het idealisme springlevend. Gerenommeerde organisaties als de Human Rights Foundation<ref name=":0">https://hrf.org/devfund</ref> zien (wel) in wat Bitcoin toevoegt aan [[Een betere wereld met en door Bitcoin|een betere wereld]].
* ''Er worden drugs, wapens en kinderporno van gekocht''
**Deze benoemde punten worden (ook) met fiat geld, zoals de euro en de dollar gekocht.
**Zie [[Mythes|Mythe: Bitcoin is voor criminelen]]

'''Lees in het chronologische overzicht hieronder per stuk de weerleggingen (en delen die wel kloppen).'''

== Chronologisch ==
{{Quote|Mensen zeggen: "Je moet nu instappen in Bitcoin en Ethereum en Floki en blabla" en dat is irritant}}{{Reactie|correct=Ja, het is irritant als mensen zeggen dat je bitcoin moet kopen. Daar zijn we bij BTCWiki ook tegen.}}{{Reactie|correct=Ook de hypemunten en altcoins (dus niet Bitcoin) gaan veel vaker fout dan goed, daar is het argument terecht.|zieook=En Ethereum en andere altcoins dan?}}{{Reactie|misleidend=Alle munten op één hoop gooien is wel het kind met het badwater weggooien. Wij zien dat Bitcoin hele goede dingen doet voor de aarde. Lees vooral ook het (visie)stuk daarover:|zieook=Een betere wereld met en door Bitcoin}}{{Quote|Wikipedia, Arjen Lubach, alle goede informatieplatformen zijn klaar met crypto}}{{Reactie|fout=Hoewel het als grap gebracht wordt, klopt dit natuurlijk niet:}}

* WikiLeaks heeft afgelopen maand 3 bitcoin [https://shop.wikileaks.org/donate binnengekregen] en accepteert nog steeds bitcoin. Bitcoin zorgt voor een niet-censureerbaar geld, erg belangrijk voor de journalistiek.
* Ook TIME magazine accepteert [https://www.thestreet.com/crypto/news/time-magazine-to-accept-crypto-payments cryptomunten].
* [https://www.coindesk.com/markets/2014/04/03/chicago-sun-times-becomes-first-major-us-newspaper-to-accept-bitcoin/ Sinds 2014] accepteert de Chicago Sun-Times bitcoin
{{Quote|Er waren ooit goede ideeën [..] Bitcoin is voor mensen die niets met het gangbare geldsysteem te maken willen hebben [..] bitcoiners/"dat soort mensen" doneren niet voor het kankerfonds}}{{Reactie|misleidend=Lubach zet crypto-enthousiastelingen in een slecht daglicht, alsof ze niet (zouden) doneren voor goede zaken.}}

* De Human Rights Foundation<ref name=":0" />, die opkomt voor mensenrechten, heeft al vele bitcoin ontvangen in donaties, omdat ze Bitcoin belangrijk vinden: "''Met het oog op al deze eigenschappen kan Bitcoin een redmiddel zijn voor voorvechters van mensenrechten, vooral als de privacy en bruikbaarheid verbeterd worden''". (Omgerekend) vele honderdduizenden euro's worden (als bitcoin) overgemaakt naar mensen die via Bitcoin de wereld beter maken.<ref>https://bitcoin.nl/artikel/the-human-rights-foundation-sponsort-bitcoin-ontwikkeling</ref>
{{Quote|Omgerekend naar nu heeft Arjen [uit het filmpje] tweeduizend euro betaald voor een pizza}}{{Reactie|correct=Onbedoeld maakt Lubach hier (ook) het punt dat bitcoin stevig in waarde toeneemt. En dat de euro flink in waarde is afgenomen, in tegenstelling tot bitcoin.}}{{Quote|Het principe [van bitcoin] heeft iets moois, een munt die niet wordt gecontroleerd door een bank of overheid [..] maar dat idealisme ging over in opportunisme bij DWDD [..] de belastingdienst kan het niet controleren en je kan het gebruiken voor witwassen.}}{{Reactie|verduidelijking=Niet door Lubach vermeld, maar wel belangrijk: dat een centrale partij de monetaire kant van Bitcoin niet kan beïnvloeden betekent ook dat grote (inflatie)problemen door extreme geldcreatie niet mogelijk zijn in een bitcoin-gebaseerd geldsysteem.}}{{Reactie|misleidend=Er wordt gedaan alsof de belastingdienst niets kan controleren en dat bitcoin veel gebruikt wordt voor witwassen. Dat is incorrect. De bitcoinblockchain is publiek en wordt door de belastingdienst (in samenwerking met marktpartijen) gecontroleerd.}}{{Reactie|misleidend=Witwassen gebeurt overal waar waarde is, in elk geldsysteem. Bitcoin leent zich door de publieke aard van de blockchain niet goed voor witwassen. Doordat transacties inzichtelijk en publiek zijn, zijn geldstromen te volgen. Hierdoor wordt er in bitcoin veel minder witgewassen dan in het euro- en dollarsysteem, zo blijkt uit onderzoek van voormalig CIA-directeur Michael Morell.<ref>https://cryptoforinnovation.org/resources/Analysis_of_Bitcoin_in_Illicit_Finance.pdf</ref>|zieook=Mythes#Mythe:_Bitcoin_is_voor_criminelen}}{{Quote|Bitcoin is totaal geflopt als normaal betaalmiddel [..] en het idealisme is ook weg|kleur_hex=ff9900}}{{Reactie|mening=Dit is slechts de mening van Lubach. Vanuit een [https://bitcoinmagazine.com/culture/check-your-financial-privilege groot financiëel privilege] (een goedwerkend geldsysteem in Nederland) lijkt er (inderdaad) weinig reden te zijn voor betalingen in Bitcoin in Nederland, en mogelijk denk Lubach daarom dat bitcoin mislukt is.}}{{Reactie|fout=Bitcoin wordt dagelijks miljoenen keren gebruikt om transacties te doen. Landen accepteren het als wettig betaalmiddel, en het wordt (zeker daar) ook gebruikt door mensen die anders geen toegang krijgen tot het financiële systeem. Bitcoin zorgt voor meer inclusiviteit, waardoor iedereen mee mag doen in de economie.|zieook=Waar kan ik bitcoin uitgeven?}}{{Reactie|zieook=Een betere wereld met en door Bitcoin|misleidend=Het idealisme is er zeker nog bij Bitcoin.}}{{Quote|[Influancers] spreken straattaal om jongeren aan te spreken om crypto te kopen [..] geven financieel advies [en die weten niet wat ze doen] [en daar rennen alle kids en vervelende ooms nu achteraan]}}{{Reactie|correct=Als voorbeeld worden Solana, Ethereum en Phantom gegeven. De jongeren in de filmpjes weten niet waarin ze beleggen. Lubach grapt er (wat ons betreft terecht) over. Beleggen in zaken die je niet begrijpt en enkel door hype worden gedreven zijn wij ook geen voorstander van.|zieook=En Ethereum en andere altcoins dan?}}{{Quote|Je kan van tonnen ook donnies maken [lees: je kan veel geld verliezen] [..] zeker als je wordt opgelicht [..] er zijn veel oplichters}}{{Reactie|correct=Dit is correct. Er is (helaas) veel oplichting en dat is een groot probleem.
Veel influencers hoor je alleen maar als het goed gaat, verwijderen oude (slechte) adviezen die achteraf slecht leken. Ook moet je opletten voor oplichting.}}{{Reactie|zieook=Let op voor oplichting}}{{Reactie|misleidend=De oplichting gebeurt vooral bij de altcoins, waar influencers hun bereik gebruiken om kleine munten in waarde op te pompen en dan snel te verkopen. Bitcoin niet (meer) vatbaar voor kleine influencers die de koers manipuleren.}}{{Quote|Ook de grote munten als bitcoin zijn stom [..] maar ondertussen is het een gigantisch piramide-achtig spel}}{{Reactie|onwaarzie=Mythes#Mythe:_Bitcoin_is_speculatief_/_een_zeepbel_/_een_piramidespel}}{{Quote|Handelshuizen zijn geldwolven en [zijn als landmijnfabrieken in Qatar]}}{{Reactie|misleidend=Áls de aanname is dat álle cryptomunten slecht zijn, alleen dan zijn de handelshuizen logisch gezien slecht. Handelshuizen faciliteren handel, ook in Bitcoin. Bitcoin maakt de wereld op veel vlakken beter, en ook daarin helpen de handelshuizen.|zieook=Een betere wereld met en door Bitcoin}}{{Quote|Cryptomunten zijn er echt alleen nog maar om rijk van te worden [..] en iedereen is op zoek naar nieuwe mensen die instappen [om de waarde omhoog te pompen]|kleur_hex=ff9900}}{{Reactie|misleidend=Als je alleen/puur afgaat op de hype die (jongeren) wordt voorgeschoteld, dan is er inderdaad een hoop mis. Bitcoin zorgt echter voor veel financiële inclusiviteit, een eerlijker geldsysteem waarin iedereen kan meedoen en wereldwijd tegen lage kosten geld kan versturen.|zieook=Een betere wereld met en door Bitcoin}}{{Reactie|zieook=Mythes#Mythe:_Mensen_die_eerder_instappen_hebben_een_oneerlijk_voordeel}}{{Quote|Wikipedia stopte omdat het ONTZETTEND VERVUILEND is, elke transactie kost heel veel stoom, je moet er zelfs straten voor opengraven}}

Het is zeer onwaarschijnlijk dat dit het geval was.
{{Reactie|onwaarzie=PUB:Buurman wil Bitcoins delven en dus moet de hele straat open}}{{Quote|Één bitcointransactie kost 402kg CO2 [..] en bitcoin verbruikt meer stroom dan heel Nederland|kleur_hex=ff9900}}{{Reactie|fout=Lubach gebruikt hier foute informatie. Het is niet mogelijk om het per-transactiegebruik van bitcoin uit te rekenen.|zieook=Energieverbruik#"Eén_bitcointransactie_verbruikt_heel_veel_stroom!"}}{{Reactie|misleidend=Vergelijken van stroomgebruik met een land is misleidend. Dat leggen we uit:|zieook=Energieverbruik#"Bitcoin_gebruikt_net_zo_veel_energie_als_land_X!"}}{{Reactie|verduidelijking=Ter aanvulling: bitcoin gebruikt nog geen 0.1% van het mondiale energiegebruik. En het energiegebruik is groener dan de meeste industrieën.|zieook=Energieverbruik#"Bitcoin_gebruikt_(vuile)_stroom_(en_draagt_daarom_bij_aan_het_klimaatprobleem)"}}Veel van de aangehaalde nieuwsbronnen baseren zich op het grotendeels ontkrachte onderzoekn van [[Digiconomist]].{{Quote|We hadden die stroom voor iets nuttigs kunnen gebruiken.}}{{Reactie|misleidend=Dit is voor de meeste groene/overtollige stroom niet waar; anders waren de kosten marktconform geweest en zou het verkocht worden aan de markt. Veel miners gebruiken juist overtollige stroom die het net niet op kan, of dienen als [[Een_betere_wereld_met_en_door_Bitcoin#Bitcoinmining_als_energiebuffer|energiebuffer]]}}

<references />

PUB:En nou is het afgelopen met crypto

2022-05-06T10:16:12Z

DediQated:

{{Nieuwsartikel|titel=En nou is het afgelopen met crypto {{!}} De Avondshow met Arjen Lubach (S1)|bronnaam=Youtube / VPRO|datum=2022-05-05|bronurl=https://www.youtube.com/watch?v=5lzGyIaMljY|auteur=ArjenLubach|archief=https://yewtu.be/watch?v=5lzGyIaMljY|deskundigen=Geen}}

Op 05-05-2022 was er een uitzending van De Avondshow met Arjen Lubach. Op YouTube werd de clip gepost over "crypto".

Lubach heeft een rubriek waar hij afrekent met "Stomme Dingen". Cryptomunten noemt hij stom, hier op volgend zegt Lubach dat het daarmee afgelopen is.

''Een deel van de argumenten is eerder verschenen in de [https://bitcoinmagazine.us16.list-manage.com/subscribe?u=03daee74efbfd38c7bb5ca0e3&id=0624521ae7 Bitcoin Focus-nieuwsbrief].''

== Algemeen ==
Er wordt een aantal terechte punten gemaakt over influencers, [[Let op voor oplichting|oplichting]] en [[En Ethereum en andere altcoins dan?|hype-munten]].

Helaas wordt Bitcoin op de grote berg van "het Cryptoproject" gegooid, waardoor alle negatieve kanten van veel "altcoins", voor de kijker ook voor Bitcoin lijken te gelden, terwijl dat niet zo is.

Verder worden ook de goede kanten van Bitcoin volledig genegeerd en worden er meerdere feitelijke onjuistheden naar voren gebracht.

== De conclusie van Lubach ==
Lubach eindigt zijn uitzending met deze quote:
{{Quote|Cryptoproject is mislukt, het is geen betaalmiddel en iedereen die er rijk mee probeert te worden doet dat over de rug van de planeet en anderen [..] en sommigen kopen drugs, wapens en kinderporno ervan.|kleur_hex=ff9900}}
Bijna alles wat Lubach hier zegt is punt voor punt onjuist of misleidend, als '''wij kijken naar Bitcoin. We hebben het hier dus niet over de [[En Ethereum en andere altcoins dan?|hype- en influencermunten]]'''.

* ''Cryptoproject is mislukt''
** Onwaar: Bitcoin bestaat al meer dan 10 jaar en wordt zowel in Nederland als wereldwijd veel gebruikt voor betalingen. Het zorgt voor financiële inclusiviteit, zorgt dat mensen met de economie kunnen meedoen (een rekening kunnen krijgen) en geld naar familie in armere landen kunnen sturen tegen fracties van de kosten van met het reguliere systeem. Zie het lemma [[Een betere wereld met en door Bitcoin]] met de redenen waarom Bitcoin de wereld beter maakt.
* ''Het is geen betaalmiddel''
** Onwaar: het is in meerdere landen zelfs een '''wettig betaalmiddel''', zoals in [[Bitcoin in El Salvador|El Salvador]], je kan bitcoin gebruiken om van alles [[Waar kan ik bitcoin uitgeven?|mee te kopen]].
* ''Iedereen die er rijk mee probeert te worden doet dat over de rug van de planeet en anderen''
** Onwaar: Waar Lubach beargumenteert dat "iedereen" die eraan meedoet alleen geld verdient door anderen erbij te slepen, is (zeker bij Bitcoin) het idealisme springlevend. Gerenommeerde organisaties als de Human Rights Foundation<ref name=":0">https://hrf.org/devfund</ref> zien (wel) in wat Bitcoin toevoegt aan [[Een betere wereld met en door Bitcoin|een betere wereld]].
* ''Er worden drugs, wapens en kinderporno van gekocht''
**Deze benoemde punten worden (ook) met fiat geld, zoals de euro en de dollar gekocht.
**Zie [[Mythes|Mythe: Bitcoin is voor criminelen]]

'''Lees in het chronologische overzicht hieronder per stuk de weerleggingen (en delen die wel kloppen).'''

== Chronologisch ==
{{Quote|Mensen zeggen: "Je moet nu instappen in Bitcoin en Ethereum en Floki en blabla" en dat is irritant}}{{Reactie|correct=Ja, het is irritant als mensen zeggen dat je bitcoin moet kopen. Daar zijn we bij BTCWiki ook tegen.}}{{Reactie|correct=Ook de hypemunten en altcoins (dus niet Bitcoin) gaan veel vaker fout dan goed, daar is het argument terecht.|zieook=En Ethereum en andere altcoins dan?}}{{Reactie|misleidend=Alle munten op één hoop gooien is wel het kind met het badwater weggooien. Wij zien dat Bitcoin hele goede dingen doet voor de aarde. Lees vooral ook het (visie)stuk daarover:|zieook=Een betere wereld met en door Bitcoin}}{{Quote|Wikipedia, Arjen Lubach, alle goede informatieplatformen zijn klaar met crypto}}{{Reactie|fout=Hoewel het als grap gebracht wordt, klopt dit natuurlijk niet:}}

* WikiLeaks heeft afgelopen maand 3 bitcoin [https://shop.wikileaks.org/donate binnengekregen] en accepteert nog steeds bitcoin. Bitcoin zorgt voor een niet-censureerbaar geld, erg belangrijk voor de journalistiek.
* Ook TIME magazine accepteert [https://www.thestreet.com/crypto/news/time-magazine-to-accept-crypto-payments cryptomunten].
* [https://www.coindesk.com/markets/2014/04/03/chicago-sun-times-becomes-first-major-us-newspaper-to-accept-bitcoin/ Sinds 2014] accepteert de Chicago Sun-Times bitcoin
{{Quote|Er waren ooit goede ideeën [..] Bitcoin is voor mensen die niets met het gangbare geldsysteem te maken willen hebben [..] bitcoiners/"dat soort mensen" doneren niet voor het kankerfonds}}{{Reactie|misleidend=Lubach zet crypto-enthousiastelingen in een slecht daglicht, alsof ze niet (zouden) doneren voor goede zaken.}}

* De Human Rights Foundation<ref name=":0" />, die opkomt voor mensenrechten, heeft al vele bitcoin ontvangen in donaties, omdat ze Bitcoin belangrijk vinden: "''Met het oog op al deze eigenschappen kan Bitcoin een redmiddel zijn voor voorvechters van mensenrechten, vooral als de privacy en bruikbaarheid verbeterd worden''". (Omgerekend) vele honderdduizenden euro's worden (als bitcoin) overgemaakt naar mensen die via Bitcoin de wereld beter maken.<ref>https://bitcoin.nl/artikel/the-human-rights-foundation-sponsort-bitcoin-ontwikkeling</ref>
{{Quote|Omgerekend naar nu heeft Arjen [uit het filmpje] tweeduizend euro betaald voor een pizza}}{{Reactie|correct=Onbedoeld maakt Lubach hier (ook) het punt dat bitcoin stevig in waarde toeneemt. En dat de euro flink in waarde is afgenomen, in tegenstelling tot bitcoin.}}{{Quote|Het principe [van bitcoin] heeft iets moois, een munt die niet wordt gecontroleerd door een bank of overheid [..] maar dat idealisme ging over in opportunisme bij DWDD [..] de belastingdienst kan het niet controleren en je kan het gebruiken voor witwassen.}}{{Reactie|verduidelijking=Niet door Lubach vermeld, maar wel belangrijk: dat een centrale partij de monetaire kant van Bitcoin niet kan beïnvloeden betekent ook dat grote (inflatie)problemen door extreme geldcreatie niet mogelijk zijn in een bitcoin-gebaseerd geldsysteem.}}{{Reactie|misleidend=Er wordt gedaan alsof de belastingdienst niets kan controleren en dat bitcoin veel gebruikt wordt voor witwassen. Dat is incorrect. De bitcoinblockchain is publiek en wordt door de belastingdienst (in samenwerking met marktpartijen) gecontroleerd.}}{{Reactie|misleidend=Witwassen gebeurt overal waar waarde is, in elk geldsysteem. Bitcoin leent zich door de publieke aard van de blockchain niet goed voor witwassen. Doordat transacties inzichtelijk en publiek zijn, zijn geldstromen te volgen. Hierdoor wordt er in bitcoin veel minder witgewassen dan in het euro- en dollarsysteem, zo blijkt uit onderzoek van voormalig CIA-directeur Michael Morell.|zieook=Mythes#Mythe:_Bitcoin_is_voor_criminelen}}<ref>https://cryptoforinnovation.org/resources/Analysis_of_Bitcoin_in_Illicit_Finance.pdf</ref>{{Quote|Bitcoin is totaal geflopt als normaal betaalmiddel [..] en het idealisme is ook weg|kleur_hex=ff9900}}{{Reactie|mening=Dit is slechts de mening van Lubach. Vanuit een [https://bitcoinmagazine.com/culture/check-your-financial-privilege groot financiëel privilege] (een goedwerkend geldsysteem in Nederland) lijkt er (inderdaad) weinig reden te zijn voor betalingen in Bitcoin in Nederland, en mogelijk denk Lubach daarom dat bitcoin mislukt is.}}{{Reactie|fout=Bitcoin wordt dagelijks miljoenen keren gebruikt om transacties te doen. Landen accepteren het als wettig betaalmiddel, en het wordt (zeker daar) ook gebruikt door mensen die anders geen toegang krijgen tot het financiële systeem. Bitcoin zorgt voor meer inclusiviteit, waardoor iedereen mee mag doen in de economie.|zieook=Waar kan ik bitcoin uitgeven?}}{{Reactie|zieook=Een betere wereld met en door Bitcoin|misleidend=Het idealisme is er zeker nog bij Bitcoin.}}{{Quote|[Influancers] spreken straattaal om jongeren aan te spreken om crypto te kopen [..] geven financieel advies [en die weten niet wat ze doen] [en daar rennen alle kids en vervelende ooms nu achteraan]}}{{Reactie|correct=Als voorbeeld worden Solana, Ethereum en Phantom gegeven. De jongeren in de filmpjes weten niet waarin ze beleggen. Lubach grapt er (wat ons betreft terecht) over. Beleggen in zaken die je niet begrijpt en enkel door hype worden gedreven zijn wij ook geen voorstander van.|zieook=En Ethereum en andere altcoins dan?}}{{Quote|Je kan van tonnen ook donnies maken [lees: je kan veel geld verliezen] [..] zeker als je wordt opgelicht [..] er zijn veel oplichters}}{{Reactie|correct=Dit is correct. Er is (helaas) veel oplichting en dat is een groot probleem.
Veel influencers hoor je alleen maar als het goed gaat, verwijderen oude (slechte) adviezen die achteraf slecht leken. Ook moet je opletten voor oplichting.}}{{Reactie|zieook=Let op voor oplichting}}{{Reactie|misleidend=De oplichting gebeurt vooral bij de altcoins, waar influencers hun bereik gebruiken om kleine munten in waarde op te pompen en dan snel te verkopen. Bitcoin niet (meer) vatbaar voor kleine influencers die de koers manipuleren.}}{{Quote|Ook de grote munten als bitcoin zijn stom [..] maar ondertussen is het een gigantisch piramide-achtig spel}}{{Reactie|onwaarzie=Mythes#Mythe:_Bitcoin_is_speculatief_/_een_zeepbel_/_een_piramidespel}}{{Quote|Handelshuizen zijn geldwolven en [zijn als landmijnfabrieken in Qatar]}}{{Reactie|misleidend=Áls de aanname is dat álle cryptomunten slecht zijn, alleen dan zijn de handelshuizen logisch gezien slecht. Handelshuizen faciliteren handel, ook in Bitcoin. Bitcoin maakt de wereld op veel vlakken beter, en ook daarin helpen de handelshuizen.|zieook=Een betere wereld met en door Bitcoin}}{{Quote|Cryptomunten zijn er echt alleen nog maar om rijk van te worden [..] en iedereen is op zoek naar nieuwe mensen die instappen [om de waarde omhoog te pompen]|kleur_hex=ff9900}}{{Reactie|misleidend=Als je alleen/puur afgaat op de hype die (jongeren) wordt voorgeschoteld, dan is er inderdaad een hoop mis. Bitcoin zorgt echter voor veel financiële inclusiviteit, een eerlijker geldsysteem waarin iedereen kan meedoen en wereldwijd tegen lage kosten geld kan versturen.|zieook=Een betere wereld met en door Bitcoin}}{{Reactie|zieook=Mythes#Mythe:_Mensen_die_eerder_instappen_hebben_een_oneerlijk_voordeel}}{{Quote|Wikipedia stopte omdat het ONTZETTEND VERVUILEND is, elke transactie kost heel veel stoom, je moet er zelfs straten voor opengraven}}

Het is zeer onwaarschijnlijk dat dit het geval was.
{{Reactie|onwaarzie=PUB:Buurman wil Bitcoins delven en dus moet de hele straat open}}{{Quote|Één bitcointransactie kost 402kg CO2 [..] en bitcoin verbruikt meer stroom dan heel Nederland|kleur_hex=ff9900}}{{Reactie|fout=Lubach gebruikt hier foute informatie. Het is niet mogelijk om het per-transactiegebruik van bitcoin uit te rekenen.|zieook=Energieverbruik#"Eén_bitcointransactie_verbruikt_heel_veel_stroom!"}}{{Reactie|misleidend=Vergelijken van stroomgebruik met een land is misleidend. Dat leggen we uit:|zieook=Energieverbruik#"Bitcoin_gebruikt_net_zo_veel_energie_als_land_X!"}}{{Reactie|verduidelijking=Ter aanvulling: bitcoin gebruikt nog geen 0.1% van het mondiale energiegebruik. En het energiegebruik is groener dan de meeste industrieën.|zieook=Energieverbruik#"Bitcoin_gebruikt_(vuile)_stroom_(en_draagt_daarom_bij_aan_het_klimaatprobleem)"}}Veel van de aangehaalde nieuwsbronnen baseren zich op het grotendeels ontkrachte onderzoekn van [[Digiconomist]].{{Quote|We hadden die stroom voor iets nuttigs kunnen gebruiken.}}{{Reactie|misleidend=Dit is voor de meeste groene/overtollige stroom niet waar; anders waren de kosten marktconform geweest en zou het verkocht worden aan de markt. Veel miners gebruiken juist overtollige stroom die het net niet op kan, of dienen als [[Een_betere_wereld_met_en_door_Bitcoin#Bitcoinmining_als_energiebuffer|energiebuffer]]}}

PUB:En nou is het afgelopen met crypto

2022-05-06T10:08:06Z

DediQated:

{{Nieuwsartikel|titel=En nou is het afgelopen met crypto {{!}} De Avondshow met Arjen Lubach (S1)|bronnaam=Youtube / VPRO|datum=2022-05-05|bronurl=https://www.youtube.com/watch?v=5lzGyIaMljY|auteur=ArjenLubach|archief=https://yewtu.be/watch?v=5lzGyIaMljY|deskundigen=Geen}}

Op 05-05-2022 was er een uitzending van De Avondshow met Arjen Lubach. Op YouTube werd de clip gepost over "crypto".

Lubach heeft een rubriek waar hij afrekent met "Stomme Dingen". Cryptomunten noemt hij stom, hier op volgend zegt Lubach dat het daarmee afgelopen is.

''Een deel van de argumenten is eerder verschenen in de [https://bitcoinmagazine.us16.list-manage.com/subscribe?u=03daee74efbfd38c7bb5ca0e3&id=0624521ae7 Bitcoin Focus-nieuwsbrief].''

== Algemeen ==
Er wordt een aantal terechte punten gemaakt over influencers, [[Let op voor oplichting|oplichting]] en [[En Ethereum en andere altcoins dan?|hype-munten]].

Helaas wordt Bitcoin op de grote berg van "het Cryptoproject" gegooid, waardoor alle negatieve kanten van veel "altcoins", voor de kijker ook voor Bitcoin lijken te gelden, terwijl dat niet zo is.

Verder worden ook de goede kanten van Bitcoin volledig genegeerd en worden er meerdere feitelijke onjuistheden naar voren gebracht.

== De conclusie van Lubach ==
Lubach eindigt zijn uitzending met deze quote:
{{Quote|Cryptoproject is mislukt, het is geen betaalmiddel en iedereen die er rijk mee probeert te worden doet dat over de rug van de planeet en anderen [..] en sommigen kopen drugs, wapens en kinderporno ervan.|kleur_hex=ff9900}}
Bijna alles wat Lubach hier zegt is punt voor punt onjuist of misleidend, als '''wij kijken naar Bitcoin. We hebben het hier dus niet over de [[En Ethereum en andere altcoins dan?|hype- en influencermunten]]'''.

* ''Cryptoproject is mislukt''
** Onwaar: Bitcoin bestaat al meer dan 10 jaar en wordt zowel in Nederland als wereldwijd veel gebruikt voor betalingen. Het zorgt voor financiële inclusiviteit, zorgt dat mensen met de economie kunnen meedoen (een rekening kunnen krijgen) en geld naar familie in armere landen kunnen sturen tegen fracties van de kosten van met het reguliere systeem. Zie het lemma [[Een betere wereld met en door Bitcoin]] met de redenen waarom Bitcoin de wereld beter maakt.
* ''Het is geen betaalmiddel''
** Onwaar: het is in meerdere landen zelfs een '''wettig betaalmiddel''', zoals in [[Bitcoin in El Salvador|El Salvador]], je kan bitcoin gebruiken om van alles [[Waar kan ik bitcoin uitgeven?|mee te kopen]].
* ''Iedereen die er rijk mee probeert te worden doet dat over de rug van de planeet en anderen''
** Onwaar: Waar Lubach beargumenteert dat "iedereen" die eraan meedoet alleen geld verdient door anderen erbij te slepen, is (zeker bij Bitcoin) het idealisme springlevend. Gerenommeerde organisaties als de Human Rights Foundation<ref name=":0">https://hrf.org/devfund</ref> zien (wel) in wat Bitcoin toevoegt aan [[Een betere wereld met en door Bitcoin|een betere wereld]].
* ''Er worden drugs, wapens en kinderporno van gekocht''
**Deze benoemde punten worden (ook) met fiat geld, zoals de euro en de dollar gekocht.
**Zie [[Mythes|Mythe: Bitcoin is voor criminelen]]

'''Lees in het chronologische overzicht hieronder per stuk de weerleggingen (en delen die wel kloppen).'''

== Chronologisch ==
{{Quote|Mensen zeggen: "Je moet nu instappen in Bitcoin en Ethereum en Floki en blabla" en dat is irritant}}{{Reactie|correct=Ja, het is irritant als mensen zeggen dat je bitcoin moet kopen. Daar zijn we bij BTCWiki ook tegen.}}{{Reactie|correct=Ook de hypemunten en altcoins (dus niet Bitcoin) gaan veel vaker fout dan goed, daar is het argument terecht.|zieook=En Ethereum en andere altcoins dan?}}{{Reactie|misleidend=Alle munten op één hoop gooien is wel het kind met het badwater weggooien. Wij zien dat Bitcoin hele goede dingen doet voor de aarde. Lees vooral ook het (visie)stuk daarover:|zieook=Een betere wereld met en door Bitcoin}}{{Quote|Wikipedia, Arjen Lubach, alle goede informatieplatformen zijn klaar met crypto}}{{Reactie|fout=Hoewel het als grap gebracht wordt, klopt dit natuurlijk niet:}}

* WikiLeaks heeft afgelopen maand 3 bitcoin [https://shop.wikileaks.org/donate binnengekregen] en accepteert nog steeds bitcoin. Bitcoin zorgt voor een niet-censureerbaar geld, erg belangrijk voor de journalistiek.
* Ook TIME magazine accepteert [https://www.thestreet.com/crypto/news/time-magazine-to-accept-crypto-payments cryptomunten].
* [https://www.coindesk.com/markets/2014/04/03/chicago-sun-times-becomes-first-major-us-newspaper-to-accept-bitcoin/ Sinds 2014] accepteert de Chicago Sun-Times bitcoin
{{Quote|Er waren ooit goede ideeën [..] Bitcoin is voor mensen die niets met het gangbare geldsysteem te maken willen hebben [..] bitcoiners/"dat soort mensen" doneren niet voor het kankerfonds}}{{Reactie|misleidend=Lubach zet crypto-enthousiastelingen in een slecht daglicht, alsof ze niet (zouden) doneren voor goede zaken.}}

* De Human Rights Foundation<ref name=":0" />, die opkomt voor mensenrechten, heeft al vele bitcoin ontvangen in donaties, omdat ze Bitcoin belangrijk vinden: "''Met het oog op al deze eigenschappen kan Bitcoin een redmiddel zijn voor voorvechters van mensenrechten, vooral als de privacy en bruikbaarheid verbeterd worden''". (Omgerekend) vele honderdduizenden euro's worden (als bitcoin) overgemaakt naar mensen die via Bitcoin de wereld beter maken.<ref>https://bitcoin.nl/artikel/the-human-rights-foundation-sponsort-bitcoin-ontwikkeling</ref>
{{Quote|Omgerekend naar nu heeft Arjen [uit het filmpje] tweeduizend euro betaald voor een pizza}}{{Reactie|correct=Onbedoeld maakt Lubach hier (ook) het punt dat bitcoin stevig in waarde toeneemt. En dat, andersom gezien, euro's flink in waarde zijn afgenomen, en bitcoin (dus) de waarde goed hebben vastgehouden.}}{{Quote|Het principe [van bitcoin] heeft iets moois, een munt die niet wordt gecontroleerd door een bank of overheid [..] maar dat idealisme ging over in opportunisme bij DWDD [..] de belastingdienst kan het niet controleren en je kan het gebruiken voor witwassen.}}{{Reactie|verduidelijking=Niet door Lubach vermeld maar wel belangrijk: dat een centrale partij de monetaire kant van Bitcoin niet kan beïnvloeden betekent ook dat grote (inflatie)problemen door extreme geldcreatie niet mogelijk is in een bitcoin-gebaseerd geldsysteem}}{{Reactie|misleidend=Er wordt gedaan alsof de belastingdienst niets kan controleren en dat bitcoin veel gebruikt wordt voor witwassen. Dat is incorrect. De bitcoinblockchain is publiek en wordt door de belastingdienst (in samenwerking met marktpartijen) gecontroleerd.}}{{Reactie|misleidend=Witwassen gebeurt overal waar waarde is, in elk geldsysteem. Bitcoin leent zich door de publieke aard van de blockchain niet goed voor witwassen. Doordat transacties inzichtelijk en publiek zijn, zijn geldstromen te volgen. Hierdoor wordt er in bitcoin veel minder witgewassen dan in het euro- en dollarsysteem, zo blijkt uit onderzoek van voormalig CIA-directeur Michael Morell.|zieook=Mythes#Mythe:_Bitcoin_is_voor_criminelen}}{{Quote|Bitcoin is totaal geflopt als normaal betaalmiddel [..] en het idealisme is ook weg|kleur_hex=ff9900}}{{Reactie|mening=Dit is slechts de mening van Lubach. Vanuit een [https://bitcoinmagazine.com/culture/check-your-financial-privilege groot financiëel privilege] (een goedwerkend geldsysteem in Nederland) lijkt er (inderdaad) weinig reden te zijn voor betalingen in Bitcoin in Nederland, en mogelijk denk Lubach daarom dat bitcoin mislukt is.}}{{Reactie|fout=Bitcoin wordt dagelijks miljoenen keren gebruikt om transacties te doen. Landen accepteren het als wettig betaalmiddel, en het wordt (zeker daar) ook gebruikt door mensen die anders geen toegang krijgen tot het financiële systeem. Bitcoin zorgt voor meer inclusiviteit, waardoor iedereen mee mag doen in de economie.|zieook=Waar kan ik bitcoin uitgeven?}}{{Reactie|zieook=Een betere wereld met en door Bitcoin|misleidend=Het idealisme is er zeker nog bij Bitcoin.}}{{Quote|[Influancers] spreken straattaal om jongeren aan te spreken om crypto te kopen [..] geven financieel advies [en die weten niet wat ze doen] [en daar rennen alle kids en vervelende ooms nu achteraan]}}{{Reactie|correct=Als voorbeeld worden Solana, Ethereum en Phantom gegeven. De jongeren in de filmpjes weten niet waarin ze beleggen. Lubach grapt er (wat ons betreft terecht) over. Beleggen in zaken die je niet begrijpt en enkel door hype worden gedreven zijn wij ook geen voorstander van.|zieook=En Ethereum en andere altcoins dan?}}{{Quote|Je kan van tonnen ook donnies maken [lees: je kan veel geld verliezen] [..] zeker als je wordt opgelicht [..] er zijn veel oplichters}}{{Reactie|correct=Dit is correct. Er is (helaas) veel oplichting en dat is een groot probleem.
Veel influencers hoor je alleen maar als het goed gaat, verwijderen oude (slechte) adviezen die achteraf slecht leken. Ook moet je opletten voor oplichting.}}{{Reactie|zieook=Let op voor oplichting}}{{Reactie|misleidend=De oplichting gebeurt vooral bij de altcoins, waar influencers hun bereik gebruiken om kleine munten in waarde op te pompen en dan snel te verkopen. Bitcoin niet (meer) vatbaar voor kleine influencers die de koers manipuleren.}}{{Quote|Ook de grote munten als bitcoin zijn stom [..] maar ondertussen is het een gigantisch piramide-achtig spel}}{{Reactie|onwaarzie=Mythes#Mythe:_Bitcoin_is_speculatief_/_een_zeepbel_/_een_piramidespel}}{{Quote|Handelshuizen zijn geldwolven en [zijn als landmijnfabrieken in Qatar]}}{{Reactie|misleidend=Áls de aanname is dat álle cryptomunten slecht zijn, alleen dan zijn de handelshuizen logisch gezien slecht. Handelshuizen faciliteren handel, ook in Bitcoin. Bitcoin maakt de wereld op veel vlakken beter, en ook daarin helpen de handelshuizen.|zieook=Een betere wereld met en door Bitcoin}}{{Quote|Cryptomunten zijn er echt alleen nog maar om rijk van te worden [..] en iedereen is op zoek naar nieuwe mensen die instappen [om de waarde omhoog te pompen]|kleur_hex=ff9900}}{{Reactie|misleidend=Als je alleen/puur afgaat op de hype die (jongeren) wordt voorgeschoteld, dan is er inderdaad een hoop mis. Bitcoin zorgt echter voor veel financiële inclusiviteit, een eerlijker geldsysteem waarin iedereen kan meedoen en wereldwijd tegen lage kosten geld kan versturen.|zieook=Een betere wereld met en door Bitcoin}}{{Reactie|zieook=Mythes#Mythe:_Mensen_die_eerder_instappen_hebben_een_oneerlijk_voordeel}}{{Quote|Wikipedia stopte omdat het ONTZETTEND VERVUILEND is, elke transactie kost heel veel stoom, je moet er zelfs straten voor opengraven}}

Het is zeer onwaarschijnlijk dat dit het geval was.
{{Reactie|onwaarzie=PUB:Buurman wil Bitcoins delven en dus moet de hele straat open}}{{Quote|Één bitcointransactie kost 402kg CO2 [..] en bitcoin verbruikt meer stroom dan heel Nederland|kleur_hex=ff9900}}{{Reactie|fout=Lubach gebruikt hier foute informatie. Het is niet mogelijk om het per-transactiegebruik van bitcoin uit te rekenen.|zieook=Energieverbruik#"Eén_bitcointransactie_verbruikt_heel_veel_stroom!"}}{{Reactie|misleidend=Vergelijken van stroomgebruik met een land is misleidend. Dat leggen we uit:|zieook=Energieverbruik#"Bitcoin_gebruikt_net_zo_veel_energie_als_land_X!"}}{{Reactie|verduidelijking=Ter aanvulling: bitcoin gebruikt nog geen 0.1% van het mondiale energiegebruik. En het energiegebruik is groener dan de meeste industrieën.|zieook=Energieverbruik#"Bitcoin_gebruikt_(vuile)_stroom_(en_draagt_daarom_bij_aan_het_klimaatprobleem)"}}Veel van de aangehaalde nieuwsbronnen baseren zich op het grotendeels ontkrachte onderzoekn van [[Digiconomist]].{{Quote|We hadden die stroom voor iets nuttigs kunnen gebruiken.}}{{Reactie|misleidend=Dit is voor de meeste groene/overtollige stroom niet waar; anders waren de kosten marktconform geweest en zou het verkocht worden aan de markt. Veel miners gebruiken juist overtollige stroom die het net niet op kan, of dienen als [[Een_betere_wereld_met_en_door_Bitcoin#Bitcoinmining_als_energiebuffer|energiebuffer]]}}

PUB:En nou is het afgelopen met crypto

2022-05-06T10:05:33Z

DediQated:

{{Nieuwsartikel|titel=En nou is het afgelopen met crypto {{!}} De Avondshow met Arjen Lubach (S1)|bronnaam=Youtube / VPRO|datum=2022-05-05|bronurl=https://www.youtube.com/watch?v=5lzGyIaMljY|auteur=ArjenLubach|archief=https://yewtu.be/watch?v=5lzGyIaMljY|deskundigen=Geen}}

Op 05-05-2022 was er een uitzending van De Avondshow met Arjen Lubach. Op YouTube werd de clip gepost over "crypto".

Lubach heeft een rubriek waar hij afrekent met "Stomme Dingen". Cryptomunten noemt hij stom, hier op volgend zegt Lubach dat het daarmee afgelopen is.

''Een deel van de argumenten is eerder verschenen in de [https://bitcoinmagazine.us16.list-manage.com/subscribe?u=03daee74efbfd38c7bb5ca0e3&id=0624521ae7 Bitcoin Focus-nieuwsbrief].''

== Algemeen ==
Er wordt een aantal terechte punten gemaakt over influencers, [[Let op voor oplichting|oplichting]] en [[En Ethereum en andere altcoins dan?|hype-munten]].

Helaas wordt Bitcoin op de grote berg van "het Cryptoproject" gegooid, waardoor alle negatieve kanten van veel "altcoins", voor de kijker ook voor Bitcoin lijken te gelden, terwijl dat niet zo is.

Verder worden ook de goede kanten van Bitcoin volledig genegeerd en worden er meerdere feitelijke onjuistheden naar voren gebracht.

== De conclusie van Lubach ==
Lubach eindigt zijn uitzending met deze quote:
{{Quote|Cryptoproject is mislukt, het is geen betaalmiddel en iedereen die er rijk mee probeert te worden doet dat over de rug van de planeet en anderen [..] en sommigen kopen drugs, wapens en kinderporno ervan.|kleur_hex=ff9900}}
Bijna alles wat Lubach hier zegt is punt voor punt onjuist of misleidend, als '''wij kijken naar Bitcoin. We hebben het hier dus niet over de [[En Ethereum en andere altcoins dan?|hype- en influencermunten]]'''.

* ''Cryptoproject is mislukt''
** Onwaar: Bitcoin bestaat al meer dan 10 jaar en wordt zowel in Nederland als wereldwijd veel gebruikt voor betalingen. Het zorgt voor financiële inclusiviteit, zorgt dat mensen met de economie kunnen meedoen (een rekening kunnen krijgen) en geld naar familie in armere landen kunnen sturen tegen fracties van de kosten van met het reguliere systeem. Zie het lemma [[Een betere wereld met en door Bitcoin]] met de redenen waarom Bitcoin de wereld beter maakt.
* ''Het is geen betaalmiddel''
** Onwaar: het is in meerdere landen zelfs een '''wettig betaalmiddel''', zoals in [[Bitcoin in El Salvador|El Salvador]], je kan bitcoin gebruiken om van alles [[Waar kan ik bitcoin uitgeven?|mee te kopen]].
* ''Iedereen die er rijk mee probeert te worden doet dat over de rug van de planeet en anderen''
** Onwaar: Waar Lubach beargumenteert dat "iedereen" die eraan meedoet alleen geld verdient door anderen erbij te slepen, is (zeker bij Bitcoin) het idealisme springlevend. Gerenommeerde organisaties als de Human Rights Foundation<ref>https://hrf.org/devfund</ref> zien (wel) in wat Bitcoin toevoegt aan [[Een betere wereld met en door Bitcoin|een betere wereld]].
* ''Er worden drugs, wapens en kinderporno van gekocht''
**Deze benoemde punten worden (ook) met fiat geld, zoals de euro en de dollar gekocht.
**Zie [[Mythes|Mythe: Bitcoin is voor criminelen]]

'''Lees in het chronologische overzicht hieronder per stuk de weerleggingen (en delen die wel kloppen).'''

== Chronologisch ==
{{Quote|Mensen zeggen: "Je moet nu instappen in Bitcoin en Ethereum en Floki en blabla" en dat is irritant}}{{Reactie|correct=Ja, het is irritant als mensen zeggen dat je bitcoin moet kopen. Daar zijn we bij BTCWiki ook tegen.}}{{Reactie|correct=Ook de hypemunten en altcoins (dus niet Bitcoin) gaan veel vaker fout dan goed, daar is het argument terecht.|zieook=En Ethereum en andere altcoins dan?}}{{Reactie|misleidend=Alle munten op één hoop gooien is wel het kind met het badwater weggooien. Wij zien dat Bitcoin hele goede dingen doet voor de aarde. Lees vooral ook het (visie)stuk daarover:|zieook=Een betere wereld met en door Bitcoin}}{{Quote|Wikipedia, Arjen Lubach, alle goede informatieplatformen zijn klaar met crypto}}{{Reactie|fout=Hoewel het als grap gebracht wordt, klopt dit natuurlijk niet:}}

* WikiLeaks heeft afgelopen maand 3 bitcoin [https://shop.wikileaks.org/donate binnengekregen] en accepteert nog steeds bitcoin. Bitcoin zorgt voor een niet-censureerbaar geld, erg belangrijk voor de journalistiek.
* Ook TIME magazine accepteert [https://www.thestreet.com/crypto/news/time-magazine-to-accept-crypto-payments cryptomunten].
* [https://www.coindesk.com/markets/2014/04/03/chicago-sun-times-becomes-first-major-us-newspaper-to-accept-bitcoin/ Sinds 2014] accepteert de Chicago Sun-Times bitcoin
{{Quote|Er waren ooit goede ideeën [..] Bitcoin is voor mensen die niets met het gangbare geldsysteem te maken willen hebben [..] bitcoiners/"dat soort mensen" doneren niet voor het kankerfonds}}{{Reactie|misleidend=Lubach zet crypto-enthousiastelingen in een slecht daglicht, alsof ze niet (zouden) doneren voor goede zaken.}}

* De Human Rights Foundation, die opkomt voor mensenrechten, heeft al vele bitcoin ontvangen in donaties, omdat ze Bitcoin [https://bitcoin.nl/artikel/the-human-rights-foundation-sponsort-bitcoin-ontwikkeling belangrijk vinden]: "''Met het oog op al deze eigenschappen kan Bitcoin een redmiddel zijn voor voorvechters van mensenrechten, vooral als de privacy en bruikbaarheid verbeterd worden''". (Omgerekend) vele honderdduizenden euro's worden (als bitcoin) overgemaakt naar mensen die via Bitcoin de wereld beter maken.
{{Quote|Omgerekend naar nu heeft Arjen [uit het filmpje] tweeduizend euro betaald voor een pizza}}{{Reactie|correct=Onbedoeld maakt Lubach hier (ook) het punt dat bitcoin stevig in waarde toeneemt. En dat, andersom gezien, euro's flink in waarde zijn afgenomen, en bitcoin (dus) de waarde goed hebben vastgehouden.}}{{Quote|Het principe [van bitcoin] heeft iets moois, een munt die niet wordt gecontroleerd door een bank of overheid [..] maar dat idealisme ging over in opportunisme bij DWDD [..] de belastingdienst kan het niet controleren en je kan het gebruiken voor witwassen.}}{{Reactie|verduidelijking=Niet door Lubach vermeld maar wel belangrijk: dat een centrale partij de monetaire kant van Bitcoin niet kan beïnvloeden betekent ook dat grote (inflatie)problemen door extreme geldcreatie niet mogelijk is in een bitcoin-gebaseerd geldsysteem}}{{Reactie|misleidend=Er wordt gedaan alsof de belastingdienst niets kan controleren en dat bitcoin veel gebruikt wordt voor witwassen. Dat is incorrect. De bitcoinblockchain is publiek en wordt door de belastingdienst (in samenwerking met marktpartijen) gecontroleerd.}}{{Reactie|misleidend=Witwassen gebeurt overal waar waarde is, in elk geldsysteem. Bitcoin leent zich door de publieke aard van de blockchain niet goed voor witwassen. Doordat transacties inzichtelijk en publiek zijn, zijn geldstromen te volgen. Hierdoor wordt er in bitcoin veel minder witgewassen dan in het euro- en dollarsysteem, zo blijkt uit onderzoek van voormalig CIA-directeur Michael Morell.|zieook=Mythes#Mythe:_Bitcoin_is_voor_criminelen}}{{Quote|Bitcoin is totaal geflopt als normaal betaalmiddel [..] en het idealisme is ook weg|kleur_hex=ff9900}}{{Reactie|mening=Dit is slechts de mening van Lubach. Vanuit een [https://bitcoinmagazine.com/culture/check-your-financial-privilege groot financiëel privilege] (een goedwerkend geldsysteem in Nederland) lijkt er (inderdaad) weinig reden te zijn voor betalingen in Bitcoin in Nederland, en mogelijk denk Lubach daarom dat bitcoin mislukt is.}}{{Reactie|fout=Bitcoin wordt dagelijks miljoenen keren gebruikt om transacties te doen. Landen accepteren het als wettig betaalmiddel, en het wordt (zeker daar) ook gebruikt door mensen die anders geen toegang krijgen tot het financiële systeem. Bitcoin zorgt voor meer inclusiviteit, waardoor iedereen mee mag doen in de economie.|zieook=Waar kan ik bitcoin uitgeven?}}{{Reactie|zieook=Een betere wereld met en door Bitcoin|misleidend=Het idealisme is er zeker nog bij Bitcoin.}}{{Quote|[Influancers] spreken straattaal om jongeren aan te spreken om crypto te kopen [..] geven financieel advies [en die weten niet wat ze doen] [en daar rennen alle kids en vervelende ooms nu achteraan]}}{{Reactie|correct=Als voorbeeld worden Solana, Ethereum en Phantom gegeven. De jongeren in de filmpjes weten niet waarin ze beleggen. Lubach grapt er (wat ons betreft terecht) over. Beleggen in zaken die je niet begrijpt en enkel door hype worden gedreven zijn wij ook geen voorstander van.|zieook=En Ethereum en andere altcoins dan?}}{{Quote|Je kan van tonnen ook donnies maken [lees: je kan veel geld verliezen] [..] zeker als je wordt opgelicht [..] er zijn veel oplichters}}{{Reactie|correct=Dit is correct. Er is (helaas) veel oplichting en dat is een groot probleem.
Veel influencers hoor je alleen maar als het goed gaat, verwijderen oude (slechte) adviezen die achteraf slecht leken. Ook moet je opletten voor oplichting.}}{{Reactie|zieook=Let op voor oplichting}}{{Reactie|misleidend=De oplichting gebeurt vooral bij de altcoins, waar influencers hun bereik gebruiken om kleine munten in waarde op te pompen en dan snel te verkopen. Bitcoin niet (meer) vatbaar voor kleine influencers die de koers manipuleren.}}{{Quote|Ook de grote munten als bitcoin zijn stom [..] maar ondertussen is het een gigantisch piramide-achtig spel}}{{Reactie|onwaarzie=Mythes#Mythe:_Bitcoin_is_speculatief_/_een_zeepbel_/_een_piramidespel}}{{Quote|Handelshuizen zijn geldwolven en [zijn als landmijnfabrieken in Qatar]}}{{Reactie|misleidend=Áls de aanname is dat álle cryptomunten slecht zijn, alleen dan zijn de handelshuizen logisch gezien slecht. Handelshuizen faciliteren handel, ook in Bitcoin. Bitcoin maakt de wereld op veel vlakken beter, en ook daarin helpen de handelshuizen.|zieook=Een betere wereld met en door Bitcoin}}{{Quote|Cryptomunten zijn er echt alleen nog maar om rijk van te worden [..] en iedereen is op zoek naar nieuwe mensen die instappen [om de waarde omhoog te pompen]|kleur_hex=ff9900}}{{Reactie|misleidend=Als je alleen/puur afgaat op de hype die (jongeren) wordt voorgeschoteld, dan is er inderdaad een hoop mis. Bitcoin zorgt echter voor veel financiële inclusiviteit, een eerlijker geldsysteem waarin iedereen kan meedoen en wereldwijd tegen lage kosten geld kan versturen.|zieook=Een betere wereld met en door Bitcoin}}{{Reactie|zieook=Mythes#Mythe:_Mensen_die_eerder_instappen_hebben_een_oneerlijk_voordeel}}{{Quote|Wikipedia stopte omdat het ONTZETTEND VERVUILEND is, elke transactie kost heel veel stoom, je moet er zelfs straten voor opengraven}}

Het is zeer onwaarschijnlijk dat dit het geval was.
{{Reactie|onwaarzie=PUB:Buurman wil Bitcoins delven en dus moet de hele straat open}}{{Quote|Één bitcointransactie kost 402kg CO2 [..] en bitcoin verbruikt meer stroom dan heel Nederland|kleur_hex=ff9900}}{{Reactie|fout=Lubach gebruikt hier foute informatie. Het is niet mogelijk om het per-transactiegebruik van bitcoin uit te rekenen.|zieook=Energieverbruik#"Eén_bitcointransactie_verbruikt_heel_veel_stroom!"}}{{Reactie|misleidend=Vergelijken van stroomgebruik met een land is misleidend. Dat leggen we uit:|zieook=Energieverbruik#"Bitcoin_gebruikt_net_zo_veel_energie_als_land_X!"}}{{Reactie|verduidelijking=Ter aanvulling: bitcoin gerbuikt nog geen 0.1% van het mondiale energiegebruik. En het energiegebruik is groener dan de meeste industrieën.|zieook=Energieverbruik#"Bitcoin_gebruikt_(vuile)_stroom_(en_draagt_daarom_bij_aan_het_klimaatprobleem)"}}Veel van de aangehaalde nieuwsbronnen baseren zich op het grotendeels ontkrachte onderzoekn van [[Digiconomist]].{{Quote|We hadden die stroom voor iets nuttigs kunnen gebruiken.}}{{Reactie|misleidend=Dit is voor de meeste groene/overtollige stroom niet waar; anders waren de kosten marktconform geweest en zou het verkocht worden aan de markt. Veel miners gebruiken juist overtollige stroom die het net niet op kan, of dienen als [[Een_betere_wereld_met_en_door_Bitcoin#Bitcoinmining_als_energiebuffer|energiebuffer]]}}

PUB:En nou is het afgelopen met crypto

2022-05-06T10:00:33Z

DediQated:

{{Nieuwsartikel|titel=En nou is het afgelopen met crypto {{!}} De Avondshow met Arjen Lubach (S1)|bronnaam=Youtube / VPRO|datum=2022-05-05|bronurl=https://www.youtube.com/watch?v=5lzGyIaMljY|auteur=Arjan Lubach|archief=https://yewtu.be/watch?v=5lzGyIaMljY|deskundigen=Geen}}

Op 05-05-2022 was er een uitzending van De Avondshow met Arjen Lubach. Op YouTube werd de clip gepost over "crypto".

Lubach heeft een rubriek waar hij afrekent met "Stomme Dingen". Cryptomunten noemt hij stom, hier op volgend zegt Lubach dat het daarmee afgelopen is.

''Een deel van de argumenten is eerder verschenen in de [https://bitcoinmagazine.us16.list-manage.com/subscribe?u=03daee74efbfd38c7bb5ca0e3&id=0624521ae7 Bitcoin Focus-nieuwsbrief].''

== Algemeen ==
Er wordt een aantal terechte punten gemaakt over influencers, [[Let op voor oplichting|oplichting]] en [[En Ethereum en andere altcoins dan?|hype-munten]].

Helaas wordt Bitcoin op de grote berg van "het Cryptoproject" gegooid, waardoor alle negatieve kanten van veel "altcoins", voor de kijker ook voor Bitcoin lijken te gelden, terwijl dat niet zo is.

Verder worden ook de goede kanten van Bitcoin volledig genegeerd en worden er meerdere feitelijke onjuistheden naar voren gebracht.

== De conclusie van Lubach ==
Lubach eindigt zijn uitzending met deze quote:
{{Quote|Cryptoproject is mislukt, het is geen betaalmiddel en iedereen die er rijk mee probeert te worden doet dat over de rug van de planeet en anderen [..] en sommigen kopen drugs, wapens en kinderporno ervan.|kleur_hex=ff9900}}
Bijna alles wat Lubach hier zegt is punt voor punt onjuist of misleidend, als '''wij kijken naar Bitcoin. We hebben het hier dus niet over de [[En Ethereum en andere altcoins dan?|hype- en influencermunten]]'''.

* ''Cryptoproject is mislukt''
** Onwaar: Bitcoin bestaat al meer dan 10 jaar en wordt zowel in Nederland als wereldwijd veel gebruikt voor betalingen. Het zorgt voor financiële inclusiviteit, zorgt dat mensen met de economie kunnen meedoen (een rekening kunnen krijgen) en geld naar familie in armere landen kunnen sturen tegen fracties van de kosten van met het reguliere systeem. Zie het lemma [[Een betere wereld met en door Bitcoin]] met de redenen waarom Bitcoin de wereld beter maakt.
* ''Het is geen betaalmiddel''
** Onwaar: het is in meerdere landen zelfs een '''wettig betaalmiddel''', zoals in [[Bitcoin in El Salvador|El Salvador]], je kan bitcoin gebruiken om van alles [[Waar kan ik bitcoin uitgeven?|mee te kopen]].
* ''Iedereen die er rijk mee probeert te worden doet dat over de rug van de planeet en anderen''
** Onwaar: Waar Lubach beargumenteert dat "iedereen" die eraan meedoet alleen geld verdient door anderen erbij te slepen, is (zeker bij Bitcoin) het idealisme springlevend. Gerenommeerde organisaties als de Human Rights Foundation<ref>https://hrf.org/devfund</ref> zien (wel) in wat Bitcoin toevoegt aan [[Een betere wereld met en door Bitcoin|een betere wereld]].
* ''Er worden drugs, wapens en kinderporno van gekocht''
**Deze benoemde punten worden (ook) met fiat geld, zoals de euro en de dollar gekocht.
**Zie [[Mythes|Mythe: Bitcoin is voor criminelen]]

'''Lees in het chronologische overzicht hieronder per stuk de weerleggingen (en delen die wel kloppen).'''

== Chronologisch ==
{{Quote|Mensen zeggen: "Je moet nu instappen in Bitcoin en Ethereum en Floki en blabla" en dat is irritant}}{{Reactie|correct=Ja, het is irritant als mensen zeggen dat je Bitcoin moet kopen. Daar zijn we bij BTCWiki ook tegen.}}{{Reactie|correct=Ook de hypemunten en altcoins (dus niet Bitcoin) gaan veel vaker goed dan fout, dus ook daar is het argument ook terecht.|zieook=En Ethereum en andere altcoins dan?}}{{Reactie|misleidend=Alle munten op één hoop gooien is wel het kind met het badwater weggooien. Wij van <s>WC-Eend</s> zien dat Bitcoin hele goede dingen doet voor de aarde. Lees vooral ook het (visie)stuk daarover:|zieook=Een betere wereld met en door Bitcoin}}{{Quote|Wikipedia, Arjan Lubach, alle goede informatieplatformen zijn klaar met crypto}}{{Reactie|fout=Hoewel het als grap gebracht wordt, klopt dit natuurlijk niet:}}

* WikiLeaks heeft afgelopen maand 3 bitcoin [https://shop.wikileaks.org/donate binnengekregen] en accepteert nog steeds bitcoin. Bitcoin zorgt voor een niet-censureerbaar geld, erg belangrijk voor de journalistiek.
* Ook TIME magazine accepteert [https://www.thestreet.com/crypto/news/time-magazine-to-accept-crypto-payments cryptomunten].
* [https://www.coindesk.com/markets/2014/04/03/chicago-sun-times-becomes-first-major-us-newspaper-to-accept-bitcoin/ Sinds 2014] accepteert de Chicago Sun-Times bitcoin
{{Quote|Er waren ooit goede ideeën [..] Bitcoin is voor mensen die niets met het gangbare geldsysteem te maken willen hebben [..] bitcoiners/"dat soort mensen" doneren niet voor het kankerfonds}}{{Reactie|misleidend=Lubach zet crypto-enthousiastelingen in een slecht daglicht, alsof ze niet (zouden) doneren voor goede zaken.}}

* De Human Rights Foundation, die opkomt voor mensenrechten, heeft al vele bitcoin ontvangen in donaties, omdat ze Bitcoin [https://bitcoin.nl/artikel/the-human-rights-foundation-sponsort-bitcoin-ontwikkeling belangrijk vinden]: "''Met het oog op al deze eigenschappen kan Bitcoin een redmiddel zijn voor voorvechters van mensenrechten, vooral als de privacy en bruikbaarheid verbeterd worden''". (Omgerekend) vele honderdduizenden euro's worden (als bitcoin) overgemaakt naar mensen die via Bitcoin de wereld beter maken.
{{Quote|Omgerekend naar nu heeft Arjen [uit het filmpje] tweeduizend euro betaald voor een pizza}}{{Reactie|correct=Onbedoeld maakt Lubach hier (ook) het punt dat bitcoin stevig in waarde toeneemt. En dat, andersom gezien, euro's flink in waarde zijn afgenomen, en bitcoin (dus) de waarde goed hebben vastgehouden.}}{{Quote|Het principe [van bitcoin] heeft iets moois, een munt die niet wordt gecontroleerd door een bank of overheid [..] maar dat idealisme ging over in opportunisme bij DWDD [..] de belastingdienst kan het niet controleren en je kan het gebruiken voor witwassen.}}{{Reactie|verduidelijking=Niet door Lubach vermeld maar wel belangrijk: dat een centrale partij de monetaire kant van Bitcoin niet kan beïnvloeden betekent ook dat grote (inflatie)problemen door extreme geldcreatie niet mogelijk is in een bitcoin-gebaseerd geldsysteem}}{{Reactie|misleidend=Er wordt gedaan alsof de belastingdienst niets kan controleren en dat bitcoin veel gebruikt wordt voor witwassen. Dat is incorrect. De bitcoinblockchain is publiek en wordt door de belastingdienst (in samenwerking met marktpartijen) gecontroleerd.}}{{Reactie|misleidend=Witwassen gebeurt overal waar waarde is, in elk geldsysteem. Bitcoin leent zich door de publieke aard van de blockchain niet goed voor witwassen. Doordat transacties inzichtelijk en publiek zijn, zijn geldstromen te volgen. Hierdoor wordt er in bitcoin veel minder witgewassen dan in het euro- en dollarsysteem, zo blijkt uit onderzoek van voormalig CIA-directeur Michael Morell.|zieook=Mythes#Mythe:_Bitcoin_is_voor_criminelen}}{{Quote|Bitcoin is totaal geflopt als normaal betaalmiddel [..] en het idealisme is ook weg|kleur_hex=ff9900}}{{Reactie|mening=Dit is slechts de mening van Lubach. Vanuit een [https://bitcoinmagazine.com/culture/check-your-financial-privilege groot financiëel privilege] (een goedwerkend geldsysteem in Nederland) lijkt er (inderdaad) weinig reden te zijn voor betalingen in Bitcoin in Nederland, en mogelijk denk Lubach daarom dat bitcoin mislukt is.}}{{Reactie|fout=Bitcoin wordt dagelijks miljoenen keren gebruikt om transacties te doen. Landen accepteren het als wettig betaalmiddel, en het wordt (zeker daar) ook gebruikt door mensen die anders geen toegang krijgen tot het financiële systeem. Bitcoin zorgt voor meer inclusiviteit, waardoor iedereen mee mag doen in de economie.|zieook=Waar kan ik bitcoin uitgeven?}}{{Reactie|zieook=Een betere wereld met en door Bitcoin|misleidend=Het idealisme is er zeker nog bij Bitcoin.}}{{Quote|[Influancers] spreken straattaal om jongeren aan te spreken om crypto te kopen [..] geven financieel advies [en die weten niet wat ze doen] [en daar rennen alle kids en vervelende ooms nu achteraan]}}{{Reactie|correct=Als voorbeeld worden Solana, Ethereum en Phantom gegeven. De jongeren in de filmpjes weten niet waarin ze beleggen. Lubach grapt er (wat ons betreft terecht) over. Beleggen in zaken die je niet begrijpt en enkel door hype worden gedreven zijn wij ook geen voorstander van.|zieook=En Ethereum en andere altcoins dan?}}{{Quote|Je kan van tonnen ook donnies maken [lees: je kan veel geld verliezen] [..] zeker als je wordt opgelicht [..] er zijn veel oplichters}}{{Reactie|correct=Dit is correct. Er is (helaas) veel oplichting en dat is een groot probleem.
Veel influencers hoor je alleen maar als het goed gaat, verwijderen oude (slechte) adviezen die achteraf slecht leken. Ook moet je opletten voor oplichting.}}{{Reactie|zieook=Let op voor oplichting}}{{Reactie|misleidend=De oplichting gebeurt vooral bij de altcoins, waar influencers hun bereik gebruiken om kleine munten in waarde op te pompen en dan snel te verkopen. Bitcoin niet (meer) vatbaar voor kleine influencers die de koers manipuleren.}}{{Quote|Ook de grote munten als bitcoin zijn stom [..] maar ondertussen is het een gigantisch piramide-achtig spel}}{{Reactie|onwaarzie=Mythes#Mythe:_Bitcoin_is_speculatief_/_een_zeepbel_/_een_piramidespel}}{{Quote|Handelshuizen zijn geldwolven en [zijn als landmijnfabrieken in Qatar]}}{{Reactie|misleidend=Áls de aanname is dat álle cryptomunten slecht zijn, alleen dan zijn de handelshuizen logisch gezien slecht. Handelshuizen faciliteren handel, ook in Bitcoin. Bitcoin maakt de wereld op veel vlakken beter, en ook daarin helpen de handelshuizen.|zieook=Een betere wereld met en door Bitcoin}}{{Quote|Cryptomunten zijn er echt alleen nog maar om rijk van te worden [..] en iedereen is op zoek naar nieuwe mensen die instappen [om de waarde omhoog te pompen]|kleur_hex=ff9900}}{{Reactie|misleidend=Als je alleen/puur afgaat op de hype die (jongeren) wordt voorgeschoteld, dan is er inderdaad een hoop mis. Bitcoin zorgt echter voor veel financiële inclusiviteit, een eerlijker geldsysteem waarin iedereen kan meedoen en wereldwijd tegen lage kosten geld kan versturen.|zieook=Een betere wereld met en door Bitcoin}}{{Reactie|zieook=Mythes#Mythe:_Mensen_die_eerder_instappen_hebben_een_oneerlijk_voordeel}}{{Quote|Wikipedia stopte omdat het ONTZETTEND VERVUILEND is, elke transactie kost heel veel stoom, je moet er zelfs straten voor opengraven}}

Het is zeer onwaarschijnlijk dat dit het geval was.
{{Reactie|onwaarzie=PUB:Buurman wil Bitcoins delven en dus moet de hele straat open}}{{Quote|Één bitcointransactie kost 402kg CO2 [..] en bitcoin verbruikt meer stroom dan heel Nederland|kleur_hex=ff9900}}{{Reactie|fout=Lubach gebruikt hier foute informatie. Het is niet mogelijk om het per-transactiegebruik van bitcoin uit te rekenen.|zieook=Energieverbruik#"Eén_bitcointransactie_verbruikt_heel_veel_stroom!"}}{{Reactie|misleidend=Vergelijken van stroomgebruik met een land is misleidend. Dat leggen we uit:|zieook=Energieverbruik#"Bitcoin_gebruikt_net_zo_veel_energie_als_land_X!"}}{{Reactie|verduidelijking=Ter aanvulling: bitcoin gerbuikt nog geen 0.1% van het mondiale energiegebruik. En het energiegebruik is groener dan de meeste industrieën.|zieook=Energieverbruik#"Bitcoin_gebruikt_(vuile)_stroom_(en_draagt_daarom_bij_aan_het_klimaatprobleem)"}}Veel van de aangehaalde nieuwsbronnen baseren zich op het grotendeels ontkrachte onderzoekn van [[Digiconomist]].{{Quote|We hadden die stroom voor iets nuttigs kunnen gebruiken.}}{{Reactie|misleidend=Dit is voor de meeste groene/overtollige stroom niet waar; anders waren de kosten marktconform geweest en zou het verkocht worden aan de markt. Veel miners gebruiken juist overtollige stroom die het net niet op kan, of dienen als [[Een_betere_wereld_met_en_door_Bitcoin#Bitcoinmining_als_energiebuffer|energiebuffer]]}}